Hedge Etmek Ne Demek? Portföyü Düşüşe Karşı Koruma

Hedge etmek, elinizdeki bir yatırımın değer kaybına karşı ters yönde çalışan ikinci bir pozisyon açmaktır. Kısacası amaç kazancı büyütmek değil, olası düşüşte kaybı sınırlamaktır. Bu yazıda hedge mantığını, araçlarını ve maliyetini maaşlı bir çalışanın gözünden, örneklerle ve adım adım anlatıyoruz.

Hedge etmek ne demek

Hedge kelimesi İngilizcede çit anlamına gelir. Finansta ise bir riskin etrafına çit çekmek, yani onu sınırlamak demektir. Örneğin elinizde hisse senedi varsa, fiyat düşünce değer kazanan bir araç alarak kaybınızın bir kısmını dengeleyebilirsiniz. Böylece varlığınızı satmadan riskinizi azaltırsınız.

Bu noktada önemli bir ayrım var. Hedge, tahmin yapmak değildir. Çünkü hedge yapan kişi fiyatın düşeceğini iddia etmez; yalnızca düşerse zararının nerede duracağını bilmek ister. Bu yüzden koruma pozisyonu, çoğu zaman ana yatırım iyi giderken para kaybettirir.

Kısacası hedge bir sigorta poliçesine benzer. Evinizi yanmasını beklediğiniz için sigortalamazsınız; yine de primi ödersiniz. Aynı şekilde portföy koruması da bir bedel karşılığında belirsizliği azaltır. Ayrıca bu bedel her zaman para olarak görünmez; bazen vazgeçtiğiniz kazanç olarak karşınıza çıkar.

Hedge ile spekülasyon arasındaki fark

İki işlem dışarıdan aynı görünebilir. Örneğin iki kişi aynı vadeli işlem sözleşmesinde satış pozisyonu açabilir. Ancak birinin elinde karşılığında gerçek varlık vardır, diğerinin yoktur. İlki korunma yapar, ikincisi ise fiyat üzerine bahse girer.

Bu fark riskin yönünü değiştirir. Hedge yapan kişinin toplam riski azalır, çünkü iki pozisyon birbirini dengeler. Öte yandan spekülasyon yapan kişinin riski artar; tek bir yöne açık kalır. Dolayısıyla aynı araç, kimin elinde olduğuna göre koruma ya da risk kaynağı olur.

Bu tabloyu akılda tutmak, ürün tanıtımlarında sık geçen koruma sözünü doğru okumanızı sağlar. Kısacası bir işlemin hedge sayılması için önce korunan bir varlığın olması gerekir.

Portföyü neden düşüşe karşı korumak isteyebilirsiniz

Her yatırımcı korumaya ihtiyaç duymaz. Örneğin uzun vadeli birikim yapan ve paraya yakın zamanda ihtiyacı olmayan biri, geçici düşüşleri beklemeyi seçebilir. Bununla birlikte bazı durumlarda koruma anlamlı hale gelir.

• Yakın bir harcama varsa: Ev peşinatı ya da eğitim masrafı gibi tarihi belli bir ihtiyaç için biriktiriyorsanız, son aylarda büyük bir düşüş planı bozabilir.
• Portföy tek bir varlıkta yoğunlaştıysa: Tek hisse ya da tek sektör riski, küçük bir haberle büyük kayba dönüşebilir.
• Gelir ve yatırım aynı riske bağlıysa: Çalıştığınız şirketin hissesini taşıyorsanız, kötü bir dönemde hem işiniz hem birikiminiz aynı anda sarsılır.
• Uykunuzu kaçıran bir risk varsa: Panikle yanlış zamanda satış yapmak, çoğu zaman düşüşün kendisinden daha pahalıya patlar.

Ayrıca piyasa döngülerini anlamak da bu kararı kolaylaştırır. Yükseliş ve düşüş dönemlerinin nasıl ayrıldığını boğa ve ayı piyasası rehberimizde ayrıca ele aldık. Üstelik bu ihtiyaçlar zamanla değişir; dolayısıyla listeyi yılda en az bir kez yeniden gözden geçirmek iyi bir alışkanlıktır. Sonuç olarak koruma kararı piyasa tahmininden değil, kendi ihtiyaç takviminizden doğmalıdır.

