İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

İçindekiler
- İhbar tazminatı nedir, kim kime öder?
- Bildirim süreleri kıdeme göre nasıl değişir?
- Kıdeme göre ihbar tazminatı tablosu
- Gün sayısı ile tutarı nasıl çarparsınız?
- Bildirim süresine uyulmazsa ne olur?
- Bu yükümlülüğü kim kime öder?
- Bu süreler sözleşmeyle uzatılabilir mi?
- Haklı nedenle fesihte bu tazminat doğar mı?
- İşçi haklı nedenle işten çıkarsa ne olur?
- İşveren haklı nedenle çıkarırsa ne olur?
- Günlük giydirilmiş brüt ücreti nasıl bulursunuz?
- Örnek hesap: ihbar tazminatında beş yıl altı aylık bir çalışan
- Bordrodan hangi kalemleri düşersiniz?
- Neden gelir vergisi düşer, SGK primi düşmez?
- İhbar tazminatı ile kıdem tazminatı arasındaki farklar nelerdir?
- En az bir yıl çalışma şartı var mı?
- İkale teklif edilirse bu hak ne olur?
- Zamanaşımı süresi ne kadardır?
- Ödeme gecikirse faiz nasıl işler?
- Hangi belgeler talebinizi güçlendirir?
- Hesaplamada sık yapılan hatalar nelerdir?
- Ödemeyi alamazsanız hangi yola başvurursunuz?
- Dava açarsanız masraf ve süreyi nasıl planlarsınız?
İhbar tazminatı nedir, kim kime öder?
İhbar tazminatı, süreli fesihte bildirim süresine uymayan tarafın karşı tarafa verdiği peşin ücret tutarıdır. 4857 sayılı Kanun m.17 bu süreleri kıdeme göre sıralar. Taraf bu süreye uymazsa, o süreye düşen ücreti peşin öder; işte bu ödemeyi ihbar tazminatı olarak adlandırırız.
Ödeme karşılıklı işler. Hem işveren işçiye hem işçi işverene bu tutarı borçlanabilir, önemli olan kimin bildirim süresine uymadığıdır. Bu yüzden “bu yalnız işverenin yükü” düşüncesi yanlıştır, kural her iki tarafı aynı şekilde bağlar. Bu nedenle fesih bildirimini okurken önce hangi tarafın süreye uyduğuna, sonra tutara bakarsınız.
Rakamı tahmin etmeyin. İhbar tazminatı hesaplama aracına işe giriş tarihinizi, çıkış tarihinizi ve yemek, yol gibi düzenli ödemeler dahil brüt ücretinizi girin, brüt ve net tutarı birlikte görürsünüz.
Bu ödeme, işten ayrılma dosyanızdaki tek kalem olmayabilir. Kıdem tazminatı ve kullanılmayan yıllık izin ücreti de aynı fesihte ayrı kalemler olarak doğabilir; bu yüzden üç kalemi de tek bir listede takip etmeniz işinizi kolaylaştırır.
Bildirim süreleri kıdeme göre nasıl değişir?
Süreleri dört kademeye ayırırız, her kademe öncekinin tam iki katı uzunluktadır. Kıdem büyüdükçe bildirim süresi de büyür, çünkü kanun uzun süredir çalışan işçiye daha geniş bir hazırlık payı tanır.
Altı aydan az kıdemde iki hafta, altı ay ile bir yıl altı ay arasında dört hafta, bir yıl altı ay ile üç yıl arasında altı hafta, üç yıldan fazla kıdemde sekiz hafta süre geçerlidir. Bu kademeleri ihbar süreleri sayfası da ayrıca listeler.
Süre takvim haftası olarak işler, iş günü olarak değil. Hafta sonları ve resmî tatiller de süreye girer; bu ayrımı kaçıran çoğu işçi hesabı eksik yapar. Dört kademenin ortak noktası şudur: hiçbiri işveren veya işçinin tercihine bağlı değildir, kanun süreyi doğrudan belirler.
Bu kademeler yalnızca süreli feshte geçerlidir. Haklı nedenle yapılan ayrılmalarda farklı bir rejim işler ve bildirim süresi hiç aranmaz; bu ayrımı aşağıdaki bölümlerde ayrıca açıklıyoruz.
