Bu sayfada
Fazla mesai kuralları özet tablosu
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Fazla çalışma | Haftalık 45 saati aşan çalışma, saat ücreti %50 zamlı | m.41/1-2 |
| Fazla sürelerle çalışma | Sözleşmedeki süre ile 45 saat arası, saat ücreti %25 zamlı | m.41/3 |
| Serbest zaman | Fazla çalışmada saat başına 1 saat 30 dakika, fazla sürelerde 1 saat 15 dakika | m.41/4 |
| Yıllık sınır | Bir yılda en çok 270 saat | m.41/8 |
| Günlük çalışma | En çok 11 saat | m.63 |
| Gece çalışması | En çok 7,5 saat | m.69 |
| Onay | İşçinin yazılı onayı şart | m.41/7, Yönetmelik m.9 |
| Süre yuvarlama | Yarım saatten az süre yarım saat, yarım saati aşan süre bir saat sayılır | Yönetmelik m.5 |
Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?
Aylık ücretle çalışan işçide saat ücreti, aylık brüt ücretin 225 saate bölünmesiyle bulunur (30 gün × 7,5 saat). Fazla çalışmanın saati bu tutarın 1,5 katı, fazla sürelerle çalışmanın saati 1,25 katıdır.
| Aylık brüt | Normal saat ücreti | Fazla sürelerle çalışma (%25) | Fazla çalışma (%50) | 10 saat fazla çalışma |
|---|---|---|---|---|
| 33.030 ₺ (asgari) | 146,80 ₺ | 183,50 ₺ | 220,20 ₺ | 2.202,00 ₺ |
| 50.000 ₺ | 222,22 ₺ | 277,78 ₺ | 333,33 ₺ | 3.333,33 ₺ |
| 75.000 ₺ | 333,33 ₺ | 416,67 ₺ | 500,00 ₺ | 5.000,00 ₺ |
| 100.000 ₺ | 444,44 ₺ | 555,56 ₺ | 666,67 ₺ | 6.666,67 ₺ |
Tutarlar brüttür; fazla mesai ücretinden SGK primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesilir. Net tutar için fazla mesai hesaplama, saat ücretinizi bulmak için saatlik ücret hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Haftalık 45 saat dolmadan fazla mesai doğar mı?
Kural olarak ölçü haftadır; günlük çalışma uzasa bile hafta toplamı 45 saati geçmiyorsa fazla çalışma oluşmaz. İki istisna vardır ve ikisi de Yargıtay uygulamasıyla yerleşmiştir:
- Günlük 11 saat: bir günde 11 saati aşan çalışma, hafta toplamı 45 saatin altında kalsa da fazla çalışma sayılır.
- Gece 7,5 saat: gece döneminde 7,5 saati aşan çalışma da aynı şekilde zamlı ödenir. Turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmetlerinde işçinin yazılı onayıyla bu süre aşılabilir (m.69).
Denkleştirme uygulanan işyerinde bazı haftalar 45 saat aşılabilir; iki aylık dönemde haftalık ortalama 45 saati geçmiyorsa bu çalışma fazla mesai sayılmaz (m.63).
Fazla mesai için işçinin onayı nasıl alınır?
Onay yazılı olmalıdır. İşveren onayı iş sözleşmesi yapılırken veya ihtiyaç ortaya çıktığında alır ve özlük dosyasında saklar. Onay süresiz bir taahhüt değildir: fazla çalışma yapmak istemeyen işçi, otuz gün önceden yazılı bildirimde bulunarak onayını geri alabilir. İmzalamanın sonuçlarını fazla mesai onayı imzalamak zorunlu mu yazısı ayrıntılı anlatır.
Serbest zaman nasıl kullanılır?
İşçi, işverene yazılı başvurarak zamlı ücret yerine serbest zaman isteyebilir: fazla çalışılan her saat için 1 saat 30 dakika, fazla sürelerle çalışılan her saat için 1 saat 15 dakika. Seçim hakkı işçidedir; işveren ücret yerine serbest zamanı dayatamaz.
- Serbest zaman altı ay içinde, iş günlerinde ve ücret kesintisi olmadan kullanılır.
- İşçi kullanacağı tarihi önceden yazılı bildirir; tarihi işin gereklerine göre işveren belirler.
- Tatil ve izin günlerinde serbest zaman kullandırılamaz (Yönetmelik m.6).
Kimlere fazla mesai yaptırılamaz?
| Kapsam | Yasak | Dayanak |
|---|---|---|
| 18 yaşını doldurmamış işçiler | Fazla çalışma yaptırılamaz | Yönetmelik m.8/a |
| Sağlığının elvermediği hekim raporuyla belgelenenler | Önceden onay vermiş olsalar bile yaptırılamaz | Yönetmelik m.8/b |
| Gebe, yeni doğum yapmış ve çocuk emziren işçiler | Fazla çalışma yaptırılamaz | Yönetmelik m.8/c |
| Kısmi süreli çalışanlar | Fazla çalışma da fazla sürelerle çalışma da yaptırılamaz | Yönetmelik m.8/d |
| Yer altı maden işçileri | Zorunlu ve olağanüstü haller dışında yaptırılamaz; bu hallerde haftalık 37,5 saati aşan her saat en az %100 zamlı | m.41/9-10 |
| Sağlık nedeniyle günde 7,5 saat ve daha az çalışılan işler | Fazla çalışma yapılamaz | Yönetmelik m.7/a |
| Gece döneminde yürütülen işler | Fazla çalışma yapılamaz; gündüz işine ek fazla çalışma gece dönemine sarkabilir | m.41/6, Yönetmelik m.7/b |
Zorunlu nedenlerle fazla çalışma
Arıza, arıza ihtimali, makinelerde hemen yapılması gereken acele işler ve zorlayıcı sebeplerde, işyerinin normal çalışmasını sağlayacak ölçüyü aşmamak koşuluyla işçilerin tamamına veya bir kısmına fazla çalışma yaptırılabilir (m.42). Bu durumda onay aranmaz, ücret yine zamlı ödenir ve işçilere uygun bir dinlenme süresi verilmesi zorunludur. Ücretiniz ödenmiyorsa izlenecek yolu fazla mesai ücretim ödenmiyor yazısında bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Fazla mesaiye kalmayı reddedebilir miyim?
Maaşa fazla mesai dahildir hükmü geçerli mi?
Hafta sonu çalışmak fazla mesai sayılır mı?
Yılda 270 saat aşılırsa ne olur?
Fazla mesai ücreti ödenmezse ne yapılabilir?
Fazla mesaiyi kim ispat eder?
İlgili araçlar
Fazla Mesai Hesaplama
Fazla çalışma, hafta tatili ve resmi tatil ücreti
HesaplayıcıSaatlik ve Günlük Ücret Hesaplama
Aylık brütten saat, gün ve hafta ücreti
RehberYıllık İzin Süreleri
Kıdeme göre 14, 20, 26 gün ve kullanım kuralları
HesaplayıcıBrütten Nete Maaş Hesaplama
12 aylık kümülatif net maaş, dilim geçiş ayı ve işverene maliyet
Değişiklik günlüğü
- Sayfa yayına alındı; kurallar 4857 s.K. m.41 ve Fazla Çalışma Yönetmeliği metniyle karşılaştırıldı.

