BugünAsgari ücret (net)28.075,50 ₺Kıdem tavanı73.729,87 ₺SGK tavanı297.270,00 ₺1. dilim eşiği190.000,00 ₺tüm rakamlar →

Para ve Haklar

Ölüm İzni Kaç Gün? Hangi Yakınlar İçin Ücretli İzin Var?

15 dk okuma
Ölüm İzni Kaç Gün? Hangi Yakınlar İçin Ücretli İzin Var?
Ölüm izni ana, baba, eş, kardeş ve çocuk için üç gün ücretlidir. Kayınvalide ve dede durumu, hafta sonu, başka ildeki cenaze ve yol izni seçenekleri.
İçindekiler
  1. Ölüm izni kaç gün ve hangi yakınlar için verilir?
  2. Ölüm izni hangi kanun maddesine dayanır?
  3. Ölüm izni ücretli mi, bordroda nasıl görünmeli?
  4. Hangi yakınların ölümü kanunun kapsamına girer?
  5. Dede, nine, kayınvalide veya kayınpeder için ölüm izni var mı?
  6. Ölüm izni yıllık izinden düşülür mü?
  7. Ölüm hafta sonuna veya resmî tatile denk gelirse ne olur?
  8. Ölüm izni ölüm gününden mi başlar?
  9. Cenaze başka ildeyse yol izni alabilir misiniz?
  10. Cenaze işlemleri üç günü aşarsa hangi seçenekleriniz var?
  11. Deneme süresinde veya kısmi süreli çalışıyorsanız hakkınız var mı?
  12. Memurun ölüm izni ile işçinin ölüm izni arasındaki fark
  13. Örnek hesap: ölüm izni ücretsiz sayılırsa kaybınız ne olur?
  14. Ölüm izni için hangi belgeyi hazırlamalısınız?
  15. Ölüm iznini nasıl talep etmelisiniz?
  16. İşveren ölüm iznini vermezse ne yapmalısınız?
  17. Ölüm izninde en sık yapılan hatalar
  18. Ölüm izni dışında hangi haklar ve ödemeler gündeme gelir?
  19. Toplu sözleşme daha geniş ölüm izni tanıyabilir mi?
  20. Zor günlerde hakkınızı korumak için hangi kaydı saklamalısınız?

Ölüm izni kaç gün ve hangi yakınlar için verilir?

Ölüm izni, İş Kanunu’na tabi işçiye ana veya babasının, eşinin, kardeşinin ya da çocuğunun ölümü hâlinde tanınan üç günlük ücretli mazeret iznidir. İşveren bu günlerin ücretini tam öder ve yıllık izninizden düşemez. Dede, nine, kayınvalide veya kayınpeder ise kanundaki listede yer almaz.

Yakınınızı kaybettiğiniz günlerde kanun maddesi okumak kimsenin aklına gelmez. Bu yüzden bu yazıyı kısa adımlar hâlinde hazırladık: kimin ölümünde izin doğar, günler nasıl sayılır, cenaze başka şehirdeyse ne yaparsınız ve işveren izni vermezse hangi yolu izlersiniz.

İzin dönüşünde bakiyenizi kontrol etmek isterseniz yıllık izin hesaplama aracına işe giriş tarihinizi girin. Ölüm izni bu hesaptan tek bir gün bile eksiltmez; araçta gördüğünüz yıllık izin günleri ayrı hakkınızdır.

Ölüm izni hangi kanun maddesine dayanır?

Dayanak, 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Mazeret izni” başlıklı Ek 2. maddesidir. Madde, işçiye evlenmesi veya evlat edinmesi ya da ana veya babasının, eşinin, kardeşinin, çocuğunun ölümü hâlinde üç gün ücretli izin verileceğini yazar. Metnin tamamını mevzuat.gov.tr üzerindeki kanun metninden okuyabilirsiniz.

Madde işverene bir seçim hakkı bırakmaz. Yani izin, işverenin iyi niyetine bağlı bir jest değil, kanundan doğan bir haktır. İşveren bu izni ancak sizin lehinize genişletebilir; örneğin toplu sözleşme ya da iş sözleşmesi daha uzun bir süre öngörebilir.