Kıdeme göre ihbar tazminatı tablosu
Aşağıdaki tablo dört kademeyi ve karşılık gelen gün sayısını özetler. Brüt tutarı bulmak için gün sayısını günlük brüt ücretinizle (yemek ve yol yardımı dahil) çarparsınız.
| Kıdem süresi | Bildirim süresi | Gün sayısı |
|---|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta | 14 gün |
| 6 ay - 1,5 yıl | 4 hafta | 28 gün |
| 1,5 yıl - 3 yıl | 6 hafta | 42 gün |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta | 56 gün |
Tam yıl sınırında kalan işçi dikkatli olmalıdır. Kıdemi tam bir yıl altı ay olan işçi, bir gün eksikse dört haftalık kademede, bir gün fazlaysa altı haftalık kademede yer alır. Çıkış tarihinizi gün gün kontrol edin; gün sayısını yuvarlamadan, tam sayı olarak kullanırsınız.
Kıdeminizi işe giriş ve çıkış tarihinizden kendiniz de sayabilirsiniz, ancak ay ve gün farkını elle hesaplamak hata payı taşır. e-Devlet’teki SGK hizmet dökümü, giriş ve çıkış tarihinizi gün bazında gösterir; bu dökümü tabloyla birlikte saklayın.
Gün sayısı ile tutarı nasıl çarparsınız?
Hesap tek bir çarpımdan ibarettir: kademenize karşılık gelen gün sayısı çarpı günlük giydirilmiş brüt ücret. Önce kademeyi bulursunuz, sonra günlük ücreti bordronuzdan alırsınız.
Üç yıldan fazla kıdemi olan bir işçi için gün sayısı 56’dır. Günlük brüt ücretiniz (yemek ve yol yardımı dahil) 2.000 TL ise brüt tutar 56 çarpı 2.000 TL, yani 112.000 TL çıkar. Aynı mantık diğer kademeler için de geçerlidir.
Giydirilmiş ücreti çıplak maaşla karıştırmayın; yemek, yol, düzenli prim gibi süreklilik taşıyan ödemeler de bu hesaba girer. Bu ayrımı atlayan işçi tutarı eksik bulur.
İkinci örnek: sekiz aylık kıdem
Daha kısa bir kıdemle de örnek görelim. İşçinin kıdemi sekiz aydır, bu yüzden altı ay ile bir yıl altı ay arasındaki kademeye girer ve gün sayısı 28 olur. Günlük brüt ücreti 1.200 TL ise brüt tutar 28 çarpı 1.200 TL, yani 33.600 TL çıkar.
Bu örnek, kıdem kısa olsa da tutarın küçümsenmeyecek büyüklükte olabileceğini gösterir. Sekiz aylık bir işçi de tutarını talep etmekten vazgeçmemelidir, çünkü bir yıllık kıdem şartı burada aranmaz.
Bildirim süresine uyulmazsa ne olur?
Taraf bu süreye uymazsa, uyulmayan süreye düşen ücreti peşin öder. Yani taraf, karşı tarafı bu süre boyunca çalıştırmak istemiyorsa, o süreye düşen ücreti tazminat olarak öder ve iş sözleşmesi hemen sona erer.
Önünüzde iki yol vardır:
- Taraf, bildirim süresi boyunca karşı tarafı çalıştırır, ücretini normal şekilde öder.
- Taraf, süreyi beklemeden ayrılmak ister, o süreye düşen ücreti peşin öder; bu ödeme ihbar tazminatıdır.
Hangi yolu seçtiğini fesih bildiriminde arayın. Bildirimde “bugün itibarıyla” ifadesi varsa ve süre tanınmamışsa, o süreye düşen tutarı size vermesi gerekir. İkinci yol seçildiğinde tarih, tutar ve gün sayısı yazılı belgede açıkça görünmelidir.
Bildirimde hiçbir süre veya tutar yazmıyorsa bunu boşluk olarak görmeyin. Yazılı bir belge istemediğiniz anlamına gelmez; eksik bildirimi kendiniz not edin ve tarihini kaydedin, ileride bu kayıt talebinizi destekler.
