İnternet Dolandırıcılığı Türleri ve 7 Güvenlik Önlemi

İçindekiler
- İnternet dolandırıcılığı neden maaşlı çalışanı hedef alır
- Dolandırıcılığın ortak psikolojisi
- Tür 1: Oltalama (phishing) siteleri ve e-postaları
- Tür 2: Sahte banka ya da polis araması
- Tür 3: Sahte yatırım ve yüksek getiri vaadi
- Tür 4: Kargo ve ödeme SMS’leri
- Tür 5: Hesap kiralama ve MASAK riski
- Tür 6: Sahte ilan ve kapora dolandırıcılığı
- Ele geçirilen sosyal medya ve mesajlaşma hesapları
- Sahte iş ilanı ve evden çalışma teklifleri
- Ses taklidi ve yeni teknolojiler
- İnternet dolandırıcılığı türlerinin karşılaştırmalı özeti
- İnternet dolandırıcılığı uyarı işaretleri
- 7 güvenlik önlemi
- Aileyi ve yaşlı yakınları korumak
- Mağdur olursanız ilk 30 dakika
- Savcılığa suç duyurusu nasıl yapılır
- USOM’a ve kurumlara bildirim
- Maaş hesabınızı ayrı tutmak
- Dolandırıcılık borca dönüşürse
- “Paranızı geri alırız” tuzağı
- Sık yapılan hatalar
- Kısa hatırlatma ve sonuç
İnternet dolandırıcılığı, çalışanın aylık maaşını birkaç dakikada boşaltabilen bir risktir. Dolandırıcı çoğu zaman teknik bir açık aramaz; sizin acelenizi, korkunuzu ya da umudunuzu kullanır. Bu yazıda en sık görülen altı türü, uyarı işaretlerini ve mağdur olursanız sırayla atmanız gereken adımları bulacaksınız.
İnternet dolandırıcılığı neden maaşlı çalışanı hedef alır
Maaşlı çalışanın hesabına her ay düzenli para girer. Dolandırıcı açısından bu, tahmin edilebilir bir hedef demektir. Ayrıca maaş günü, prim ödemesi ya da ikramiye dönemi gibi tarihler kamuya açık bilgilerdir. Bu yüzden sahte mesajlar sık sık tam bu günlere denk gelir.
Öte yandan çalışan kişi yoğundur. Mesai arasında gelen bir SMS’i dikkatle okumaz, hızlıca tıklar. İnternet dolandırıcılığı tam da bu dikkatsiz anı hedefler. Kısacası sorun bilgi eksikliğinden çok, acele ile karar vermektir.
Kaybın gerçek boyutunu görmek için rakamı maaşınızla kıyaslayın. Örneğin varsayalım ki net maaşınız 40.000 TL ve dolandırıcı 20.000 TL aldı. Bu, yarım aylık emeğiniz demektir. Net tutarınızı bilmiyorsanız brütten nete maaş hesaplama aracıyla bakabilirsiniz. Ayrıca yıllık artışların alım gücünüze etkisini maaş zammı hesaplama aracıyla görebilirsiniz; böylece kaybın kaç aylık zamma denk geldiğini anlarsınız.
Dolandırıcılığın ortak psikolojisi
Tür ne olursa olsun, dolandırıcılar aynı üç kaldıracı kullanır. Bunları tanırsanız yeni bir yöntemle karşılaştığınızda bile fark edersiniz.
- Aciliyet: “Hesabınız 1 saat içinde kapanacak” gibi süre baskısı.
- Otorite: Banka, polis, savcılık ya da kargo firması adına konuşma.
- Kazanç ya da kayıp korkusu: Kaçırılmayacak fırsat ya da kaybedilecek para.
Bu üçünden biri mesajda varsa, önce durun. Çünkü gerçek kurumlar sizden dakikalar içinde karar vermenizi istemez. Üstelik resmi kurumlar ödeme ya da kod için telefonla baskı kurmaz. Bu kısa kontrol, çoğu internet dolandırıcılığı girişimini daha ilk adımda boşa çıkarır.
