Anonim Şirket Nasıl Kurulur? Limited Şirketten Farkı

İçindekiler
- Anonim şirket nedir, kimler için uygundur
- Limited şirketten temel farkları tek tabloda
- Asgari sermaye ve ödeme kuralı
- Kuruluş adımları sırasıyla
- Esas sözleşmede dikkat edilecek maddeler
- Anonim şirketin organları
- Kuruluş maliyetini oluşturan kalemler
- Kuruluştan sonraki sabit aylık yük
- Yönetim kurulu üyeliği ve Bağ-Kur
- Maaşlı çalışan şirket kurarken nelere bakmalı
- Anonim şirketin vergi düzeni
- Kâr dağıtımı ve stopaj
- Pay devri ve ortak çıkışı
- Sermaye artırımı ve yatırımcı alma
- Limited şirketten anonim şirkete tür değiştirme
- Şahıs şirketi mi, limited mi, anonim mi
- Sık yapılan hatalar
- Enflasyon ortamında sermaye ve bütçe planı
- Kuruluş öncesi kontrol listesi
- Sonuç ve kısa hatırlatma
Anonim şirket nedir, kimler için uygundur
Anonim şirket, sermayesi paylara bölünmüş ve borçlarından yalnız kendi malvarlığıyla sorumlu olan bir sermaye şirketidir. Maaşlı çalışırken yan iş düşünüyorsanız ya da ortaklarla büyük bir iş kuracaksanız, bu yapı ile limited şirket arasındaki farkı bilmeniz gerekir. Bu rehber adımları sade bir dille anlatıyor.
Kısaca söylemek gerekirse anonim şirket büyümeye, yatırımcı almaya ve pay devrine uygun bir yapıdır. Buna karşılık limited şirket daha küçük ve kapalı ortaklıklar için tasarlanmıştır. Yani seçim, bugünkü işinizden çok beş yıl sonraki planınıza bağlıdır.
Kimler anonim şirkete yönelir? Örneğin dış yatırımcı almayı planlayan girişimciler bu yapıyı tercih eder. Ayrıca ortak sayısı zamanla artacak işler de bu yapıya uygundur. Son olarak halka arz hedefi olanlar için bu şirket türü zaten zorunludur.
Öte yandan tek başına danışmanlık yapan bir çalışan için anonim şirket gereğinden ağır olabilir. Bu nedenle önce iş modelinizi yazın, sonra şirket türünü seçin. Aşağıdaki bölümler bu kararı kolaylaştırmak için sırayla ilerliyor.
Limited şirketten temel farkları tek tabloda
İki şirket türü aynı kanuna, yani 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na bağlıdır. Yine de işleyişleri belirgin biçimde farklıdır. Aşağıdaki tablo en sık sorulan farkları özetliyor.
| Konu | Anonim şirket | Limited şirket |
|---|---|---|
| Asgari sermaye | Limitede göre daha yüksek | Daha düşük |
| Ortak sayısı | Tek kişiyle kurulabilir, üst sınır yok | Tek kişiyle kurulabilir, üst sınır 50 |
| Yönetim | Yönetim kurulu | Müdür ya da müdürler kurulu |
| Pay devri | Görece kolay, pay defterine kayıt | Noter onayı ve genel kurul kararı |
| Kamu borcu sorumluluğu | Yönetim kurulu üyeleri üzerinde yoğunlaşır | Ortaklar payları oranında sorumlu tutulabilir |
| Halka arz | Mümkün | Mümkün değil |
| Sermaye ödeme | Kuruluşta en az dörtte bir ödenir | Tescilden sonra süre içinde ödenebilir |
Tablodaki en önemli satır genellikle kamu borcu sorumluluğudur. Çünkü limited şirkette ortaklar, vergi ve prim borcundan kişisel olarak takip edilebilir. Anonim şirkette ise bu yük daha çok yönetimde görev alanlara yönelir. Dolayısıyla sadece pay sahibi olacaksanız, anonim şirket sizi daha iyi korur.
Ancak bu koruma sınırsız değildir. Özellikle yönetim kurulunda yer alırsanız sorumluluk size geri döner. Bu yüzden rol dağılımını kuruluş anında netleştirin.