Bu yükümlülüğü kim kime öder?
Kural karşılıklı işler: süreli fesihte bildirim süresine uymadan sözleşmeyi bitiren taraf, karşı tarafa bu tutarı öder. İşveren işçiyi aniden çıkarırsa işçiye öder; işçi haber vermeden işten çıkarsa işverene öder.
Bu karşılıklılığı çoğu işçi bilmez. Dolayısıyla yeni işe başlamak için aceleyle istifa eden işçi, eski işverene bu tutarı borçlanabilir. Örneğin günlük brüt ücreti 1.500 TL olan ve iki yıllık kıdemi bulunan bir işçi, haber vermeden ayrılırsa 42 gün üzerinden, yani 63.000 TL üzerinden işverene borçlanabilir. İşveren bu miktarı kıdem tazminatından veya son maaştan düşebilir, ancak bu işlemi yazılı olarak bildirmelidir.
Peki bu riski nasıl azaltırsınız? İstifa dilekçenizde bildirim süresini belirtin ve mümkünse o süre boyunca çalışmayı sürdürün; böylece bu borç doğmaz.
Bu süreler sözleşmeyle uzatılabilir mi?
Evet, ama tek yönde. Kanundaki süreler asgaridir; sözleşme veya toplu iş sözleşmesi bu süreleri artırabilir, fakat kanuni sürenin altına hiçbir şekilde inemez. Bu yüzden iş sözleşmenizi okurken bildirim süresi maddesine dikkat edin.
Sözleşme süreyi artırmışsa hesabı artan süre üzerinden yaparsınız. Sözleşme üç yıldan fazla kıdem için on iki hafta öngörüyorsa, kanundaki sekiz hafta yerine on iki haftayı esas alırsınız.
Bazı işverenler sözleşmede uzun süre yazar, uygulamada kısa süre tanır. Böyle bir uyumsuzlukta yazılı sözleşme hükmü önde gelir ve işçi fark talep edebilir. Sözleşmenizi imzalarken bu maddeyi işaretleyin, ileride ispat kolaylığı sağlar.
Toplu iş sözleşmesi kapsamındaysanız sendikanızdan güncel maddeyi isteyin. Toplu sözleşmeler genelde bireysel sözleşmeden daha uzun bir süre öngörür ve bu süre tüm işyerindeki işçiler için aynı şekilde geçerlidir.
Haklı nedenle fesihte bu tazminat doğar mı?
Hayır, haklı nedenle yapılan derhal fesihlerde bu hak doğmaz. Bu fesih türü süreli fesih değildir; taraf, bildirim süresi beklemeden sözleşmeyi anında bitirir ve bu fesih türünde bildirim yükümlülüğü hiç işlemez.
Bu hak yalnız süreli feshte, yani normal şartlarda önceden haber verilmesi gereken feshte ortaya çıkar. Haklı nedenle fesih ayrı bir rejime bağlıdır ve kendi koşullarını taşır.
Fesih türlerinin tam karşılaştırmasını fesih türleri sayfasında bulursunuz; hangi durumda hangi tazminatın doğduğunu orada madde madde görürsünüz.
Pratikte bu ayrımı karıştıran işveren sıklıkla “haklı nedenle çıkardım” der ama belgeyle desteklemez. Böyle bir durumda iddiayı sorgulayın ve fesih bildiriminin hangi maddeye dayandığını yazılı olarak isteyin.
İşçi haklı nedenle işten çıkarsa ne olur?
İşçi haklı nedenle (m.24) derhal fesih yaparsa bu tutarı talep edemez; çünkü bu da süreli fesih kapsamına girmez. Buna karşılık işçi, kıdem şartını taşıyorsa kıdem tazminatı alabilir.
Ücretin ödenmemesi, sağlık koşullarının bozulması veya ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık gibi nedenler m.24 kapsamına girer. Bu durumda işçi derhal ayrılma hakkını kullanır ve bildirim süresini beklemez.
Haklı fesih ile istifa arasındaki farkı istifa eden hakları sayfası ayrıntılı anlatır; ihbar süresi ve haklı fesih sözlük maddeleri tanımları netleştirir.
