IBAN Nasıl Doğrulanır? Hesap Numarası IBAN'ın Neresinde?

IBAN, Türkiye’de maaşınızın, kiranızın ve her havalenin adresidir. Bu yazıda IBAN’ın 26 karakterini tek tek çözüyoruz: banka kodu nerede, hesap numarası nerede, iki kontrol basamağı ne işe yarar. Ayrıca mod 97 yöntemiyle bir kodu elle nasıl doğrulayacağınızı örnekle gösteriyoruz.

IBAN nedir ve neden bu kadar önemli

IBAN, uluslararası banka hesap numarası anlamına gelir. Kısaca bir hesabı dünya genelinde tek biçimde tanımlayan koddur. Türkiye’de havale ve EFT işlemleri artık neredeyse tamamen bu kodla yürür. Bu yüzden eski usul “şube kodu artı hesap numarası” bilgisine çoğu zaman ihtiyaç kalmaz.

Çalışan biri için bu kod en çok maaş günü önem kazanır. İşvereniniz ücretinizi bu koda gönderir. Yanlış tek bir rakam, maaşın gecikmesine ya da başka bir hesaba düşmesine yol açabilir. Öte yandan kira, aidat ve borç ödemelerinde de aynı risk vardır.

Bu kodu anlamanın bir başka faydası daha vardır. Kodu okumayı bilirseniz, size gönderilen bir IBAN’ın hangi bankaya ait olduğunu kabaca görürsünüz. Böylece “bana X Bankası hesabı verdi ama kod başka bankayı gösteriyor” gibi tutarsızlıkları erken fark edersiniz. Dolandırıcılık senaryolarında bu küçük fark çoğu zaman ilk uyarı işaretidir.

Son olarak şunu bilin: bu kod bir şifre değildir. Paylaşılması olağandır, çünkü para almak için karşı tarafın bu kodu bilmesi gerekir. Ancak onunla birlikte istenen diğer bilgilere dikkat etmek gerekir. Bu konuya ilerideki bölümlerde döneceğiz.

Türk IBAN’ının 26 karakteri tek tabloda

Türkiye’de kullanılan kod her zaman 26 karakterdir. Boşluklar yalnız okunabilirlik içindir; sisteme girerken sayılmaz. Karakterlerin her grubu farklı bir bilgi taşır.

Tablodaki düzen bütün Türk bankaları için aynıdır. Ancak son 16 karakterin içini her banka kendi sistemine göre doldurur. Bu nedenle iki bankanın hesap numarası alanı birbirine benzemeyebilir.

Örneğin bir bankada son 16 hanenin başında şube kodu yer alırken, başka bir bankada müşteri numarası öne çıkabilir. Dolayısıyla “hesap numaram IBAN’ın son şu kadar hanesidir” demek her banka için geçerli bir kural değildir. Yine de genel mantık aynıdır ve bir sonraki bölümde bunu ayrıntılı ele alıyoruz.

Hesap numarası IBAN’ın neresinde yazar

Başlıktaki sorunun kısa cevabı şudur: hesap numaranız IBAN’ın son 16 karakterinde durur. Bu alan 11. karakterden başlar ve 26. karakterde biter. Kısa hesap numaraları soldan sıfırla doldurulur; böylece alan her zaman 16 haneye tamamlanır.

Pratikte şöyle bakabilirsiniz. Önce kodu dörderli gruplar hâlinde yazın. Ardından ilk on karakteri, yani TR, iki kontrol basamağı, beş haneli banka kodu ve rezerv sıfırı ayırın. Kalan 16 karakterin başındaki sıfırları atın. Geriye kalan rakamlar çoğu zaman bankanızın ekranında gördüğünüz hesap numarasıyla eşleşir.

Ancak bazı bankalarda bu alan şube kodu ve ek numarayı da içerir. Örneğin hesap numaranızın önünde şube kodu, sonunda ise ek hesap numarası bulunabilir. Bu yüzden eşleşme birebir çıkmazsa endişelenmeyin; bankanın alanı farklı böldüğünü düşünün.

