BugünAsgari ücret (net)28.075,50 ₺Kıdem tavanı73.729,87 ₺SGK tavanı297.270,00 ₺1. dilim eşiği190.000,00 ₺tüm rakamlar →

SGK İşlemleri Destek

GSS Gelir Testi Nedir, Kimler Yaptırmalı

15 dk okuma
GSS Gelir Testi Nedir, Kimler Yaptırmalı
GSS gelir testi nedir, kimler yaptırır, kişi başı gelire göre prim nasıl belirlenir? Başvuru yeri, bir ay kuralı, itiraz süresi ve örnek hesap.
İçindekiler
  1. GSS gelir testi nedir?
  2. Gelir testini kimler yaptırmalı?
  3. Kimler gelir testi yaptırmadan sağlık güvencesine sahip olur?
  4. Gelir testinde aile kimlerden oluşur?
  5. Vakıf gelirinizi neye bakarak hesaplar?
  6. Bugün kaç prim kademesi var?
  7. G1 çıkarsa ne kadar prim ödersiniz?
  8. Örnek hesap: gelir testinde hangi gruba düşersiniz?
  9. G0 çıkarsanız katılım paylarını geri alabilir misiniz?
  10. Gelir testine nereye ve nasıl başvurursunuz?
  11. Bir ay kuralı neden bu kadar önemli?
  12. Gelir testi yaptırmazsanız en üst kademeden mi borçlanırsınız?
  13. Gelir testi sonucuna nasıl itiraz edersiniz?
  14. Gelir testini ne zaman yenilemek gerekir?
  15. Yanlış beyanın sonucu nedir?
  16. Bağ-Kur borcu olanlar gelir testine girer mi?
  17. Yurt dışında sigortası olan vatandaş gelir testine girer mi?
  18. G0 ile G1 arasındaki farklar nelerdir?
  19. Sık yapılan hatalar nelerdir?
  20. Ne yapmalısınız: adım adım yol haritası
  21. Hakkınızı kaybetmemek için hangi belgeleri saklamalısınız?

GSS gelir testi nedir?

Gelir testi, hiçbir yerden sağlık güvencesi olmayan vatandaşın genel sağlık sigortası primini kimin ödeyeceğini belirleyen değerlendirmedir. Hanede kişi başına düşen aylık gelir brüt asgari ücretin üçte birinin altındaysa primi devlet öder; bu sınırın üstündeyse kişi primi kendisi öder.

Testi Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları yürütür. SGK ise sonucu alır, kişiyi tescil eder ve prim tahakkukunu buna göre yapar. Yani iki kurum birlikte çalışır; siz başvuruyu vakfa, prim ödemesini SGK’ya yaparsınız.

Bu yazıda testin kimleri ilgilendirdiğini, aile gelirinin nasıl hesaplandığını, itiraz yolunu ve en sık yapılan hataları anlatıyoruz. Bağ-Kur ya da isteğe bağlı sigorta ile karşılaştırmak isterseniz Bağ-Kur primi sayfası prim tarafındaki farkı gösterir.

Gelir testini kimler yaptırmalı?

Kanunun diliyle, başka bir sosyal güvenlik statüsü olmayan ve başka bir ülkede sağlık sigortasından yararlanma hakkı bulunmayan vatandaşları kanun genel sağlık sigortalısı kabul eder. Bu kişiler 5510 sayılı Kanun madde 60’ın birinci fıkrasının (g) bendine girer ve primi kendileri öder. Gelir testi, bu kişilerin devletin prim ödediği gruba geçip geçmeyeceğini belirler.

Testi yaptırması gerekenler tipik olarak şunlardır:

  • Çalışmayan ve eşinin ya da ebeveyninin üzerinden sağlık güvencesi olmayan yetişkinler,
  • İşten ayrılan ve işsizlik ödeneği de almayan kişiler,
  • Bakmakla yükümlü olunan kişi statüsünü yaş ya da evlilik nedeniyle kaybedenler,
  • Öğrenimi bittikten sonra kanundaki koruma süresi dolan gençler.