İşçi bu yolu seçerken nedeni açıkça ve yazılı biçimde bildirmelidir. Belirsiz veya genel bir ifade, sonradan mahkemede nedeni ispatlamayı zorlaştırır; bu yüzden somut tarih ve olayı dilekçeye yazın.
İşveren haklı nedenle çıkarırsa ne olur?
İşveren m.25 kapsamında haklı nedenle derhal fesih yaparsa işçiye bu tutarı ödemez. Bu fesih de süreli fesih değildir, dolayısıyla bildirim yükümlülüğü burada da işlemez.
Ancak işverenin bu hakkı kullanması sıkı koşullara bağlıdır. İddia ettiği olayı somut biçimde kanıtlamalıdır; aksi halde fesih haksız hale gelir ve işçinin hem kıdem hem bu tutarı isteme hakkı doğar.
Bu yüzden işveren “haklı nedenle çıkardık” derse, dayandığı tutanağı ve belgeyi görmeden kabul etmeyin. Belge zayıfsa itiraz hakkınız vardır; itirazınızı yazılı olarak kayda geçirin.
Tutanağın tarihine de bakın. İşveren, iddia ettiği olayı öğrendiği günden itibaren altı iş günü içinde fesih yapmamışsa, bu süre geçtikten sonra yapılan fesih haksız hale gelir ve dosyanız güçlenir.
Günlük giydirilmiş brüt ücreti nasıl bulursunuz?
Günlük tutarı bulmak için aylık brüt ücretinizi (yemek, yol ve düzenli prim dahil) otuza bölersiniz. Bu toplam ücret, çıplak maaşa ek olarak süreklilik taşıyan ödemeleri de içerir.
Çıplak brüt maaşınız 30.000 TL, aylık yemek yardımı 1.500 TL, yol yardımı 900 TL ise toplam aylık brüt ücretiniz 32.400 TL çıkar. Bu tutarı otuza bölersiniz ve günlük ücret 1.080 TL olur.
Fesih tarihindeki güncel ücreti esas alın, son on iki ayın ortalamasını değil; kanun fesih anındaki ücreti referans gösterir. Zam aldıysanız güncel tutarı kullanın, eski bordroyu değil.
Yemek ve yol yardımı nakit değil kart veya servis şeklinde veriliyorsa da hesaba girer; önemli olan ödemenin düzenli ve süreklilik taşıması, nakit olup olmaması değil. Fazla mesai ve tek seferlik ikramiye gibi düzenli olmayan ödemeler ise bu hesaba girmez. Yıllık ikramiyeniz düzenli ödeniyorsa onun on ikide birini de aylık tutara eklersiniz; bu ayrıntıyı atlayan işçi günlük ücretini düşük bulur.
Örnek hesap: ihbar tazminatında beş yıl altı aylık bir çalışan
Varsayımsal bir örnek üzerinden gidelim. İşveren, beş yıl altı ay kıdemi olan bir çalışanı işten çıkardı ve bildirim süresine uymadı. Çıplak brüt maaşı 38.000 TL, aylık yemek yardımı 2.000 TL, aylık yol yardımı 1.200 TL.
Kıdemi üç yıldan fazla olduğu için gün sayısı 56 çıkar. Hesabı tabloda gösterelim.
| Kalem | İşlem | Tutar |
|---|---|---|
| Giydirilmiş aylık brüt | 38.000 + 2.000 + 1.200 | 41.200 TL |
| Günlük brüt ücret | 41.200 / 30 | 1.373,33 TL |
| Brüt tutar | 1.373,33 × 56 | 76.906,48 TL |
| Gelir vergisi | dilime göre değişir, varsayım %15 | 11.535,97 TL |
| Damga vergisi | binde 7,59 | 583,92 TL |
| Net tutar | brüt eksi gelir vergisi eksi damga | 64.786,59 TL |
Bu örnekte gelir vergisi oranı bir varsayımdır; gerçek oran yıllık toplam gelirinizin vergi dilimine göre değişir. SGK primi tabloya hiç girmez, çünkü bu ödeme prim kesintisine tabi değildir.
Hesaplama aracı hangi bilgileri ister?
