BugünAsgari ücret (net)28.075,50 ₺Kıdem tavanı73.729,87 ₺SGK tavanı297.270,00 ₺1. dilim eşiği190.000,00 ₺tüm rakamlar →
Hesapla

Banka ve Kredi

Temerrüde Düşmek Ne Demek? Kredi Kartında Temerrüt Faizi

15 dk okuma
Temerrüde Düşmek Ne Demek? Kredi Kartında Temerrüt Faizi
Temerrüt ne demek, borçlu ne zaman temerrüde düşer? TBK m.117-120 kuralları, kredi kartında temerrüt faizi hesabı ve üç asgari ödeme kuralı.
İçindekiler
  1. Temerrüt ne demek, gündelik dilde karşılığı ne?
  2. Borçlu temerrüdünün şartları: TBK m.117
  3. Temerrüt ile gecikme arasındaki pratik fark
  4. Temerrüt hesabını kendi ekstrenizde kontrol etmek
  5. Muacceliyet ve vade: temerrüdün ön koşulu
  6. Temerrüdün sonuçları: TBK m.118 ve m.119
  7. Temerrüt faizi nedir: TBK m.120
  8. Kredi kartında temerrüt nasıl başlar?
  9. Akdi faiz ile gecikme faizi arasındaki fark
  10. Temerrüt faizi formülle nasıl hesaplanır?
  11. Temerrüt faizine eklenen vergiler
  12. Üç asgari ödeme kuralı: 5464 sayılı Kanun
  13. Temerrüt kaydı ve kredi notu
  14. Hesap kat edilmesi: temerrütten sonraki adım
  15. Maaş haczi riski: temerrüdün çalışan için anlamı
  16. Temerrüde düşmemek için pratik adımlar
  17. Temerrüde düştüyseniz ilk yapılacaklar
  18. Nakit avans ve temerrüt
  19. Sözleşmedeki temerrüt maddesini okumak
  20. Kredi kartı ile banka kartı farkı açısından temerrüt
  21. Temerrüt ve zamanaşımı hakkında kısa not
  22. Alacaklı olduğunuzda temerrüt nasıl başlar?
  23. Sonuç: temerrüt bir son değil, bir uyarıdır

Temerrüt, vadesi gelmiş bir borcu zamanında ödemediğinizde hukukun size verdiği “gecikmiş borçlu” sıfatıdır. Kredi kartında, kredide, kirada ya da senette aynı mantık işler. Bu yazıda temerrüt kavramını, faizin nasıl hesaplandığını ve kart borcunda hangi eşiklerin önemli olduğunu sade bir dille anlatıyoruz.

Temerrüt ne demek, gündelik dilde karşılığı ne?

Temerrüt kelimesini günlük hayatta pek duymayız. Ancak banka yazışmalarında, ihtarnamelerde ve mahkeme kararlarında sık geçer. Kısaca “borçlunun gecikmesi” anlamına gelir. Yani vadesi gelen borcu ödemeyen kişi, belli şartlar oluştuğunda hukuken temerrüde düşmüş olur ve bunun faiz, masraf ve kredi kaydı gibi sonuçlarıyla karşılaşır.

Önemli nokta şudur: her gecikme hukuken temerrüt sayılmaz. Çünkü kanun bazı şartlar arar. Örneğin borcun vadesinin gelmiş olması gerekir. Ayrıca çoğu durumda alacaklının sizi uyarması da şarttır.

Temerrüdün sonuçları ise somuttur. İlk olarak borca gecikme faizi eklenir. Ardından alacaklı, gecikmeden doğan zararını isteyebilir. Son olarak bazı sözleşmelerde bütün borç birden muaccel hale gelir, yani taksitli borcun tamamı istenebilir.

Maaşla geçinen biri için bu kavramı bilmek bir tür erken uyarıdır. Çünkü temerrüt, icra sürecinden önceki son duraktır. Bu aşamada doğru adımı atarsanız, sonraki masraflı aşamalara hiç geçmeyebilirsiniz.

