Fazla Mesai Ücretim Ödenmiyor, Ne Yapabilirim?

Önce hangi durumdasınız

Sözleşmede “fazla mesai ücrete dahildir” yazıyor. Bu hüküm geçerlidir ancak yılda 270 saatle sınırlıdır; Yargıtay ayrıca ücretin bu yükü karşılayacak düzeyde olmasını arar. 270 saati aşan mesai her halde ayrıca ödenir. Asgari ücrete yakın ücretlerde bu hüküm genelde geçersiz sayılır.

İşyeri denkleştirme uyguluyor. Yazılı anlaşmayla 2 aylık (toplu sözleşmeyle 4 aylık) dönemde haftalık ortalama 45 saati aşmayan çalışma fazla mesai sayılmaz; bir hafta 55, ertesi hafta 35 saat çalışılabilir. Yazılı anlaşma yoksa denkleştirme yoktur.

Hiçbiri yok, mesai yapılıyor ama ödenmiyor. Eksik ödemedir; işçinin haklı fesih nedeni (m.24/II-e) ve alacak davası konusudur.

Ücret ne kadar olmalı

Saatlik ücret aylık brütün 225’e bölünmesiyle bulunur; 45 saati aşan her saat 1,5 katı, sözleşmede 45’in altında süre varsa aradaki saatler 1,25 katı ödenir. Hafta tatilinde çalışma 2,5 günlük, bayramda çalışma 2 günlük ücret gerektirir. Fazla mesai aracı aylık toplamı ve netini hesaplar.

Kanıt toplayın

Mahkemede mesai iddiasını işçi ispatlar. İşe yarayan kanıtlar, güçlüden zayıfa: kartlı giriş-çıkış kayıtları, puantaj, vardiya çizelgesi, iş e-postaları ve mesajlarının saatleri, bordroda “fazla çalışma” satırının bulunması, tanık (aynı dönemde çalışan iş arkadaşları). Kayıt olmayan işyerlerinde Yargıtay tanıkla ispatı kabul eder ancak tutardan “hakkaniyet indirimi” yapar; bu yüzden kendi tuttuğunuz günlük kayıt bile değerlidir.

Adımlar

1. Son 12 ayın bordrolarını ve giriş-çıkış kayıtlarını (varsa) toplayın.
2. İşverene yazılı başvurun: hangi aylarda kaç saat, tutar ve dayanak (m.41). 7 gün süre verin.
3. Ödenmezse ALO 170 ihbarı (iş müfettişi işyerinde inceleme yapar) ve arabulucu başvurusu. Arabuluculukta anlaşma sağlanmazsa iş mahkemesi.
4. Çalışmaya devam ederken dava açmak mümkündür; işveren bu nedenle fesih yaparsa fesih geçersiz sayılır ve tazminatlar doğar.

Süreler

Fazla mesai alacağında zamanaşımı 5 yıldır; her ay için ayrı işler, yani bugün dava açarsanız son 5 yılın mesaisi istenebilir. Ücret alacağına, işverenin temerrüde düştüğü tarihten itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiz işler.

Sık sorulan

Mesai yerine izin verilebilir mi? İşçi isterse her saat için 1,5 saat serbest zaman kullanabilir; işveren tek taraflı dayatamaz.

Gece mesaisi? Gece çalışması 7,5 saati aşamaz; sağlık, turizm ve güvenlik gibi istisnalar dışında gece fazla çalışma yaptırılamaz. Yapıldıysa yine ücreti ödenir.

Cumartesi çalışma mesai mi? Haftalık 45 saat aşılmıyorsa değildir; cumartesi çalışılan işyerinde günlük süre 7,5 saate iner.