Kesin bilgi için şu yollar en güvenlisidir:

• Mobil uygulamada hesap detayını açın; IBAN ve hesap numarası genellikle alt alta yazar.
• Hesap cüzdanına ya da hesap açılış belgesine bakın.
• Banka ekstresinin üst kısmını kontrol edin.
• Şubeye ya da müşteri hizmetlerine sorun, ama şifre paylaşmayın.

Bu yöntemler, tahminde bulunmaktan çok daha güvenilirdir. Özellikle maaş hesabınızı işverene bildirirken tahmine dayalı bilgi vermeyin.

Banka kodu nasıl okunur

IBAN’ın 5. ile 9. karakterleri arasındaki beş rakam banka kodudur. Bu kod, Türkiye’deki her bankaya verilmiş tekil bir numaradır. Dolayısıyla aynı bankanın bütün müşterilerinin IBAN’ında bu beş hane aynıdır.

Banka kodunu bilmek iki açıdan işe yarar. İlk olarak, karşı tarafın söylediği banka ile kodun gösterdiği banka tutarlı mı, bunu anlarsınız. İkinci olarak, aynı bankaya mı yoksa başka bankaya mı gönderim yaptığınızı görürsünüz. Bu da işlem saatini ve bazen ücreti etkiler.

Bankaların kodlarını ezberlemenize gerek yoktur. Çünkü mobil uygulamaların çoğu kodu girdiğiniz anda alıcı bankanın adını ekranda gösterir. Bu otomatik gösterim, aslında arka planda banka kodunu okuyarak çalışır. Öte yandan banka kodu listesi, Türkiye Bankalar Birliği gibi kurumsal kaynaklarda da yer alır.

Şuna da dikkat edin: banka kodu doğru bir bankayı göstermesi, hesabın gerçekten o kişiye ait olduğunu kanıtlamaz. Kod yalnız bankayı söyler. Hesap sahibinin kim olduğunu ise alıcı adı kontrolü ve onay ekranı gösterir. Bu nedenle banka kodunu bir ön kontrol olarak kullanın, son karar olarak değil.

Rezerv alan: 10. karakter neden sıfır

IBAN’ın 10. karakteri çoğu kişinin gözünden kaçar. Bu hane rezerv alan olarak tanımlanmıştır ve günümüzde genellikle 0 değerini alır. Yani ileride ihtiyaç duyulursa kullanılmak üzere ayrılmış bir yerdir.

Pratikte bu sıfırın size söylediği bir şey yoktur. Ancak doğrulama açısından önemlidir. Örneğin elle yazılmış bir IBAN’da bu hane 0 değilse, yazım hatası olma ihtimalini düşünmek gerekir. Bu yüzden basit bir göz kontrolünde 10. karakteri de listeye ekleyin.

Ayrıca birçok kişi kodu yazarken bu sıfırı hesap numarasının parçası sanır. Bu karışıklık, hesap numarasını çıkarmaya çalışırken yanlış hane sayımına yol açar. Dolayısıyla hesap numarası alanını her zaman 11. karakterden başlatın.

Kontrol basamakları ne işe yarar

TR’den hemen sonra gelen iki rakam kontrol basamaklarıdır. Bu iki hane, IBAN’ın geri kalanından matematiksel bir formülle hesaplanır. Amaç, yazım hatalarını işlem gitmeden yakalamaktır.

Mantık şöyledir: IBAN’daki tek bir rakamı yanlış yazarsanız, formül artık tutmaz. Benzer şekilde yan yana iki rakamın yerini değiştirirseniz de sonuç bozulur. Böylece banka sistemi “bu IBAN geçersiz” uyarısı verir ve para hiç yola çıkmaz.

Bu koruma çok güçlüdür, ancak sınırsız değildir. Kontrol basamakları yalnız kodun biçim olarak doğru olup olmadığını söyler. Başka birinin geçerli IBAN’ını yazarsanız formül yine tutar. Çünkü o kod da kurallara uygun biçimde üretilmiştir.