Asgari sermaye ve ödeme kuralı
Anonim şirket kurmak için esas sözleşmede bir sermaye tutarı belirlemeniz gerekir. 2024 yılı başından itibaren uygulanan Cumhurbaşkanı kararıyla esas sermaye sisteminde anonim şirket için asgari sermaye 250.000 TL, limited şirket için 50.000 TL olarak belirlenmiştir. Ancak bu tutarlar ileride yeniden değiştirilebilir, bu nedenle güncel tutarı ticaret sicili müdürlüğüne teyit ettirin.
Peki sermayenin tamamını kuruluşta ödemek zorunda mısınız? Hayır. Anonim şirkette nakdi sermayenin en az dörtte birini tescilden önce ödemeniz gerekir. Kalan kısım ise tescili izleyen yirmi dört ay içinde ödenebilir. Bu kural nakit akışınızı planlarken size esneklik sağlar.
Ayrıca sermaye yalnız nakit olmak zorunda değildir. Örneğin bir taşınmaz, makine ya da marka da ayni sermaye olarak konabilir. Bununla birlikte ayni sermayede bilirkişi değerlemesi gerekir ve süreç uzar.
Son olarak sermayeyi harcamak serbesttir; bloke tutarı kuruluştan sonra şirket hesabına döner. Yani bu para kaybolmaz, şirketin işletme parası olur. Yine de kişisel hesabınıza geri çekmek ortaklara borç doğurur ve vergi sonucu yaratabilir.
Kuruluş adımları sırasıyla
Kuruluş süreci bugün büyük ölçüde elektronik ortamda yürür. Genel akış aşağıdaki gibidir:
- İlk olarak şirket unvanını belirleyin ve kullanılabilir olup olmadığını kontrol edin.
- Ardından faaliyet konusunu ve NACE kodlarını seçin.
- Sonra esas sözleşmeyi MERSİS üzerinden hazırlayın.
- Kurucular sözleşmeyi ticaret sicili müdürlüğünde ya da noterde imzalar.
- Kurucular nakdi sermayenin en az dörtte birini şirket adına açılan banka hesabına yatırır.
- Ticaret sicili tescili yapar ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ilanı yayımlar.
- Son olarak vergi dairesi yoklaması, oda kaydı ve defter tasdiki gelir.
Bu adımların bir kısmı aynı gün biter. Bununla birlikte banka hesabı ve vergi yoklaması birkaç gün sürebilir. Bu nedenle ilk faturayı kesmeyi planladığınız tarihi biraz geriye alın.
Tescilden sonra oda kaydınızı kanıtlamanız gerekebilir. Örneğin bir ihale ya da banka işlemi için faaliyet belgesi e-Devlet’ten nasıl alınır yazımızdaki adımlar işinize yarar.
Esas sözleşmede dikkat edilecek maddeler
Esas sözleşme, şirketin anayasası gibidir. MERSİS size hazır bir şablon sunar; ancak şablonu olduğu gibi kabul etmek her zaman doğru değildir. Özellikle ortaklı işlerde bazı maddeleri özenle yazmanız gerekir.
Önce şu başlıklara bakın:
- Faaliyet konusu: Çok dar yazarsanız ileride esas sözleşme değişikliği gerekir.
- Pay devri kısıtı: Nama yazılı paylarda devir için yönetim kurulu onayı şartı koyabilirsiniz.
- Yönetim kurulu yapısı: Üye sayısı, görev süresi ve temsil yetkisi açıkça yazılmalıdır.
- Toplantı nisapları: Önemli kararlar için yüksek nisap belirlemek azınlık ortağı korur.
- Kâr dağıtımı: Dağıtım politikası ortaklar arasında sonradan kavga çıkaran bir konudur.
Bunun yanında imtiyazlı payları da esas sözleşmede tanımlarsınız. Örneğin bir ortağa oy imtiyazı vermek istiyorsanız bunu baştan yazmak gerekir. Aksi halde sonradan değişiklik için genel kurul kararı ve tescil masrafı doğar.
Kısacası şablonu bir mali müşavir ya da avukatla birlikte okuyun. Ayrıca her ortağın imzadan önce metnin son halini ayrı ayrı okuması, sonradan doğabilecek itirazları azaltır. Çünkü bu metindeki küçük bir eksik, yıllar sonra büyük bir anlaşmazlığa dönüşebilir.
Anonim şirketin organları
Anonim şirket iki zorunlu organla çalışır: genel kurul ve yönetim kurulu. Bazı şirketlerde ise bunlara ek olarak denetçi de gerekir.