Aracı kullanırken işe giriş tarihini, çıkış tarihini ve çıplak brüt ücretinizi girersiniz; yemek, yol ve düzenli prim gibi kalemleri de ayrı kutucuklara eklersiniz. Araç kademeyi otomatik bulur, gün sayısını belirler ve brüt ile net tutarı aynı ekranda gösterir.
Aynı hesabı kendi verilerinizle tekrarlamak için ihbar tazminatı hesaplama aracını kullanın; aracı periyodik olarak tekrar çalıştırmanızı öneririz, çünkü vergi dilimi yıl içinde değişebilir.
Bordrodan hangi kalemleri düşersiniz?
İki kalem düşer: gelir vergisi ve damga vergisi. Damga vergisi oranı sabittir; bu oranı brüt tutarın binde 7,59’u olarak bulursunuz. Gelir vergisi payı ise yıllık toplam gelirinize bağlı dilime göre değişir, bu yüzden tek bir sabit oran veremeyiz.
SGK bu tutardan prim almaz, çünkü bu ödeme çalışmadığınız bir döneme karşılık gelir; hizmet karşılığı bir ücret değildir. Bordronuzda SGK primi kesintisi görürseniz bu bir yanlıştır, itiraz edin.
Bordronuzu yalnız toplam tutara bakarak onaylamayın. Her kalemi ayrı satırda isteyin; işveren tek bir “net ödeme” rakamı verirse hangi kesintinin ne kadar olduğunu göremezsiniz.
Bordronuzda tutarın hangi dönemin maaşıyla birlikte göründüğüne de dikkat edin; bazı işverenler bu tutarı normal maaşla aynı satırda gösterip kesintileri karıştırır. Kalemleri bordrodan tek tek kontrol edin:
- Brüt tutarı doğru gün sayısıyla hesapladınız mı
- Gelir vergisi payı dilime uygun mu
- Damga vergisi binde 7,59 oranında mı
- SGK primi hiç görünmüyor mu
Neden gelir vergisi düşer, SGK primi düşmez?
Kanun bu ödemeyi ücret sayar, ücretler de gelir vergisine tabidir. Kıdem tazminatının aksine, kanun bu tutar için ayrı bir vergi istisnası tanımaz; bu yüzden brüt tutardan gelir vergisi dilimine göre pay düşer.
Bu fark çoğu işçinin kafasını karıştırır. Çünkü iki tazminat da işten ayrılma sırasında elinize geçer, ama vergi muamelesi tamamen ayrışır. Kıdem tazminatı istisnalıdır, bu tutar istisnasızdır.
Dilim hesabı yıl içindeki toplam gelirinize bağlıdır. Yıl başında aldığınız bir tutar, yıl sonunda alacağınızdan farklı bir dilimde vergilenebilir; net tutarı tahmin ederken tarihi de göz önünde bulundurun.
Bu nedenle net tutarı kesin bir rakamla söylemek zordur; aracı kendi verilerinizle çalıştırmak, varsayıma göre tahmin etmekten daha güvenilir sonuç verir.
İhbar tazminatı ile kıdem tazminatı arasındaki farklar nelerdir?
İki tazminat farklı kurallara bağlıdır ve birbirinin yerine geçmez. Kıdem tazminatı en az bir yıllık çalışmayı ve belirli hak doğurucu fesih biçimlerini ister; bu tutarda böyle bir kıdem eşiği yoktur, kısa süreli çalışmada da doğar.
Vergi tarafında da ayrışırlar: kıdem tazminatı gelir vergisinden istisnadır, bu tutar değildir ve brüt tutardan gelir vergisi düşer. İkisinden de SGK primi düşmez, bu noktada ortaktırlar.
Fesih nedeni açısından da fark vardır. Haklı nedenle yapılan derhal fesihte bu tutar hiç doğmaz, ama kıdem şartı sağlanıyorsa kıdem tazminatı yine doğabilir. Bu yüzden iki kalemin doğup doğmadığını fesih türüne göre ayrı ayrı değerlendirirsiniz.