Bakanlığın açıklamasına göre sigortalılık ya da bakmakla yükümlü olunan kişi statüsü sona eren vatandaşları SGK kendiliğinden tescil eder ve bir ay içinde vakfa başvurmaları gerektiğini bildirir. Dolayısıyla bu bildirimi aldıysanız gelir testi sizi doğrudan ilgilendirir.

Kimler gelir testi yaptırmadan sağlık güvencesine sahip olur?

Kanun bazı grupları testten muaf tutar ve primlerini doğrudan kamu bütçesine bağlar. Bu grupta olup olmadığınızı bilmek, gereksiz başvurudan sizi kurtarır.

Başlıca gruplar şunlardır:

  • 18 yaşını doldurmamış çocuklar: Genel sağlık sigortalısı ya da bakmakla yükümlü olunan kişi olmayan Türk vatandaşı çocuklar test yapılmaksızın güvence altındadır.
  • Yeni mezunlar: Lise ve dengi okul mezunları 20 yaşını, yükseköğrenim mezunları 25 yaşını geçmemek şartıyla mezuniyetten sonra iki yıl süreyle test yapılmaksızın kapsama girer.
  • Koruyucu tedbir kararı olanlar: Ailenin korunmasına ilişkin kanun kapsamında hakkında tedbir kararı bulunan kişiler bu kararın süresince güvence altındadır.
  • İşsizlik ödeneği alanlar: Ödenek süresince genel sağlık sigortası primlerini İŞKUR öder.

İşsizlik ödeneğinin süresi ve tutarı için işsizlik maaşı hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Ödenek bittiği gün bu güvence de sona erer; bu yüzden o tarihe yaklaşırken gelir testi başvurusunu planlayın.

Reklam

Gelir testinde aile kimlerden oluşur?

Kanun, gelir hesabında esas alınan aileyi açıkça tanımlar: aynı hane içinde yaşayan eş, evli olmayan çocuk, büyük ana ve büyük baba. Hesap bu kişilerin toplam gelirini hanedeki kişi sayısına böler.

Bakanlığın açıklamaları uygulamaya dair bazı ayrıntılar ekler:

  • Vakıf, aynı hanede yaşamayan anne ve babayı hesaba katmaz.
  • Bir hanede birden fazla aile yaşıyorsa vakıf her aileyi ayrı inceler.
  • Vasi ya da kanuni temsilcisi olan kişilerde temsilcinin kendisi hesaba girmez.

Bu ayrıntılar sonucu doğrudan değiştirir. Örneğin evli bir çift, çocuklarıyla birlikte yaşlı anne babasının evinde oturuyorsa vakıf iki aileyi ayrı ayrı inceleyebilir. Bu durumda yalnız sizin ailenizin geliri ve kişi sayısı hesaba girer.

Başvuru sırasında hanede gerçekte kimin yaşadığını doğru beyan edin. Çünkü adres kayıtları ile ev ziyaretindeki tespit çelişirse vakıf ek inceleme yapar ve sonuç gecikir.

Özellikle üniversite için başka şehre giden çocuklar ya da bakım için yanınıza taşınan yaşlı aile bireyleri bu konuda karışıklık yaratır. Bu yüzden başvurudan önce nüfus ve adres kayıtlarınızı kontrol edin, gerçek durumla uyuşmayan bir kayıt varsa önce onu düzeltin. Böylece vakıf görevlisi ile aynı bilgi üzerinden konuşursunuz.

Vakıf gelirinizi neye bakarak hesaplar?

Gelir testi yalnız maaş bordrosuna bakmaz. Kanun, aile içindeki gelirin belirlenmesinde harcamaları, mal varlığını ve bunlardan doğan hakları da hesaba katmayı ister. Yani evinizin, aracınızın ve harcama düzeninizin de değerlendirmeye girmesi mümkündür.

Bakanlığın açıklamasına göre değerlendirme şu unsurlara dayanır:

  • Aile bireylerinin ev, arsa, araç gibi mal varlıkları ve bunlardan doğan haklar,
  • Gelirler ve giderler,
  • Düzenli tekrarlanan nakdi sosyal yardımlar.