Genel kurul pay sahiplerinden oluşur. Esas sözleşme değişikliği, sermaye artırımı ve kâr dağıtımı gibi temel kararları o verir. Ayrıca yönetim kurulu üyelerini seçmek de genel kurulun görevidir.
Yönetim kurulu ise şirketi günlük olarak yönetir ve temsil eder. Tek kişilik de olabilir, birden fazla üyeli de. Özellikle tek pay sahipli şirketlerde kurucu çoğu zaman tek yönetim kurulu üyesidir.
Olağan genel kurul toplantısı her yıl yapılmalıdır. Bununla birlikte pek çok küçük şirket bu toplantıyı kağıt üzerinde bırakır. Oysa toplantının yapılmaması, bilançonun onaylanmaması ve ibra kararının çıkmaması anlamına gelir. Dolayısıyla bu adımı her yıl takvime koyun.
Denetim konusunda ise bağımsız denetime tabi olup olmadığınızı ölçütler belirler. Bu ölçütler aktif büyüklük, net satış ve çalışan sayısı gibi kalemlere dayanır ve periyodik olarak güncellenir. Bu nedenle kapsamı her yıl mali müşavirinize sorun.
Kuruluş maliyetini oluşturan kalemler
Kuruluş maliyeti sabit bir rakam değildir. Aksine birkaç ayrı kalemin toplamıdır ve bu kalemler her yıl değişir. Bu yüzden burada tutar vermiyoruz; bunun yerine neyi sormanız gerektiğini listeliyoruz.
Tipik kalemler şunlardır:
- Ticaret sicili tescil ve ilan ücretleri.
- Noter ya da sicil müdürlüğündeki imza onayı masrafı.
- Ticaret odası kayıt ücreti ve yıllık aidat.
- Rekabet Kurumu payı gibi sermayeye bağlı yasal kesintiler.
- Yasal defterlerin açılış onayı.
- Mali müşavir kuruluş hizmet bedeli.
- Esas sözleşme ve sermaye üzerinden doğabilecek damga vergisi.
Özellikle damga vergisi konusunda istisnalar ve oranlar zaman içinde değişir. Genel mantığı anlamak için damga vergisi oranı sayfamıza göz atabilirsiniz; şirket işlemleri için ise güncel durumu mali müşavirinize teyit ettirin.
Varsayalım ki üç farklı mali müşavirden teklif aldınız. Bu durumda yalnız toplam tutara bakmayın. Bunun yerine teklifin hangi kalemleri içerdiğini, yıllık defter ve beyanname hizmetinin fiyatını ayrıca sorun. Çünkü kuruluş ucuz, aylık hizmet pahalı olabilir.
Kuruluştan sonraki sabit aylık yük
Şirket kurulduktan sonra asıl maliyet her ay tekrar eden giderlerdir. Birçok girişimci bunu kuruluş masrafından daha geç fark eder. Bu nedenle bütçeyi kuruluş günü değil, ilk yılın on iki ayı için yapın.
Sabit giderler genellikle şunları kapsar:
- Aylık mali müşavir ücreti.
- Adres ya da ofis gideri; sanal ofis de bir seçenektir.
- E-fatura ve e-defter gibi dijital sistemlerin lisans bedelleri.
- Oda aidatı ve yıllık zorunlu ödemeler.
- Yönetim kurulu üyesinin Bağ-Kur primi.
- Varsa çalışan maaşları ve işveren primleri.
Çalışan alacaksanız, maliyeti brüt maaşla sınırlı düşünmeyin. Örneğin işveren payı primler ve işsizlik sigortası da maliyete biner. Bu toplamı görmek için işverene maliyet hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Ayrıca kendi maaşınızı şirketten almak istiyorsanız, bunun bordro, stopaj ve prim sonuçları olur. Brüt ile net arasındaki farkı görmek için brütten nete maaş hesaplama aracı pratik bir başlangıçtır.
Yönetim kurulu üyeliği ve Bağ-Kur
Bu bölüm maaşlı çalışanlar için özellikle önemlidir. Genel kural olarak anonim şirket yönetim kurulu üyesi olan ortaklar Bağ-Kur, yani 4/b kapsamında sigortalı sayılır. Buna karşılık yalnız pay sahibi olup yönetimde yer almayan ortaklar bu zorunluluğa genellikle girmez.