Ayrıca dolandırıcılar duygusal anları iyi seçer. Örneğin bayram öncesi, yılbaşı alışverişi ya da büyük indirim günleri yoğun dönemlerdir. Bu günlerde gelen her kampanya mesajına biraz daha şüpheyle bakın.
Tür 1: Oltalama (phishing) siteleri ve e-postaları
Oltalama, gerçek bir kurumun sitesini taklit eden sahte sayfalardır. Önce size bir e-posta ya da mesaj gelir. Ardından link sizi bankanızın giriş sayfasına çok benzeyen bir adrese götürür. Siz müşteri numaranızı ve şifrenizi yazdığınız anda bilgiler dolandırıcıya gider.
Bu sitelerin tasarımı çoğu zaman kusursuzdur. Bu yüzden görünüşe değil, adrese bakın. Örneğin alan adında fazladan bir harf, tire ya da alışılmadık bir uzantı olabilir. Ayrıca bağlantının güvenli görünmesi, sitenin gerçek olduğunu kanıtlamaz; dolandırıcılar da güvenlik sertifikası alabilir.
En sağlam kural basittir: bankanıza linkten değil, kendi yüklediğiniz uygulamadan ya da tarayıcıya elle yazdığınız adresten girin. Şüpheli adresleri USOM üzerinden bildirebilirsiniz. Kurum zararlı bağlantıları listeler ve bu listeyi herkese açık tutar.
Oltalama yalnızca bankaları taklit etmez. Vergi iadesi, ceza bildirimi ya da e-Devlet duyurusu gibi görünen mesajlar da sık görülür. Ancak resmi kurumlar sizi ödeme için bir linke yönlendirmez. Bu yüzden böyle bir bildirim aldığınızda doğrudan kurumun resmi sitesine kendiniz girin ve durumu oradan kontrol edin.
Tür 2: Sahte banka ya da polis araması
Bu türde telefon çalar ve karşıdaki kişi kendini banka güvenlik birimi, polis ya da savcı olarak tanıtır. Size kartınızla şüpheli bir işlem yapıldığını söyler. Ardından “işlemi iptal etmek için” telefonunuza gelen kodu ister.
Aslında o kod, dolandırıcının başlattığı gerçek bir işlemin onay kodudur. Siz kodu okuduğunuz anda para çıkar. Bazen de arayan kişi, “paranızı korumak için” güvenli bir hesaba aktarmanızı ister. Oysa böyle bir hesap yoktur.
Bazı aramalarda dolandırıcı sizin hakkınızda doğru bilgiler de söyler. Örneğin adınızı, doğum tarihinizi ya da kartınızın son dört hanesini bilir. Bu bilgiler çoğu zaman eski veri sızıntılarından gelir. Dolayısıyla karşı tarafın sizi tanıması, gerçek bir banka çalışanı olduğunu kanıtlamaz.
Dikkat edilecek noktalar şunlardır:
- Arayan numara bankanın numarası gibi görünebilir; numara taklidi mümkündür.
- Polis ve savcılık telefonla para ya da kod istemez.
- Banka, doğrulama kodunu size okutmaz.
Bu durumda tek doğru hareket, telefonu kapatmaktır. Sonra kartınızın arkasındaki numarayı kendiniz arayın. Mobil bankacılık tarafındaki ek önlemleri mobil bankacılık hesap güvenliği yazısında ayrıca anlattık.
Tür 3: Sahte yatırım ve yüksek getiri vaadi
Sosyal medyada ünlü bir ismin fotoğrafıyla reklam görürsünüz. Reklam, küçük bir tutarla kısa sürede yüksek kazanç vaat eder. Ardından bir “danışman” sizi arar ve bir platforma üye olmanızı ister.