Sonuçta vakıf hane için aylık kişi başı gelir tutarı çıkarır. Bu tutarı brüt asgari ücretin üçte biriyle karşılaştırır. Brüt asgari ücretin güncel tutarını asgari ücret sayfasından kontrol edin.

Bu yöntem bazen sürpriz sonuç doğurur. Örneğin düzenli maaşı olmayan ama kira geliri olan bir ev hanımı G1 grubuna düşebilir. Buna karşılık kâğıt üzerinde mülkü olmayan ama yüksek harcama yapan bir hane de inceleme sonucunda sınırın üstünde çıkabilir.

Bugün kaç prim kademesi var?

Bugün iki kademe vardır. Bakanlığın açıklamasına göre 6824 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önce G0 ile G3 arasında dört kademe uygulanıyordu; değişiklikten sonra sistem G0 ve G1 olmak üzere ikiye indi.

İki kademe şöyle işler:

  • G0: Hanede kişi başı aylık gelir brüt asgari ücretin üçte birinin altındadır. Bu durumda madde 60’ın (c) bendinin (1) numaralı alt bendi devreye girer ve primi kanun gereği merkezi yönetim bütçesi karşılar.
  • G1: Hanede kişi başı aylık gelir brüt asgari ücretin üçte biri ya da üzerindedir. Bu kez (g) bendi uygulanır ve primi sigortalı kendisi öder.

Bu değişiklik önemli bir sonuç doğurdu. Eskiden gelire göre farklı prim tutarları vardı; artık sınırın üstündeki herkes aynı tabandan prim öder. Dolayısıyla kişi başı gelirinizin sınırın biraz üstünde ya da çok üstünde olması ödeyeceğiniz primi değiştirmez.

İnternette eski kademe tablolarına hâlâ rastlayabilirsiniz. Bu tabloları güncel sanıp yanlış hesap yapmayın. Ayrıca bir kaynağın hangi kademe sistemini anlattığını anlamak için G2 ve G3 ifadelerine bakın; bu ifadeler geçiyorsa kaynak eski düzeni anlatıyordur.

G1 çıkarsa ne kadar prim ödersiniz?

G1 grubundaki kişi primi, prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz günlük tutarı üzerinden öder. Bu kural 5510 sayılı Kanun madde 82’den gelir. Pratikte bu taban, brüt asgari ücrete denk düşer.

Prim oranı ise madde 81’de yer alır. Kanun bu grup için düşük bir oran öngörür ve Cumhurbaşkanına bu oranı belirli bir sınıra kadar artırma yetkisi verir. Oran kararla değişebildiği için kesin rakamı her dönem SGK’dan kontrol edin.

Prim tutarını tahmin etmek için iki bilgiye ihtiyacınız var:

  1. Prime esas kazanç alt sınırı, yani güncel taban tutar,
  2. Bu grup için yürürlükteki prim oranı.

Taban tutarı SGK taban ve tavan sayfasında, terimin anlamını ise prime esas kazanç sözlük maddesinde bulursunuz. Ardından tabanı oranla çarparak aylık primi bulursunuz.

Primi her ay düzenli ödeyin. Çünkü ödenmeyen aylar borç olarak birikir ve sağlık hizmetine erişiminizi etkileyebilir.

Örnek hesap: gelir testinde hangi gruba düşersiniz?

Örnek hesap: varsayalım dört kişilik bir hanede yaşıyorsunuz. Hesabı kolaylaştırmak için brüt asgari ücreti varsayımsal olarak 30.000 TL kabul edelim; bu gerçek tutar değildir.

  1. Sınır: 30.000 / 3 = 10.000 TL kişi başı aylık gelir.
  2. Hanenin toplam aylık geliri: eşinizin maaşı 36.000 TL.
  3. Kişi başı gelir: 36.000 / 4 = 9.000 TL.
  4. Karşılaştırma: 9.000 TL, 10.000 TL sınırının altında. Sonuç G0, primi devlet karşılar.