Borçlu temerrüdünün şartları: TBK m.117

Borçlu temerrüdü 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.117’de düzenlenir. Madde iki temel şart koyar.

  • Borç muaccel olmalıdır. Yani vadesi gelmiş, istenebilir durumda olmalıdır.
  • Alacaklı ihtar etmelidir. Başka bir deyişle, borçluyu ödemeye çağırmalıdır.

Bununla birlikte kanun önemli bir istisna tanır. Eğer ifa günü taraflarca birlikte belirlenmişse, o günün geçmesiyle temerrüt kendiliğinden başlar. Aynı şekilde, önceden yapılmış bir bildirimle belirlenen gün de bu sonucu doğurur.

Kredi kartı ekstresindeki “son ödeme tarihi” tam olarak böyle bir gündür. Dolayısıyla kart borcunda ayrıca bir ihtar beklemeniz gerekmez. Son ödeme tarihi geçtiği anda temerrüt başlar.

Öte yandan kira gibi bazı borçlarda durum farklı olabilir. Sözleşmede kesin bir gün yoksa, alacaklının sizi uyarması gerekir. Bu yüzden elinizdeki sözleşmenin ödeme maddesini okumak, temerrüt tarihini anlamanın ilk adımıdır.

Reklam

Temerrüt ile gecikme arasındaki pratik fark

Günlük dilde “geciktim” ile “temerrüde düştüm” aynı şeymiş gibi görünür. Ancak hukuk açısından aralarında ince bir fark vardır. Gecikme, fiili bir durumu anlatır. Temerrüt ise bu gecikmeye kanunun bağladığı sonuçları anlatır.

Örneğin bir arkadaşınıza borç verdiğinizi düşünün. Ödeme günü konuşmadıysanız, arkadaşınız ödemeyi geciktirse bile hemen temerrüde düşmez. Çünkü önce sizin onu ödemeye çağırmanız gerekir. Ardından temerrüt başlar ve faiz işlemeye başlar.

Buna karşılık bankayla ilişkinizde durum farklıdır. Banka her borç için bir tarih belirler. Dolayısıyla gecikme ile temerrüt çoğu zaman aynı güne denk gelir.

Bu farkı bilmek iki açıdan işinize yarar. İlk olarak alacaklı konumundaysanız, faiz isteyebilmek için yazılı bir ihtar göndermeniz gerekebilir. Ayrıca borçlu konumundaysanız, size gelen yazının hangi tarihten itibaren faiz istediğini daha kolay kontrol edersiniz.

Kısacası her temerrüt bir gecikmedir, ama her gecikme temerrüt değildir. Bu ayrım özellikle kişiler arası borçlarda ve kira ilişkilerinde önem kazanır.

Temerrüt hesabını kendi ekstrenizde kontrol etmek

Formülü bilmek güzel, ancak asıl önemli olan kendi ekstrenizi okuyabilmektir. Çünkü bankanın hesapladığı tutarı ancak ekstre üzerinden doğrulayabilirsiniz.

İlk olarak ekstrede “gecikme faizi” ya da benzer isimli satırı bulun. Ardından bu satırın hangi tutar üzerinden ve kaç gün için hesaplandığına bakın. Bazı bankalar bu ayrıntıyı ekstrenin arka sayfasında ya da mobil uygulamadaki detay ekranında gösterir.

Sonra şu soruları sırayla sorun:

  • Faizi yalnızca ödenmeyen asgari kısma mı uyguladılar?
  • Gün sayısı, son ödeme tarihinden ödeme gününüze kadar olan süreyle uyuşuyor mu?
  • Oran, TCMB’nin o dönem ilan ettiği azami oranı aşıyor mu?
  • Banka vergi satırlarını faiz tutarı üzerinden mi hesaplamış?

Bu sorulardan birine “hayır” cevabı veriyorsanız, bankanızdan yazılı açıklama isteyin. Ayrıca sorun çözülmezse tüketici hakem heyetine ya da BDDK’nın başvuru kanallarına gidebilirsiniz.