Dolayısıyla kontrol basamakları sizi “parmak hatası”ndan korur, “yanlış kişi” hatasından korumaz. Yanlış kişiye gönderimi önlemek için alıcı adı kontrolü ve onay ekranı gerekir. Bu ayrımı aklınızda tutmak, havale güvenliğinin temelidir.

Mod 97 yöntemi adım adım

IBAN doğrulaması uluslararası standartta mod 97 adı verilen bir yöntemle yapılır. İlk bakışta karmaşık görünse de adımlar basittir. Aşağıda genel sırayı veriyoruz; bir sonraki bölümde ise uydurma bir örnekle uyguluyoruz.

1. IBAN’daki boşlukları silin; 26 karakter kaldığından emin olun.
2. İlk dört karakteri, yani ülke kodu ile kontrol basamaklarını en sona taşıyın.
3. Harfleri sayıya çevirin: A=10, B=11 diye gider; T=29 ve R=27 olur.
4. Ortaya çıkan uzun sayıyı 97’ye bölün ve kalana bakın.
5. Kalan 1 ise IBAN biçim olarak geçerlidir; başka bir sayı çıkarsa hata vardır.

Kontrol basamaklarını sıfırdan hesaplamak da benzer şekilde yapılır. Bu kez kontrol basamaklarının yerine “00” yazarsınız. Ardından aynı taşıma ve çevirme işlemini uygularsınız. Son olarak kalanı 98’den çıkarırsınız; sonuç iki haneli kontrol basamağıdır.

Uzun sayıyı 97’ye bölmek hesap makinesini zorlayabilir. Bu yüzden sayıyı parçalara bölerek ilerlemek pratik bir yoldur. Önce ilk dokuz haneyi 97’ye bölün, kalanı alın. Ardından kalanın yanına sonraki haneleri ekleyip işlemi tekrarlayın. Böylece küçük bir hesap makinesiyle bile sonuca ulaşırsınız.

Uydurma bir IBAN ile örnek doğrulama

Aşağıdaki örnek tamamen uydurmadır. Banka kodu da temsilidir; gerçek bir bankaya ya da kişiye ait değildir. Lütfen bu koda para göndermeyi denemeyin.

Örnek IBAN: TR53 9999 9000 0000 1234 5678 90

Önce parçalara ayıralım. TR ülke kodudur. 53 kontrol basamaklarıdır. 99999 temsilî banka kodudur. Sonraki 0 rezerv alandır. Son 16 karakter ise 0000001234567890 olarak hesap numarası alanını oluşturur. Başındaki sıfırları atınca 1234567890 kalır.

Şimdi doğrulamaya geçelim. İlk olarak TR53’ü sona taşırız: 9999900000001234567890TR53. Ardından harfleri çeviririz; T yerine 29, R yerine 27 yazarız. Böylece şu sayı elde edilir: 9999900000001234567890292753.

Son adımda bu sayıyı 97’ye böleriz. Kalan 1 çıkar; dolayısıyla örnek IBAN biçim olarak geçerlidir. Peki kontrol basamağı nereden geldi? Aynı işlemi 53 yerine 00 yazarak yaparsanız kalan 45 çıkar. Sonra 98’den 45’i çıkarırsınız ve 53’e ulaşırsınız.

Şimdi bir rakamı bozalım. Örneğin son hanedeki 0 yerine 1 yazdığınızı varsayalım. Bu kez kalan 1 olmaz. Yani sistem bu kodu reddeder ve para yola çıkmaz. Kontrol basamaklarının asıl değeri tam olarak budur.

Uygulama IBAN’ı kabul etti, iş bitti mi

Hayır, bitmedi. Mobil uygulamanın kodu kabul etmesi yalnız biçimsel kontrolden geçtiğini gösterir. Hesabın açık olup olmadığı ya da kime ait olduğu ayrı bir sorudur.