Şimdi aynı haneye 12.000 TL aylık kira geliri ekleyelim. Toplam gelir 48.000 TL olur ve kişi başı gelir 12.000 TL’ye çıkar. Bu tutar sınırın üstünde kalır; dolayısıyla sonuç G1 olur ve primi siz ödersiniz.

Üçüncü bir senaryo da düşünelim. Aynı haneye yaşlı bir büyükanne katılsın ve hanede beş kişi yaşasın. Toplam gelir yine 48.000 TL olursa kişi başı gelir 48.000 / 5 = 9.600 TL’ye iner. Böylece sonuç yeniden sınırın altına düşer. Yani hanedeki kişi sayısı, gelir kadar belirleyicidir.

Bu örnek yalnız yöntemi gösterir. Vakıf maaşa ek olarak mal varlığınızı ve harcamalarınızı da değerlendirir; bu yüzden basit bölme işlemi kesin sonucu vermez. G1 çıkma ihtimaliniz yüksekse aylık prim yükünü Bağ-Kur primi sayfasındaki tabanlarla karşılaştırarak bütçenize ekleyin.

G0 çıkarsanız katılım paylarını geri alabilir misiniz?

Evet, talep ederseniz alabilirsiniz. 5510 sayılı Kanun madde 68, madde 60’ın (c) bendinin (1), (2) ve (3) numaralı alt bentleri gereği genel sağlık sigortalısı sayılanlar ile bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilerin ödediği katılım paylarının, talepleri halinde, sosyal yardımlaşma mevzuatına göre kendilerine geri ödeneceğini yazar.

Katılım payı, muayene ya da ilaç alırken sizden tahsil edilen küçük tutarlardır. Tek tek bakıldığında önemsiz görünseler de kronik hastalığı olan bir hanede yıl içinde ciddi bir toplam oluşturabilirler.

Bu hakkı kullanmak için şu adımları izleyin:

  1. G0 sonucunun size tebliğ edildiği tarihi not edin.
  2. Eczane ve hastane fişlerinizi saklamaya başlayın.
  3. Geri ödeme talebinizi bağlı olduğunuz Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına iletin.
  4. Vakfın istediği belgeleri ve banka bilgilerinizi teslim edin.

Kısacası G0 sonucu yalnız prim yükünü kaldırmaz; aynı zamanda katılım paylarında da bir koruma sağlar. Ancak bu koruma kendiliğinden işlemez, sizin talebinize bağlıdır.

Gelir testine nereye ve nasıl başvurursunuz?

Başvuruyu ikamet ettiğiniz il ya da ilçedeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına yaparsınız. Bakanlığın açıklamasına göre testi vakıf yürütür, tescil ve tebliğ işlemlerini ise SGK yapar.

Başvuru süreci genellikle şu adımlardan oluşur:

  1. Vakfa giderek gelir testi başvurusu yaparsınız.
  2. Vakıf hanenizdeki kişileri ve gelir unsurlarını kayda alır.
  3. Görevliler gerekirse hanenizi ziyaret eder.
  4. Vakıf kişi başı geliri hesaplar ve sonucu SGK’ya iletir.
  5. SGK sonucu size tebliğ eder ve tescilinizi buna göre düzenler.

Başvuruda vakfın isteyeceği belgeler duruma göre değişir. Kimliğinizi ve hanedeki gelirleri gösteren belgeleri yanınıza alın; eksik belgeyi vakıf size bildirir. Tescil durumunuzu en yakın SGK il müdürlüğünden ya da e-Devlet’ten takip edebilirsiniz.

Bir ay kuralı neden bu kadar önemli?

Tescil tebliğinden itibaren bir ay içinde başvurmak, size geriye dönük bir avantaj sağlar. 5510 sayılı Kanun madde 82’ye göre bu süre içinde gelir testi talep eden ve sonucu brüt asgari ücretin üçte birinin altında çıkan kişilerin bu sürelerde yaptıkları ödemeler faiz uygulanmadan iade ya da mahsup olur.