Son olarak aylık bütçenizi planlarken vergi yükünüzü de hesaba katın. Yıl içinde vergi diliminiz değiştiğinde net maaşınız düşebilir. Bu değişimi önceden görmek için vergi dilimi hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Böylece kart ödemesine ayıracağınız tutarı gerçekçi belirlersiniz.

Muacceliyet ve vade: temerrüdün ön koşulu

Muaccel borç, alacaklının “hemen öde” diyebildiği borçtur. Vade ise borcun ödenmesi gereken tarihtir. Bu iki kavram çoğu zaman aynı günü gösterir, ancak her zaman değil.

Örneğin bir ihtiyaç kredisini düşünün. Her taksit kendi vade tarihinde muaccel olur. Dolayısıyla henüz vadesi gelmemiş taksitler için temerrüt söz konusu olmaz.

Ancak kredi sözleşmelerinde genellikle bir “muacceliyet şartı” bulunur. Buna göre belirli sayıda taksit ödenmezse, kalan bütün taksitler de muaccel hale gelir. Böylece banka borcun tamamını tek seferde isteyebilir.

Kısacası temerrüt, yalnızca vadesi gelen kısım için başlar. Ama muacceliyet şartı işlerse, bu kısım bir anda bütün borca dönüşebilir. Bu nedenle sözleşmenizdeki bu maddeyi önceden bilmek, sürprizleri azaltır.

Temerrüdün sonuçları: TBK m.118 ve m.119

Temerrüde düşen borçlu için kanun birkaç sonuç sayar. TBK m.118’e göre borçlu, ifadaki gecikmeden doğan zararı gidermekle yükümlüdür. Ancak kusuru olmadığını ispat ederse bu sorumluluktan kurtulabilir.

Ayrıca m.119 daha ağır bir sonuç öngörür. Temerrüt süresince beklenmedik bir olay yüzünden ifa imkânsızlaşırsa, borçlu bundan da sorumlu tutulabilir. Bu kural daha çok eşya teslimi gibi borçlarda önem taşır.

Para borçlarında ise asıl sonuç faizdir. Çünkü para borcunda “kusursuz gecikme” savunması pratikte zordur. Maaşınızın geç yatması bile, bankaya karşı genellikle geçerli bir mazeret sayılmaz.

Dolayısıyla temerrüt, borçlu açısından üç yönlü bir risk taşır:

  • Borca gecikme faizi eklenir.
  • Alacaklı ek zararını isteyebilir.
  • Sözleşmede şart varsa borcun tamamı muaccel olur.

Bu üç sonucun hangisinin sizin durumunuzda işlediğini anlamak için sözleşmeyi ve gelen yazıları birlikte okumanız gerekir.

Temerrüt faizi nedir: TBK m.120

Temerrüt faizi, para borcunu geç ödediğinizde işleyen faizdir. TBK m.120 bu faizi düzenler. Madde iki kural içerir.

İlk olarak, sözleşmede oran belirlenmemişse, faizin başladığı tarihte yürürlükte olan mevzuattaki oran uygulanır. Ardından sözleşmede bir oran kararlaştırılmışsa, bu oranın bir sınırı vardır. Kararlaştırılan yıllık temerrüt faizi, mevzuata göre belirlenecek oranın yüzde yüz fazlasını aşamaz.

Bununla birlikte ticari işlerde ve tüketici kredilerinde özel kurallar devreye girer. Örneğin kredi kartlarında oranı sözleşme serbestçe belirlemez. Çünkü 5464 sayılı Kanun, azami oranı belirleme yetkisini Merkez Bankası’na verir.

Bu yüzden kredi kartı borcunda “TBK m.120’ye göre şu kadar olmalı” diye hesap yapmak yanıltıcı olur. Doğru kaynak, TCMB’nin ilan ettiği güncel azami oran ve bankanızın ekstrede gösterdiği orandır.

Ayrıca TBK m.121, temerrüt faizini aşan bir zarar varsa bunun da istenebileceğini söyler. Ancak bu durumda alacaklının zararı ve borçlunun kusurunu ayrıca ispat etmesi gerekir.

Kredi kartında temerrüt nasıl başlar?