Hedge nasıl çalışır: basit bir örnek

Mekanizmayı somutlaştırmak için bir örnek kuralım. Varsayalım ki elinizde toplam değeri 100.000 lira olan bir hisse sepeti var. Ayrıca bu sepet, genel endeksle büyük ölçüde aynı yönde hareket ediyor.

Şimdi endeks üzerine, sepetinizle aynı büyüklükte bir satış pozisyonu açtığınızı düşünelim. Bu durumda endeks yüzde 10 düşerse, hisseleriniz yaklaşık 10.000 lira değer kaybeder. Buna karşılık satış pozisyonunuz yaklaşık 10.000 lira kazandırır. Sonuç olarak toplam değeriniz neredeyse sabit kalır.

Ancak madalyonun öbür yüzü de var. Endeks yüzde 10 yükselirse, hisseleriniz kazanır ama satış pozisyonu aynı ölçüde kaybettirir. Yani yükselişin keyfini de süremezsiniz. İşte bu yüzden tam hedge, bir anlamda portföyü dondurmak demektir.

Bu rakamlar yalnızca mantığı göstermek içindir. Gerçekte işlem maliyetleri, teminat gereksinimi ve fiyat farkları sonucu değiştirir. Dolayısıyla uygulamada çoğu kişi tam değil, kısmi koruma tercih eder.

Kısmi hedge ve hedge oranı

Tam koruma çoğu zaman gereksiz derecede pahalıdır. Bu nedenle yatırımcılar portföyün yalnız bir kısmını korur. Korunan tutarın toplam pozisyona oranına hedge oranı denir.

Örneğin 100.000 liralık sepetin 50.000 liralık kısmına karşılık koruma açarsanız, hedge oranınız yüzde 50 olur. Böylece düşüşte kaybınızın yaklaşık yarısı dengelenir. Öte yandan yükselişte de kazancınızın yaklaşık yarısını korursunuz.

Doğru oran kişiden kişiye değişir. Bununla birlikte birkaç soru yön gösterir:

1. Bu paraya ne zaman ihtiyacım olacak?
2. Portföyüm yüzde kaç düşerse planım bozulur?
3. Korumanın maliyetini hangi getiriden karşılayacağım?
4. Pozisyonu ne sıklıkla kontrol edebilirim?

Özellikle son soru önemlidir. Çünkü portföy değeri değiştikçe oran da kayar. Dolayısıyla belirli aralıklarla oranı yeniden dengelemek, korumanın amacına uygun kalmasını sağlar.

Vadeli işlem sözleşmeleriyle hedge

Vadeli işlem sözleşmesi, bir varlığı ileri bir tarihte bugünden belirlenen fiyattan alıp satma taahhüdüdür. Türkiye’de bu sözleşmeler Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda işlem görür. Ayrıca takas ve teminat süreçleri merkezi karşı taraf üzerinden yürür.

Hedge için genellikle satış pozisyonu kullanılır. Örneğin hisse taşıyan biri, endeks sözleşmesinde satış yaparak düşüş riskini dengeler. Benzer şekilde döviz borcu olan bir işletme, kur sözleşmesinde alış yaparak kur artışına karşı korunur.

Bununla birlikte vadeli işlemin kendine özgü riskleri var:

• Kaldıraç: Küçük bir teminatla büyük bir pozisyon açılır. Bu nedenle ters hareket, teminatı hızla eritebilir.
• Günlük uzlaşma: Kâr ve zarar her gün hesaba yansır. Dolayısıyla teminat yetersiz kalırsa tamamlama çağrısı gelir.
• Vade sonu: Sözleşmenin bir bitiş tarihi vardır. Koruma sürecekse pozisyonu bir sonraki vadeye taşımanız gerekir.

Kısacası vadeli işlem etkili bir koruma aracıdır, ancak takip ve teminat disiplini ister. Güncel sözleşme özelliklerini her zaman borsanın kendi duyurularından kontrol edin.

Opsiyonlarla hedge

Opsiyon, sahibine bir hak verir ama yükümlülük getirmez. Satım opsiyonu alan kişi, belirli bir varlığı belirli bir fiyattan satma hakkını elde eder. Bu yüzden fiyat o seviyenin altına inerse opsiyon değer kazanır.