Bakanlığın açıklaması da aynı yönde: bir ay içinde başvuran ve devletin prim ödediği gruba giren kişinin tescilini SGK geriye dönük düzenler. Bu süreyi kaçıran kişi yine başvurabilir; ancak bu durumda sonuç geriye dönük işlemez.

Pratik sonucu şöyle düşünün:

  • Bir ay içinde başvurur ve G0 çıkarsanız tescil tarihinden itibaren prim yükünüz kalkar.
  • Bir aydan sonra başvurur ve G0 çıkarsanız tescil tarihi ile sonuç tarihi arasındaki prim borcu kalabilir.
  • Hiç başvurmazsanız G1 grubunda kalır ve primi ödemeye devam edersiniz.

Bu yüzden SGK’dan tescil bildirimi aldığınız günü takviminize yazın ve vakfa bu ay içinde gidin.

Bildirim bazen geç fark edilir. Örneğin adresiniz değiştiyse tebligat eski adrese gidebilir. Bu nedenle e-Devlet’teki adres kaydınızı güncel tutun ve tescil durumunuzu birkaç ayda bir kontrol edin. Böylece bir aylık süre sessizce dolmadan harekete geçebilirsiniz.

Gelir testi yaptırmazsanız en üst kademeden mi borçlanırsınız?

Hayır, bugünkü sistemde böyle bir kademe yok. İnternette hâlâ “testi yaptırmazsanız SGK en yüksek primden borç yazar” bilgisine rastlarsınız. Ancak bakanlığın açıklamasına göre kademe sayısı ikiye indi ve G1 grubundaki herkes aynı tabandan prim öder.

Testi yaptırmayan kişi (g) bendinde kalır. SGK bu kişiyi tescil eder ve primini prime esas kazanç alt sınırı üzerinden tahakkuk ettirir. Bakanlığın açıklaması, kişinin testi yaptırmadan primi kendisinin ödemeyi seçebileceğini de belirtir.

Asıl kayıp başka yerdedir. Kişi başı geliri sınırın altında olduğu halde testi yaptırmayan kişi, primini devletin karşılayacağı fırsatı kaçırır ve her ay gereksiz yere borç biriktirir. Bu borç zamanla büyür ve sağlık hizmetine erişimi zorlaştırabilir.

GSS borcunu sorgulama ve yapılandırma ile borç nedeniyle sağlık hizmeti alamama konularını sitemizdeki ayrı rehberlerde anlatıyoruz. Bu yazıda yalnız testin kendisine odaklanıyoruz.

Gelir testi sonucuna nasıl itiraz edersiniz?

Bakanlığın açıklamasına göre sonucun size tebliğ edildiği tarihten itibaren on beş gün içinde, kararı veren vakfa yazılı olarak itiraz edersiniz. Tebliği SGK yapar; bu yüzden süre, SGK bildirimini aldığınız tarihten başlar.

İtirazınızı güçlü kılmak için şu adımları izleyin:

  1. Tebligatın tarihini ve size bildirilen kişi başı gelir tutarını not edin.
  2. Hesapta hata gördüğünüz kalemleri tek tek yazın.
  3. Hanede yaşamayan bir kişinin hesaba girdiğini düşünüyorsanız adres belgesini ekleyin.
  4. Artık sahip olmadığınız bir mal hesaba girdiyse satış belgesini ekleyin.
  5. Dilekçenin vakfa giriş tarihini gösteren bir kopya alın.

Bakanlığın açıklamasına göre itirazı vakıftaki kurul değerlendirir. Kurulun kararı SGK’ya gider ve SGK tescili buna göre düzenler.

Süreyi kaçırırsanız sonuç kesinleşir. Ancak geliriniz sonradan azalırsa yenileme başvurusu yapabilirsiniz; bu yol itirazdan farklıdır ve ileriye dönük işler.

Gelir testini ne zaman yenilemek gerekir?