Kredi kartında süreç çok nettir. Her ay bir hesap kesim tarihi ve bir son ödeme tarihi vardır. Ekstre, bu iki tarihi ve asgari ödeme tutarını açıkça gösterir.

Son ödeme tarihine kadar en az asgari tutarı öderseniz, temerrüt oluşmaz. Ancak kalan borca akdi faiz işler. Yani borç devam eder ama gecikmiş sayılmazsınız.

Öte yandan asgari tutarın altında ödeme yaparsanız durum değişir. Ödenmeyen asgari kısım için gecikme faizi başlar. Üstelik gecikme bilgisi kredi kayıt sistemine gider.

Asgari tutarın nasıl hesaplandığını merak ediyorsanız kredi kartı asgari tutar rehberimize göz atabilirsiniz. Orada limit ve oran ilişkisini ayrıntılı anlattık.

Kısacası kredi kartında temerrüdün başlangıç günü bellidir: son ödeme tarihinin ertesi günü. Bu nedenle o tarihi telefon takviminize eklemek, belki de en basit korunma yoludur.

Akdi faiz ile gecikme faizi arasındaki fark

Bu iki faiz sık karıştırılır. Oysa farklı durumlar için işlerler. Aşağıdaki tablo farkı özetler.

Özellik Akdi faiz Gecikme (temerrüt) faizi
Ne zaman işler? Asgari ödendi, kalan borç devretti. Asgari tutar zamanında ödenmedi.
Hangi tutara işler? Ödenmeyen dönem borcuna. Ödenmeyen asgari kısma.
Oranı kim belirler? TCMB azami oran belirler. TCMB azami oran belirler.
Kredi kaydına etkisi Genellikle olumsuz iz bırakmaz. Gecikme olarak raporlanabilir.
Kartın kullanımı Kart açık kalır. Tekrarında kart kapanabilir.

Tablodan görüldüğü gibi asıl fark, kredi kaydı ve kartın kullanımıdır. Çünkü akdi faiz bir “maliyet” iken, gecikme faizi bir “ihlalin” sonucudur.

Bununla birlikte her iki faizin üstüne vergi ve fon kesintileri de eklenir. Bu yüzden ekstredeki toplam faiz satırı, tek bir oranla yaptığınız hesaptan yüksek görünebilir.

Temerrüt faizi formülle nasıl hesaplanır?

Temerrüt faizinin temel mantığı basittir. Gecikmiş tutar, yıllık oran ve gün sayısı çarpılır. Sonra sonucu yılın gün sayısına bölersiniz.

Faiz = Anapara × Yıllık oran × Gün sayısı ÷ 365

Kredi kartlarında oran genellikle aylık olarak ilan edilir. Bu durumda formül biraz değişir:

Faiz = Gecikmiş tutar × Aylık oran × Gün sayısı ÷ 30

Şimdi tamamen örnek bir hesap yapalım. Varsayalım ki ödenmemiş asgari kısım 10.000 TL olsun. Ayrıca aylık gecikme oranının yüzde 5 olduğunu varsayalım; bu rakam yalnızca hesabı göstermek içindir. Gecikme süresi de 15 gün olsun.

  • 10.000 × 0,05 = 500 TL (bir aylık faiz)
  • 500 × 15 ÷ 30 = 250 TL (15 günlük faiz)

Bu örnekte vergi ve fonu eklemedik. Gerçek ekstrede bu kalemleri ayrıca görürsünüz. Bu nedenle kendi hesabınızı yaparken güncel oranı TCMB duyurusundan ve ekstrenizden almanız gerekir.

Temerrüt faizine eklenen vergiler

Kredi kartı faizlerinde faiz tek başına gelmez. Faize ek olarak Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) ve Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) eklenir. Banka bu iki kalemi faiz tutarı üzerinden hesaplar.

Oranları zaman zaman değiştiği için burada rakam vermiyoruz. Ancak mantığı bilmek önemlidir. Örneğin faiz tutarınız 250 TL ise, vergiler bu 250 TL üzerine eklenir. Dolayısıyla ödeyeceğiniz toplam maliyet, faiz satırından daha yüksektir.