Aynı madde, evlilik ve evlat edinme için de üç gün, eşin doğumu için on gün ücretli izin tanır. Ayrıca en az yüzde yetmiş engelli ya da süreğen hastalığı olan çocuğun tedavisi için yılda on güne kadar ücretli izin öngörür. Dolayısıyla Ek 2. madde, aile yaşamındaki ağır günlerin önemli bir bölümünü tek maddede toplar.

Kapsama da dikkat edin. Kanunun 4. maddesi; deniz ve hava taşıma işlerini, ev hizmetlerini ve elli ya da daha az işçinin çalıştığı tarım ve orman işyerlerini kapsam dışında tutar. Bu alanlarda çalışıyorsanız izin hakkınızı kendi sözleşmenizde arayın.

Ölüm izni ücretli mi, bordroda nasıl görünmeli?

Evet, ölüm izni ücretlidir. Kanun bu izni açıkça “ücretli izin” olarak tanımlar; bu yüzden işveren o günler için maaşınızdan kesinti yapamaz. Aylık ücretle çalışıyorsanız o ayın maaşı eksiksiz yatmalıdır.

Bordronuzda bu üç günün ücretli gün olarak yer alması gerekir. Eksik gün ya da ücretsiz izin kodu görürseniz insan kaynaklarına yazılı olarak sorun. Rakamları satır satır karşılaştırmak için bordro kontrol sayfasındaki adımları izleyebilirsiniz.

Ayrıca İş Kanunu’nun 46. maddesi, Ek 2. maddedeki izin sürelerini hafta tatili hakkının hesabında çalışılmış gün gibi sayar. Yani ölüm izniyle geçen hafta, hafta tatili ücretinizi de etkilemez.

Maaşınız eksik yattıysa izleyeceğiniz yolu maaşım eksik yattı yazımızda ayrıntılı olarak anlattık. Özellikle bordro ile banka hesabınıza yatan tutarı aynı gün karşılaştırın; fark varsa hemen not alın.

Saat ücretiyle ya da günlük ücretle çalışıyorsanız da hakkınız aynıdır. Ücret yönteminiz ne olursa olsun, izin günlerinin karşılığını almanız gerekir. Saatlik ücretinizi bilmiyorsanız önce saatlik ücret hesaplama aracıyla günlük karşılığı çıkarın, ardından bordrodaki tutarla karşılaştırın.

Reklam

Hangi yakınların ölümü kanunun kapsamına girer?

Kanun beş yakınlık ilişkisini sayar. Bu listedeki birinin ölümünde üç günlük ücretli izin hakkınız doğar:

  • Anneniz.
  • Babanız.
  • Eşiniz.
  • Kardeşiniz.
  • Çocuğunuz.

Liste kısa ama nettir. Bu nedenle ana, baba, eş, kardeş ve çocuk dışındaki bir yakınınız için izin istediğinizde işveren kanuna değil, toplu sözleşmeye, iş sözleşmesine ya da kendi iç kuralına bakar.

Kanun metni üvey ebeveyn ya da üvey kardeş hakkında ayrıca bir şey söylemez. Böyle bir durumdaysanız işverenle önceden konuşun ve kararı yazılı alın. Böylece izin dönüşünde ücret ya da devamsızlık tartışması yaşamazsınız.

Yakınlık ilişkisini gösterirken nüfus kayıtları esas alınır. Örneğin kardeşinizle aynı hanede yaşamasanız da nüfus kaydında kardeş görünüyorsanız kanunun kapsamındasınız. Buna karşılık nüfusta görünmeyen bir yakınlık için işverenin kanuni izin vermesini beklemek zordur; bu durumda yazılı bir anlaşma yapın.

Dede, nine, kayınvalide veya kayınpeder için ölüm izni var mı?

İş Kanunu bu yakınlar için izin öngörmez. Dede ve nine, kayınvalide ve kayınpeder, torun, amca, dayı, hala, teyze ve yeğen Ek 2. maddenin listesinde yer almaz. Dolayısıyla işveren bu durumda kanuna dayanarak ücretli izin vermek zorunda değildir.