Opsiyonla hedge, portföye bir taban koymaya benzer. Örneğin endeks belirlediğiniz seviyenin altına düşerse, satım opsiyonunun kazancı hisselerdeki kaybı dengelemeye başlar. Öte yandan piyasa yükselirse opsiyonu kullanmazsınız; yalnızca ödediğiniz primi kaybedersiniz.

Bu yapının en büyük avantajı, yükselişten pay almaya devam etmenizdir. Ancak bunun bir bedeli vardır. Opsiyon primi, piyasadaki dalgalanma beklentisi arttıkça pahalanır. Yani korumaya en çok ihtiyaç duyduğunuz anda koruma genellikle en pahalı halindedir.

Ayrıca opsiyonun bir vadesi olduğunu unutmayın. Vade dolduğunda koruma da biter. Dolayısıyla sürekli koruma isteyen kişi, primi düzenli olarak ödemeyi göze almalıdır. Bu da yıllık bazda getiriden ciddi bir pay alabilir.

Çeşitlendirme: en sade koruma yöntemi

Türev araç kullanmadan da portföyü korumak mümkündür. Bunun en temel yolu çeşitlendirmedir. Çünkü birbirinden farklı nedenlerle hareket eden varlıklar, aynı anda aynı ölçüde düşmez.

Çeşitlendirme teknik anlamda tam bir hedge sayılmaz. Bununla birlikte günlük dilde doğal koruma olarak anılır. Örneğin hisse, sabit getirili araç, altın ve döviz arasında dağılmış bir portföy, tek bir şokta topyekûn erimez.

Yine de burada bir tuzak var. Kriz anlarında pek çok varlık aynı yöne hareket edebilir; buna korelasyonun yükselmesi denir. Dolayısıyla çeşitlendirme, koruma sağlar ama garanti vermez.

Çeşitlendirmeyi başlangıç aşamasında nasıl kurabileceğinizi sıfırdan yatırıma başlama rehberimizde ayrıntılı ele aldık. Ayrıca altının portföydeki rolünü merak ediyorsanız, fiziki altın ile banka altın hesabı karşılaştırmamıza göz atabilirsiniz.

Kur riskine karşı hedge

Türkiye’de pek çok çalışanın ilk aklına gelen risk, kur riskidir. Çünkü maaş lira üzerinden ödenir, ama bazı harcamalar dövize endekslidir. Örneğin yurt dışı eğitim, ithal ürün ya da dövizli borç bu gruba girer.

Bu durumda doğal hedge devreye girer. Eğer gelecekte döviz cinsinden bir ödemeniz olacaksa, birikiminizin bir kısmını o para biriminde tutmak riski dengeler. Böylece kur yükselse bile ödeme gücünüz korunur.

Öte yandan dövizde tutulan paranın da bir maliyeti vardır. Alış satış arasındaki makas, olası vergi ve harçlar ile liranın faiz getirisinden vazgeçmek bu maliyetin parçalarıdır. Dolayısıyla koruma tutarını gerçek döviz ihtiyacınıza göre belirlemek mantıklıdır.

Dövizi hangi araçla tutabileceğinizi dolar ve euro nasıl değerlendirilir yazımızda ayrıca inceledik. Kısacası kur koruması, gelecekteki harcamanızın para birimine bakarak kurulmalıdır.

Enflasyona karşı hedge ve maaşınız

Enflasyon, portföyünüzü sessizce eriten bir risktir. Çünkü nominal değer aynı kalsa bile, paranın alım gücü düşer. Bu nedenle enflasyona karşı koruma, çalışan biri için belki de en önemli hedge türüdür.

Burada ilk adım, gerçek kaybınızı ölçmektir. Örneğin maaşınızın geçen yıla göre ne kadar arttığını ve fiyatların ne kadar yükseldiğini kıyaslamak size net bir tablo verir. Bunun için enflasyon maaş hesaplama aracı işinizi hızlandırır. Ayrıca net maaşınızı doğru görmek için brütten nete maaş hesaplama sayfasını kullanabilirsiniz.

Ardından birikiminizin bu kaybı telafi edip etmediğine bakın. Eğer birikiminizin getirisi enflasyonun altında kalıyorsa, portföy reel anlamda küçülüyor demektir. Dolayısıyla koruma planı yalnızca düşüşleri değil, bu sessiz erimeyi de hesaba katmalıdır.