Ayrıca bankalar ekstrede bu kalemleri ayrı satırlarda gösterir. Böylece hesabınızı adım adım kontrol edebilirsiniz. Bir tutar size fazla görünürse, önce faiz satırını, ardından vergi satırlarını kontrol edin.

Kısacası temerrüt faizi hesabında üç kalemi toplarsınız: faiz, KKDF ve BSMV. Bu toplam, gecikmenin size gerçek maliyetidir.

Üç asgari ödeme kuralı: 5464 sayılı Kanun

Kredi kartında temerrüt tekrarlanırsa, faizden daha ağır bir sonuç doğar. 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu bu konuda açık bir eşik koyar.

Buna göre bir takvim yılı içinde asgari tutarı üç kez ödemeyen kart hamilinin kartı nakit kullanıma ve yeni harcamaya kapanır. Ayrıca bu durumdaki kişiye yeni kart da verilmez. Kartın yeniden açılması için borcun ödenmesi ve kanundaki diğer şartların yerine gelmesi gerekir.

Bu kural, tek bir bankayla sınırlı kalmayabilir. Çünkü bankalar kredi kayıtlarını ortak sistemden izler. Dolayısıyla bir kartta yaşanan tekrarlı temerrüt, diğer kartlarınızın kullanımını da etkileyebilir.

Bu eşiğin ayrıntıları için kanun metnini mevzuat.gov.tr üzerinden okuyabilirsiniz. Ayrıca bankanızdan kartınızın durumunu yazılı olarak istemeniz, belirsizliği giderir.

Kısacası üçüncü asgari ödemeyi kaçırmak, ciddi bir kırılma noktasıdır. Bu nedenle bir ay zorlanıyorsanız, öncelikle asgari tutarı yetiştirmeye odaklanın.

Temerrüt kaydı ve kredi notu

Gecikme bilgisi bankada kalmaz. Banka bu bilgiyi kredi kayıt sistemine iletir ve bilgi Findeks raporunuza yansır. Bu yüzden temerrüdün etkisi borcu kapattıktan sonra da bir süre devam eder.

Etkinin büyüklüğü birkaç faktöre bağlıdır:

  • Gecikmenin kaç gün sürdüğü,
  • Geciken tutarın büyüklüğü,
  • Gecikmenin kaç kez tekrarlandığı,
  • Diğer borçlarınızın düzenli olup olmadığı.

Ayrıca kaydın silinmesi anlık değildir. Ancak düzenli ödemeler zamanla notu toparlar. Güncel durumunuzu görmek için Findeks kredi notu öğrenme rehberimize bakabilirsiniz.

Notunuzu yeniden yükseltmek için izlenecek adımları ise Findeks notu nasıl yükseltilir yazısında topladık. Özellikle yeni kredi başvurusu düşünüyorsanız, bu adımlar önemlidir.

Hesap kat edilmesi: temerrütten sonraki adım

Temerrüt sürerse banka bir sonraki adıma geçebilir. Bu adım genellikle “hesabın kat edilmesi”dir. Yani banka sözleşmeyi sona erdirir ve borcun tamamını ister.

Bu aşamada size yazılı bir bildirim gelir. Çoğu zaman noter aracılığıyla gönderilen bir ihtarname olur. İhtarnamede borcun tutarı, ödeme süresi ve işleyen faiz yazar.

Ancak bu noktadan sonra süreç icraya doğru ilerler. İcra takibi, itiraz süreleri ve maaş haczi ayrı bir konudur. Bu adımları kredi kartı borcu ödenmezse icra süreci yazısında sırasıyla anlattık.

Burada bilmeniz gereken tek şey şudur: kat ihtarı geldiyse, zaman daralmıştır. Bu yüzden bildirimi görmezden gelmek yerine, hemen bankayla iletişime geçmek en sağlıklı yoldur.

Maaş haczi riski: temerrüdün çalışan için anlamı

Çalışan biri için temerrüdün en somut riski maaş haczidir. Çünkü icra aşamasına geçen bir borç, maaşınızdan belirli bir oranda kesilebilir.