Limited şirkette durum farklıdır. Orada ortak olmak tek başına Bağ-Kur tescilini doğurur. Dolayısıyla maaşlı işinizi sürdürürken limited şirkete ortak olursanız, iki sigortalılık hali aynı anda gündeme gelebilir.
Peki aynı anda hem 4/a hem 4/b kapsamında olursanız ne olur? Genel kural olarak 5510 sayılı Kanun, önceliği 4/a sigortalılığa verir. Ancak prim yükümlülüğü ve borç doğması gibi ayrıntılar kişiye göre değişir. Bu yüzden tescil ve prim durumunuzu SGK ve mali müşavirinizle netleştirin.
Aylık prim tutarını tahmin etmek için Bağ-Kur primi hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz. Ayrıca prim tabanı ve tavanının nasıl işlediğini SGK taban ve tavan sayfamızda görebilirsiniz.
Maaşlı çalışan şirket kurarken nelere bakmalı
Tam zamanlı bir işte çalışırken şirket kurmak yasak değildir. Bununla birlikte birkaç noktayı önceden kontrol etmeniz gerekir. Aksi halde hem işinizi hem de yeni şirketinizi riske atabilirsiniz.
İlk olarak iş sözleşmenizi okuyun. Özellikle rekabet yasağı, gizlilik ve ek iş maddeleri önemlidir. Örneğin işvereninizle aynı sektörde bir şirket kurmak sözleşmeye aykırı sayılabilir.
İkinci olarak zamanı gerçekçi planlayın. Çünkü anonim şirketin yasal yükümlülükleri, bir şahıs işine göre daha fazladır. Genel kurul, defter tasdiki ve beyannameler takvim ister.
Üçüncü olarak gelir vergisi etkisini düşünün. Maaşınız zaten belirli bir dilimde olabilir; şirketten alacağınız ek ücret ya da kâr payı toplam vergiyi etkiler. Kendi diliminizi görmek için vergi dilimi hesaplama aracını deneyin.
Son olarak sigorta durumunuzu kontrol edin. Önceki bölümde anlattığımız Bağ-Kur konusu, yönetim kurulunda olup olmamanıza göre değişir. Yani rolünüzü baştan net seçmek birçok sorunu önler.
Anonim şirketin vergi düzeni
Anonim şirket, kazancı üzerinden kurumlar vergisi öder. Bu verginin dayanağı 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’dur. Oranlar zaman içinde değiştiği için burada bir rakam yazmıyoruz; güncel oranı Gelir İdaresi Başkanlığı duyurularından kontrol edin.
Ayrıca şirket, katma değer vergisi mükellefi olur ve dönemsel beyanname verir. Bunun yanında çalışan ücretleri için muhtasar ve prim hizmet beyannamesi düzenler. Dolayısıyla beyanname takvimi şahıs işine göre daha yoğundur.
Kurumlar vergisi ile gelir vergisi arasındaki fark şudur: şahıs işletmesinde kazanç artan oranlı gelir vergisine tabidir. Buna karşılık şirkette kazanç önce kurum düzeyinde vergiye girer. Gelir vergisi tarifesinin yapısını merak ediyorsanız gelir vergisi dilimleri sayfamız yardımcı olur.
Öte yandan şirket kazancını ortaklara dağıttığında ikinci bir vergi aşaması doğar. Bir sonraki bölüm bu konuyu kısaca ele alıyor.
Kâr dağıtımı ve stopaj
Şirket kâr ettiğinde bu kâr otomatik olarak size geçmez. Aksine genel kurulun dağıtım kararı alması gerekir. Karardan sonra şirket kâr payını ortaklara öder.
Kâr payı dağıtımında şirket, gerçek kişi ortaklar adına stopaj keser. Bu kesintinin dayanağı Gelir Vergisi Kanunu m.94’tür. Oran dönemsel olarak değişebildiği için güncel oranı resmi kaynaktan kontrol edin. Stopajın genel mantığını stopaj vergisi nedir, kimler öder yazımızda bulabilirsiniz.
Ayrıca aldığınız kâr payının bir kısmı, belirli eşikleri aşarsa yıllık beyanname konusu olabilir. Bu nedenle maaşınızla birlikte toplam gelirinizi yıl sonunda gözden geçirin.