Test bir kez yapılıp unutulan bir işlem değildir. Bakanlığın açıklamasına göre vakıf şu durumlarda testi yeniler:

  • Hanede doğum, ölüm, evlilik ya da boşanma gibi bir değişiklik olduğunda,
  • Primi devlet tarafından karşılananlar için her yıl yapılan hane ziyaretlerinde,
  • Kişi, prim tutarında azalmaya yol açacak bir gelir değişikliği bildirdiğinde ya da vakıf bunu tespit ettiğinde.

Bu kural iki yönlü çalışır. Geliriniz düşerse yenileme sizin lehinize sonuç verebilir. Buna karşılık G0 grubundayken geliriniz artarsa yıllık ziyarette G1’e geçebilirsiniz.

Hane yapınızdaki her değişikliği vakfa zamanında bildirin. Örneğin çocuğunuz evlenip evden ayrıldığında hanedeki kişi sayısı azalır ve kişi başı gelir yükselir. Bunu bildirmezseniz sonraki tespitte geriye dönük bir sorunla karşılaşabilirsiniz.

Yanlış beyanın sonucu nedir?

Yanlış beyan hem mali hem cezai sonuç doğurur. Bakanlığın açıklamasına göre beyanın ya da belgelerin gerçeğe aykırı olduğu ortaya çıkarsa SGK kamunun ödediği primleri kanuni faiziyle birlikte kişiden geri alır.

Sahte belge kullanımı ise daha ağır sonuç doğurur. Bu durumda idare savcılığa suç duyurusunda bulunur; işleme karışan bir kamu görevlisi varsa hakkında idari ve cezai soruşturma başlar.

Sık rastlanan yanlış beyan biçimleri şunlardır:

  • Hanede yaşayan bir kişiyi beyan dışı bırakmak,
  • Kira ya da düzenli yardım gelirini gizlemek,
  • Adresi kâğıt üzerinde değiştirip fiilen aynı hanede yaşamaya devam etmek.

Bu davranışlar kısa vadede düşük prim sağlasa bile uzun vadede borç ve ceza riski doğurur. Kısacası en güvenli yol, hanenizin gerçek durumunu eksiksiz beyan etmektir.

Beyanınızda yanlışlıkla bir eksiklik yaptığınızı fark ederseniz beklemeyin. Vakfa giderek düzeltme talebinde bulunun ve dilekçenizin bir kopyasını alın. Çünkü kendiliğinden yapılan düzeltme, sonradan ortaya çıkan bir aykırılıktan çok daha az sorun doğurur.

Bağ-Kur borcu olanlar gelir testine girer mi?

Bakanlığın açıklamasına göre Bağ-Kur prim borcu bulunan kişinin kendisi için vakıf gelir testi yapmaz. Çünkü bu kişi zaten 4/b statüsünde kayıtlıdır ve sağlık güvencesi o statüye bağlıdır. Ancak bu kişinin bakmakla yükümlü olduğu aile bireyleri için test yapılabilir; 18 yaşından küçük çocuklar ise zaten devlet güvencesindedir.

Bu ayrım, özellikle faaliyetini kapattığı halde Bağ-Kur kaydı süren eski esnafı ilgilendirir. Kaydınız açık kaldıysa önce statünüzü netleştirin. Ardından gelir testi gerekip gerekmediğine karar verin.

Bağ-Kur prim tabanını ve aylık yükünü Bağ-Kur primi sayfasında görebilirsiniz. Sigortalılık geçmişinizi ise e-Devlet’teki dökümden takip edersiniz; dökümü okumayı hizmet dökümü okuma rehberimiz adım adım anlatır.

Bu tür karmaşık durumlarda SGK il müdürlüğüne gitmeden önce elinizdeki kayıtları yazdırın. Böylece görevliyle aynı belge üzerinden konuşursunuz.

Yurt dışında sigortası olan vatandaş gelir testine girer mi?

Kanun bu konuda açık bir sınır çizer. Madde 60’ın (g) bendi, başka bir ülkede sağlık sigortasından yararlanma hakkı bulunmayan vatandaşları kapsar. Dolayısıyla yabancı bir ülkede sağlık sigortası hakkı olan kişi bu bendin kapsamına girmez.