Kesinti oranının ve haczedilemeyen kısmın nasıl hesaplandığını görmek için maaş haczi hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Net maaşınızı girerek olası kesintiyi önceden görebilirsiniz.

Ayrıca net maaşınızı doğru bilmek de önemlidir. Brüt ücretinizden neti öğrenmek için brütten nete maaş hesaplama aracına bakabilirsiniz. Böylece bütçe planınızı gerçek rakama dayandırırsınız.

Öte yandan haciz, temerrütten sonra hemen gelmez. Arada bankayla anlaşma, yapılandırma ya da ödeme fırsatı vardır. Dolayısıyla temerrüt anı, maaşınızı korumak için hâlâ elinizde olan bir penceredir.

Temerrüde düşmemek için pratik adımlar

Temerrütten korunmanın yolu çoğu zaman karmaşık değildir. Aşağıdaki adımlar, maaşla geçinen biri için uygulanabilir önlemlerdir.

  1. Son ödeme tarihini maaş gününe yaklaştırın. Çoğu banka bu tarihi değiştirmenize izin verir.
  2. Otomatik ödeme talimatı verin. En azından asgari tutar için talimat, unutkanlık riskini ortadan kaldırır.
  3. Bildirimleri açık tutun. Ekstre ve son ödeme hatırlatmaları mobil uygulamadan gelir.
  4. Kart sayısını azaltın. Birden fazla kartın farklı tarihleri, takibi zorlaştırır.
  5. Acil durum payı ayırın. Küçük bir birikim, zor bir ayda asgari tutarı karşılar.

Ayrıca maaşınızın alım gücünü takip etmek de önemlidir. Çünkü fiyatlar artarken maaş aynı kalırsa, kart borcu fark edilmeden büyür. Bu durumu görmek için enflasyon maaş hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Temerrüde düştüyseniz ilk yapılacaklar

Bir ödemeyi kaçırdıysanız panik yapmanıza gerek yok. Ancak hızlı davranmanız gerekir. Çünkü her geçen gün faiz işler.

İlk olarak borcunuzun güncel tutarını mobil uygulamadan ya da müşteri hizmetlerinden öğrenin. Ardından en azından geciken asgari kısmı mümkün olan en kısa sürede ödeyin. Böylece gecikme süresi uzamaz.

Ayrıca bankanızla konuşun. Birçok banka, borcun taksitlendirilmesi ya da yapılandırılması için seçenek sunar. Bu seçeneklerin maliyetini mutlaka yazılı olarak isteyin ve karşılaştırın.

Öte yandan birden fazla borcunuz varsa öncelik sırası belirleyin. Genellikle en yüksek faizli ve kartın kapanmasına yol açabilecek borç önce gelir. Genel bir plan için borçlardan kurtulma rehberimize göz atabilirsiniz.

Son olarak bütün yazışmaları saklayın. Çünkü ileride bir anlaşmazlık çıkarsa, bu kayıtlar en güçlü deliliniz olur.

Nakit avans ve temerrüt

Nakit avans, kredi kartının en pahalı kullanımlarından biridir. Çünkü faiz genellikle çekildiği günden itibaren işler. Ayrıca nakit avans borcu da asgari ödeme hesabına dahildir.

Bu yüzden bir ay nakit avans kullandıysanız, sonraki ekstrede asgari tutar yükselebilir. Asgari tutar yükselince de temerrüde düşme riski artar. Dolayısıyla nakit avans ile temerrüt arasında dolaylı ama güçlü bir bağ vardır.

Nakit avansın faizinin nasıl hesaplandığını nakit avans rehberimizde ayrıntılı anlattık. Özellikle ay sonunu kartla kapatmaya alışkınsanız, bu yazı faydalı olabilir.

Kısacası nakit avansı acil durumlar için saklamak, temerrüt riskini azaltmanın en basit yollarından biridir.

