Tevkifatlı Fatura Nasıl Kesilir? Oranlar ve Muhasebe Kaydı

İçindekiler
- Tevkifatlı fatura nedir, neden var
- Tam tevkifat ile kısmi tevkifat farkı
- Tevkifatlı fatura hangi işlerde gerekir
- Tevkifat oranları: tebliğdeki başlıca örnekler
- Tevkifatlı fatura için tutar sınırı
- Tevkifatlı faturayı adım adım düzenlemek
- Faturada hangi satırlar yer alır
- Örnek hesap: 9/10 oranlı bir hizmet
- Satıcı tarafında muhasebe kaydı
- Alıcı tarafında muhasebe kaydı
- Beyanname tarafı: KDV 1 ve KDV 2
- Sektörden örnek durumlar
- Sık yapılan hatalar
- Hatalı tevkifatlı faturayı düzeltmek
- Serbest çalışanlar ve yan işi olanlar için notlar
- Yıllık gelir ve vergi dilimi etkisi
- İşveren gözünden tevkifat ve maliyet
- Damga vergisi ve sözleşme boyutu
- Kontrol listesi: faturayı göndermeden önce
- Güncel bilgiye nereden ulaşırsınız
- Özet: tevkifatlı fatura sürecinin kısa haritası
Tevkifatlı fatura, satıcının hesapladığı KDV’nin bir kısmını ya da tamamını alıcının vergi dairesine ödediği faturadır. Yani satıcı KDV’nin yalnızca kalan bölümünü tahsil eder. Bu yazıda hangi işlerde uygulandığını, oranın nasıl seçileceğini, fatura satırlarını ve iki tarafın muhasebe kaydını adım adım anlatıyoruz.
Tevkifatlı fatura nedir, neden var
Tevkifat kelimesi “kesip alıkoyma” anlamına gelir. KDV sisteminde normalde satıcı vergiyi alıcıdan tahsil eder ve kendi beyannamesiyle öder. Ancak bazı sektörlerde bu zincir kopabilir; örneğin satıcı vergiyi tahsil eder ama beyan etmez. Devlet bu riski azaltmak için ödeme sorumluluğunun bir kısmını alıcıya yükler.
Dolayısıyla tevkifatlı fatura bir vergi güvenlik mekanizmasıdır. Alıcı, satıcıya ödeyeceği KDV’nin belirli bir payını kendi elinde tutar. Ardından bu payı “sorumlu sıfatıyla” beyan eder ve öder. Satıcı ise kalan KDV’yi kendi beyannamesinde gösterir.
Bu düzenlemenin yasal dayanağı 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu m.9’dur. Uygulamanın ayrıntıları ise KDV Genel Uygulama Tebliği’nde yer alır. Hangi işin kapsama girdiği, hangi alıcıların tevkifat yapacağı ve oranları bu tebliğ sayar.
Kısacası, tevkifatlı fatura bir tercih değildir. İşlem kapsama giriyorsa iki taraf da kurala uymak zorundadır. Aksi halde eksik beyan, ceza ve gecikme faizi gündeme gelir.
Tam tevkifat ile kısmi tevkifat farkı
Tevkifatın iki ana türü var. Bu ayrım, faturadaki rakamları doğrudan değiştirir.
- Tam tevkifat: Hesaplanan KDV’nin tamamını alıcı beyan eder. Satıcı faturada KDV’yi gösterir, ancak tahsil etmez. Tebliğ bu türü sınırlı durumlarda öngörür; örneğin mükellef olmayan yabancılardan alınan bazı hizmetlerde gündeme gelir.
- Kısmi tevkifat: KDV’nin belirli bir kesri alıcıda kalır, geri kalanını satıcı tahsil eder. Günlük ticari hayatta en sık karşılaşılan tür budur.