İlk günlerde ekranda kazancınız artar. Ancak bu rakamlar gerçek değildir; yalnızca sizi daha fazla para yatırmaya ikna etmek için oradadır. Para çekmek istediğinizde ise “vergi”, “komisyon” ya da “hesap açma ücreti” adı altında yeni ödemeler talep edilir. Sonunda platform kapanır.
Bu platformlar bazen kripto para ya da döviz işlemi adıyla da çıkar. Görünüm profesyoneldir ve canlı destek hattı bile vardır. Yine de gerçek bir aracı kurum, size telefonla ulaşıp acele ettirmez ve kazanç garantisi vermez. Her yatırımda sermayenizin bir kısmını ya da tamamını kaybetme riski bulunur.
Bu tür internet dolandırıcılığını ayırt etmek için şu soruları sorun:
- Kurum, SPK’nın yetkili kuruluşlar listesinde var mı?
- Size garanti getiri sözü veriliyor mu? Gerçek piyasada garanti yoktur.
- Parayı bir kişinin hesabına yatırmanız mı isteniyor?
Yetkili aracı kurumları SPK sitesinden kontrol edebilirsiniz. Ayrıca kurum, izinsiz faaliyet gösteren siteler hakkında düzenli duyuru yapar. Yatırım hesabının gerçekte nasıl açıldığını merak ediyorsanız yatırım hesabı nasıl açılır rehberine bakın.
Tür 4: Kargo ve ödeme SMS’leri
“Kargonuz adres eksikliği nedeniyle teslim edilemedi, küçük bir ücret ödeyin” mesajı tanıdık gelebilir. Link sizi kargo firmasına benzeyen bir sayfaya götürür. Sayfa küçük bir tutar için kart bilgilerinizi ister.
Burada amaç o küçük ücret değildir. Dolandırıcı kart numaranızı, son kullanma tarihini ve güvenlik kodunu alır. Ardından bu bilgilerle çok daha büyük işlemler yapar. Güvenlik kodunun neden bu kadar önemli olduğunu kredi kartı CVV kodu yazısında ayrıntılı bulabilirsiniz.
Bazı mesajlarda ise link bir uygulama indirtir. Bu uygulama telefonunuza gelen SMS’leri okuyabilir. Böylece dolandırıcı doğrulama kodlarını da görür.
Korunmak için kargo durumunu yalnızca firmanın resmi uygulamasından ya da takip numarasıyla kontrol edin. Üstelik bir sipariş beklemiyorsanız, mesaj zaten şüphelidir. İstenmeyen mesajları azaltmak için İYS üzerinden SMS engelleme adımlarını da uygulayabilirsiniz.
Tür 5: Hesap kiralama ve MASAK riski
Bu tür diğerlerinden farklıdır, çünkü burada mağdur olan kişi aynı zamanda suça ortak hale gelebilir. Sosyal medyada “hesabını kiraya ver, her ay para kazan” gibi ilanlar dolaşır. İlan sahibi sizden banka hesabınızı ve mobil bankacılık erişiminizi ister.
Dolandırıcılar, başka mağdurlardan aldıkları parayı bu hesaplardan geçirir. Böylece para izini kaybettirmeye çalışırlar. Ancak soruşturma başladığında ilk bulunan isim, hesabın sahibi olur. Sonuçta hesabınız bloke olabilir ve şüpheli sıfatıyla ifade verebilirsiniz.
Dikkat etmeniz gerekenler:
- Hesap bilgilerinizi, kartınızı ya da şifrenizi kimseye vermeyin.
- “Hesabına para gelecek, sen de başka hesaba gönder” talebini reddedin.
- İş ilanı görünümündeki “finans asistanı” tekliflerine şüpheyle yaklaşın.
Şüpheli para hareketleri MASAK tarafından incelenir. Kurum, bankalardan gelen şüpheli işlem bildirimlerini değerlendirir. Bu nedenle kısa vadeli küçük bir kazanç, uzun süreli bir hukuki soruna dönüşebilir.