Enflasyona karşı kullanılan araçları tek tek karşılaştırdığımız enflasyona karşı paranızı koruma yazısı bu konuyu daha geniş ele alıyor. Bu yazıda ise odağımız, portföyün ani düşüşlere karşı korunmasıdır.

Hedge maliyetini nasıl hesaplarsınız

Her korumanın bir faturası vardır. Ancak bu fatura her zaman tek bir kalemde görünmez. Bu yüzden hedge kararını vermeden önce toplam maliyeti kalem kalem çıkarmak gerekir.

Örneğin varsayalım ki bir yıllık koruma, portföy değerinin yüzde 3’üne mal oluyor. Bu durumda portföyün yüzde 3 değer kazanması, sadece korumanın bedelini karşılar. Dolayısıyla koruma maliyeti ile beklenen getiriyi yan yana koymadan karar vermek eksik kalır.

Bu oranlar tamamen örnektir. Gerçek maliyeti öğrenmek için güncel fiyatları ve kurum tarifesini kontrol edin.

Baz riski: korumanın tam oturmaması

Hedge teoride kusursuz görünür. Ancak pratikte koruma aracı ile korunan varlık her zaman aynı oranda hareket etmez. Bu farktan doğan riske baz riski denir.

Örneğin portföyünüzde birkaç hisse var ve korumayı endeks sözleşmesiyle yapıyorsunuz. Endeks yüzde 5 düşerken sizin hisseleriniz yüzde 12 düşebilir. Bu durumda korumanız kaybın ancak bir kısmını karşılar. Tersine, hisseleriniz yükselirken endeks düşerse iki taraftan birden kaybetmeseniz bile beklemediğiniz sonuçlarla karşılaşabilirsiniz.

Baz riskini azaltmak için birkaç yol var:

• Koruma aracını portföyünüze en çok benzeyen varlıktan seçmek.
• Portföyün geçmişte endeksle ne kadar birlikte hareket ettiğini incelemek.
• Hedge oranını bu ilişkiye göre ayarlamak.

Bununla birlikte baz riski hiçbir zaman tamamen sıfırlanmaz. Bu nedenle korumanın ne kadar işe yarayacağını değerlendirirken bu payı hesaba katmak gerekir.

Stop loss mu, hedge mi

İki yöntem de kaybı sınırlamayı amaçlar. Ancak çalışma biçimleri farklıdır. Stop loss, fiyat belirli bir seviyeye inince pozisyonu satarak sizi piyasadan çıkarır. Hedge ise pozisyonu koruyup yanına ters yönlü bir işlem ekler.

Stop lossun avantajı sadeliğidir. Ekstra araç, teminat ya da prim gerekmez. Öte yandan ani ve sert düşüşlerde emir istediğiniz fiyattan gerçekleşmeyebilir. Ayrıca satış sonrası piyasa hızla toparlanırsa, yükselişi kaçırırsınız.

Hedge ise sizi piyasada tutar. Bu yüzden uzun vadeli bir pozisyonu satmak istemeyen ama kısa vadeli riski azaltmak isteyenler için uygundur. Buna karşılık maliyeti ve takibi daha fazladır.

Emir türlerini ve stop lossun nasıl kurulacağını limit ve piyasa emri ile stop loss yazımızda anlattık. Kısacası iki yöntem birbirinin rakibi değildir; ihtiyaca göre birlikte de kullanılabilir.

Açığa satış ile hedge arasındaki ilişki

Açığa satış, sahip olmadığınız bir varlığı ödünç alıp satmak ve daha sonra geri almaktır. Bazı yatırımcılar bu yöntemi koruma amacıyla kullanır. Örneğin bir sektörde birden fazla hissesi olan kişi, aynı sektörden başka bir hisseyi açığa satarak sektör riskini dengeleyebilir.

Ancak açığa satışın riski teorik olarak sınırsızdır. Çünkü fiyatın ne kadar yükselebileceğinin bir üst sınırı yoktur. Ayrıca ödünç alma maliyeti ve düzenleyici kısıtlamalar da işin içine girer. Dolayısıyla açığa satışı koruma aracı olarak kullanmak, deneyim ve yakın takip gerektirir.

Bu konuyu burada kısa tutuyoruz. Çünkü açığa satış kendi başına ayrıntılı bir konu ve genel olarak spekülatif işlemlerde daha sık kullanılıyor. Bu nedenle çalışan bir yatırımcı için ilk tercih genellikle daha sade yöntemler olur.