Örneğin 9/10 oranında kısmi tevkifatta KDV’nin onda dokuzunu alıcı öder. Satıcı ise yalnızca onda birini tahsil eder. Bu yüzden satıcının nakit akışı ciddi biçimde daralır. Öte yandan satıcının indirilecek KDV’si birikebilir; tebliğ bu fazlanın iadesi için ayrı bir yol tanır.
Ayrıca türü taraflar seçemez. İşin niteliği ve alıcının statüsü türü belirler. Bu nedenle faturayı düzenlemeden önce işlemin tebliğdeki hangi başlığa girdiğini netleştirin.
Tevkifatlı fatura hangi işlerde gerekir
Kısmi tevkifat kapsamını tebliğ iş türlerine göre sayar. Aşağıdaki liste, en sık karşılaşılan başlıklardan bir seçkidir; tam liste değildir.
- Yapım işleri ve bu işlerle birlikte ifa edilen mühendislik, mimarlık, etüt proje hizmetleri
- Makine, teçhizat, demirbaş ve taşıtlara ait tadil, bakım ve onarım hizmetleri
- Yemek servis ve organizasyon hizmetleri
- İşgücü temin hizmetleri
- Özel güvenlik hizmetleri
- Temizlik, bahçe ve çevre bakım hizmetleri
- Yapı denetim hizmetleri
- Belirli mal teslimleri; örneğin hurda metal ve bazı hammadde teslimleri
Bununla birlikte kapsamı tek başına iş türü belirlemez. Alıcının kim olduğu da önemlidir. Tebliğ, “belirlenmiş alıcılar” kavramını kullanır. Bu gruba kamu idareleri, bankalar, belirli büyüklükteki şirketler gibi alıcılar girer.
Sonuç olarak aynı temizlik hizmeti, bir alıcıya tevkifatlı fatura ile, başka bir alıcıya ise normal fatura ile satılabilir. İşin türü ve alıcının statüsü birlikte değerlendirilmelidir.
Tevkifat oranları: tebliğdeki başlıca örnekler
Tebliğ oranları kesir olarak yazar. Aşağıdaki tablo, KDV Genel Uygulama Tebliği’nde yer alan ve sık kullanılan birkaç başlığı özetler. Oranlar zaman zaman değiştiği için işlem öncesinde güncel tebliği kontrol edin.
| İş türü | Tebliğdeki oran | Alıcıda kalan KDV payı |
|---|---|---|
| Yapım işleri | 4/10 | KDV’nin onda dördü |
| Yemek servis hizmetleri | 5/10 | KDV’nin yarısı |
| İşgücü temin hizmetleri | 9/10 | KDV’nin onda dokuzu |
| Özel güvenlik hizmetleri | 9/10 | KDV’nin onda dokuzu |
| Tam tevkifat kapsamı | 10/10 | KDV’nin tamamı |
Tablodaki oranlar genel çerçeveyi gösterir. Ancak bazı başlıklarda alt ayrımlar vardır. Örneğin bakım onarım hizmetlerinde ya da mal teslimlerinde oran, konuya göre farklılaşabilir.
Bu nedenle ezbere hareket etmeyin. Her yeni işte önce tebliğin ilgili bölümünü açın, ardından e-fatura programındaki tevkifat kodunu bu bölüme göre seçin. Emin değilseniz mali müşavirinize işin tanımını yazılı olarak iletin ve cevabı saklayın.
Ayrıca oranı seçerken yalnızca faturanın başlığına değil, işin fiili içeriğine bakın. Örneğin bir sözleşme hem malzeme teslimini hem de montaj hizmetini kapsayabilir. Böyle karma işlerde her kalemin hangi başlığa girdiğini ayrı ayrı düşünmek gerekir. Kararınızı kısa bir notla fatura dosyasına eklerseniz, ileride soru geldiğinde gerekçeyi hemen gösterirsiniz.
Tevkifatlı fatura için tutar sınırı
Kısmi tevkifatta tebliğ bir tutar sınırı belirler. KDV dahil işlem bedeli bu sınırı aşmıyorsa tevkifat yapmazsınız. Böylece çok küçük işlemlerde gereksiz iş yükü oluşmaz.