Tür 6: Sahte ilan ve kapora dolandırıcılığı
İkinci el araç, kiralık ev ya da uygun fiyatlı bir telefon ilanı görürsünüz. Fiyat piyasanın belirgin biçimde altındadır. Satıcı ürünü göstermeden kapora ister ve acele ettirir: “Başka alıcı da var.”
Kiralık ev ilanlarında ise sahte ev sahibi, daireyi görmeden depozito göndermenizi ister. Ardından iletişimi keser. Gerçek kiralama sürecinde neye dikkat edileceğini depozito iadesi rehberinde anlattık.
Bu tür internet dolandırıcılığından korunmak için:
- Ürünü ya da evi görmeden para göndermeyin.
- Mümkünse platformun kendi güvenli ödeme sistemini kullanın.
- Satıcının kimliği ile hesap sahibinin adının aynı olup olmadığına bakın.
- Piyasanın çok altındaki fiyatı bir uyarı işareti olarak görün.
Online alışverişin genel güvenlik kurallarını ise güvenli online alışveriş yazısında ayrıca ele aldık.
Ele geçirilen sosyal medya ve mesajlaşma hesapları
Bazen mesaj bir yabancıdan değil, tanıdığınız birinin hesabından gelir. Örneğin bir arkadaşınız acil para istediğini yazar ya da telefonunuza gelen kodu kendisine iletmenizi ister. Ancak hesabın gerçek sahibi o an hiçbir şeyden haberdar değildir.
Dolandırıcı önce bir hesabı ele geçirir. Ardından rehberdeki herkese aynı mesajı gönderir. Siz kodu ilettiğinizde bu kez sizin hesabınız el değiştirir. Böylece zincir büyür.
Bu türde korunmanın yolu basittir:
- Para isteyen tanıdığınızı mesajla değil, telefonla arayarak teyit edin.
- Size gelen doğrulama kodunu hiçbir gerekçeyle başkasına iletmeyin.
- Mesajlaşma uygulamalarında iki adımlı doğrulamayı açın.
Ayrıca hesabınız ele geçirilirse çevrenizi hızla uyarın. Çünkü dolandırıcı, sizin adınızla başkalarından para istemeye devam edecektir.
Sahte iş ilanı ve evden çalışma teklifleri
Çalışanları doğrudan hedef alan bir başka yöntem de sahte iş ilanıdır. İlan, az saatle yüksek kazanç vaat eder. Ardından sizden “eğitim ücreti”, “kayıt bedeli” ya da “ekipman parası” ister.
Bazı ilanlar ise ürün beğenme, yorum yazma gibi basit görevler verir. İlk görevlerde küçük ödemeler gerçekten yatar. Sonra “daha büyük görev” için sizden para yatırmanız istenir. Bu noktadan sonra kazanç ekranda görünür, ancak asla çekilemez.
Gerçek bir işveren, işe başlamanız için sizden para istemez. Üstelik maaş ödemesi bordroya ve sigorta girişine bağlıdır. Bir teklifin gerçekliğini ölçmek için net ücreti brütten nete maaş hesaplama ile kontrol edin; piyasanın çok üstünde bir rakam, başlı başına bir uyarıdır. Kısacası “yatırım yap, kazan” diye biten her iş ilanından uzak durun.
Ses taklidi ve yeni teknolojiler
Yeni bir risk de ses taklit teknolojileridir. Dolandırıcı, sosyal medyadaki kısa videolardan bir yakınınızın sesini kopyalayabilir. Ardından o sesle arayıp acil para ister.
Bu yöntem henüz yaygın olmasa da hızla gelişiyor. Bu yüzden aile şifresi gibi basit önlemler burada da işe yarar. Örneğin arayan kişiye yalnızca ailenin bildiği bir soruyu sorun. Ses ne kadar tanıdık gelirse gelsin, para talebini ikinci bir kanaldan teyit edin.