Küçük yatırımcı için erişilebilir koruma yolları

Türev araçlar herkes için uygun değildir. Özellikle birikim tutarı küçükse, sözleşme büyüklükleri ve teminat gereksinimi bu araçları pratik olmaktan çıkarabilir. Bununla birlikte küçük yatırımcının da elinde koruma yolları var.

1. Acil durum fonu ayırmak: Birkaç aylık giderinizi riskten uzak tutmak, düşüş anında zorunlu satışı önler.
2. Nakit payı tutmak: Portföyün bir kısmını düşük riskli araçlarda bekletmek, düşüşlerin etkisini yumuşatır.
3. Varlık sınıflarını dağıtmak: Hisse, sabit getiri, altın ve döviz arasında bir denge kurmak, tek bir şokun etkisini azaltır.
4. Düzenli ve parçalı alım: Tek seferde büyük alım yapmak yerine, aylık maaş sonrası küçük parçalarla alım yapmak zamanlama riskini yayar.
5. Fonları incelemek: Bazı yatırım fonları stratejilerinde koruma araçları kullanır. Ancak fonun izahnamesini ve risk değerini mutlaka okuyun.

Kısacası küçük yatırımcı için en güçlü hedge, çoğu zaman disiplinli bir dağılım ve güçlü bir nakit tamponudur.

Hedge yaparken sık yapılan hatalar

Koruma kurmak, yanlış yapıldığında yeni bir risk kaynağına dönüşebilir. Bu yüzden sık görülen hataları bilmek işinizi kolaylaştırır.

• Aşırı koruma: Portföyden daha büyük bir koruma pozisyonu açmak, aslında ters yönde spekülasyon yapmak demektir.
• Maliyeti hesaba katmamak: Sürekli prim ödemek, uzun vadede getiriyi ciddi ölçüde aşındırabilir.
• Vadeyi unutmak: Koruma vadesi dolduğunda portföy korumasız kalır; üstelik çoğu kişi bunu fark etmez.
• Kaldıracı küçümsemek: Vadeli işlemde küçük bir teminat, büyük bir pozisyonu taşır. Dolayısıyla ters bir hareket teminatı hızla eritebilir.
• Korumayı panikle kurmak: Sert bir düşüşün ortasında alınan koruma, çoğu zaman en pahalı noktada alınır.

Genel yatırım hatalarını daha geniş bir çerçevede yatırım yaparken yapılan en büyük hatalar yazımızda topladık. Sonuç olarak koruma bir plan parçası olmalıdır, anlık bir tepki değil.

Vergi ve kayıt tarafında dikkat edilecekler

Hedge işlemleri de vergi açısından sonuç doğurabilir. Örneğin türev araçlardan elde edilen kazançların vergilendirilmesi, aracın türüne ve işlemin yapıldığı piyasaya göre değişir. Bu nedenle kuralı tek bir cümleyle özetlemek yanıltıcı olur.

Borsada işlem gören ürünlerde stopaj uygulaması aracı kurum üzerinden yürüyebilir. Ancak oranlar ve istisnalar dönem dönem değişir. Dolayısıyla güncel durumu Gelir İdaresi duyurularından ve aracı kurumunuzun bilgilendirmelerinden kontrol etmek en sağlıklı yoldur.

Ayrıca maaş gelirinizle birlikte başka gelirleriniz varsa, beyan yükümlülüğü doğup doğmadığına bakmanız gerekir. Maaşınızın hangi vergi diliminde olduğunu görmek için vergi dilimi hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Böylece toplam vergi yükünüzü daha net görürsünüz.

Son olarak işlem kayıtlarınızı düzenli saklayın. Çünkü koruma pozisyonları ile ana yatırımın kâr ve zararını birlikte değerlendirmek, hem vergi hem performans takibi için gereklidir.

Aracı kurum ve platform seçerken bakılacak kriterler

Türev araçlarla hedge yapmak istiyorsanız, önce doğru kurumla çalışmanız gerekir. Türkiye’de sermaye piyasası faaliyetleri 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu çerçevesinde yürür. Ayrıca yetkili kurumların listesini Sermaye Piyasası Kurulu sitesinden kontrol edebilirsiniz.