Bu durum özellikle yurt dışında çalışıp Türkiye’ye dönen ya da iki ülke arasında yaşayan kişileri ilgilendirir. Örneğin başka bir ülkede çalışırken o ülkenin sağlık sistemine kayıtlı olan bir vatandaş, Türkiye’de ayrıca prim borcu biriktirmemek için durumunu SGK’ya belgelemelidir.

Pratikte şu adımları izleyin:

  • Yabancı sağlık sigortanızı gösteren belgeyi, gerekiyorsa tercümesiyle, hazırlayın.
  • Bu belgeyle SGK il müdürlüğüne başvurun ve tescil durumunuzu netleştirin.
  • Türkiye’ye kesin dönüş yaptığınızda yabancı sigortanız sona ereceği için durumu yeniden değerlendirin.

Ayrıca Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkelerde kurallar farklı işleyebilir. Bu yüzden ülkenize özgü uygulamayı başvurudan önce SGK’ya sorun.

G0 ile G1 arasındaki farklar nelerdir?

Aşağıdaki tablo iki kademeyi yan yana gösterir. Testten önce hangi tarafa yakın olduğunuzu kabaca tahmin etmek için kullanın.

Konu G0 G1
Kişi başı aylık gelir Brüt asgari ücretin üçte birinin altı Brüt asgari ücretin üçte biri ve üzeri
Kanundaki yeri m.60/1-c-1 m.60/1-g
Primi kim öder Merkezi yönetim bütçesi Kişinin kendisi
Prim tabanı Kişiye yük yok Prime esas kazanç alt sınırı
Hane ziyareti Her yıl tekrar Hane değişikliğinde ya da talepte
İtiraz Tebliğden itibaren 15 gün Tebliğden itibaren 15 gün

Tablodaki kanun maddeleri 5510 sayılı Kanun metninden alınmıştır. Uygulama ayrıntılarını Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının soru cevap sayfası açıklar.

Sık yapılan hatalar nelerdir?

En pahalı hata, SGK’nın tescil bildirimini görmezden gelmektir. Bildirim gelir, kişi bir ay içinde vakfa gitmez ve geriye dönük avantajı kaybeder.

Diğer sık hatalar şunlardır:

  • Eski dört kademeli tabloya bakarak prim hesaplamak,
  • Hanede yaşamayan anne babayı hesaba katmak ya da yaşayan bir kişiyi unutmak,
  • İtiraz süresini SGK tebligatı yerine vakıf ziyaretinden başlatmak,
  • Geliri düştüğü halde yenileme başvurusu yapmamak,
  • İşsizlik ödeneği biterken yeni statüyü takip etmemek,
  • Testi yaptırmazsa en üst kademeden borç yazılacağı korkusuyla yanlış karar vermek.

Bu hataların çoğu bilgi eksikliğinden doğar. Yani doğru bilgiyle hareket eden kişi, gereksiz prim borcundan büyük ölçüde kurtulur. Güncel tutarları toplu halde görmek için güncel rakamlar sayfasını da işaretleyin.

Ne yapmalısınız: adım adım yol haritası

Gelir testi sürecini sorunsuz yönetmek için şu sırayı izleyin:

  1. Sağlık güvencenizin hangi statüye bağlı olduğunu e-Devlet’ten kontrol edin.
  2. SGK’dan tescil bildirimi geldiyse tarihini not edin.
  3. Hanenizin kişi sayısını ve aylık gelirini kabaca hesaplayın.
  4. Kişi başı gelir sınıra yakın ya da altındaysa bir ay içinde vakfa başvurun.
  5. Vakfın istediği belgeleri eksiksiz teslim edin ve ev ziyaretine hazırlıklı olun.
  6. Sonucu tebliğ aldığınızda 15 günlük itiraz süresini takviminize yazın.
  7. G1 çıktıysanız primi her ay düzenli ödeyin.
  8. Hane yapınız ya da geliriniz değişirse vakfa bildirin.

Bu sırayı izlerseniz hem gereksiz prim borcundan hem de geriye dönük tahsilat riskinden korunursunuz.

Hakkınızı kaybetmemek için hangi belgeleri saklamalısınız?