Ayrıca bankalar da yapay zekâ destekli dolandırıcılık tespiti kullanıyor. Konuyu merak ediyorsanız bankacılıkta yapay zekâ dönemi yazısına göz atabilirsiniz.
İnternet dolandırıcılığı türlerinin karşılaştırmalı özeti
Aşağıdaki tablo, her türün tipik başlangıcını ve en etkili önlemi tek yerde toplar.
| Tür | Nasıl başlar | Ne ister | Temel önlem |
|---|---|---|---|
| Oltalama | E-posta ya da SMS linki | Müşteri numarası, şifre | Bankaya uygulamadan girin |
| Sahte banka araması | Telefon | Doğrulama kodu | Kapatın, bankayı siz arayın |
| Sahte yatırım | Sosyal medya reklamı | Para transferi | SPK listesini kontrol edin |
| Kargo SMS’i | Kısa mesaj | Kart bilgisi | Resmi uygulamadan takip edin |
| Hesap kiralama | Sosyal medya ilanı | Hesap erişimi | Hesabınızı kimseye vermeyin |
| Sahte ilan | İlan sitesi | Kapora, depozito | Görmeden ödeme yapmayın |
Tablodaki ortak nokta açıktır: her türde son adım sizin bir bilgi ya da para vermenizdir. Dolayısıyla son adımı atmadan önce durmak, çoğu zaman yeterli korumayı sağlar.
İnternet dolandırıcılığı uyarı işaretleri
Bir mesaj, arama ya da ilanla karşılaştığınızda aşağıdaki listeyi aklınızdan geçirin. İki ya da daha fazla madde varsa, işlemi durdurun.
- Sizden süre baskısıyla karar vermeniz isteniyor.
- Tek kullanımlık kod, şifre ya da kart güvenlik kodu soruluyor.
- Para bir kurumun değil, bir kişinin hesabına gidecek.
- Garanti kazanç ya da piyasanın çok altında fiyat var.
- Link, alışık olmadığınız bir alan adına gidiyor.
- Karşı taraf görüntülü görüşmeden ya da yüz yüze buluşmadan kaçınıyor.
- Mesajda yazım hataları ve tutarsız kurum adı var.
Ayrıca kendi içgüdünüze güvenin. Bir şey fazla iyi görünüyorsa, büyük ihtimalle öyle değildir. Kısacası şüphe ettiğiniz anda işlemi bırakmak, hiçbir zaman kayıp yaratmaz.
7 güvenlik önlemi
Şimdi türlerden bağımsız olarak uygulayabileceğiniz yedi önleme geçelim. Bu önlemler birlikte kullanıldığında internet dolandırıcılığı riskini belirgin biçimde azaltır.
- Kodu kimseyle paylaşmayın. Tek kullanımlık doğrulama kodu yalnızca sizin içindir.
- Bankaya linkten girmeyin. Resmi uygulamayı ya da elle yazdığınız adresi kullanın.
- İki aşamalı doğrulamayı açın. E-posta ve sosyal medya hesaplarınızda da bu korumayı etkinleştirin.
- İnternet alışverişi için sanal kart kullanın. Böylece ana kartınızın bilgisi dolaşmaz.
- Bildirimleri açık tutun. Her kart ve hesap hareketi için anlık bildirim alın.
- Uygulamaları yalnızca resmi mağazadan yükleyin. Link üzerinden gelen dosyaları kurmayın.
- Limitleri ihtiyaca göre ayarlayın. İnternet ve temassız işlem limitlerini düşük tutun.
Sanal kartın nasıl çalıştığını sanal kart nedir yazısında bulabilirsiniz. Ayrıca temassız limit ayarı için temassız ödeme limiti rehberine bakabilirsiniz.
Aileyi ve yaşlı yakınları korumak
Dolandırıcılar sık sık yaşlı yakınlarımızı hedef alır. Çünkü onlar telefonda “polis” ya da “savcı” diyen birine daha kolay güvenir. Bu yüzden korunmanın bir parçası da çevrenizi bilgilendirmektir.