Bu yüzden onay ekranını mutlaka okuyun. Birçok banka, kodu girdiğinizde alıcının adını kısmen gizlenmiş biçimde gösterir. Ekranda çıkan isim, göndermek istediğiniz kişiyle uyuşmuyorsa işlemi durdurun. Ayrıca alıcıya başka bir kanaldan, örneğin telefonla, kodu teyit ettirin.

İkinci kontrol noktası alıcı adıdır. Havale ekranında alıcı adını eksiksiz yazın. Bankalar genellikle bu adı hesap sahibiyle karşılaştırır. Ancak karşılaştırmanın ne kadar sıkı olduğu işlem türüne ve bankaya göre değişir. Dolayısıyla ada güvenip kodu gözden kaçırmayın.

Üçüncü nokta, küçük bir deneme gönderimidir. Özellikle ilk kez büyük tutar gönderecekseniz, önce düşük bir tutar yollayıp karşı tarafa ulaştığını teyit edebilirsiniz. Bu yöntem biraz zaman alır, ancak geri dönüşü zor hataları önler.

Maaş hesabınızın IBAN’ını işverene doğru bildirmek

Yeni bir işe başladığınızda İK sizden IBAN ister. Bu küçük bilgi, ilk maaşınızın zamanında yatması için kritiktir. Çünkü yanlış bir IBAN, bordro listesinin tamamıyla birlikte gider ve sorun çoğu zaman maaş günü ortaya çıkar.

Güvenli bildirim için şu adımları izleyin:

• Kodu mobil uygulamadan kopyalayın; elle yazmayın.
• E-postaya yapıştırdıktan sonra 26 karakteri sayın.
• Hesabın TL hesabı olduğundan emin olun; döviz hesabının IBAN’ını vermeyin.
• Adınızın hesap sahibi adıyla aynı olduğunu kontrol edin.
• Bildirdiğiniz IBAN’ın ekran görüntüsünü saklayın.

Bazı işverenler maaş ödemesini belirli bir bankayla yaptıkları anlaşma üzerinden yürütür. Bu durumda o bankada hesap açmanız istenebilir. Bu talep işverenin sözleşmesine bağlıdır; ayrıntıyı İK’dan öğrenin.

İlk maaş yattığında tutarı bordroyla karşılaştırın. Brüt ile net arasındaki farkı anlamak için brütten nete maaş hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Böylece hem IBAN’ın doğru çalıştığını hem de kesintilerin tutarlı olduğunu aynı anda görürsünüz. Tutar eksik görünüyorsa maaşım eksik yattı rehberindeki adımlar yol gösterir.

Zam sonrası IBAN’a yatan tutarı kontrol etmek

Zam dönemlerinde birçok çalışan ilk yeni maaşı merakla bekler. Ancak hesaba yatan tutar bazen beklentiden farklı çıkar. Bu farkın nedeni çoğu zaman IBAN değil, bordro hesabıdır.

Örneğin yüzde yirmi zam aldığınızı varsayalım. Net maaşınızın da tam yüzde yirmi artmasını beklersiniz. Oysa vergi dilimi ve kümülatif matrah nedeniyle net artış daha düşük kalabilir. Bu yüzden önce maaş zammı hesaplama aracıyla zamlı brütü bulun. Ardından nete dönüşümü kontrol edin.

Ayrıca yılın ilerleyen aylarında vergi dilimi değişebilir. Bu durumda aynı brütle daha düşük net alırsınız. Hangi dilimde olduğunuzu vergi dilimi hesaplama aracıyla görebilirsiniz. Zammın gerçek alım gücünüze etkisini merak ediyorsanız enflasyon maaş hesaplama aracı da yardımcı olur.

Kısacası IBAN’a yatan tutarın farklı olması her zaman banka hatası anlamına gelmez. Önce bordroyu, sonra dekontu inceleyin. Böylece sorunu doğru kapıya götürürsünüz.

