Yükseltilmiş meskenler, isminden de anlaşılacağı üzere, konutun tabanının zemin düzeyinden yüksek tutulduğu yapılardır. Bu konutlar, bilhassa sel, taşkın ve fırtına üzere doğal afetlere karşı dayanıklılık sağlamak maksadıyla inşa edilirler.
Ancak birtakım yerlerde sadece doğal afetlere karşı inşa edilmiyorlar. Günümüzde giderek artan nüfus, konut gereksinimini da artırıyor. Bununla birlikte, arazi kaynaklarını hudutlu olması ve inşaat maliyetlerinin artması da yerden yükseltilmiş konutların yaygınlaşmasına neden olmuştur.
Evlerin yerden yükseltilerek inşa edilmesi yüzyıllardır kullanılan bir teknik.
Özellikle bataklık, ırmak kenarı üzere yerlerde mesken yapmak zordur. Bu sebeple beşerler meskenlerini yükselterek, sel baskınlarından ve diğer doğal afetlerden korunmak istemişlerdir. Bu bağlamda, yükseltilmiş konutlar, kentlerde yerleşim alanlarını yüksekliklere genişletmek ve hudutlu arazi kaynaklarını en verimli halde kullanmak için tercih ediliyor.
Yükseltilmiş konutlar; tsunami, kasırga, hortum üzere doğal olayların sık sık yaşandığı ABD, Kanada, Avustralya, Japonya ve Tayland üzere birçok ülkede yaygın olarak kullanılıyor.
Bu yapıların inşası, klasik meskenlerin inşasına kıyasla birkaç ekstra adım gerektiriyor.
Bunun en büyük nedeni; konutun tabanının, temel yüksekliğindeki bir platform üzerinde yer almasıdır. Yani temelin üstünde çubuklar ya da öbür bir platform yerleştirilerek konutla temel ortasında boşluk oluşturuluyor. Bu boşluğun derinliği, meskenin imal emeline ve etraf koşullarına nazaran değişebiliyor. Örneğin, sel sularına karşı yüksek riskli bir bölgede, daha yüksek bir boşluk oluşturulabilir.
Yükseltilmiş meskenlerin inşasında materyal seçimi, inşaat bölgesinin yapısına nazaran değişebilir. Lakin bu meskenler ve temeli destekleyen sütunlar genellikle ahşap, beton ya da çelik materyaller kullanılarak inşa ediliyor.
Basit bir halde açıklamak gerekirse yükseltilmiş meskenlerin inşası şu basamaklardan oluşuyor:
- İnşa başlamadan evvel arazi uygun halde temizlenir ve temel altyapı çalışmaları tamamlanır.
- Temel, konutun ve sütunların (çubukların) yükünü taşıyacak biçimde inşa edilir.
- Sütunlar, konutun alt kısmına yerleştirilir. Bu ayaklar, konutun yerden yükselmesini sağlar.
- İskele ya da başka adıyla ikinci temel, sütunların üstüne oturtulur. Bu yapı, konutun katlarının temelini oluşturur.
- Geri kalan kısımlar, bildiğimiz konut inşası üzere duvarların, döşemelerin tamamlanması, çatının eklenmesi ve elektrik, su üzere çizgilerin çekilmesinden oluşur.
Yükseltilmiş konutlar; sel, taşkın, fırtına üzere doğal afetlerde inançlı bir ömür alanı sunar.
Normal koşullarda, sel ve taşkın suları meskenin altına yanlışsız akar ve meskenin içine girmesi kaçınılmaz hale gelir. Lakin yükseltilmiş konutlarda, meskenin tabanı yer düzeyinin üzerinde olduğu için, suyun konutun içine girmesi engellenir.
Yükseltilmiş meskenlerde, meskenin altında bir boşluk oluşur. Bu boşluk, depolama alanı, otopark ya da daha farklı hedeflerle kullanılabilir.
Özellikle sıcak ve nemli alanlarda yararlı olan yükseltilmiş konutlar; tasarımı sayesinde, binanın altında ve çevresinde hava akışını güzelleştirmek için doğal bir mekanizma misyonu görür. Bu, iç ortam sıcaklıklarının düzenlenmesine ve küf oluşumu mümkünlüğünün azaltılmasına yardımcı olur.
Yükseltilmiş bir meskende su, kanalizasyon ve elektrik çizgileri üzere tesisatların kurulumu, bakımı ve ayarlanması daha kolaydır. Telefon, televizyon ve internet kablosunun yine yönlendirilmesi, çok az vakit ve efor gerektiren hayli kolay ve ucuzdur.
Tüm bu avantajlara karşın, yükseltilmiş meskenlerin dezavantajları da olabilir.
Örneğin, yükseltilmiş meskenlerin inşası daha maliyetli olabilir. Ayrıyeten, merdivenler yahut asansörlerle erişilebilir olduklarından, fizikî engelliler yahut yaşlılar için sorunlar olabilir. Yükseltilmiş meskenler, yer düzeyindeki meskenlerden daha fazla ısı kaybına neden olabilir. Bilhassa yüksek rakımlarda bulunan meskenlerde, yalıtımın düzgün yapılması önemlidir, aksi halde konutun ısıtma ve soğutma maliyetleri artabilir.
Yükseltilmiş konutlar doğal afetlere karşı daha inançlı bir konut seçeneği sunar. Bu meskenlerin yapım maliyeti biraz daha yüksek olsa da insanların güvenliği için yapılan bu yatırımın değeri epey büyüktür.