Hesap yönteminde de fark vardır. Kıdem tazminatı her tam yıl için otuz günlük ücrete eşittir; bu tutar ise kıdem kademesine göre 14, 28, 42 veya 56 günlük ücrete eşittir. Kıdem hesabı için kıdem tazminatı hesaplama aracını, bu hesap için ihbar tazminatı aracını kullanın. İşveren ödemeyi geciktirirse izleyeceğiniz yolu işverenim kıdem tazminatımı ödemiyor yazısı anlatır.
En az bir yıl çalışma şartı var mı?
Hayır, bu tutarın doğması için bir yıllık kıdem şartı yoktur. Altı aydan az çalışan bir işçi de, bildirim süresine uyulmadan çıkarılırsa iki haftalık tutarı alır. Kıdem büyüdükçe gün sayısı büyür, ama eşik yoktur.
Bu nokta kıdem tazminatıyla en çok karıştırılan ayrımdır. Kıdem tazminatı bir yıl altında hiç doğmaz, bu tutar ise ilk günden itibaren kademeli olarak işler. Bu yüzden yeni başladığınız bir işten aniden çıkarılsanız bile hesabı yapmadan hakkınızdan vazgeçmeyin.
Kısa süreli bir işte çalışıp aniden çıkarılan işçi bu yüzden yine de hak sahibidir; tutarı küçük görünse de talep etmekten vazgeçmemelidir. Kıdeminiz ne kadar kısa olursa olsun, kademeye karşılık gelen gün sayısını hesaba katmayı ihmal etmeyin.
İkale teklif edilirse bu hak ne olur?
İkale, tarafların anlaşarak sözleşmeyi bitirmesidir ve kendi başına bu hakkı doğurmaz, çünkü fesih bildirimi yerine ortak irade vardır. Ancak anlaşma metnine bu tutar da eklenebilir, bu tamamen pazarlık konusudur.
İşveren ikale teklif ederken genelde “makul yarar” içeren ek ödeme sunar. Bu ek ödeme içinde bu kalem varsa metinde ayrıca gösterilmesini isteyin, aksi halde sonradan ayrıştırmak zorlaşır.
İmzalamadan önce teklif edilen toplam tutarı kendi hesabınızla karşılaştırın. Toplam, kıdem ve bu tutarın toplamından düşükse fark için pazarlık payınız vardır; imza atmadan önce bu farkı gündeme getirin.
İkale teklifini imzalamadan önce ikale sözleşmesi teklif edildi, imzalamalı mıyım yazısındaki kontrol listesini okuyun; her kalemi ayrı satırda görmek işinize yarar.
Zamanaşımı süresi ne kadardır?
Bu alacakta zamanaşımı süresi beş yıldır. Süre fesih tarihinde başlar ve bu süre boyunca talebinizi arabuluculuk veya dava yoluyla ileri sürebilirsiniz.
Bu süre 25 Ekim 2017 ve sonrasında muaccel olan alacaklar için geçerlidir. Arabuluculuk başvurusu süreyi durdurur, dava açmak ise süreyi keser; bu ayrımı bilmek dosyanızı zamanında ilerletmenize yardımcı olur.
Beş yıl uzun görünse de belgeler zamanla kaybolur, tanıklar işten çıkar. Bu yüzden süreyi sonuna bırakmayın, erken adım atın.
Takviminize üç tarih yazın: fesih günü, yazılı talebinizin tarihi, arabuluculuk başvuru tarihi. Bu üç tarihi elinizde tutan bir işçi, karşı tarafın “çok geç kaldınız” savunmasını kolayca boşa çıkarır.
Ödeme gecikirse faiz nasıl işler?
İhbar tazminatı alacağına fesih tarihinden itibaren yasal faiz işler. Bu oran, kıdem tazminatında uygulanan mevduat faizinden farklıdır; kıdem alacağına mevduata uygulanan en yüksek faiz işlerken, bu tutara yasal faiz uygulanır. Aradaki fark küçümsenmeyecek kadar büyüktür, bu yüzden iki kalemi ayrı satırlarda takip edin.
Ödeme gecikirse faiz, fesih tarihinden ödeme gününe kadar işlemeye devam eder. Talebinizi arabulucu veya mahkeme önüne taşırken faiz talebini ayrıca dile getirin; aksi halde yalnız ana tutar üzerinden karar çıkabilir.