Maaş haczi ve IBAN ilişkisi

Bazı çalışanlar hesaplarına eksik para geldiğini görünce IBAN’dan şüphelenir. Oysa neden bazen bir icra takibidir. Maaş haczinde kesinti genellikle işveren tarafından bordroda yapılır; yani hesabınıza zaten kesilmiş net tutar yatar.

Bu ayrım önemlidir. Çünkü kesinti bordroda görünüyorsa sorun IBAN’da değil, haciz kararındadır. Öte yandan bankadaki hesaba doğrudan haciz konulması da mümkündür. Bu durumda para hesaba yatar, ancak kullanılamaz hâle gelir.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, maaş haczinde kesilebilecek oranı sınırlar. Ayrıntılar karmaşık olabildiği için, kesinti tutarını kabaca görmek isterseniz maaş haczi hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Ancak hukuki bir itiraz düşünüyorsanız mutlaka bir avukata danışın.

Kredi kartı borcu nedeniyle icra sürecinin nasıl işlediğini merak ediyorsanız kredi kartı borcu ödenmezse icra yazısına göz atabilirsiniz. Bu yazıda o konuyu uzun uzun anlatmıyoruz; yalnız IBAN ile karıştırılmamasını hatırlatıyoruz.

Yanlış IBAN’a para gönderdiyseniz

İlk olarak paniğe kapılmayın, ancak zaman da kaybetmeyin. Yanlış gönderim fark ettiğiniz anda bankanızı arayın. Dekontu, işlem saatini ve tutarı hazır bulundurun.

Olası üç senaryo vardır:

• IBAN geçersizse: İşlem zaten gerçekleşmez; kontrol basamakları hatayı yakalar.
• IBAN geçerli ama hesap kapalıysa: Para genellikle kısa sürede geri döner.
• IBAN başka birinin açık hesabıysa: Banka parayı sizin talebinizle doğrudan geri çekemez; banka alıcıya iade talebi iletir.

Üçüncü senaryo en zor olanıdır. Çünkü alıcının onayı gerekir. Alıcı iade etmezse hukuki yollar gündeme gelir. Bu noktada sebepsiz zenginleşme hükümleri gündeme gelir; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu bu konuyu düzenler. Ancak somut durumunuz için bir avukata danışmanız en doğrusudur.

Ayrıca yazılı başvuru yapmayı unutmayın. Telefon görüşmesinden sonra bankanın başvuru kanalından yazılı talep bırakın. Böylece süreci belgelemiş olursunuz. Sonuç olarak hızlı hareket etmek, iade ihtimalini belirgin biçimde artırır.

IBAN ile yapılan dolandırıcılık senaryoları

IBAN tek başına hesabınızdan para çekmeye yetmez. Buna rağmen dolandırıcılar kodu çeşitli senaryolarda araç olarak kullanır. Bu yüzden en sık görülen yöntemleri bilmek işe yarar.

İlk senaryo sahte dekonttur. Size ikinci el satışta “parayı gönderdim” denir ve bir dekont görüntüsü iletilir. Oysa para hiç gelmemiştir. Bu nedenle ürünü vermeden önce parayı kendi uygulamanızdan kontrol edin; dekont görüntüsüne güvenmeyin.

İkinci senaryo “yanlışlıkla gönderdim” oyunudur. Hesabınıza bilinmeyen biri para yatırır, ardından iade ister. Bazen iade için farklı bir IBAN verilir. Bu durumda parayı kendi başınıza başka yere göndermeyin; bankanızı arayın ve iadeyi banka üzerinden yaptırın.

Üçüncü senaryo hesap kiralamadır. Birisi “hesabını birkaç günlüğüne kullanayım, komisyon vereyim” der. Bu teklif sizi suça ortak edebilir. Dolayısıyla IBAN’ınızı bu tür amaçlarla asla başkasına kullandırmayın.

Daha fazla örnek için internet dolandırıcılığı türleri yazısına bakabilirsiniz. Ayrıca güncel uyarılar için USOM sitesini takip etmek faydalıdır.