Ancak sınır sabit değildir. Gelir İdaresi bu tutarı dönem dönem günceller. Dolayısıyla eski bir rehberdeki rakama güvenmek hatalı fatura riskini artırır. Güncel sınırı Gelir İdaresi duyurularından ya da mali müşavirinizden teyit edin.
Ayrıca sınırın altında kalmak için bir işi yapay biçimde birkaç faturaya bölmek sonuç vermez. Tebliğ, işin bütün bedelini esas alır. Örneğin bir yıllık sözleşmeyi aylık faturalara bölseniz bile idare toplam sözleşme bedeline bakar.
Bir başka nokta da şudur: tam tevkifat uygulanan işlemlerde tebliğ bu sınırı genellikle aramaz. Yani tutar küçük olsa bile tevkifat gerekebilir. Bu ayrımı faturayı düzenlemeden önce netleştirmek, sonradan düzeltme uğraşını önler.
Tevkifatlı faturayı adım adım düzenlemek
Tevkifatlı fatura düzenlerken sırayla ilerlemek hata payını düşürür. Aşağıdaki adımlar, e-fatura ve e-arşiv programlarının çoğunda benzer işler.
- İşin türünü belirleyin. Sözleşmedeki iş tanımını tebliğdeki başlıklarla karşılaştırın.
- Alıcının statüsünü kontrol edin. Alıcı tebliğdeki listede mi, bunu yazılı olarak teyit edin.
- Tutar sınırına bakın. KDV dahil bedel sınırı aşıyor mu, hesaplayın.
- Fatura tipini seçin. Programda fatura tipi olarak “Tevkifat” seçeneğini işaretleyin.
- Tevkifat kodunu girin. Program, işlem türüne karşılık gelen kodu ister; kod ile oranın uyumlu olduğunu kontrol edin.
- Satırları gözden geçirin. Bedel, hesaplanan KDV, tevkif edilen KDV ve satıcıya kalan tutar ayrı ayrı yer almalıdır.
- Önizlemeyi alıcıyla paylaşın. Özellikle ilk işlemde alıcının muhasebesiyle mutabık kalın.
Bu adımların hiçbiri uzun sürmez. Buna karşın atlanan tek bir adım, iki tarafın beyannamesini birden bozabilir. Bu yüzden ilk faturayı düzenlemeden önce listeyi bir kez baştan sona uygulayın.
Faturada hangi satırlar yer alır
Tevkifatlı fatura, normal faturadan birkaç satırla farklılaşır. Bu satırları doğru okumak hem satıcı hem alıcı için önemlidir.
- Mal ya da hizmet bedeli: KDV hariç tutar.
- Hesaplanan KDV: Bedel üzerinden, işlemin tabi olduğu oranla hesaplanan vergi.
- Tevkif edilen KDV: Hesaplanan KDV’nin tevkifat oranı kadar kısmı; alıcı bunu beyan eder.
- Satıcıya kalan KDV: Hesaplanan KDV’den tevkif edilen kısım çıktıktan sonra kalan tutar.
- Genel toplam: Bedel ile satıcıya kalan KDV’nin toplamı.
Ayrıca faturada tevkifat oranı ve kodu da yer alır. Böylece alıcının muhasebesi hangi satırı hangi hesaba kaydedeceğini kolayca anlar.
Öte yandan “genel toplam” satırı kafa karıştırabilir. Bazı programlar önce KDV dahil toplamı, ardından tevkifat sonrası kalan tutarı gösterir. Alıcı ödeme yaparken ikinci rakamı esas almalıdır. Aksi halde alıcı satıcıya fazla öder ve iade süreci başlar.
Örnek hesap: 9/10 oranlı bir hizmet
Rakamlarla görmek, kavramı somutlaştırır. Aşağıdaki örnek tamamen varsayımsaldır; oranlar yalnızca hesabın mantığını göstermek için seçilmiştir.