Bununla birlikte kâr payı ile maaş arasında seçim yaparken yalnız vergiye bakmayın. Çünkü maaşın prim ve emeklilik sonucu vardır, kâr payının yoktur. Kâr payı hesabının temelini merak ediyorsanız temettü nedir, nasıl hesaplanır yazımız konuyu borsa açısından anlatıyor; mantık benzerdir.
Pay devri ve ortak çıkışı
Anonim şirketin en büyük avantajlarından biri pay devrinin esnekliğidir. Nama yazılı paylarda devir, ciro ve teslimle yapılır; ardından pay defterine kayıt gerekir. Ancak esas sözleşmede devir kısıtı varsa yönetim kurulu onayı da gerekir.
Limited şirkette ise süreç daha ağırdır. Taraflar pay devrini yazılı yapar ve noterde onaylatır. Ayrıca genel kurulun devri onaylaması gerekir. Dolayısıyla ortak değişikliği sık olacak işlerde anonim şirket pratik bir tercihtir.
Ortak çıkışlarında en çok sorun değerleme konusunda çıkar. Örneğin çıkan ortağın payına hangi değer biçilecek? Bu sorunun cevabı önceden yazılmamışsa, anlaşmazlık mahkemeye kadar gidebilir.
Bu nedenle ortaklar arasında ayrı bir pay sahipleri sözleşmesi yapmak faydalıdır. Böylece çıkış, önalım ve değerleme kurallarını baştan belirlersiniz. Ayrıca bu sözleşmeyi bir avukatla hazırlamak, ileride çıkabilecek uyuşmazlıkları azaltır.
Sermaye artırımı ve yatırımcı alma
Şirket büyüdükçe yeni sermayeye ihtiyaç doğabilir. Anonim şirkette bu ihtiyacı iki temel yolla karşılarsınız: iç kaynaklardan artırım ya da nakdi artırım.
İç kaynaklardan artırımda şirket birikmiş yedeklerini sermayeye ekler. Böylece ortakların cebinden para çıkmaz. Buna karşılık nakdi artırımda yeni para şirkete girer ve şirket yeni paylar çıkarır.
Yatırımcı almak istediğinizde anonim şirket daha uygun bir çerçeve sunar. Çünkü imtiyazlı pay, farklı pay grupları ve esnek devir kuralları bu yapıda kolayca tanımlanır. Ayrıca yatırımcılar genellikle anonim şirket yapısını tercih eder.
Bununla birlikte her sermaye artırımı genel kurul kararı, tescil ve ilan gerektirir. Dolayısıyla her artırımın kendi masrafı vardır. Bu yüzden artırım planlarını mümkün olduğunca toplu ve seyrek yapın.
Limited şirketten anonim şirkete tür değiştirme
Birçok girişimci işe limited şirketle başlar ve sonra anonim şirkete geçer. Bu geçiş Türk Ticaret Kanunu’ndaki tür değiştirme hükümlerine dayanır. Yani şirketi kapatıp yeniden kurmanız gerekmez.
Tür değiştirme sürecinde genellikle şu adımları izlersiniz:
- Tür değiştirme planı ve raporu hazırlanır.
- Ara bilanço çıkarılır ve özvarlık tespit edilir.
- Genel kurul tür değiştirme kararını alır.
- Yeni esas sözleşme ticaret siciline tescil ettirilir.
Özellikle sermaye tutarı önemlidir. Çünkü anonim şirketin asgari sermayesi limitedden yüksektir. Dolayısıyla tür değiştirmeden önce sermayeyi bu seviyeye çıkarmanız gerekebilir.
Ayrıca tür değiştirme, ortakların Bağ-Kur durumunu da etkileyebilir. Örneğin limitedde zorunlu olarak Bağ-Kur’lu olan bir ortak, anonim şirkette yönetimde yer almazsa bu kapsamdan çıkabilir. Bu nedenle geçişten önce sigorta sonuçlarını mali müşavirinizle konuşun.
Şahıs şirketi mi, limited mi, anonim mi
Şirket türü seçerken üç yapı genellikle masaya gelir. Her birinin güçlü yanı farklıdır. Aşağıdaki özet karar vermenize yardımcı olur.
Şahıs şirketi en hızlı ve en ucuz başlangıçtır. Ancak işin tüm borçlarından kişisel olarak sorumlusunuz. Ayrıca kazanç arttıkça artan oranlı gelir vergisi yükü de büyür.
