Kıst Maaş Hesaplama

Kıst maaş hesaplama nedir, bu araç size ne gösterir?

Kıst maaş hesaplama, ayın tamamında çalışmayan bir kişinin o ay için hak ettiği ücreti bulmaktır. Ay ortasında işe girdiniz, ay bitmeden ayrıldınız ya da ücretsiz izin kullandınız; bu durumların hepsinde işveren tam maaş yerine çalıştığınız güne düşen payı öder. Kural sadedir: aylık brütü 30'a bölersiniz, çıkan günlük ücreti çalıştığınız gün sayısıyla çarparsınız. Zor kısım gün sayısıdır; çünkü SGK her ayı 30 gün sayar ve takvim günüyle SGK günü çoğu zaman aynı çıkmaz.

Bu araç size dört şeyi bir arada verir:

• SGK bildirim günü: girdiğiniz aya ve günlere göre 30 gün kuralını uygular.
• Kıst brüt: günlük ücret çarpı SGK günü.
• Kesintiler: SGK işçi payı, işsizlik primi, gelir vergisi ve damga vergisi; asgari ücret istisnasını gün oranında düşer.
• Gün gün tablo: ayın her günü için brüt ve net karşılığı.

Tam ay çalıştığınız aylar için brütten nete maaş hesaplama aracı daha uygundur; kıst ay yalnızca eksik çalıştığınız ayı ilgilendirir. Öte yandan iki aracın motoru aynıdır, bu nedenle rakamlar birbirini tutar.

SGK 30 gün kuralı kıst maaş hesaplamayı nasıl etkiler?

5510 sayılı Kanun m.80 uyarınca SGK, ay kaç gün çekerse çeksin tam çalışılan ayı 30 gün kabul eder. Ocak 31 gün, Şubat 28 gün çeker; ancak ikisinde de tam çalışan kişi için bildirim 30 gündür ve ücret tam maaştır. Bu kural ay içinde giriş ve çıkışta üç ayrı sonuç doğurur; araç hepsini kendisi uygular.

• Ay sonuna kadar çalışılan 31 çeken ay: takvim gününden 1 gün düşer. Örneğin ayın 12. günü girişte takvim 20 gün, SGK günü 19.
• Ay sonuna kadar çalışılan Şubat: araç günü 30'a tamamlar. Şubat'ın 15. günü girişte takvim 14 gün, SGK günü 16; çünkü ay sonu her zaman 30. güne denk gelir.
• Ay içinde çıkış: takvim günü geçerlidir. Ayın 1. günü başlayıp 20. günü ayrılan kişi için 20 gün.

Mantık şudur: SGK ayın ilk gününü 1. gün, son gününü 30. gün sayar. Bu nedenle ay sonuna kadar çalışan için giriş gününden geriye doğru 30 üzerinden hesap yaparsınız; ay içinde ayrılan içinse takvim günü yeterlidir. Ayın 31. günü giriş özel bir durumdur: araç bunu 1 gün sayar, ancak bazı bordro programları 0 gün gösterir. Prim gününüzün yıllar içinde nasıl biriktiğini SGK prim günü hesaplama aracında görürsünüz.

Ay ortasında işe girişte kıst ücret nasıl çıkar?

İşe giriş ayında araç üç adımda ilerler. Önce aylık brütü 30'a böler: 45.000 ₺ için günlük 1.500,00 ₺. Ardından SGK gününü bulur ve ikisini çarpar. Son olarak kesintileri bu kıst brüt üzerinden hesaplar. Ayın 12. günü girişte 30 çeken bu ay için sonuç 19 gün ve 28.500,00 ₺ brüt, tahmini net 23.200,88 ₺.

Giriş ayında iki ayrıntı neti etkiler. Birincisi gelir vergisi matrahıdır: yıl içinde yeni işverene geçtiğinizde kümülatif matrah sıfırdan başlar; yeni işveren önceki işyerinin matrahını devralmaz. Bu yüzden yılın sonunda bile ilk aylarda en düşük dilimden vergi ödersiniz. İkincisi asgari ücret istisnasıdır: istisna da çalışılan gün oranındadır, yani 19 günlük ayda istisnanın 19/30'u geçerlidir.

Yemek ve yol yardımı varsa işveren bunları yalnız fiilen çalıştığınız günler için öder; günlük istisna sınırları için yemek ve yol istisnası sayfasına bakın. Öte yandan hafta tatili ücretli gündür; giriş gününden ay sonuna kadar araya giren pazarlar hem ücrete hem SGK gününe girer. Yani 15 gün çalıştıysanız hafta sonlarını düşüp 11 gün üzerinden hesap yapmak yanlıştır.

İşten çıkış ayında kıst maaş hesaplama neden farklı?

Çıkış ayında SGK takvim gününü esas alır: ayın 1. günü başlayıp 15. günü ayrılan kişi için 15 gün ve 22.500,00 ₺ brüt (45.000 ₺ aylık brütle). 30 gün kuralı yalnız ay sonuna kadar çalışanları ilgilendirir; bu nedenle 31 çeken ayın 30. günü ayrılan kişi de 30 gün alır, son güne kadar kalan kişi de.

Çıkış ayında net, aynı gün sayısına sahip giriş ayına göre çoğu zaman daha düşük çıkar. Sebep gelir vergisidir: yıl başından beri biriken matrah sizi üst dilime taşımış olabilir. Araçta "İşten çıkış" durumunu seçince açılan kümülatif matrah alanına son bordronuzdaki tutarı yazarsanız araç vergiyi o dilimden hesaplar ve sonuç bordroyla örtüşür. Alanı boş bırakırsanız araç devreden matrahı sıfır kabul eder ve neti iyimser gösterir.