Faiz hesabı karmaşık görünse de mantığı basittir: gecikme süresi uzadıkça tutar büyür. Bu nedenle işveren “biraz daha bekleyin” derse, bu teklifin sizin aleyhinize değil lehinize işlediğini bilerek karar verin; yeter ki zamanaşımı süresini kaçırmayın.
Hangi belgeler talebinizi güçlendirir?
Dosyanızın gücü elinizdeki belgeye bağlıdır. Şu evrakı bir araya getirin:
- İş sözleşmesi ve bildirim süresine ilişkin ek madde
- Fesih bildirimi veya tutanağı, varsa tarih damgası
- Son aylara ait bordrolar ve banka hesap dökümü
- e-Devlet’ten işten ayrılış bildirgesi ve SGK hizmet dökümü
- Yemek, yol ve prim ödemelerini gösteren kayıtlar
Belgeleri e-Devlet üzerinden PDF olarak indirin ve tarih sırasına göre dizin. Eksik belge sizi durdurmasın; banka ekstresi ve mesaj kayıtları da mahkeme için delil taşır.
Dijital kopyaları iki ayrı yere yedekleyin. Telefon değiştiren veya hesabını kapatan işçi, en kritik mesajları aylar sonra kaybeder; bu yüzden önemli yazışmaları bugünden bir buluta aktarın.
Hesaplamada sık yapılan hatalar nelerdir?
Çoğu işçi aynı noktalarda hata yapar ve tutarını eksik hesaplar. Şu hatalar hesabı ve dosyayı zayıflatır:
- Kıdem kademesini yanlış belirlemek, ay ve gün hesabını atlamak
- Çıplak ücret üzerinden hesap yapıp yemek ve yol yardımını unutmak
- Hafta sayısını iş günü sanmak, hafta sonlarını hesaba katmamak
- SGK priminin düştüğünü düşünüp bordroyu kontrol etmemek
- Haklı fesih ile süreli feshi birbirine karıştırmak
- Beş yıllık zamanaşımı süresini son aya bırakmak
- Sözleşmedeki uzatılmış süreyi fark etmeden kanuni süre üzerinden hesap yapmak
Bu hataların çoğunu bordro ve sözleşmeyi dikkatle okuyarak önlersiniz. Şüpheniz varsa hesabı araçla tekrar yapın ve farkı not edin.
Ödemeyi alamazsanız hangi yola başvurursunuz?
Önce yazılı talep gönderin; kısa bir ihtar bile talebinizin tarihini sabitler. İhtarda giriş ve çıkış tarihinizi, fesih nedenini, istediğiniz tutarı ve ödeme için verdiğiniz süreyi açıkça yazın.
Ardından 7036 sayılı Kanun gereği zorunlu arabuluculuk aşamasına başvurun, çünkü işçilik alacağı davalarında bu aşama dava şartıdır. Arabuluculuk üç ile dört hafta içinde biter. Anlaşma çıkmazsa iş mahkemesinde alacak davası açabilirsiniz; dava süresi dosyaya göre değişir ama genelde bir ile iki yıl sürer.
Süreç boyunca işten ayrılma destek kategorisindeki diğer yazılar, çıkış kodu kontrolü ve belge toplama konusunda size yol gösterir.
Arabuluculuk büroları adliyelerin bünyesinde çalışır ve başvuru formu kısadır; e-Devlet üzerinden de randevu alabilirsiniz. Toplantıya giderken yukarıdaki belge listesini yanınızda bulundurun.
Dava açarsanız masraf ve süreyi nasıl planlarsınız?
Arabuluculuk başvurusunda işçi ücret ödemez, büro süreci yürütür. Anlaşma sağlanırsa tutanak ilam hükmü taşır; işveren ödemezse doğrudan icra takibine geçersiniz.
Anlaşma çıkmazsa dava açarsınız. Başvuru harcı ve gider avansı birkaç bin lirayı bulur, ancak davayı kazanırsanız mahkeme bu gideri karşı tarafa yükler. Faiz de süreç boyunca işlemeye devam eder, bu nedenle uzama sizi zarara uğratmaz. Belirsiz alacak davası açmak da bir seçenektir; tutarı kesin bilmiyorsanız bu yol harç riskini azaltır ve bilirkişi raporundan sonra talebinizi netleştirirsiniz.
