Haberler

AUKUS Güvenlik Paktı, Batı-Çin çatışmasını yakınlaştırdı mı?

Çin, bu hafta resmen ilan edilen; Avustralya, İngiltere ve ABD ortasında Hint- Pasifik Okyanusu bölgesinde kapsamlı bir savunma ve güvenlik ittifakı oluşturan AUKUS Güvenlik Paktı’na, beklenebileceği üzere, öfkeyle reaksiyon gösterdi.

Çin, üç ülke ortasında Pazartesi günü ABD’de San Diego’da ayrıntıları açıklanan mutabakatın “Uluslararası toplumun telaşlarını göz gerisi ettiğini”, “tehlikeli bir tarafa gerçek gittiğini” ve “yeni bir silahlanma yarışı ve nükleer silahların yayılması riski yarattığını” söyleyerek kınadı.

ABD Kongresi’nin lideri Nancy Pelosi’nin geçen yaz Tayvan’a yaptığı tartışmalı ziyaretten bu yana Çin birinci defa Batı ile ilgili bu kadar sert bir lisan kullanıyor.

Dünyanın en büyük ordusu ve donanmasına sahip olan ve dünyanın en kalabalık ülkesi Çin; ABD ve müttefikleri tarafından Pasifik bölgesinin batısına “kıstırılmış” üzere hissettiğini söylüyor.

Çin Devlet Lideri Şi Cinping yakınlarda Çin’in savunma harcamalarındaki artışı hızlandıracağını söylemiş ve ulusal güvenliği, önümüzdeki yılların en büyük önceliği olarak tanımlamıştı.

O nedenle İngiltere Başbakanı Rishi Sunak’ın da bu hafta bir konuşmasında önümüzde tehlikeli bir on yıl bulunduğunu ve büyüyen güvenlik sıkıntıları karşısında hazırlıkları hızlandırmak gerektiğini söylemesi şaşırtan değil.

Batı’nın yanılgısı: Ne umdular, ne oldu?

Peki ancak bu noktaya nasıl geldik? Ve dünya Pasifik bölgesinde Çin ile ABD ve müttefikleri ortasında felaket boyutlarında bir çatışmaya yanlışsız mu gidiyor?

Batı, Çin konusunda yanıldı.

Batılı ülkelerin dışişleri bakanlıklarında yıllarca, Çin’deki ekonomik liberalizmin kaçınılmaz olarak toplumsal bir açılıma ve siyasi özgürlüklerin gelişmesine yol açacağı konusunda naif bir varsayım hakimdi.

Batının çok uluslu şirketleri ortak yatırımlara girişir ve yüzlerce milyon Çin vatandaşı daha âlâ ömür standartlarına kavuşurken, mantıksal olarak Çin Komünist Partisi de toplum üzerindeki denetimini gevşetecek, çok argümanlı olmayan birtakım demokratik ıslahatlara müsaade verecek ve “kurallara bağlılık temelinde birleşen dünya düzeninin” bir kesimi haline gelecekti.

Fakat olaylar bu türlü gelişmedi.

Evet, Çin bir ekonomik dev, global tedarik zincirinin hayati bir kesimi ve dünyanın dört bir tarafındaki çok sayıda ülkenin en değerli ticaret ortağı haline geldi. Lakin bu değişimi demokrasi ve siyasi liberalleşme istikametinde adımlarla tamamlamak yerine, hem Batılı hükümetleri hem de Japonya, Güney Kore ve Filipinler üzere komşularını korkutan bir yola girdi.

Nasıl mı?

Örnekler çok ama Çin ile Batı’yı karşı karşıya getiren en değerli hususlar şunlar:

Çin savaş istiyor mu?

Askeri olarak Çin bugün sahiden önemli bir güç. Son yıllarda Çin Halk Kurtuluş Ordusu hem sayıca, hem de teknolojik olarak devasa adımlar attı.

Örneğin Çin’in güçlü bir patlayıcı ya da nükleer başlık fırlatılabilen Dong Feng hipersonik füzeleri sesten beş kat süratli gidebiliyor.

Bu ABD’ye, Japonya’daki Yokosuka’da üslenen 7. filosu açısından, Çin’in füzelerine karşı harekete geçme riskini göze almaya ne kadar hazır olduklarını düşündürüyor olmalı.

Balistik füzeler konusunda da durum tıpkı. Çin, elindeki savaş başlıklarını üç misline çıkarma emeliyle süratli bir program başlattı ve gözden uzak batı bölgelerinde yeni cephane siloları inşa ediyor.

Ama bunların hiçbiri Çin’in savaşa girmek istediği manasına gelmiyor. Ve Çin bunu nitekim istemiyor.

Tayvan kelam konusu olduğunda, adanın Pekin idaresine sıkıntı kullanmaya gerek kalmadan boyun eğmesine yetecek bir baskı uygulamak çok daha tercih edeceği bir yol.

Hong Kong, Uygurlar ve fikri mülkiyet hakları bahislerinde ise vakit içerisinde tenkitlerin yatışıp unutulacağını zira herkes için Çin ile ticaretin çok daha değerli olduğunu biliyor.

Dolayısıyla şu anda tansiyon tırmanmış görünse ve her iki tarafın önümüzdeki günlerde ellerini biraz daha yükselttiğine şahit olacak olsak bile, Çin de Batı da, Pasifik bölgesinde bir savaşın herkes için yıkım olacağını ve öfkeli açıklamalara karşın, bunun kimsenin çıkarına olmayacağını düzgün biliyor.

Etiketler
Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı