BugünAsgari ücret (net)28.075,50 ₺Kıdem tavanı73.729,87 ₺SGK tavanı297.270,00 ₺1. dilim eşiği190.000,00 ₺tüm rakamlar →

İşten Ayrılma Destek

Savunma Alma Zorunluluğu: İşten Çıkarmadan Önce Ne Gerekir?

15 dk okuma
Savunma Alma Zorunluluğu: İşten Çıkarmadan Önce Ne Gerekir?
Savunma alma zorunluluğu İş Kanunu m.19'a dayanır: davranış veya verim nedeniyle fesihten önce savunma şarttır. Süre, savunma yazısı ve işe iade.
İçindekiler
  1. Savunma alma zorunluluğu nedir, hangi fesihlerde gerekir?
  2. Savunma alma hangi kanun maddesine dayanır?
  3. Savunma alma zorunluluğu hangi işçileri kapsar?
  4. Hangi fesih sebeplerinde savunma gerekmez?
  5. Verim düşüklüğü iddiasında işveren neyi göstermelidir?
  6. Haklı nedenle fesihte savunma alınması gerekir mi?
  7. Savunma istem yazısında neler yer almalı?
  8. Savunma için ne kadar süre verilmelidir?
  9. Savunmanızı nasıl yazmalısınız?
  10. Savunma vermezseniz ne olur?
  11. Sözlü savunma ve tutanak yeterli mi?
  12. Savunma alınmadan yapılan feshin sonucu nedir?
  13. İşe iade sürecinde süreler ve sonuçlar
  14. Örnek hesap: savunma alınmadan çıkarılan işçinin olası alacakları
  15. İş güvencesi dışındaysanız hangi haklarınız kalır?
  16. Fesih bildirimi yazılı ve gerekçeli olmak zorunda mı?
  17. Fesihten sonra çıkış kodunuzu nasıl kontrol edersiniz?
  18. Savunmanız istendiğinde ne yapmalısınız?
  19. Savunma sürecinde en sık yapılan hatalar
  20. Toplu sözleşmede disiplin kurulu varsa süreç nasıl değişir?
  21. Savunma yazısını imzalamadan önce hangi kopyayı almalısınız?

Savunma alma zorunluluğu nedir, hangi fesihlerde gerekir?

Savunma alma zorunluluğu, işverenin işçinin davranışı veya verimiyle ilgili nedenlerle belirsiz süreli iş sözleşmesini feshetmeden önce, işçiden hakkındaki iddialara karşı savunma istemesidir. Dayanak İş Kanunu’nun 19. maddesidir. İşverenin 25. maddenin II. bendine uygun haklı fesih hakkı ise bu kuralın dışında kalır.

Yani işveren “performansın düşük” ya da “kurallara uymuyorsun” diyerek sizi çıkarmak istiyorsa, önce size söz hakkı tanımak zorundadır. Bu kural, iş güvencesi sisteminin temel usul güvencelerinden biridir.

Bu yazıda savunma alma kuralının kapsamını, savunma istem yazısının içeriğini, savunma süresini, savunma vermezseniz ne olacağını ve savunma alınmadan yapılan feshin sonuçlarını anlatıyoruz. Çıkışınızla ilgili bütün kalemleri görmek için işten çıkış hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Savunma alma hangi kanun maddesine dayanır?

Dayanak, 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Sözleşmenin feshinde usul” başlıklı 19. maddesidir. Madde iki fıkradan oluşur ve ikisi de işverene usul yükümlülüğü getirir. Metni mevzuat.gov.tr üzerindeki kanun metninden okuyabilirsiniz.

Maddenin iki fıkrası şunları söyler:

  • Birinci fıkra: işveren fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır.
  • İkinci fıkra: hakkındaki iddialara karşı savunması alınmadan bir işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi, o işçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle feshedilemez; ancak işverenin 25. maddenin II. bendi şartlarına uygun fesih hakkı saklıdır.

Bu iki fıkra birlikte düşünülmelidir. Birincisi feshin şeklini, ikincisi feshin öncesindeki süreci düzenler. Dolayısıyla işveren hem savunma almalı hem de fesih bildirimini yazılı ve gerekçeli yapmalıdır.

Madde, 18, 20 ve 21. maddelerle birlikte iş güvencesi sistemini oluşturur. Bu yüzden savunma alma kuralını tek başına değil, işe iade süreciyle birlikte okumak gerekir.

Savunma alma kuralının pratik amacı da açıktır. İşveren, işçiyi dinlemeden karar verirse olayın bir tarafını eksik görür. Oysa savunma, yanlış anlaşılmaları düzeltme ve işvereni daha hafif bir yaptırıma yönlendirme fırsatı da yaratır. Kısacası bu süreç yalnız bir formalite değil, iki taraf için de bir kontrol noktasıdır.

Savunma alma zorunluluğu hangi işçileri kapsar?

Kural, iş güvencesi sistemiyle birlikte sonuç doğurur. İş Kanunu’nun 18. maddesine göre iş güvencesi şu şartları taşıyan işçiyi kapsar:

  • Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran bir işyerinde çalışmak.
  • En az altı aylık kıdeme sahip olmak.
  • Belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışmak.

İşçi sayısı hesabında, işverenin aynı işkolunda birden fazla işyeri varsa bu işyerlerinde çalışan toplam işçi sayısına bakılır. Altı aylık kıdem ise aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde geçen süreler birleştirilerek hesaplanır.

Bir istisna daha vardır. 18. maddenin son fıkrası, işletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekilleri ile işyerinin bütününü sevk ve idare eden ve işçiyi işe alma ve çıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleri hakkında 19. maddenin uygulanmayacağını yazar. Yani genel müdür gibi üst düzey yöneticiler bu korumanın dışındadır.

Şartları taşıyıp taşımadığınızdan emin değilseniz, işyerinizdeki toplam işçi sayısını ve işe giriş tarihinizi kontrol edin. Tüm fesih türlerinin karşılaştırmasını fesih türleri sayfasında bulabilirsiniz.

Reklam

Hangi fesih sebeplerinde savunma gerekmez?

Kanun savunma zorunluluğunu yalnız iki sebebe bağlar: işçinin davranışı ve verimi. 18. madde ise geçerli sebepleri üç grupta toplar: işçinin yeterliliği, davranışları ve işletmenin, işyerinin veya işin gerekleri.

Bu nedenle işletme gereklerine dayanan fesihlerde savunma zorunluluğu yoktur. Örneğin bir şubenin kapanması, bir bölümün tamamen kaldırılması ya da ekonomik daralma nedeniyle kadro azaltılması işçinin davranışıyla ilgili değildir. Bu durumda işveren savunma istemez; ancak feshin geçerli bir sebebe dayandığını yine ispat etmek zorundadır.

Davranış ve verim kavramlarına örnekler şunlardır:

  • Davranış: işe sürekli geç gelmek, talimatlara uymamak, iş arkadaşlarıyla tekrar eden tartışmalar.
  • Verim: hedeflerin sürekli tutturulamaması, iş kalitesinde belirgin düşüş, beklenen işi yapamama.

Fesih sebebi bu iki gruptan birine giriyorsa, savunma alma zorunluluğu gündeme gelir. İşveren fesih sebebini işletme gereği gibi gösterip aslında davranışa dayanıyorsa, bu durumu da mahkemede tartışabilirsiniz.

Verim düşüklüğü iddiasında işveren neyi göstermelidir?

İş Kanunu’nun 20. maddesi, feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükünü işverene verir. Bu yüzden verim düşüklüğü iddiasında işverenin genel bir kanaatle yetinmemesi, somut ve ölçülebilir verilere dayanması beklenir.

Pratikte şu soruların cevabı önem taşır:

  • Hedefler size önceden ve yazılı olarak bildirildi mi?
  • Aynı işi yapan iş arkadaşlarınızın sonuçları sizinkinden belirgin biçimde farklı mı?
  • Düşüş geçici mi, yoksa belirli bir süre boyunca devam etti mi?
  • İşveren size eğitim, destek ya da uyarı yoluyla düzelme imkânı tanıdı mı?

Savunmanızda bu sorulara kendi açınızdan cevap verin. Örneğin hedefin yıl ortasında değiştiğini, gerekli ekipmanın verilmediğini ya da iş yükünüzün arttığını belgeleriyle gösterin. Böylece verim düşüklüğünün sizden kaynaklanmadığını ortaya koyarsınız; üstelik bu açıklama, ileride işverenin ispat yükünü yerine getirip getirmediği tartışmasında da işinize yarar.

Haklı nedenle fesihte savunma alınması gerekir mi?

Kanun bu durumu ayrıca düzenler. 19. maddenin ikinci fıkrası, işverenin 25. maddenin II. bendi şartlarına uygun fesih hakkının saklı olduğunu yazar. Bu bent; işvereni yanıltma, hakaret, cinsel taciz, sataşma, işyerine sarhoş gelme, hırsızlık ve doğruluk ve bağlılığa aykırı davranışlar, mazeretsiz devamsızlık gibi ağır hâlleri sayar.

Dolayısıyla işveren bu hâllerden birine dayanarak derhal fesih yapıyorsa, 19. maddedeki savunma şartına bağlı değildir. Ancak burada kritik bir nokta vardır: fesih gerçekten 25. maddenin II. bendine uygun olmalıdır.

Kanun, işçiye feshin 25. maddedeki sebeplere uygun olmadığı iddiasıyla 18, 20 ve 21. maddeler çerçevesinde yargı yoluna başvurma imkânı tanır. Mahkeme haklı neden şartlarının oluşmadığına karar verirse, feshi geçerli neden açısından da değerlendirebilir. Bu durumda savunma alınmamış olması işverenin aleyhine bir sonuç doğurabilir.

İşveren için de bir süre sınırı vardır. İş Kanunu’nun 26. maddesi, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı hâllerde fesih hakkının, olayın öğrenildiği günden başlayarak altı iş günü içinde ve her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl içinde kullanılmasını ister. Ancak işçinin olayda maddi çıkar sağlaması hâlinde bir yıllık süre uygulanmaz.

Savunma istem yazısında neler yer almalı?

Kanun savunma istem yazısının şeklini ayrıntılı olarak düzenlemez. Ancak savunmanın amacı, işçinin iddialara cevap verebilmesidir; bu amaca ulaşmak için yazının açık ve somut olması gerekir. Özenli bir savunma istem yazısında şu unsurları görürsünüz:

  1. İşçinin adı, soyadı ve görevi.
  2. İddia edilen davranışın veya verim düşüklüğünün somut anlatımı.
  3. Olayın tarihi, saati ve yeri.
  4. Varsa olayla ilgili tutanak, rapor veya kayıtlara atıf.
  5. Savunmanın hangi tarihe kadar ve kime verileceği.
  6. Savunma verilmezse işverenin bu durumu nasıl değerlendireceğine dair bir ifade.

Genel ve belirsiz ifadeler savunma hakkını anlamsız kılar. Örneğin “kurallara uymadığınız tespit edilmiştir” gibi bir cümle, hangi kurala ne zaman uymadığınızı söylemez. Bu durumda savunmanızda iddiaların somutlaştırılmasını isteyin.

Yazıyı teslim aldığınızda bir kopyasını saklayın. Teslim tarihini imzanızın yanına kendiniz yazın; böylece size ne kadar süre tanındığı açıkça görünür.

Savunma için ne kadar süre verilmelidir?

Kanun savunma için belirli bir gün sayısı öngörmez. Bu yüzden işverenin, iddiaları anlayıp cevap hazırlayabileceğiniz makul bir süre tanıması gerekir. Makul sürenin ne olduğu, iddianın karmaşıklığına ve belge ihtiyacına göre değişir.

Toplu sözleşme veya personel yönetmeliği savunma için bir süre belirlemiş olabilir. Bu durumda işveren kendi koyduğu süreye uymalıdır. Bu yüzden işyerinizde böyle bir düzenleme olup olmadığını insan kaynaklarına sorun.

Süre çok kısaysa, örneğin aynı gün içinde savunma isteniyorsa, ek süre talebinde bulunun. Talebinizi yazılı yapın ve gerekçesini belirtin: belgeleri incelemeniz ya da olayla ilgili kayıtlara ulaşmanız gerektiğini yazın. İşveren ek süre vermezse, verilen süre içinde kısa bir savunma sunun ve süreye itiraz ettiğinizi de ekleyin.

Böylece hem savunma hakkınızı kullanmış olursunuz hem de sürenin yetersizliğini kayda geçirirsiniz. İleride bir işe iade davasında bu kayıt önem taşır.

Hafta sonu ya da resmî tatil öncesinde gelen savunma taleplerine özellikle dikkat edin. Böyle durumlarda size tanınan süre kâğıt üzerinde birkaç gün gibi görünse de fiilen çok kısa kalabilir. Bu yüzden ek süre talebinizde, sürenin hangi günlere denk geldiğini de açıkça yazın.

Savunmanızı nasıl yazmalısınız?

Savunma, ileride arabulucu ve hâkimin okuyacağı bir belgedir. Bu yüzden sakin, somut ve kısa yazın. İyi bir savunmada şu unsurlar bulunur:

  1. Savunma istem yazısının tarihine ve sayısına atıf.
  2. Her iddiaya ayrı ayrı cevap: kabul ettiğiniz, kısmen kabul ettiğiniz ve reddettiğiniz noktalar.
  3. Olayın sizin açınızdan anlatımı ve varsa tanıkların adları.
  4. Lehinize olan belgeler: e-postalar, görev tanımı, performans değerlendirmeleri.
  5. Verim iddiasında hedeflerin size ne zaman ve nasıl bildirildiği, eğitim veya destek verilip verilmediği.

Savunmada duygusal ifadelerden ve işverene yönelik suçlamalardan kaçının. Çünkü savunmanın amacı tartışmayı büyütmek değil, iddiaları çürütmektir. Öte yandan haksızlığa uğradığınızı düşündüğünüz noktaları da açıkça yazın.

Savunmanızı iki nüsha hazırlayın ve teslim ettiğiniz nüshaya teslim alan kişinin imzasını ve tarihi attırın. E-postayla gönderiyorsanız gönderim kaydını saklayın.

Savunma vermezseniz ne olur?

Savunma vermemek feshi tek başına engellemez. Kanun “savunmasını almadan” der; yani amaç, işçiye iddialara cevap verme imkânı tanınmasıdır. İşveren bu imkânı usulüne uygun tanıdığını belgelerse, sizin susmanız bu imkânı kullanmadığınız şeklinde yorumlanabilir.

Bu nedenle savunma vermemek çoğu zaman sizin aleyhinize sonuç doğurur. Çünkü ileride bir işe iade davasında olayı kendi açınızdan anlattığınız ilk belge eksik kalır. Hâkim, işverenin iddiaları karşısında sizin o tarihteki tutumunuzu göremez.

Savunma vermek istemiyorsanız bile kısa bir yazılı cevap verin. Örneğin “İddiaları kabul etmiyorum; ayrıntılı açıklamamı belgeleri inceledikten sonra sunacağım” gibi bir cümle, hem itirazınızı kayda geçirir hem de ek süre talebinizi gösterir.

Kısacası susmak yerine kısa ve açık bir cevap vermek, neredeyse her durumda daha güvenli bir yoldur.

Savunma vermediğiniz hâlde işveren bunu bir tutanakla belgeleyebilir. Bu tutanağın size tebliğ edilip edilmediğini de takip edin; çünkü ileride dosyada hangi belgelerin bulunduğunu bilmek, arabuluculuk görüşmesinde size hazırlık avantajı sağlar.

Sözlü savunma ve tutanak yeterli mi?

Kanun savunmanın şeklini açıkça düzenlemez. Ancak ispat açısından yazılı savunma her iki taraf için de daha güvenlidir. İşveren, ileride savunma aldığını kanıtlamak zorunda kalır; bu yüzden çoğu işyeri savunmayı yazılı ister.

Bazı işyerleri savunmayı sözlü olarak alır ve bir tutanağa geçirir. Bu durumda tutanağı imzalamadan önce dikkatle okuyun. Söylediklerinizin doğru yazıldığından emin olun; eksik veya hatalı bir ifade varsa düzeltilmesini isteyin.

Tutanağın içeriğine katılmıyorsanız imzanızın yanına bunu not düşün. Örneğin “Tutanaktaki açıklamalara katılmıyorum, yazılı savunmamı ayrıca sunacağım” yazabilirsiniz. Ardından yazılı savunmanızı ayrıca teslim edin.

Savunma alınmadan yapılan feshin sonucu nedir?

Kanun açık bir dil kullanır: savunma alınmadan işçinin sözleşmesi davranışı veya verimiyle ilgili nedenlerle “feshedilemez”. Bu yüzden iş güvencesi kapsamındaki işçi için savunma alınmamış olması, feshin geçersizliği tartışmasında güçlü bir dayanaktır.

İş Kanunu’nun 20. maddesi, işçinin fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmasını zorunlu tutar. Arabuluculukta anlaşma çıkmazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açabilirsiniz.

Ayrıca 20. madde, feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükünü işverene verir. Usule uygun savunma alındığını gösterme yükü de pratikte işverenin üzerindedir; çünkü usule uygun feshi ileri süren taraf işverendir.

Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse, 21. maddedeki sonuçlar doğar. Bu sonuçları bir sonraki bölümdeki tabloda topladık.

İşe iade sürecinde süreler ve sonuçlar

İşe iade süreci kısa sürelere bağlıdır. Bu sürelerden birini kaçırmak, hakkınızı kaybetmenize yol açabilir. Aşağıdaki tablo, 20. ve 21. maddelerdeki temel süreleri ve sonuçları gösterir:

Aşama Süre veya sonuç Dayanak
Arabulucuya başvuru Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay m.20
Dava açma Son tutanaktan itibaren 2 hafta m.20
İşe başlamak için başvuru Kesinleşen kararın tebliğinden itibaren 10 iş günü m.21
İşverenin işe başlatması Başvurudan itibaren 1 ay m.21
İşe başlatmama tazminatı En az 4, en çok 8 aylık ücret m.21
Boşta geçen süre ücreti En çok 4 aya kadar ücret ve diğer haklar m.21

Tablodaki on iş günü süresine özellikle dikkat edin. Kanuna göre işçi bu süre içinde işverene başvurmazsa, işverenin feshi geçerli bir fesih sayılır ve işveren yalnız bunun hukuki sonuçlarından sorumlu olur.

Ayrıca işçi işe başlatılırsa, peşin ödenen bildirim süresi ücreti ile kıdem tazminatı yapılacak ödemeden mahsup edilir. Bu yüzden çıkışta aldığınız tutarları belgeleriyle birlikte saklayın.

Örnek hesap: savunma alınmadan çıkarılan işçinin olası alacakları

Örnek hesap: varsayalım brüt maaşınız 40.000 TL, iş güvencesi kapsamındasınız ve işveren düşük performans gerekçesiyle savunmanızı almadan sözleşmenizi feshetti. Mahkeme feshin geçersizliğine karar verdi ve işveren sizi işe başlatmadı.

  1. Boşta geçen süre ücreti: en çok 4 ay; 40.000 TL x 4 = 160.000 TL brüt.
  2. İşe başlatmama tazminatı alt sınırı: 4 aylık ücret; 40.000 TL x 4 = 160.000 TL brüt.
  3. İşe başlatmama tazminatı üst sınırı: 8 aylık ücret; 40.000 TL x 8 = 320.000 TL brüt.
  4. Boşta geçen süre ücreti ile işe başlatmama tazminatının toplamı: 320.000 TL ile 480.000 TL brüt arasında.
  5. Kıdem ve ihbar tazminatı: işe başlatılmadığınız için bu haklar da gündeme gelir; tutarları ayrıca hesaplanır.

Mahkeme işe başlatmama tazminatının miktarını dört ile sekiz ay arasında belirler; kesin rakamı somut olaya göre mahkeme verir. Ayrıca kanun, tazminat ile boşta geçen süre ücretinin dava tarihindeki ücret esas alınarak parasal olarak belirlenmesini ister.

Kıdem ve ihbar kalemlerini görmek için kıdem tazminatı hesaplama ve ihbar tazminatı hesaplama araçlarını, bütün kalemleri tek ekranda görmek için işten çıkış hesaplama aracını kullanın.

İş güvencesi dışındaysanız hangi haklarınız kalır?

Otuzdan az işçi çalışan bir işyerinde çalışıyorsanız ya da altı aylık kıdeminiz yoksa işe iade davası açamazsınız. Ancak bu durum bütün haklarınızı ortadan kaldırmaz.

İş Kanunu’nun 17. maddesi, iş güvencesi kapsamı dışında kalan işçilerin sözleşmesi fesih hakkı kötüye kullanılarak sona erdirilirse, işçiye bildirim süresinin üç katı tutarında tazminat ödeneceğini yazar. Fesih için bildirim şartına da uyulmadıysa işveren ayrıca ihbar tazminatı öder.

Bunun yanında kıdem tazminatı hakkınız da devam eder. İşveren sizi 25. maddenin II. bendindeki ağır hâller dışında bir sebeple çıkardıysa ve en az bir yıl çalıştıysanız, 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesi uyarınca kıdem tazminatı alırsınız. Bildirim sürelerini ihbar süreleri sayfasında görebilirsiniz.

Fesih bildirimi yazılı ve gerekçeli olmak zorunda mı?

Evet. İş Kanunu’nun 19. maddesinin birinci fıkrası, işverenin fesih bildirimini yazılı olarak yapmasını ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmesini zorunlu tutar. Bu kural, savunma alma kuralının tamamlayıcısıdır.

Fesih bildiriminde yazılı sebep, ileride işverenin dayanabileceği sebebi de sınırlar. Örneğin bildirimde “performans düşüklüğü” yazıyorsa, işverenin davada bambaşka bir sebebe dayanması zorlaşır. Bu yüzden bildirimi dikkatle okuyun ve savunma istem yazısındaki iddialarla karşılaştırın.

Fesih bildirimi sözlü yapıldıysa ya da sebep içermiyorsa, bu durumu da not edin. Kanun, işçinin fesih bildiriminde sebep gösterilmediği iddiasıyla da işe iade yoluna gidebileceğini açıkça yazar.

Fesihten sonra çıkış kodunuzu nasıl kontrol edersiniz?

İşveren işten ayrılış bildirgesini SGK’ya verirken bir çıkış kodu seçer. Bu kod, işsizlik ödeneği başvurunuzu doğrudan etkiler. Bu yüzden fesihten sonraki ilk günlerde e-Devlet üzerinden işten ayrılış bildirgenizi açın ve kodu kontrol edin.

Kodun fesih bildiriminde yazan sebeple uyumlu olması gerekir. Örneğin işveren bildirimde performans düşüklüğü yazdığı hâlde bildirgede ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık kodu seçtiyse, bu çelişkiyi not edin. Kodların anlamını çıkış kodları sayfasında, yanlış kodu düzeltme yolunu ise çıkış kodum yanlış girildi yazımızda bulabilirsiniz.

İşsizlik ödeneğiniz reddedildiyse işsizlik maaşı başvurum reddedildi yazımızdaki adımları izleyin.

Savunmanız istendiğinde ne yapmalısınız?

Savunma istem yazısını aldığınız an bir süreç başlar. Bu süreci şu sırayla yönetin:

  1. Yazıyı teslim alın, teslim tarihini imzanızın yanına yazın ve bir kopyasını saklayın.
  2. İddiaları okuyun ve hangi olaylara dayandığını not edin.
  3. Lehinize olan belgeleri toplayın: e-postalar, görev tanımı, performans kayıtları.
  4. Süre yetersizse yazılı olarak ek süre isteyin.
  5. Savunmanızı somut ve sakin bir dille, her iddiaya ayrı cevap vererek yazın.
  6. Savunmanızı imzalı teslimle veya kayıtlı bir yolla gönderin ve kopyasını saklayın.
  7. Fesih gelirse, tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurun.

Bu adımların her biri ileride delil olarak işinize yarar. Ayrıca işveren bu süreçte size anlaşmalı ayrılık teklif ederse, imzalamadan önce ikale sözleşmesi teklif edildi yazımızı okuyun.

Savunma sürecinde en sık yapılan hatalar

Uygulamada aynı hatalarla sık karşılaşıyoruz:

  • Savunma yazısını teslim almayı reddetmek: bu durum süreci durdurmaz, yalnız kayıtları sizin aleyhinize karıştırır.
  • Hiç savunma vermemek: olayı kendi açınızdan anlattığınız tek belge eksik kalır.
  • Duygusal ve suçlayıcı bir dil kullanmak: savunmanın inandırıcılığını azaltır.
  • Tutanağı okumadan imzalamak: hatalı ifadeler sonradan aleyhinize delil olabilir.
  • Bir aylık arabuluculuk süresini kaçırmak: işe iade hakkı süreye bağlıdır.
  • Kopyaları saklamamak: savunma ve tebliğ belgeleri ispatın temelidir.

Bu hataların çoğunu, savunma yazısını aldığınız gün ayıracağınız bir saatlik hazırlıkla önleyebilirsiniz. Kısacası önce oku, sonra belgeyi topla, en son yaz.

Toplu sözleşmede disiplin kurulu varsa süreç nasıl değişir?

Bazı toplu sözleşmeler ve personel yönetmelikleri, fesihten önce disiplin kurulu toplanmasını veya belirli bir savunma süresini öngörür. Bu durumda işveren kanundaki savunma kuralının yanında kendi koyduğu usule de uymalıdır.

İşverenin bu usule uymaması, feshin değerlendirilmesinde aleyhine sonuç doğurabilir. Bu yüzden işyerinizde bir toplu sözleşme varsa disiplin hükümlerini okuyun; savunma süresi, kurulun yapısı ve itiraz yolu gibi ayrıntıları not edin.

Disiplin kurulu kararına itiraz yolu öngörülmüşse, itiraz süresini de takvime işleyin. Çünkü bu süre çoğu zaman kısadır ve kaçırıldığında iç süreçteki itiraz imkânı da ortadan kalkar. Ayrıca kurul kararının size yazılı olarak bildirilmesini isteyin; kararın gerekçesi, ileride savunma alma usulüne uyulup uyulmadığı tartışmasında önemli bir belgedir.

Sendika üyesiyseniz sendika temsilcinizden de destek isteyin. Temsilci hem süreç hakkında bilgi verir hem de disiplin kurulunda işçi tarafının görüşünü dile getirir. Genel haklarınızı ise çalışan hakları sayfamızda bulabilirsiniz.

Savunma yazısını imzalamadan önce hangi kopyayı almalısınız?

Savunma alma süreci, ileride açılabilecek bir işe iade davasının ilk sayfasıdır. Bu yüzden imzaladığınız her belgenin bir kopyasını alın: savunma istem yazısı, sizin savunmanız, varsa tutanak ve fesih bildirimi.

Her kopyanın üzerinde tarih bulunsun. Tarihler; size ne kadar süre tanındığını, savunmanın fesihten önce alınıp alınmadığını ve bir aylık arabuluculuk süresinin ne zaman başladığını gösterir. Bu dört belge, dosyanızın omurgasını oluşturur.

Savunma alma sürecinde işverenin size verdiği belgelerin aslını teslim etmeniz istenirse, önce fotoğraf ya da fotokopi alın. Ardından aslını teslim edin ve teslim ettiğinizi gösteren bir imza isteyin. Böylece dosyanız eksiksiz kalır; üstelik hangi belgeyi kime, ne zaman verdiğinizi de gösterebilirsiniz.

Son olarak alacaklarınızı rakamla görün. İşten çıkış hesaplama aracında çıkan tutarı not edin; böylece arabulucunun karşısına somut bir taleple çıkarsınız.

Reklam

Sık sorulan sorular

Savunma alınmadan işten çıkarılabilir miyim?

İş güvencesi kapsamındaysanız ve fesih davranışınıza ya da veriminize dayanıyorsa, kural olarak hayır. İş Kanunu'nun 19. maddesi, hakkındaki iddialara karşı savunması alınmadan işçinin bu nedenlerle sözleşmesinin feshedilemeyeceğini yazar. Ancak işverenin 25. maddenin II. bendine uygun haklı fesih hakkı bu kuralın dışındadır.

Savunma için kaç gün süre verilmelidir?

Kanun savunma için belirli bir gün sayısı öngörmez. Bu yüzden işverenin size iddiaları anlayıp cevap hazırlayabileceğiniz makul bir süre tanıması gerekir. Toplu sözleşme veya personel yönetmeliği bir süre belirlemişse işveren o süreye uymalıdır. Süre çok kısaysa ek süre isteyin ve bu talebinizi yazılı yapın.

Savunma vermezsem ne olur?

Savunma vermemek feshi tek başına engellemez. Kanunun amacı, işçiye iddialara cevap verme imkânı tanınmasıdır. İşveren bu imkânı usulüne uygun tanıdığını belgelerse, sizin susmanız bu imkânı kullanmadığınız şeklinde yorumlanabilir. Bu yüzden kısa da olsa yazılı bir cevap vermek çoğu zaman sizin lehinizedir.

Savunma alınmadan yapılan feshin sonucu nedir?

İş güvencesi kapsamındaki işçi için bu durum, feshin geçersizliği tartışmasında güçlü bir dayanaktır. İşçi fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurur. Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse işveren işçiyi işe başlatır ya da dört ile sekiz aylık ücret tutarında tazminat öder.

Otuzdan az işçi çalışan yerde savunma zorunlu mu?

Savunma zorunluluğu, iş güvencesi sistemiyle birlikte sonuç doğurur. İş güvencesi ise otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde en az altı aylık kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçiyi kapsar. Kapsam dışındaysanız işe iade isteyemezsiniz, ama fesih hakkı kötüye kullanılmışsa bildirim süresinin üç katı tazminat isteyebilirsiniz.

Savunma yazısını imzalamak suçu kabul etmek mi demektir?

Hayır. Savunma istem yazısını teslim aldığınızı imzalamak, iddiaları kabul ettiğiniz anlamına gelmez; imza yalnız teslimi gösterir. Ancak imzanın yanına teslim aldığınız tarihi yazın. Kabul etmediğiniz iddialar için savunmanızda açıkça itiraz edin. Tutanak gibi belgelerde ise içeriğe katılmıyorsanız bunu imzanızın yanına not düşün.

Kaynaklar ve dayanak