Varsayalım ki bir işgücü temin hizmeti için KDV hariç bedel 100.000 TL. Yine varsayalım ki işlemin tabi olduğu KDV oranı %20. Bu durumda hesaplanan KDV 20.000 TL olur.
Tevkifat oranı 9/10 ise alıcı 20.000 TL’nin onda dokuzunu, yani 18.000 TL’yi kendi elinde tutar. Ardından bu tutarı sorumlu sıfatıyla beyan edip öder. Satıcı ise kalan 2.000 TL KDV’yi tahsil eder.
Sonuç olarak alıcı satıcıya toplam 102.000 TL öder. Satıcı kendi beyannamesinde 2.000 TL’yi hesaplanan KDV olarak gösterir. Alıcı ise 18.000 TL’yi ayrı beyanla vergi dairesine yatırır.
| Kalem | Tutar (örnek) |
|---|---|
| KDV hariç bedel | 100.000 TL |
| Hesaplanan KDV | 20.000 TL |
| Tevkif edilen KDV (9/10) | 18.000 TL |
| Satıcıya kalan KDV | 2.000 TL |
| Satıcının tahsil edeceği toplam | 102.000 TL |
Bu tablo, satıcının neden nakit sıkıntısı yaşayabileceğini de gösterir. Satıcı alışlarında KDV ödemiştir, ancak satışında çok az KDV tahsil eder.
Satıcı tarafında muhasebe kaydı
Tek düzen hesap planında satıcı kaydı genellikle iki aşamada yapar. Aşağıdaki örnek, bir önceki bölümdeki varsayımsal rakamları kullanır.
İlk aşama, satışın kaydı:
- 120 Alıcılar hesabı borç: 120.000 TL
- 600 Yurt İçi Satışlar hesabı alacak: 100.000 TL
- 391 Hesaplanan KDV hesabı alacak: 20.000 TL
İkinci aşama, tevkifatın kaydı:
- 391 Hesaplanan KDV hesabı borç: 18.000 TL
- 120 Alıcılar hesabı alacak: 18.000 TL
Böylece alıcıdan alacak 102.000 TL’ye iner. Hesaplanan KDV ise 2.000 TL’de kalır. Bazı muhasebeciler bu iki aşamayı tek kayıtta birleştirir; ancak iki aşamalı kayıt izlemeyi kolaylaştırır.
Ayrıca satıcının indirilecek KDV’si hesaplanan KDV’yi aşabilir. Bu fark tevkifattan doğuyorsa tebliğ bir iade yolu tanır. İade şartları ve belge listesi ayrıntılıdır; bu yüzden süreci mali müşavirinizle birlikte planlayın.
Alıcı tarafında muhasebe kaydı
Alıcı tarafında kayıt biraz farklıdır, çünkü alıcı hem gider kaydeder hem de vergi sorumlusu olur. Aynı varsayımsal rakamlarla ilerleyelim.
- İlgili gider ya da maliyet hesabı (örneğin 770 Genel Yönetim Giderleri) borç: 100.000 TL
- 191 İndirilecek KDV hesabı borç: 20.000 TL
- 320 Satıcılar hesabı alacak: 102.000 TL
- 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabı alacak: 18.000 TL
Burada kritik nokta şudur: alıcı KDV’nin tamamını, yani 20.000 TL’yi indirilecek KDV olarak kaydeder. Çünkü tevkif ettiği 18.000 TL’yi de kendisi ödeyecektir. Dolayısıyla alıcı açısından toplam vergi yükü değişmez.
Ardından alıcı, 360 hesabındaki tutarı beyan dönemi geldiğinde öder. Ödeme gününde muhasebe 360 hesabını borçlandırır, banka hesabını alacaklandırır. Gider hesabının seçimi ise işin niteliğine bağlıdır; üretimde kullanılan bir hizmet başka hesaba gidebilir.