Sözleşmedeki temerrüt maddesini okumak

Kredi kartı ve kredi sözleşmeleri uzun metinlerdir. Ancak temerrüt açısından birkaç madde özellikle önemlidir. Bu maddeleri bilmek, olası bir gecikmede ne olacağını önceden görmenizi sağlar.

Sözleşmede şu başlıklara bakın:

  • Faiz oranları: Akdi ve gecikme faizinin nasıl belirlendiği.
  • Muacceliyet şartı: Kaç taksit ödenmezse borcun tamamının istenebileceği.
  • Bildirim adresi: İhtarların hangi adrese gönderileceği.
  • Masraflar: İhtar ve takip masraflarının kime yükleneceği.

Ayrıca bildirim adresinizin güncel olması önemlidir. Çünkü eski adrese giden bir ihtar da hukuken sonuç doğurabilir. Bu nedenle taşındığınızda bankanıza adres değişikliğini bildirin.

Kısacası sözleşmeyi imzalamadan önce, en azından bu dört başlığı okumak, gelecekteki sürprizleri azaltır.

Kredi kartı ile banka kartı farkı açısından temerrüt

Temerrüt riski yalnızca borç doğuran kartlarda vardır. Banka kartı, hesabınızdaki parayı kullanır. Bu yüzden banka kartıyla borca girmezsiniz ve temerrüt de oluşmaz.

Ancak bazı banka kartlarına bağlı kredili mevduat hesabı (KMH) bulunur. Bu durumda hesap eksiye düşerse, aslında bir kredi kullanmış olursunuz. Dolayısıyla KMH borcunda da faiz ve gecikme kuralları işler.

Hangi kartın sizin harcama alışkanlığınıza uygun olduğunu kredi kartı mı banka kartı mı yazısında karşılaştırdık. Özellikle temerrüt riskini sıfıra indirmek istiyorsanız, bu karşılaştırma yol gösterici olur.

Temerrüt ve zamanaşımı hakkında kısa not

Borcun zamanında ödenmemesi, borcu ortadan kaldırmaz. Bununla birlikte her alacağın bir zamanaşımı süresi vardır. Bu süreler borcun türüne göre değişir.

Ancak zamanaşımı hesabı teknik bir konudur. Çünkü ihtarname, icra takibi ya da borcun kabulü gibi işlemler süreyi kesebilir. Bu yüzden “zamanaşımına uğradı” diye düşünmeden önce mutlaka bir avukata danışmanız gerekir.

Kısacası temerrüt yaşadığınız bir borcu beklemeye bırakmak, çoğu zaman en pahalı tercihtir. Çünkü faiz işlemeye devam eder ve takip masrafları eklenir.

Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut durumunuz için bir avukata ya da ilgili resmi kuruma danışmanız en doğru yoldur.

Alacaklı olduğunuzda temerrüt nasıl başlar?

Temerrüt yalnızca borçlu olduğunuzda karşınıza çıkmaz. Örneğin bir arkadaşınıza borç verdiniz ya da işvereninizden alacağınız var. Bu durumda siz alacaklısınız ve temerrüdü başlatacak adımı siz atarsınız.

İlk olarak ödeme gününü netleştirin. Sözleşmede ya da yazışmada kesin bir gün varsa, o gün geçtiğinde temerrüt kendiliğinden başlar. Ancak kesin bir gün yoksa, karşı tarafa yazılı bir ihtar göndermeniz gerekir. Bu ihtar için noter yolu en güçlü delili sağlar.

Ayrıca ihtarda borcun tutarını, ödeme süresini ve banka hesabınızı açıkça yazın. Böylece karşı taraf “bilmiyordum” savunmasını kullanamaz. Ardından verdiğiniz süre dolarsa, temerrüt faizini isteme hakkınız doğar.

Maaş alacaklarında ise durum biraz farklıdır. Çünkü iş hukukunun kendi kuralları vardır. Maaşınız eksik ya da geç yattıysa maaşım eksik yattı rehberimize bakabilirsiniz.