Limited şirket, orta yolu temsil eder. Asgari sermaye daha düşüktür ve yönetim sadedir. Buna karşılık ortaklar kamu borçlarından kişisel olarak takip edilebilir ve her ortak Bağ-Kur kapsamına girer.
Anonim şirket en kurumsal yapıdır. Pay devri kolaydır, yatırımcı almaya uygundur ve yönetimde yer almayan pay sahibini daha iyi korur. Öte yandan sermaye eşiği ve yıllık yükümlülükleri daha ağırdır.
Kısacası ilk yılınızda gelir belirsizse ve tek başınızaysanız, ağır bir yapıyla başlamak şart değildir. Ancak ortaklı ve büyüme hedefli bir iş kuruyorsanız, anonim şirket baştan doğru seçim olabilir. Kararı mutlaka kendi rakamlarınızla ve bir uzmanla verin.
Sık yapılan hatalar
Şirket kurarken yapılan hataların çoğu bilgisizlikten değil, aceleden kaynaklanır. Aşağıdaki liste en yaygın olanları topluyor:
- Esas sözleşme şablonunu okumadan onaylamak.
- Genel kurul toplantılarını yıllarca yapmamak.
- Şirket hesabını kişisel harcamalar için kullanmak.
- Yönetim kurulu üyeliğinin Bağ-Kur sonucunu bilmeden üye olmak.
- Kuruluş maliyetini hesaplayıp aylık sabit gideri unutmak.
- Ortaklar arasında yazılı bir pay sahipleri sözleşmesi yapmamak.
Özellikle şirket hesabını kişisel hesap gibi kullanmak ciddi bir risktir. Çünkü ortağın şirketten çektiği para ortaklara borç hesabında birikir. Bu hesap da vergi incelemesinde faiz ve vergi sonucu doğurabilir.
Ayrıca maaşlı işinizin geliri ile şirket gelirini karıştırmayın. Bunun yerine her ay ayrı bir tablo tutun. Böylece hem vergi hem de nakit planlaması kolaylaşır. Üstelik yıl sonunda mali müşavirinizle yapacağınız görüşme de çok daha kısa sürer, çünkü rakamlar önünüzde hazır olur.
Enflasyon ortamında sermaye ve bütçe planı
Yüksek enflasyon dönemlerinde sabit bir sermaye tutarı hızla erir. Örneğin kuruluşta yeterli görünen sermaye, iki yıl sonra işletme ihtiyacını karşılamayabilir. Bu nedenle sermayeyi yalnız yasal alt sınıra göre değil, gerçek ihtiyaca göre belirleyin.
Aynı durum kendi maaşınız için de geçerlidir. Şirketten kendinize maaş ödeyecekseniz, bu maaşın alım gücünü takip edin. Bunu görmek için enflasyon maaş hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Ayrıca aylık sabit giderleri de enflasyona göre yeniden gözden geçirin. Çünkü mali müşavir ücreti, kira ve lisans bedelleri genellikle yılda en az bir kez güncellenir.
Varsayalım ki aylık sabit gideriniz ilk yıl 10 birim olsun. Fiyatlar yıl içinde yükselirse bu tutar ikinci yıl belirgin biçimde artabilir. Bu yüzden bütçenizde bir tampon payı bırakın. Böylece beklenmedik artışlar şirketinizi nakit sıkışıklığına sokmaz.
Kuruluş öncesi kontrol listesi
Karar vermeden önce aşağıdaki soruları yazılı olarak cevaplayın. Bu liste, anonim şirket kurmanın sizin için doğru adım olup olmadığını netleştirir.
- İş modelim yatırımcı ya da çok sayıda ortak gerektiriyor mu?
- Asgari sermayenin en az dörtte birini kuruluşta ayırabilir miyim?
- Yönetim kurulunda yer alacak mıyım, Bağ-Kur sonucunu biliyor muyum?
- İş sözleşmemde rekabet yasağı ya da ek iş kısıtı var mı?
- İlk on iki ayın sabit giderlerini hesapladım mı?
- Kâr payı ve maaş arasında nasıl bir denge kuracağım?
- Ortaklarla yazılı bir pay sahipleri sözleşmesi yapacak mıyız?