Beyanname tarafı: KDV 1 ve KDV 2
Tevkifatlı fatura iki beyannameyi birden ilgilendirir. Bu nedenle iki tarafın beyan takvimini bilmesi gerekir.
Satıcı, tahsil ettiği KDV’yi normal KDV beyannamesinde, yani KDV 1’de gösterir. Ayrıca tevkifata tabi işlemlerini beyannamenin ilgili tablosunda ayrıca bildirir. Böylece idare, hangi tutarın alıcı tarafından ödeneceğini görür.
Alıcı ise tevkif ettiği KDV’yi sorumlu sıfatıyla beyan eder. Bunun için alıcı genellikle KDV 2 beyannamesini verir. Öte yandan alıcı, faturadaki KDV’nin tamamını kendi KDV 1 beyannamesinde indirim konusu yapabilir.
Burada zamanlama önemlidir. Tevkif edilen tutarın beyanı ve ödemesi gecikirse gecikme faizi işler. Ayrıca iki beyanname arasında tutarsızlık, vergi incelemesinde ilk bakılan noktalardan biridir. Bu yüzden ay kapanışında satış ve alış listelerini tevkifat koduna göre karşılaştırın.
Sektörden örnek durumlar
Kuralları somut durumlara uygulamak, kavramı pekiştirir. Aşağıdaki üç senaryo tamamen örnektir.
İlk senaryoda küçük bir temizlik firması, büyük bir şirketin ofisini temizliyor. Alıcı tebliğdeki listede yer alıyorsa firma tevkifatlı fatura düzenler. Bu durumda firma KDV’nin büyük kısmını tahsil etmez; dolayısıyla maaş ödemelerini planlarken bu farkı hesaba katmalıdır.
İkinci senaryoda serbest çalışan bir tekniker, bir fabrikadaki makinelerin bakımını üstleniyor. Burada bakım onarım başlığı devreye girer. Ancak tekniker, alıcının statüsünü ve tutar sınırını kontrol etmeden fatura keserse hata riski doğar.
Üçüncü senaryoda bir yemek firması, bir okula öğle yemeği veriyor. Alıcı kamu idaresi olduğu için tevkifat büyük ihtimalle gündeme gelir. Öte yandan aynı firma bireysel bir etkinliğe hizmet verdiğinde normal fatura düzenler.
Bu örneklerin ortak dersi şudur: her yeni müşteride iş türünü ve alıcıyı birlikte kontrol edin. Ayrıca kararınızı kısa bir notla dosyaya ekleyin.
Sık yapılan hatalar
Tevkifatlı fatura sürecinde bazı hatalar tekrar tekrar karşımıza çıkar. Aşağıdaki liste, en yaygın olanları özetler.
- Yanlış oran seçmek: Örneğin bakım onarım hizmetine başka bir başlığın oranını uygulamak.
- Kod ile oranı uyumsuz girmek: Programda doğru oranı yazıp yanlış kodu seçmek, beyanda eşleşme sorunu yaratır.
- Alıcı statüsünü atlamak: Listede olmayan birine tevkifat uygulamak ya da tersini yapmak.
- Tutar sınırını yanlış hesaplamak: KDV hariç tutarla kontrol etmek; oysa tebliğ KDV dahil bedeli esas alır.
- Toplamı yanlış ödemek: Alıcının KDV dahil tam tutarı satıcıya göndermesi.
- Beyanı geciktirmek: Tevkif edilen tutarı zamanında beyan etmemek.
Bu hataların çoğu ilk işlemde ortaya çıkar. Bu nedenle yeni bir müşteriyle ya da yeni bir iş türüyle çalışmaya başlarken ilk faturayı mutlaka iki kez kontrol edin.
Hatalı tevkifatlı faturayı düzeltmek
Hata fark edildiğinde paniğe gerek yoktur, ancak hızlı davranmak gerekir. Çünkü beyan dönemi geçtikçe düzeltme maliyeti artar.
