BugünAsgari ücret (net)28.075,50 ₺Kıdem tavanı73.729,87 ₺SGK tavanı297.270,00 ₺1. dilim eşiği190.000,00 ₺tüm rakamlar →

Fazla Mesai Kuralları

Son güncelleme 22.11.20264 mevzuat dayanağı6 sık sorulan soru

Fazla mesai, haftalık 45 saati aşan çalışmadır ve her saati normal saat ücretinin %50 fazlasıyla ödenir (4857 s.K. m.41). Sözleşmedeki süre 45 saatin altındaysa aradaki çalışma fazla sürelerle çalışmadır, %25 zamlı ödenir. Fazla mesai için işçinin yazılı onayı gerekir, toplamı yılda 270 saati geçemez. İşçi isterse zamlı ücret yerine her saat için 1,5 saat serbest zaman kullanır.

Fazla mesai kuralları özet tablosu

KonuKuralDayanak
Fazla çalışmaHaftalık 45 saati aşan çalışma, saat ücreti %50 zamlım.41/1-2
Fazla sürelerle çalışmaSözleşmedeki süre ile 45 saat arası, saat ücreti %25 zamlım.41/3
Serbest zamanFazla çalışmada saat başına 1 saat 30 dakika, fazla sürelerde 1 saat 15 dakikam.41/4
Yıllık sınırBir yılda en çok 270 saatm.41/8
Günlük çalışmaEn çok 11 saatm.63
Gece çalışmasıEn çok 7,5 saatm.69
Onayİşçinin yazılı onayı şartm.41/7, Yönetmelik m.9
Süre yuvarlamaYarım saatten az süre yarım saat, yarım saati aşan süre bir saat sayılırYönetmelik m.5

Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?

Aylık ücretle çalışan işçide saat ücreti, aylık brüt ücretin 225 saate bölünmesiyle bulunur (30 gün × 7,5 saat). Fazla çalışmanın saati bu tutarın 1,5 katı, fazla sürelerle çalışmanın saati 1,25 katıdır.

Aylık brütNormal saat ücretiFazla sürelerle çalışma (%25)Fazla çalışma (%50)10 saat fazla çalışma
33.030 ₺ (asgari)146,80 ₺183,50 ₺220,20 ₺2.202,00 ₺
50.000 ₺222,22 ₺277,78 ₺333,33 ₺3.333,33 ₺
75.000 ₺333,33 ₺416,67 ₺500,00 ₺5.000,00 ₺
100.000 ₺444,44 ₺555,56 ₺666,67 ₺6.666,67 ₺

Tutarlar brüttür; fazla mesai ücretinden SGK primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesilir. Net tutar için fazla mesai hesaplama, saat ücretinizi bulmak için saatlik ücret hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Haftalık 45 saat dolmadan fazla mesai doğar mı?

Kural olarak ölçü haftadır; günlük çalışma uzasa bile hafta toplamı 45 saati geçmiyorsa fazla çalışma oluşmaz. İki istisna vardır ve ikisi de Yargıtay uygulamasıyla yerleşmiştir:

  • Günlük 11 saat: bir günde 11 saati aşan çalışma, hafta toplamı 45 saatin altında kalsa da fazla çalışma sayılır.
  • Gece 7,5 saat: gece döneminde 7,5 saati aşan çalışma da aynı şekilde zamlı ödenir. Turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmetlerinde işçinin yazılı onayıyla bu süre aşılabilir (m.69).

Denkleştirme uygulanan işyerinde bazı haftalar 45 saat aşılabilir; iki aylık dönemde haftalık ortalama 45 saati geçmiyorsa bu çalışma fazla mesai sayılmaz (m.63).

Fazla mesai için işçinin onayı nasıl alınır?

Onay yazılı olmalıdır. İşveren onayı iş sözleşmesi yapılırken veya ihtiyaç ortaya çıktığında alır ve özlük dosyasında saklar. Onay süresiz bir taahhüt değildir: fazla çalışma yapmak istemeyen işçi, otuz gün önceden yazılı bildirimde bulunarak onayını geri alabilir. İmzalamanın sonuçlarını fazla mesai onayı imzalamak zorunlu mu yazısı ayrıntılı anlatır.

Serbest zaman nasıl kullanılır?

İşçi, işverene yazılı başvurarak zamlı ücret yerine serbest zaman isteyebilir: fazla çalışılan her saat için 1 saat 30 dakika, fazla sürelerle çalışılan her saat için 1 saat 15 dakika. Seçim hakkı işçidedir; işveren ücret yerine serbest zamanı dayatamaz.

  • Serbest zaman altı ay içinde, iş günlerinde ve ücret kesintisi olmadan kullanılır.
  • İşçi kullanacağı tarihi önceden yazılı bildirir; tarihi işin gereklerine göre işveren belirler.
  • Tatil ve izin günlerinde serbest zaman kullandırılamaz (Yönetmelik m.6).