IBAN paylaşırken güvenlik kuralları

Bu kodu paylaşmak olağandır, ancak bazı bilgiler asla onunla birlikte gitmemelidir. Aşağıdaki liste basit bir sınır çizer.

• Paylaşabilirsiniz: IBAN, ad soyad, gerekiyorsa banka adı.
• Paylaşmayın: Şifre, kart numarasının tamamı, CVV kodu, tek kullanımlık doğrulama kodu.
• Dikkat edin: Kimlik ön yüz fotoğrafı, anne kızlık soyadı, doğum tarihi gibi güvenlik sorusu bilgileri.

Banka sizden telefonla şifre ya da doğrulama kodu istemez. Böyle bir talep gelirse görüşmeyi kapatın ve bankanın resmi numarasını kendiniz arayın. Öte yandan kart bilgilerinin nerede yazdığını ve neden gizli tutulması gerektiğini kredi kartı CVV kodu yazısında bulabilirsiniz.

Mobil bankacılık uygulamanızın güvenlik ayarları da önemlidir. Bildirimleri açık tutarsanız hesabınıza gelen ve giden her hareketi anında görürsünüz. Bu konuda mobil bankacılık hesap güvenliği rehberi ayrıntılı adımlar sunar.

IBAN, hesap numarası ve SWIFT arasındaki fark

Birçok kişi bu üç kavramı karıştırır. Aslında her biri farklı bir işe yarar. Aşağıdaki tablo farkı özetler.

Görüldüğü gibi hesap numarası IBAN’ın içindedir. SWIFT kodu ise IBAN’ın parçası değildir; bankayı ayrı bir kodla tanımlar. Yurt dışı gönderimlerde genellikle ikisi birlikte istenir.

SWIFT kodunun nerede yazdığını öğrenmek için banka SWIFT kodu nerede yazar yazısına bakabilirsiniz. Yurt dışına IBAN ile gönderimin adımlarını ise yurt dışına IBAN ile para gönderme rehberi anlatıyor. Bu yazıda yalnız farkı hatırlatmakla yetiniyoruz.

Yabancı IBAN’lar neden farklı uzunlukta

Türkiye’deki kod 26 karakterdir, ancak her ülkenin kodu aynı uzunlukta değildir. Uluslararası standart en fazla 34 karaktere izin verir. Bu nedenle bazı ülkelerin kodu daha kısa, bazılarınınki daha uzundur.

Yine de ortak kurallar değişmez. Her IBAN iki harfli ülke koduyla başlar. Ardından iki kontrol basamağı gelir. Sonrasında ise ülkeye özgü banka ve hesap alanları yer alır. Mod 97 doğrulaması da bütün ülkelerde aynı şekilde çalışır.

Dolayısıyla yabancı bir IBAN aldığınızda önce ülke kodunu okuyun. Ardından o ülke için beklenen uzunluğu bankanızın ekranından kontrol edin. Uygulama zaten biçim hatasını yakalar; ancak ülke kodunu okumak, yanlış ülkeye gönderim riskini ayrıca azaltır.

Son olarak şunu unutmayın: bazı ülkeler IBAN kullanmaz. Bu ülkelere gönderimde farklı hesap tanımlayıcıları istenebilir. Böyle durumlarda bankanızdan hangi bilgilerin gerektiğini sorun.

QR kod ve kolay adres ile IBAN’sız gönderim

Son yıllarda bankalar kodu elle yazma zorunluluğunu azaltan yöntemler sundu. Bunlardan biri QR kod, diğeri ise telefon numarası ya da e-posta gibi kolay adreslerdir. Bu yöntemler aslında arka planda yine bir IBAN’a bağlanır.

Avantajları açıktır. Elle yazım olmadığı için parmak hatası riski azalır. Ayrıca alıcı adı genellikle ekranda gösterilir. Böylece doğru kişiye gönderim yaptığınızı görmek kolaylaşır.

Ancak dikkat edilecek noktalar da vardır. QR kodun kaynağına güvenmelisiniz; bir afişin üzerine yapıştırılmış sahte QR kodu sizi başka bir hesaba yönlendirebilir. Bu yüzden onay ekranındaki alıcı adını yine okuyun.