İlk olarak karşı tarafla yazılı iletişim kurun. Hangi satırın hatalı olduğunu ve doğru tutarı açıkça belirtin. Ardından e-fatura sisteminin kurallarına göre hareket edin. Belgenin türüne ve alıcının kabul durumuna göre iptal, iade faturası ya da yeni belge seçenekleri gündeme gelir.
Beyanname henüz verilmediyse düzeltme genellikle kolaydır. Beyanname verildiyse ise düzeltme beyannamesi gerekebilir. Bu durumda pişmanlık hükümleri, gecikme faizi ve olası ceza konuları devreye girer.
Sonuç olarak bu aşamayı tek başınıza yürütmeyin. Hem satıcının hem alıcının mali müşaviri aynı bilgiyle çalışmalıdır. Aksi halde bir taraf düzeltirken diğer taraf eski rakamla beyan verebilir.
Serbest çalışanlar ve yan işi olanlar için notlar
Pek çok çalışan, maaşının yanında şahıs şirketi ya da serbest meslek kaydıyla ek iş yapar. Örneğin hafta sonu bakım onarım işi alan bir teknisyen ya da proje bazlı çalışan bir mühendis bu gruba girer.
Bu durumda iki ayrı vergi dünyası vardır. Birincisi maaşınızdaki gelir vergisi ve damga vergisi kesintisidir; bunlar bordroda işverenin sorumluluğundadır. İkincisi ise yan işinizden doğan KDV ve gelir vergisi yükümlülüğüdür. Tevkifatlı fatura bu ikinci dünyaya aittir.
Ayrıca stopaj ile KDV tevkifatını karıştırmayın. Stopaj gelir vergisine ilişkin bir kesintidir; KDV tevkifatı ise katma değer vergisinin bir kısmının alıcıca ödenmesidir. Stopajın mantığını stopaj vergisi nedir, kimler öder yazımızda ayrıca anlattık.
Maaşınızın netini görmek için brütten nete maaş hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Böylece yan işinizin toplam gelir içindeki payını daha net görürsünüz.
Yıllık gelir ve vergi dilimi etkisi
Tevkifatlı fatura doğrudan KDV’yi ilgilendirir, ancak yan işinizin kazancı gelir vergisine de etki eder. Bu yüzden yıl sonunu önceden düşünmek faydalıdır.
Ücret dışında ticari ya da serbest meslek kazancınız varsa yıllık beyanname gündeme gelir. Bu beyanda kazançlarınız birleşir ve artan oranlı tarifeye tabi olur. Dolayısıyla yan işten gelen her ek tutar, sizi daha yüksek bir dilime taşıyabilir.
Bu etkiyi kabaca görmek için vergi dilimi hesaplama aracını kullanın. Yıllık matrahı girdiğinizde hangi dilimde olduğunuzu ve bir sonraki eşiğe ne kadar kaldığını görürsünüz. Güncel tarifeyi ise gelir vergisi dilimleri sayfasında bulabilirsiniz.
Öte yandan bordronuzda dilim geçişinin netinizi nasıl etkilediğini merak ediyorsanız bordromda gelir vergisi neden arttı yazısına göz atın. Orada kümülatif matrah mantığını ayrıntılı anlattık.
İşveren gözünden tevkifat ve maliyet
İşverenler de tevkifatlı fatura ile sık karşılaşır. Örneğin bir şirket, yemek servisi, temizlik ya da güvenlik hizmetini dışarıdan satın alıyorsa büyük ihtimalle tevkifat uygular.
Bu durumda şirketin toplam vergi yükü değişmez, ancak ödeme akışı değişir. Şirket, satıcıya daha az öder ve farkı vergi dairesine yatırır. Dolayısıyla nakit planında iki ayrı ödeme kalemi yer alır.