Toplantıya ve duruşmaya hazırlıklı gidin. Hesap dökümünüzü, bordroları ve ihtarnameyi yanınıza alın; kabul edeceğiniz en düşük tutarı önceden belirleyin, masada tereddüt yaşamazsınız. Dosyanızı kronolojik sırayla tutarsanız hem arabulucu hem hâkim süreci daha hızlı değerlendirir.
Sürecin başından sonuna kadar her adımı yazılı hale getirin: fesih bildirimi, kendi hesabınız, ihtarname, arabuluculuk tutanağı. Bu düzen, dosyanızın gücünü belirleyen tek şeydir ve sonucu büyük ölçüde sizin elinizde tutar.
Geçen terimler
- İhbar (bildirim) süresiBelirsiz süreli sözleşmeyi feshetmeden önce karşı tarafa tanınması gereken süre.
- Haklı nedenle fesihKanunda sayılan ağır nedenlerle, bildirim süresi olmaksızın derhal fesih.
Sık sorulan sorular
İhbar tazminatı kaç gün üzerinden hesaplanır?
Kıdeminize karşılık gelen bildirim süresinin gün sayısı tutarı belirler. Altı aydan az kıdemde 14 gün, altı ay ile bir yıl altı ay arasında 28 gün, bir yıl altı ay ile üç yıl arasında 42 gün, üç yıldan fazla kıdemde 56 gün sayarsınız. Bu sayıyı günlük brüt ücretle çarparsınız. Sözleşmeniz daha uzun bir süre tanımlıyorsa o süreyi esas alırsınız.
Bu tazminatı brüt mü net mi alırsınız?
Önce brüt tutarı bulursunuz, sonra iki kesintiyi düşersiniz. Brüt tutardan gelir vergisi payı ve binde 7,59 damga vergisi düşer, çünkü kanun bu ödemeyi ücret sayar ve ayrı bir vergi istisnası tanımaz. SGK primi düşmez, çünkü ödeme çalışmadığınız bir döneme karşılıktır. Bordronuzda hangi kalemin yer aldığını kontrol edersiniz.
İşçi istifa ederse bu tazminatı öder mi?
Evet, bildirim süresine uymadan istifa eden işçi işverene bu tutarı borçlanabilir, çünkü yükümlülük iki tarafı birden bağlar. İşveren bu miktarı kıdem tazminatından veya son ücretten düşebilir. Haklı nedenle istifa ederseniz bu borç doğmaz, çünkü haklı fesih süreli fesih kapsamına girmez. Bu yüzden istifa dilekçenizde süre tanımanız işinize yarar.
Haklı nedenle fesihte bu tazminat doğar mı?
Hayır, haklı nedenle yapılan derhal fesihlerde bu hak doğmaz, çünkü bu fesih türü bildirim süresi beklemeden sonuç doğurur. İşçi m.24 kapsamında haklı nedenle işi bırakırsa kıdem tazminatı alabilir ama bu kalemi talep edemez. İşveren m.25 kapsamında haklı nedenle çıkarırsa işçiye bu tutarı ödemez. Bu hak yalnız süreli fesihte, bildirim süresine uyulmadığında ortaya çıkar.
Bu tazminat ile kıdem tazminatı aynı anda alınır mı?
Şartlar uyuyorsa evet, ikisi aynı fesihte birlikte doğar ve ayrı kalemler olarak talep edersiniz. Kıdem tazminatı en az bir yıllık çalışmayı ister, bu tutarda böyle bir eşik yoktur. Dolayısıyla kısa süreli bir işte yalnız bu tazminatı alabilirsiniz. İkisi farklı kurallara bağlıdır, hesabı ayrı yaparsınız.
Bu tazminatta zamanaşımı ne zaman başlar?
Zamanaşımı süresi beş yıldır ve süre fesih tarihinden itibaren işler. Bu süre 25 Ekim 2017 ve sonrasında muaccel olan alacaklar için ek madde 3 kapsamında geçerlidir. Arabuluculuk başvurusu süreyi durdurur, dava açmak süreyi keser. Süreyi kaçırmamak için fesih tarihini not edersiniz.