Her soruya net bir cevabınız varsa bir sonraki adım bir mali müşavirle görüşmektir. Bununla birlikte cevapların çoğu belirsizse, önce daha hafif bir yapıyla başlamayı düşünün.
Ayrıca bu kararı verirken ailenizin bütçesini de hesaba katın. Çünkü şirketin ilk aylarında maaşınız, hem ev hem de şirket giderlerini taşıyabilir.
Sonuç ve kısa hatırlatma
Anonim şirket, büyümek ve ortak almak isteyenler için güçlü bir araçtır. Buna karşılık limited şirkete göre daha yüksek sermaye ve daha fazla yasal yükümlülük getirir. Dolayısıyla doğru seçim, bugünkü işinizden çok gelecekteki planınıza bağlıdır.
Özetle üç konuya odaklanın. İlk olarak sermaye ve aylık sabit giderleri gerçekçi hesaplayın. Ardından yönetim kurulu rolünüzün Bağ-Kur ve sorumluluk sonuçlarını öğrenin. Son olarak esas sözleşmeyi ve ortaklık sözleşmesini bir uzmanla okuyun.
Bu yazı genel bir yol haritasıdır; mali müşavirlik ya da hukuki danışmanlık yerine geçmez. Ayrıca kanunlar, oranlar ve eşikler sık değiştiği için işleme başlamadan önce güncel mevzuatı kontrol edin. Emin olmadığınız her noktada bir mali müşavire ve gerekiyorsa bir avukata danışın.
Sık sorulan sorular
Anonim şirket tek kişiyle kurulabilir mi?
Evet. Türk Ticaret Kanunu tek pay sahipli anonim şirkete izin verir. Kurucu hem pay sahibi hem de tek yönetim kurulu üyesi olabilir. Ancak bu durumda genel kurul kararlarını da tek başınıza alırsınız ve bunları yazılı hale getirmeniz gerekir. Bu yüzden karar defterini düzenli tutmak, ileride ortak alırken işinizi kolaylaştırır.
Anonim şirket mi limited şirket mi daha ucuz kurulur?
Genel olarak limited şirketin başlangıç yükü daha hafiftir, çünkü asgari sermayesi daha düşüktür. Bununla birlikte kuruluş masrafları noter, sicil ve oda kalemlerinden oluşur ve bu kalemler dönem dönem değişir. Güncel tutarı ticaret sicili müdürlüğünden ve mali müşavirinizden öğrenin; internetteki eski listeler yanıltıcı olabilir.
Maaşlı çalışırken anonim şirket kurabilir miyim?
Kanun bunu genel olarak yasaklamaz. Ancak iş sözleşmenizde rekabet yasağı ya da ek iş kısıtı olabilir; önce sözleşmenizi okuyun. Ayrıca yönetim kurulu üyeliği Bağ-Kur tescilini gündeme getirebilir. Aynı anda hem SGK hem Bağ-Kur kapsamına girme ihtimali olduğu için durumu mali müşavirinizle netleştirin.
Anonim şirket ortağı şirket borcundan sorumlu olur mu?
Kural olarak pay sahibi yalnız taahhüt ettiği sermaye kadar sorumludur. Öte yandan kamu borçlarında, yani vergi ve prim borçlarında, yönetim kurulu üyeleri için ayrı sorumluluk kuralları işler. Bu nedenle yönetimde görev alacaksanız bu riskleri önceden öğrenin ve şirketin vergi ile prim ödemelerini düzenli takip edin.
Anonim şirkette hisse devri nasıl yapılır?
Anonim şirkette pay devri limited şirkete göre daha esnektir. Nama yazılı paylarda devir, esas sözleşmedeki kısıtlara ve pay defterine kayda bağlıdır. Limited şirkette ise devir noter onayı ve genel kurul kararı gerektirir. Devirden önce esas sözleşmenizdeki onay ve önalım şartlarını mutlaka okuyun, gerekirse avukata danışın.
Anonim şirkette avukat bulundurmak zorunlu mu?
Bazı anonim şirketler için sözleşmeli avukat zorunluluğu bulunur; bu zorunluluk sermaye ve ortak sayısı gibi ölçütlere bağlıdır. Eşikler zaman içinde değişebildiği için kesin bir sayı vermiyoruz. Kuruluş sırasında mali müşavirinize ve avukatınıza şirketinizin bu kapsama girip girmediğini sorun, sonucu yazılı olarak kayda alın.