Ayrıca bazı işverenler, dışarıdan hizmet almak ile kadrolu çalışan istihdam etmek arasında karşılaştırma yapar. Bu karşılaştırmada KDV, SGK primi ve vergi kalemleri birlikte düşünülmelidir. Kadrolu çalışanın maliyetini görmek için işverene maliyet hesaplama aracı iyi bir başlangıç noktasıdır.
Sonuç olarak tevkifat, işveren için bir maliyet artışı değil, bir sorumluluk kaymasıdır. Ancak bu sorumluluğun yerine getirilmemesi ceza doğurur.
Damga vergisi ve sözleşme boyutu
Tevkifatlı fatura çoğu zaman yazılı bir hizmet sözleşmesine dayanır. Bu sözleşme de ayrı bir vergi konusu olabilir.
Örneğin taraflar belirli bedelli bir hizmet sözleşmesi imzaladığında damga vergisi gündeme gelebilir. Oran ve istisnalar sözleşmenin türüne göre değişir. Güncel oranları damga vergisi oranı sayfasında bulabilirsiniz.
Bununla birlikte sözleşmedeki iş tanımı, tevkifat açısından da belirleyicidir. Çünkü idare, işin gerçek niteliğine bakar. Sözleşmede “danışmanlık” yazıp fiilen işgücü temin etmek, yanlış oran uygulanmasına yol açar.
Bu nedenle sözleşmeyi hazırlarken iş tanımını açık ve gerçeğe uygun yazın. Ayrıca sözleşmeye fatura düzeni, ödeme günü ve tevkifat uygulamasına dair bir madde eklemek, ileride çıkabilecek tartışmaları azaltır.
Kontrol listesi: faturayı göndermeden önce
Aşağıdaki kontrol listesini her tevkifatlı fatura öncesinde uygulayabilirsiniz. Liste kısa, ancak hataların büyük kısmını yakalar.
- İşin türü tebliğdeki hangi başlığa giriyor, not ettim mi?
- Alıcı tebliğdeki listede mi, yazılı teyit aldım mı?
- KDV dahil bedel güncel tutar sınırını aşıyor mu?
- Tevkifat oranı ve kodu birbiriyle uyumlu mu?
- Faturada bedel, hesaplanan KDV, tevkif edilen KDV ve kalan tutar ayrı yer alıyor mu?
- Alıcının muhasebesi ödeme tutarını doğru anladı mı?
- Beyan dönemini ve son ödeme gününü takvime işledim mi?
Ayrıca bu listeyi muhasebe klasörünüzde saklayın. Böylece bir inceleme olduğunda her işlemin gerekçesini kolayca gösterirsiniz. Kişisel bütçe tarafını da düzenli tutmak isterseniz finansal okuryazarlık ve gelir gider dengesi yazısı yol gösterici olabilir.
Güncel bilgiye nereden ulaşırsınız
Tevkifat kuralları sık değişen alanlardandır. Bu yüzden tek bir kaynağa, özellikle de eski bir rehbere güvenmek risklidir.
İlk başvuru yeriniz Gelir İdaresi Başkanlığı’dır. Gelir İdaresi Başkanlığı sitesinde tebliğlerin güncel hali, duyurular ve e-fatura teknik kılavuzları yer alır. Ayrıca kanun metnine mevzuat bilgi sistemi üzerinden ulaşabilirsiniz.
Bununla birlikte mevzuatı okumak her zaman yeterli olmaz. Özellikle yeni bir iş türünde ya da büyük bir sözleşmede, mali müşavirden yazılı görüş almak en güvenli yoldur. Tereddütlü durumlarda Gelir İdaresi’ne özelge başvurusu yapmak da mümkündür.
Son olarak şunu hatırlatalım: bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mali müşavirlik ya da hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kendi işleminiz için karar vermeden önce mutlaka bir uzmana danışın.
Özet: tevkifatlı fatura sürecinin kısa haritası
Tevkifatlı fatura ilk bakışta karmaşık gelir. Ancak mantığı oturduğunda süreç tekrarlanan birkaç adıma iner.