Önce ailenizle basit bir kural belirleyin: telefonda kimse para, kod ya da altın istemez. Ardından şüpheli bir arama gelirse sizi aramalarını söyleyin. Örneğin ortak bir aile şifresi belirlemek, “oğlunuz kaza yaptı” türündeki aramaları hızla boşa çıkarır.
Ayrıca yaşlı yakınınızın telefonuna bilinmeyen uygulama yüklenip yüklenmediğine ara sıra bakın. Mobil bankacılık bildirimlerini açmasına yardım edin. Böylece beklenmeyen bir hareketi ilk anda fark eder. Kısacası birkaç dakikalık bir konuşma, ciddi bir kaybı önleyebilir.
Mağdur olursanız ilk 30 dakika
Dolandırıcılığı fark ettiğiniz an, en değerli andır. Paranın karşı hesaptan çekilmesi genellikle kısa sürer. Bu yüzden panik yapmadan ama hızla hareket edin.
- Bankanızı arayın. Kartınızı kapattırın ve işleme itiraz edin.
- Şifrelerinizi değiştirin. Önce bankacılık, sonra e-posta şifresi.
- Telefonunuzu kontrol edin. Bilinmeyen uygulamaları silin.
- Delilleri saklayın. Mesajları, ekran görüntülerini ve dekontları silmeyin.
Banka, alıcı bankaya bildirim yaparak tutarı bloke ettirmeye çalışabilir. Ancak bu imkân paranın hâlâ hesapta olmasına bağlıdır. Dolayısıyla ilk telefonu ertelemeyin; gece bile olsa bankanın 7/24 hattını arayın.
Kart ile yapılan izinsiz işlemlerde 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu kart sahibine itiraz hakkı tanır. Sorumluluğun kimde kalacağı ise olayın koşullarına göre değişir. Özellikle kodu kendiniz paylaştıysanız süreç zorlaşır.
Savcılığa suç duyurusu nasıl yapılır
Bankayı aradıktan sonra sıradaki adım resmi şikâyettir. Dolandırıcılık, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında bir suçtur. Bilişim sistemlerinin araç olarak kullanıldığı dolandırıcılık ise kanunda nitelikli hal olarak düzenlenmiştir.
Suç duyurusunu üç yoldan yapabilirsiniz:
- Cumhuriyet Başsavcılığına dilekçeyle başvurarak.
- En yakın emniyet müdürlüğü ya da jandarma birimine giderek.
- e-Devlet üzerinden elektronik başvuru yaparak.
Dilekçenizde olayı tarih sırasıyla anlatın. Ayrıca paranın gittiği IBAN’ı, arayan numarayı ve mesajların metnini ekleyin. Dekontlarınızı da çıktı olarak götürün. Böylece savcılık hesabın sahibini tespit etmek için bankaya hızla yazı yazabilir.
Süreç uzun sürebilir. Yine de suç duyurusu hem paranın izini sürmek hem de bankayla yapacağınız görüşmelerde belge sunmak için gereklidir.
USOM’a ve kurumlara bildirim
Resmi şikâyetin yanında bildirimler de önemlidir. Çünkü bir sahte siteyi bildirmeniz, başka birinin aynı tuzağa düşmesini önler.
Oltalama sitelerini USOM’a bildirebilirsiniz. Kurum, zararlı alan adlarını listeler ve erişim engeli sürecini başlatabilir. Bunun yanında taklit edilen bankaya ya da kargo firmasına da haber verin; kurumlar kendi adlarını kullanan siteleri kapattırmak için ayrıca girişimde bulunur.
Sahte yatırım platformlarını ise SPK’ya iletin. Ayrıca sosyal medya reklamlarını platformun kendi şikâyet aracıyla raporlayın. Son olarak dolandırıcının kullandığı telefon numarasını da operatörünüze bildirebilirsiniz. Bu adımların her biri birkaç dakika sürer, ancak toplu etkisi büyüktür.