Kurum seçerken şu kriterlere bakın:

• Yetki belgesi: Kurumun türev araçlarda işlem aracılığı yetkisi olup olmadığı.
• Ücret tarifesi: Komisyon, saklama ve diğer masrafların açıkça yazılı olup olmadığı.
• Risk bildirimi: Türev işlemlere başlamadan önce size sunulan risk bildirim formunun anlaşılır olup olmadığı.
• Teminat takibi: Teminat tamamlama çağrılarının nasıl ve ne kadar hızlı iletildiği.
• Eğitim ve bilgilendirme: Ürünlerin özelliklerini açıklayan kaynakların erişilebilir olup olmadığı.

Öte yandan sosyal medyada kesin kazanç ya da risksiz koruma vaat eden hesaplardan uzak durun. Çünkü yetkisiz kişilerin yatırım danışmanlığı yapması yasal değildir.

Kendi hedge planınızı kurarken adım adım yol haritası

Buraya kadar anlattıklarımızı bir akışa dönüştürelim. Aşağıdaki adımlar, koruma kararını düzenli bir süreçle vermenize yardım eder.

1. Riski tanımlayın: Hangi varlığı, hangi riske karşı korumak istediğinizi yazın. Örneğin hisse düşüşü, kur artışı ya da enflasyon.
2. Zaman ufkunu belirleyin: Paraya ne zaman ihtiyacınız olacağını netleştirin.
3. Tolerans sınırını çizin: Portföyün yüzde kaç düşmesinin planınızı bozacağını belirleyin.
4. Aracı seçin: Çeşitlendirme, nakit payı, vadeli işlem ya da opsiyon arasından ihtiyacınıza uygun olanı seçin.
5. Maliyeti hesaplayın: Prim, komisyon ve vazgeçilen getiriyi toplayın.
6. Oranı belirleyin: Tam ya da kısmi koruma kararınızı verin.
7. Takvim kurun: Pozisyonu hangi sıklıkla gözden geçireceğinizi belirleyin.

Bu adımları yazılı hale getirmek, özellikle piyasa sert hareket ettiğinde duygusal kararları azaltır. Böylece plan sizi yönetir, siz planı değil. Ayrıca her gözden geçirmede notlarınızı güncellemek, bir sonraki kararınızı kolaylaştırır ve aynı hatayı tekrar etme ihtimalini azaltır.

Hedge herkes için gerekli mi

Kısa cevap hayırdır. Uzun vadeli birikim yapan, düzenli maaş alan ve yakın zamanda büyük bir harcaması olmayan biri için sürekli koruma çoğu zaman gereksiz maliyettir. Çünkü uzun vadede geçici düşüşler portföyün doğal parçasıdır.

Öte yandan belirli durumlarda koruma anlamlıdır. Örneğin yakın bir tarihte büyük bir ödemeniz varsa ya da portföyünüz tek bir varlığa aşırı bağlıysa, korumayı düşünmek mantıklıdır. Dolayısıyla karar, piyasa yorumuna değil, kendi finansal takviminize dayanmalıdır.

Son bir hatırlatma yapalım. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi değildir. Türev araçlar kaldıraçlı olduğu için yatırdığınızdan fazlasını kaybetme riski taşıyabilir; bu nedenle işlem yapmadan önce SPK lisanslı bir kurumdan kişisel değerlendirme almanız en sağlıklı yoldur.

Sonuç: koruma bir plan parçasıdır

Hedge etmek, portföyü düşüşe karşı sınırlamanın bir yoludur. Ancak bedava değildir ve kaybı tamamen ortadan kaldırmaz. Bu yüzden koruma kararını, maliyetini ve baz riskini bilerek vermek gerekir.

Çalışan bir yatırımcı için en sağlam temel, güçlü bir acil durum fonu ve dengeli bir dağılımdır. Ardından ihtiyaç doğarsa kısmi koruma araçlarına geçilebilir. Ayrıca maaşınızın reel değerini düzenli takip etmek, hangi riske karşı korunmanız gerektiğini daha net gösterir.

Bu nedenle bir sonraki maaş gününde birikiminizi gözden geçirirken önce riskinizi, sonra korumanın bedelini yazın. Kısacası hedge, piyasayı yenmek için değil, planınızı korumak için vardır. Doğru kurulduğunda sizi sert dalgalarda ayakta tutar; yanlış kurulduğunda ise yeni bir risk kaynağına dönüşür.