Önce işin türünü ve alıcının statüsünü belirlersiniz. Ardından tutar sınırını kontrol eder, doğru oranı ve kodu seçersiniz. Faturada satırları ayrı ayrı gösterir, alıcıyla mutabık kalırsınız. Son olarak her iki taraf da kendi beyannamesini zamanında verir.
Satıcı açısından en önemli konu nakit akışı ve olası KDV iadesidir. Alıcı açısından ise tevkif edilen tutarın zamanında beyanı ve ödemesidir. Dolayısıyla iki tarafın muhasebesi aynı takvimle çalışmalıdır.
Maaşlı çalışıp yan iş yapıyorsanız, KDV tarafını ve gelir vergisi tarafını ayrı düşünün. Yıllık gelirinizin etkisini görmek için vergi dilimi hesaplama aracına, kavramın kısa tanımı için ise vergi dilimi sözlük maddesine göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Tevkifatlı fatura kimin sorumluluğundadır?
Faturayı satıcı düzenler, ancak tevkif edilen KDV tutarını alıcı beyan edip öder. Bu nedenle iki taraf da sorumluluk taşır. Satıcı doğru oranı ve kodu seçmelidir. Alıcı ise tevkif ettiği tutarı sorumlu sıfatıyla beyan etmelidir. Tereddüt varsa işlemden önce iki tarafın mali müşaviri birlikte konuşmalıdır.
Tevkifat oranı fatura üzerinde nasıl gösterilir?
Faturada mal ya da hizmet bedeli, hesaplanan KDV, tevkif edilen KDV ve satıcıya ödenecek KDV ayrı satırlarda yer alır. Oran, 9/10 ya da 5/10 gibi kesirle yazılır. Ayrıca e-fatura programları işlem türüne karşılık gelen tevkifat kodunu ister. Kod ile oranın birbiriyle uyumlu olmasına mutlaka dikkat edin.
Alıcı kamu kurumu değilse de tevkifat uygulanır mı?
Evet, uygulanabilir. Kısmi tevkifatta belirli alıcı grupları sayılır; bunlar arasında kamu kurumlarının yanında bazı özel sektör alıcıları da bulunur. Dolayısıyla alıcının statüsü kadar işin türü de belirleyicidir. Karşı tarafın KDV mükellefi olup olmadığını ve tebliğdeki listede yer alıp almadığını işlemden önce kontrol edin.
Tutar küçükse yine de tevkifat yapılır mı?
Kısmi tevkifatta tebliğ bir tutar sınırı öngörür; KDV dahil bedel bu sınırın altında kalırsa tevkifat uygulanmaz. Ancak sınır zaman içinde değişebilir. Bu yüzden güncel tutarı Gelir İdaresi duyurularından kontrol edin. Ayrıca işi parçalara bölerek sınırın altında kalmaya çalışmak kabul görmez; toplam bedel esas alınır.
Yanlış oranla kesilen tevkifatlı fatura nasıl düzeltilir?
Önce karşı tarafla yazılı olarak mutabık kalın. Ardından e-fatura ise sistemin iade ve iptal kurallarına göre işlem yapın, gerekirse doğru oranla yeni belge düzenleyin. Beyanname verildiyse düzeltme beyannamesi gündeme gelebilir. Bu aşamada gecikme faizi ve ceza riski doğabileceği için mali müşavirle birlikte hareket edin.
Maaşlı çalışan olarak yan işimde tevkifatlı fatura keser miyim?
Yan işiniz için şahıs şirketi ya da serbest meslek kaydı açtıysanız ve işiniz tevkifat kapsamındaysa, alıcıya göre tevkifatlı fatura düzenlersiniz. Bu durum maaşınızdaki gelir vergisi kesintisinden bağımsızdır. Ancak yıllık beyanda ücret dışı gelir toplamı dilimi etkileyebilir; hesabı bir mali müşavirle birlikte yapın.