Ayrıca çıkış ayında kıst ücret tek kalem değildir. Kullanmadığınız yıllık izin günlerinin ücreti, hak ettiyseniz kıdem ve ihbar tazminatı aynı bordroda yer alır. Bu kalemlerin hepsini tek tabloda görmek için işten çıkış hesaplama aracını kullanın; kıst ücreti oradan da okuyabilirsiniz. Vergi diliminizin yıl içinde nasıl değiştiğini ise bordroda gelir vergisi neden artar yazısı anlatır.

Ücretsiz izin, rapor ve devamsızlık kıst maaşı nasıl düşürür?

Ayın tamamında işyerinde kayıtlı olsanız da bazı günlerde ücret hakkı doğmaz: ücretsiz izin, istirahat raporu ve devamsızlık. İşveren bu günleri SGK'ya eksik gün olarak bildirir ve ücretten düşer. Araçta "Eksik gün" durumunu seçip gün sayısını ve nedenini yazarsınız; araç tam ayı 30 gün sayar, eksik günleri düşer ve tam ayla karşılaştırmalı net kaybınızı gösterir.

Neden seçiminin önemi şudur. Ücretsiz izinde ve devamsızlıkta kayıp tamamen size aittir. Raporlu günlerde ise ücreti işveren değil SGK öder: 5510 sayılı Kanun m.18 kapsamındaki geçici iş göremezlik ödeneği, ayakta tedavide üçüncü günden itibaren günlük kazancınızın üçte ikisi kadardır. Araç raporu seçtiğinizde bu ödeneği yaklaşık olarak hesaplar ve bordrodan düşen netle karşılaştırır; böylece cebinizden çıkan gerçek kaybı görürsünüz. Ayrıntılı hesap için rapor parası hesaplama aracı, ödeneğin gecikmesi için rapor param yatmadı yazısı var.

Eksik gün emeklilik hesabınızı da etkiler; çünkü her eksik gün prim gününüzden düşer. İşveren fiilen çalıştığınız günü eksik bildirdiyse SGK primlerim eksik yatırılmış yazısındaki başvuru yolunu izleyin.

Kıst ayda SGK primi, gelir vergisi ve istisnalar nasıl işler?

Kesintilerin hepsi kıst brüt üzerinden yürür; ancak her birinin gün oranıyla ilişkisi farklıdır.

• SGK ve işsizlik primi: işçi payı %15 (5510 s.K. m.81). Prime esas kazancın alt ve üst sınırı günlüktür (m.82): bu yıl aylık tavan 297.270,00 ₺, kıst ayda tavan gün sayısıyla orantılıdır. Yani tavanın üstünde kazanan biri 15 günlük ayda primini 148.635,00 ₺ üzerinden öder. Sınırlar için SGK taban ve tavan sayfasına bakın.
• Gelir vergisi: kıst brütten SGK işçi payını düşünce matrah kalır; araç bu matrahı yıl içi kümülatife ekler ve 193 s. GVK m.103 tarifesini uygular. Asgari ücret istisnası (GVK m.23/18) gün oranındadır: 19 günlük ayda istisnanın 19/30'u.
• Damga vergisi: binde 7,59; asgari ücrete kadar olan kısım için istisna yine gün oranında geçerlidir.
• Yemek ve yol: yalnız fiilen çalışılan günler için istisna vardır, ayın tamamı için değil.

Sonuç olarak kıst ayda net, tam ay netinin basit gün oranı değildir. Örneğin 45.000 ₺ brütle 15 günlük ayda net 18.316,49 ₺, tam ayda 36.632,97 ₺ çıkar; oran tam yarı değildir, çünkü istisna ve tavan gün oranında değişirken vergi dilimi kümülatife bağlı kalır. Yürürlükteki asgari ücret ve türevleri için asgari ücret sayfası var.

Kıst maaş bordronuzu nasıl kontrol edersiniz?

Bordronuzda üç satıra bakın: gün sayısı, brüt ücret ve eksik gün kodu. Gün sayısı bu aracın verdiği SGK günüyle aynı olmalıdır; brüt ücret ise günlük ücret çarpı gün sayısına eşit olmalıdır. Aracı aynı ay, aynı giriş ve çıkış günüyle çalıştırıp döküm tablosundaki satırları bordronuzla yan yana koyun.

Rakamlar tutmuyorsa nedeni çoğu zaman şu üçünden biridir: işveren ayı 30 yerine 31 güne böler, hafta tatilini düşer ya da eksik günü yanlış kodla bildirir. Önce bordroyu yazılı olarak sorun; çözüm gelmezse maaşım eksik yattı yazısındaki adımları izleyin. Ücret alacağında zamanaşımı beş yıldır (4857 s.K. m.32), yine de erken başvuru kanıt toplamayı kolaylaştırır.

SGK tarafını e-Devlet'teki hizmet dökümünden doğrularsınız: ilgili ayın gün sütunu aracın SGK günüyle, kazanç sütunu kıst brütle örtüşmelidir. Dökümdeki sütunları okumak için hizmet dökümü rehberi var. İşveren eksik günü aylık bildirgede nedeniyle birlikte gösterir; kod çalışmadığınız halde "devamsızlık" diyorsa düzeltme için önce işverene, sonra SGK'ya başvurun. Ayrıca yıl içinde dilim geçişi yaşadıysanız vergi dilimi hesaplama aracı hangi ayda üst dilime geçtiğinizi gösterir.