Maaş hesabınızı ayrı tutmak
Pratik bir yöntem, maaşın yattığı hesabı internet harcamalarından ayırmaktır. Maaş hesabınıza internet alışverişine açık bir kart bağlamazsanız, olası bir sızıntının etkisi sınırlı kalır.
Örneğin varsayalım ki maaşınız A hesabına yatıyor. İnternet alışverişleri için yalnızca ihtiyaç kadar parayı B hesabına ya da sanal karta aktarıyorsunuz. Böylece dolandırıcı kart bilgisini ele geçirse bile en fazla B hesabındaki tutara ulaşır.
Ayrıca harcama limiti koymak bütçe disiplinine de yardım eder. Aylık bütçe planınızı enflasyon maaş hesaplama aracıyla alım gücüne göre gözden geçirebilirsiniz. Birikim tarafında ise ay sonunu getiremeyenler için para biriktirme rehberi işinize yarar.
Dolandırıcılık borca dönüşürse
Bazı mağdurlar kaybı kapatmak için kredi çeker ya da kredi kartına yüklenir. Bu, ikinci bir finansal sorun doğurabilir. Bu yüzden önce kaybın gerçek boyutunu ve aylık bütçenize etkisini netleştirin.
Özellikle kredi kartı borcu birikirse faiz yükü hızla artar. Ödenmeyen kart borcunun sonuçlarını kredi kartı borcu ödenmezse icra yazısında anlattık. Borç icraya giderse maaşınızın ne kadarının kesilebileceğini maaş haczi hesaplama aracıyla görebilirsiniz.
Öte yandan kaybı hızlıca “geri kazanma” amacıyla riskli yatırımlara girmeyin. Dolandırıcılar, eski mağdurları “paranızı geri alırız” vaadiyle ikinci kez hedef alır. Kısacası kayıptan sonraki ilk kural, yeni bir aceleye kapılmamaktır.
“Paranızı geri alırız” tuzağı
Mağdur olduktan sonra sizi bir avukatlık bürosu, hukuk danışmanı ya da “siber güvenlik şirketi” arayabilir. Size paranızı geri alabileceğini söyler. Karşılığında da peşin bir ücret ister.
Bu, ikinci bir dolandırıcılıktır. Çünkü bilgileriniz ilk dolandırıcılar tarafından satılmış ya da paylaşılmıştır. Gerçek bir avukat sizi kendiliğinden arayıp garanti iade sözü vermez.
Hukuki destek almak istiyorsanız baroya kayıtlı bir avukatı kendiniz bulun. Ayrıca herhangi bir kişiye “işlem ücreti” adıyla para göndermeyin. Resmi süreç savcılık ve banka üzerinden ilerler; aracı gerektirmez.
Üstelik bu tür aramalar bazen resmi kurum adıyla da gelir. Örneğin arayan kişi kendini savcılık kalemi olarak tanıtıp dosyanızın açılması için harç istemeye çalışabilir. Ancak savcılık, suç duyurusu için sizden para talep etmez.
Sık yapılan hatalar
Mağdurların çoğu aynı birkaç hatayı tekrarlar. Bunları bilmek, hem önleme hem de sonrası için yararlıdır.
- Utandığı için bankayı geç aramak.
- Delil niteliğindeki mesajları silmek.
- Dolandırıcıyla yazışmaya devam edip parayı geri istemek.
- Aynı şifreyi birden fazla hesapta kullanmak.
- Kaybı kapatmak için yüksek maliyetli borca girmek.
Ayrıca utanç duygusu en büyük engeldir. Oysa internet dolandırıcılığı, dikkatli ve eğitimli insanların da başına gelir. Ne kadar erken konuşursanız, paranın izini sürme şansı o kadar artar.
Kısa hatırlatma ve sonuç
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım ya da hukuk tavsiyesi değildir. Somut bir kayıp yaşadıysanız bankanızla görüşün ve gerekirse bir avukata danışın.