Kimlere fazla mesai yaptırılamaz?

KapsamYasakDayanak
18 yaşını doldurmamış işçilerFazla çalışma yaptırılamazYönetmelik m.8/a
Sağlığının elvermediği hekim raporuyla belgelenenlerÖnceden onay vermiş olsalar bile yaptırılamazYönetmelik m.8/b
Gebe, yeni doğum yapmış ve çocuk emziren işçilerFazla çalışma yaptırılamazYönetmelik m.8/c
Kısmi süreli çalışanlarFazla çalışma da fazla sürelerle çalışma da yaptırılamazYönetmelik m.8/d
Yer altı maden işçileriZorunlu ve olağanüstü haller dışında yaptırılamaz; bu hallerde haftalık 37,5 saati aşan her saat en az %100 zamlım.41/9-10
Sağlık nedeniyle günde 7,5 saat ve daha az çalışılan işlerFazla çalışma yapılamazYönetmelik m.7/a
Gece döneminde yürütülen işlerFazla çalışma yapılamaz; gündüz işine ek fazla çalışma gece dönemine sarkabilirm.41/6, Yönetmelik m.7/b

Zorunlu nedenlerle fazla çalışma

Arıza, arıza ihtimali, makinelerde hemen yapılması gereken acele işler ve zorlayıcı sebeplerde, işyerinin normal çalışmasını sağlayacak ölçüyü aşmamak koşuluyla işçilerin tamamına veya bir kısmına fazla çalışma yaptırılabilir (m.42). Bu durumda onay aranmaz, ücret yine zamlı ödenir ve işçilere uygun bir dinlenme süresi verilmesi zorunludur. Ücretiniz ödenmiyorsa izlenecek yolu fazla mesai ücretim ödenmiyor yazısında bulabilirsiniz.

Reklam

Sık sorulan sorular

Fazla mesaiye kalmayı reddedebilir miyim?
Yazılı onay vermediyseniz evet; onay olmadan fazla çalışma yaptırılamaz. Onay verdiyseniz otuz gün önceden yazılı bildirimle geri alabilirsiniz. Arıza, acil iş ve zorlayıcı sebep gibi zorunlu nedenlerle ya da olağanüstü hallerde yapılan fazla çalışmada ise onay aranmaz (Yönetmelik m.9).
Maaşa fazla mesai dahildir hükmü geçerli mi?
Yargıtay uygulamasına göre bu hüküm yılda 270 saate kadar olan fazla çalışmayı karşılar; ücretin asgari ücretin belirgin biçimde üzerinde olması beklenir. 270 saati aşan fazla çalışmanın ücreti ayrıca ödenir. Asgari ücretle çalışan işçide böyle bir hüküm fazla mesai ücretini ortadan kaldırmaz.
Hafta sonu çalışmak fazla mesai sayılır mı?
Cumartesi iş günüdür; o hafta toplam çalışma 45 saati aşıyorsa aşan kısım fazla mesaidir. Hafta tatili gününde çalışma ise ayrı kurala bağlıdır: çalışılmadan hak edilen bir günlük ücrete ek olarak, Yargıtay uygulamasında çalışılan saatlerin ücreti %50 zamlı ödenir.
Yılda 270 saat aşılırsa ne olur?
Sınır işçiyi korumak içindir ve işyerine değil, işçinin şahsına ilişkindir. Aşılması halinde işçinin ücret hakkı düşmez; yapılan her saat zamlı ödenir. İşveren ise çalışma sürelerine aykırılıktan idari para cezasıyla karşılaşır, işçi de sınırı aşan çalışmayı reddedebilir.
Fazla mesai ücreti ödenmezse ne yapılabilir?
İşçi ödenmeyen fazla mesai nedeniyle sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir ve kıdem tazminatına hak kazanır (4857 s.K. m.24/II-e). Alacak için önce arabulucuya başvurulur, anlaşma olmazsa dava açılır. Fazla mesai ücreti beş yıllık zamanaşımına tabidir; gecikmede mevduata uygulanan en yüksek faiz istenir.
Fazla mesaiyi kim ispat eder?
Fazla çalışma yaptığını işçi, ücretini ödediğini işveren ispatlar. İşveren fazla çalışma saatlerini gösteren belge düzenlemek ve imzalı nüshasını özlük dosyasında saklamak zorundadır (Yönetmelik m.10). Giriş çıkış kayıtları, puantaj, yazışmalar ve tanık beyanı işçinin kullanabileceği delillerdir.

İlgili araçlar

Reklam

Değişiklik günlüğü

  • Sayfa yayına alındı; kurallar 4857 s.K. m.41 ve Fazla Çalışma Yönetmeliği metniyle karşılaştırıldı.