Kısacası temerrüdü bilmek, hem borçlu hem alacaklı olarak haklarınızı korumanın temelidir. Bununla birlikte tutar büyükse ya da karşı taraf itiraz ediyorsa, bir avukattan destek almanız en güvenli yoldur.

Sonuç: temerrüt bir son değil, bir uyarıdır

Temerrüt, borç ilişkisinde kırmızı ışığın yanması gibidir. Kanun bu anı TBK m.117 ile tanımlar, faizini m.120 ile sınırlar. Kredi kartında ise son ödeme tarihi, temerrüdün başladığı günü tartışmasız hale getirir.

Bu yazıdan akılda kalması gerekenler şunlardır:

  • Kesin ödeme günü varsa temerrüt ihtarsız başlar.
  • Asgari tutarı zamanında ödemek temerrüdü önler, ama borcu ucuzlatmaz.
  • Kredi kartı faiz tavanını TCMB belirler; güncel oranı oradan kontrol edin.
  • Bir takvim yılında üç kez asgari ödememek kartın kapanmasına yol açar.
  • Temerrüt, icra ve maaş haczinden önceki son fırsattır.

Son olarak maaşınızla borç ödemeniz arasındaki dengeyi düzenli kontrol edin. Böylece bir ayın aksaması, uzun bir borç sarmalına dönüşmez.

Reklam

Sık sorulan sorular

Temerrüde düşmek ne demek?

Temerrüde düşmek, vadesi gelmiş bir borcu zamanında ödememek ve bu yüzden hukuken gecikmiş borçlu sayılmaktır. Türk Borçlar Kanunu m.117 bunun şartlarını düzenler. Kural olarak alacaklının ihtarı gerekir; ancak ödeme günü sözleşmede kesin olarak belirlenmişse, o gün geçtiği anda ihtara gerek kalmadan temerrüt başlar.

Kredi kartında temerrüt ne zaman başlar?

Kredi kartında son ödeme tarihi ekstrede açıkça yazar. Bu yüzden asgari tutarı o tarihe kadar ödemezseniz, ertesi günden itibaren gecikme faizi işlemeye başlar. Ayrıca bir ihtar beklenmez. Bankanın hesabı kesmesi ve borcun tamamını istemesi ise ayrı bir adımdır; genellikle yazılı bildirimle gelir.

Temerrüt faizi oranını kim belirler?

Kredi kartlarında akdi faiz ve gecikme faizi için azami oranları 5464 sayılı Kanun uyarınca Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası belirler. Bankalar bu tavanın üstüne çıkamaz. Oranlar dönem dönem değiştiği için güncel rakamı TCMB duyurularından ve kendi ekstrenizden kontrol etmeniz en doğru yoldur.

Asgari tutarı ödersem temerrüde düşer miyim?

Asgari tutarı son ödeme tarihine kadar öderseniz, kart borcu açısından gecikmiş sayılmazsınız. Ancak kalan dönem borcuna akdi faiz işler. Yani temerrütten kurtulursunuz ama borç ucuzlamaz. Bu nedenle mümkünse dönem borcunun tamamını, değilse en azından asgari tutarı zamanında ödemek en güvenli yoldur.

Bir yılda üç kez asgari ödeme yapmazsam ne olur?

5464 sayılı Kanun'a göre bir takvim yılı içinde asgari tutarı üç kez ödemeyen kart hamilinin kartı nakit kullanıma ve yeni harcamaya kapanır. Ayrıca bu bilgi kredi kayıt sistemine yansıyabilir. Kartın yeniden açılma şartlarını bankanızdan yazılı olarak öğrenmeniz ve ekstre kayıtlarınızı saklamanız faydalı olur.

Temerrüt kaydı kredi notumu ne kadar etkiler?

Gecikmeler kredi kayıt sistemine bildirilir ve Findeks raporunda görünür. Etkinin büyüklüğü gecikme süresine, tutara ve tekrar sayısına bağlıdır. Borcu kapattıktan sonra kayıt hemen silinmez; ancak düzenli ödemeler zamanla notu toparlar. Güncel durumunuzu Findeks üzerinden rapor alarak görebilirsiniz.

Kaynaklar ve dayanak