Özetle internet dolandırıcılığı türleri değişse de yöntem aynı kalır: aciliyet, otorite ve kazanç vaadi. Kod, şifre ya da para istenen her durumda durun ve kurumu kendiniz arayın. Mağdur olursanız sırayı hatırlayın: önce banka, sonra savcılık, ardından USOM ve ilgili kurumlar. Bu düzen, hem paranızı hem de emeğinizin karşılığı olan maaşınızı korumanın en sağlam yoludur.
Son olarak bu bilgileri çevrenizle paylaşın. Çünkü bir iş arkadaşınızı ya da anne babanızı bilgilendirmek, belki de onların bir aylık maaşını kurtarır. Güvenlik, tek başına değil birlikte alınan bir önlemdir.
Sık sorulan sorular
Dolandırıcıya para gönderdim, paramı geri alabilir miyim?
Mümkün, ancak hız belirleyicidir. Hemen bankanızı arayın ve işleme itiraz edin; banka alıcı bankaya bildirim yaparak tutarı bloke ettirmeye çalışır. Ardından savcılığa suç duyurusunda bulunun. Para karşı hesapta duruyorsa iade şansı yüksektir. Ancak para çekildiyse süreç ceza davasına ve tazminat talebine döner, bu da zaman alır.
Bankam telefonla doğrulama kodu ister mi?
Hayır. Bankalar tek kullanımlık doğrulama kodunu, şifrenizi ya da kartınızın tamamını telefonla sormaz. Arayan kişi numarası banka gibi görünse bile bu bilgileri vermeyin. Telefonu kapatın, ardından kartınızın arkasındaki numarayı kendiniz arayın. Böylece gerçekten bankayla konuştuğunuzdan emin olursunuz ve sahte aramanın etkisini tamamen kırarsınız.
Hesabımı başkasına kullandırmak neden suç sayılabilir?
Çünkü dolandırıcılar mağdurdan aldıkları parayı iz kaybettirmek için başkasının hesabından geçirir. Hesabını kiraya veren kişi, bu para trafiğinin ilk halkası olur. Bu yüzden soruşturmada şüpheli konumuna düşebilir ve hesabı bloke olabilir. Birkaç yüz liralık teklif, uzun bir yargı sürecine ve bankacılık sorunlarına dönüşebilir.
Şüpheli bir siteyi nereye bildirebilirim?
Oltalama sitelerini USOM üzerinden bildirebilirsiniz; kurum zararlı adresleri listeler ve erişim engeli sürecini başlatabilir. Ayrıca taklit edilen banka ya da kurumun müşteri hizmetlerine de haber verin. Sahte yatırım sitelerini ise SPK'ya iletebilirsiniz. Bildirim yaparken ekran görüntüsü ve tam adresi saklamanız süreci kolaylaştırır.
Kargo SMS'indeki linke tıkladım ama bilgi girmedim, risk var mı?
Bilgi girmediyseniz risk genellikle düşüktür, yine de önlem alın. Telefonunuza bilinmeyen bir uygulama yüklendiyse hemen silin. Tarayıcı geçmişini temizleyin ve bankacılık şifrenizi değiştirin. Sonraki günlerde hesap hareketlerinizi takip edin. Beklemediğiniz bir işlem görürseniz bankanızı arayıp kartınızı kapattırın ve itiraz sürecini başlatın.
Dolandırıcılık mağduru olduğumu nereye bildirmeliyim?
Önce bankanızı arayın, çünkü para hareketini en hızlı durdurabilecek yer orasıdır. Sonra Cumhuriyet Başsavcılığına ya da en yakın emniyet birimine suç duyurusunda bulunun. e-Devlet üzerinden de başvuru yapabilirsiniz. Elinizdeki mesajları, dekontları ve arama kayıtlarını silmeden saklayın; bunlar soruşturmanın temel delilleridir.