QR kodla gönderme ve çekme adımları için QR kod ile para gönderme yazısına göz atabilirsiniz. Kolay adres hizmetinin kuralları ve limitleri bankaya göre değişir; güncel bilgiyi bankanızdan öğrenin.

IBAN’ı elle yazarken sık yapılan hatalar

Elle yazım hâlâ en sık hata kaynağıdır. Özellikle kâğıttan ya da ekran görüntüsünden okunan IBAN’larda şu hatalar sık görülür.

• O harfi ile 0 rakamını karıştırmak: Türk IBAN’ında TR dışında harf yoktur; bu nedenle gördüğünüz her “O” aslında sıfırdır.
• Bir haneyi atlamak: Dörderli gruplar hâlinde okumak bu hatayı azaltır.
• İki rakamın yerini değiştirmek: Kontrol basamakları bunu çoğunlukla yakalar.
• Boşlukları karakter sanmak: Boşluklar sayılmaz; yalnız 26 karakter önemlidir.
• Eski kodu kullanmak: Hesabınızı kapattıysanız eski kod artık çalışmaz.

Bu hataların çoğu işlem ekranında uyarıyla sonuçlanır. Ancak hepsi değil. Örneğin eski ama hâlâ açık bir hesabın IBAN’ını verirseniz para oraya gider. Dolayısıyla kullanmadığınız hesapları kapatırken, kodu paylaştığınız kişileri de bilgilendirin.

Hesap değiştirince IBAN’ı güncellemek

Yeni bir bankaya geçtiğinizde IBAN’ınız da değişir. Bu değişikliği bildirmeniz gereken kişi ve kurumların listesi sandığınızdan uzun olabilir.

Tipik liste şöyledir:

• İşvereniniz ve bordro birimi.
• Kira ödediğiniz ya da kira aldığınız kişi.
• Düzenli ödeme talimatı verdiğiniz kurumlar.
• Size düzenli ödeme yapan kişiler, örneğin aile üyeleri.
• Varsa aracı kurum ya da yatırım hesabınız.

Özellikle işvereni geç bilgilendirmek, maaşın eski hesaba yatmasına yol açar. Eski hesap hâlâ açıksa para kaybolmaz; ancak aktarım için ek işlem yaparsınız. Eski hesap kapalıysa ödeme geri döner ve maaşınız gecikir.

Bu nedenle bir geçiş dönemi planlayın. Önce yeni hesabı açın, ardından herkesi bilgilendirin, sonra birkaç ay bekleyip eski hesabı kapatın. Böylece hiçbir ödeme boşa düşmez. Şubeye gitmeden hesap açma seçenekleri için şubeye gitmeden banka hesabı açma yazısı yardımcı olur.

Hızlı kontrol listesi

Buraya kadar anlattıklarımızı kısa bir listeye dönüştürelim. Herhangi bir IBAN’a para göndermeden önce şu adımlardan geçin:

1. Boşlukları çıkarınca 26 karakter kalıyor mu?
2. İlk iki harf TR mi?
3. 10. karakter 0 mı?
4. Uygulama alıcı bankayı doğru gösteriyor mu?
5. Onay ekranındaki alıcı adı beklediğiniz kişi mi?
6. Kodu karşı taraftan ikinci bir kanalla teyit ettiniz mi?
7. İlk kez büyük tutar gönderiyorsanız küçük bir deneme yaptınız mı?

Bu yedi soru bir dakikadan kısa sürer. Ancak yanlış gönderimin yaratacağı haftalarca sürebilecek uğraşı önler. Ayrıca maaş hesabınızı bildirirken de aynı listeyi kendinize uygulayın.

Son bir hatırlatma: bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Yanlış gönderim ya da dolandırıcılık gibi somut bir sorun yaşıyorsanız önce bankanıza başvurun; hukuki süreç gerekiyorsa bir avukata danışın.