Gelir testi sürecinde kâğıt düzeni, sonucun kendisi kadar önemlidir. Çünkü itiraz ve yenileme başvurularında vakıf tarih ve tutar kanıtı ister.

Şu belgeleri tek bir dosyada tutun:

  • SGK’dan gelen tescil bildirimi ve tebliğ tarihi,
  • Vakfa yaptığınız başvurunun teslim belgesi,
  • Size tebliğ edilen gelir testi sonucu,
  • İtiraz dilekçenizin vakfa giriş tarihli kopyası,
  • Prim ödeme dekontları ve e-Devlet borç dökümleri.

Ayrıca bu belgelerin dijital kopyalarını telefonunuzda saklayın. Böylece vakıfta ya da SGK’da beklerken belgeye anında ulaşırsınız. Kurallar ve tutarlar zamanla değişebilir; bu yüzden her yıl başında güncel asgari ücret ve prim oranını kontrol edin.

Reklam

Sık sorulan sorular

GSS gelir testi zorunlu mu?

Kanun testi zorunlu tutmaz, ancak yaptırmamak size pahalıya mal olabilir. SGK sizi genel sağlık sigortalısı olarak tescil ettiğinde primi kendiniz ödemeye başlarsınız. Kişi başı geliriniz asgari ücretin üçte birinin altındaysa testi yaptırarak primin devlet tarafından karşılanmasını sağlayabilirsiniz. Bu fırsatı yalnız başvuru yaparak değerlendirebilirsiniz.

Gelir testi için nereye başvurmalıyım?

İkamet ettiğiniz il ya da ilçedeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına başvurursunuz. Testi vakıf yürütür, tescil ve tebliğ işlemlerini ise SGK yapar. Başvurudan sonra vakıf görevlileri hanenizi ziyaret edebilir. Bu yüzden adres bilgilerinizin güncel olduğundan emin olun ve vakfın istediği belgeleri eksiksiz teslim edin.

Gelir testi sonucuna kaç gün içinde itiraz edebilirim?

Sonucun size tebliğ edildiği tarihten itibaren on beş gün içinde itiraz edebilirsiniz. İtirazı kararı veren vakfa yazılı olarak yaparsınız. Vakıf bünyesindeki kurul itirazı değerlendirir ve kararını SGK'ya iletir. Süreyi kaçırırsanız sonuç kesinleşir; bu nedenle tebligatı aldığınız günü not edin ve dilekçenizin bir kopyasını saklayın.

Testi bir aydan sonra yaptırırsam ne olur?

Başvurunuzu yine yapabilirsiniz, ancak sonuç geriye dönük işlemez. Tescil tebliğinden itibaren bir ay içinde başvurup asgari ücretin üçte birinin altında çıkan kişilerin bu süredeki ödemeleri faizsiz iade ya da mahsup olur. Geç başvuruda ise ödeme yükümlülüğü tescil tarihinden test sonucuna kadar devam eder.

Gelir testini her yıl yeniden yaptırmam gerekir mi?

Bazı durumlarda gerekir. Bakanlığın açıklamasına göre doğum, ölüm, evlilik ya da boşanma gibi hane değişikliklerinde vakıf testi tekrarlar. Primini devlet karşılayan kişilerin hanesini vakıf her yıl yeniden ziyaret eder. Geliriniz düştüyse siz de vakfa başvurarak yenileme isteyebilirsiniz; böylece prim yükünüz azalabilir. Bu talebi yazılı yapmanız ileride kanıt sağlar.

Bağ-Kur borcu olan kişi gelir testi yaptırabilir mi?

Bakanlığın açıklamasına göre Bağ-Kur prim borcu bulunan kişinin kendisi için test yapılmaz. Ancak bu kişinin bakmakla yükümlü olduğu aile bireyleri için test yapılabilir; on sekiz yaş altı çocuklar zaten devlet güvencesindedir. Kendi durumunuz için Bağ-Kur borcunuzu ve statünüzü önce SGK'dan kontrol edin.

Kaynaklar ve dayanak