Yine de seçenekleriniz vardır:

  • Toplu sözleşmeye bakın; bazı toplu sözleşmeler eşin yakınlarını veya büyükanne ve büyükbabayı da kapsar.
  • İş sözleşmenizi ve personel yönetmeliğini okuyun; işveren daha geniş bir izin tanımış olabilir.
  • Yıllık izninizden gün kullanın ve talebinizi yazılı yapın.
  • İşverenden ücretsiz izin isteyin; ardından gerekiyorsa telafi çalışması seçeneğini konuşun.

Memurlarda tablo farklıdır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 104. maddesi, memura eşinin, çocuğunun, kendisinin veya eşinin ana, baba ve kardeşinin ölümü hâlinde isteği üzerine yedi gün izin tanır. Yani memur, kayınvalide ve kayınpederin ölümünde de izin kullanır; işçi ise ancak sözleşmesi izin veriyorsa kullanır.

Ölüm izni yıllık izinden düşülür mü?

Hayır, düşülmez. İş Kanunu’nun 56. maddesi, işverenin yıl içinde verdiği diğer ücretli ve ücretsiz izinlerin yıllık izne mahsup edilemeyeceğini açıkça yazar. Bu kural ölüm iznini de kapsar.

Kanun ayrıca 55. maddede, Ek 2. maddedeki izin sürelerini yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayar. Yani ölüm izni hem ayrı bir haktır hem de yıllık izin kıdeminizi büyütmeye devam eder.

Sorun çoğu zaman izin formunda çıkar. Bazı işyerlerinde sistem her izni otomatik olarak yıllık izin bakiyesinden düşer. Bu yüzden formda izin türünü “Ek 2. madde mazeret izni” olarak açıkça yazdırın.

İzin dönüşünde bakiyenizi mutlaka kontrol edin. Yıllık izin hesaplama aracıyla hak ettiğiniz gün sayısını çıkarın ve işverenin gösterdiği bakiyeyle karşılaştırın; çünkü işveren kanun gereği yıllık izin kayıt belgesi tutmak zorundadır.

Ölüm hafta sonuna veya resmî tatile denk gelirse ne olur?

Kanun yalnız “üç gün” der; iş günü ya da takvim günü ayrımı yapmaz. Yıllık izne denk gelen hafta tatili ve genel tatil günlerinin izin süresinden sayılmayacağını söyleyen kural 56. maddededir, ama bu kural yıllık izin için yazılmıştır. Mazeret izni için kanunda benzer bir cümle yok.

Bu boşluk nedeniyle işyerleri farklı uygulamalar yapabilir. Örneğin yakınınızı cuma akşamı kaybettiniz ve işyeriniz cumartesi kapalı; bu durumda iki temel senaryo vardır:

  • Takvim günü sayımı: cumartesi, pazar ve pazartesi izindir, salı günü işe dönersiniz.
  • İş günü sayımı: pazartesi, salı ve çarşamba izindir, perşembe günü işe dönersiniz.

Hangi yöntemin geçerli olduğunu toplu sözleşme, personel yönetmeliği ya da işyeri uygulaması belirleyebilir. Bu yüzden işverene haber verirken dönüş tarihinizi de sorun ve cevabı kısa bir mesajla yazılı hâle getirin.

Resmî tatil günlerini görmek için resmî tatiller sayfasına, iş günlerini saymak için ise iş günü hesaplama aracına bakabilirsiniz.

Ölüm izni ölüm gününden mi başlar?

Kanun iznin hangi günden itibaren başlayacağını ayrıca düzenlemez; izni yalnız ölüm olayına bağlar. Pratikte izin, ölüm haberini aldığınız gün ya da ertesi gün başlayabilir; çünkü cenaze işlemleri çoğu zaman gecikmeden başlar.

Ölüm haberini mesai sırasında aldıysanız ve o gün işten ayrıldıysanız, o günün nasıl sayılacağını işverenle konuşun. Bazı işyerleri o günü izne dahil eder; bazıları ise yarım günü ayrıca değerlendirir. Kanun bu ayrıntıyı düzenlemediği için yazılı bir mutabakat en güvenli yoldur.

Cenaze birkaç gün sonra kalkacaksa, iznin cenaze günlerine denk gelmesini isteyebilirsiniz. Ancak bunu işverene önceden bildirin; aksi hâlde aradaki günlerde işe gelmemeniz devamsızlık tartışmasına dönüşebilir.

Cenaze başka ildeyse yol izni alabilir misiniz?

İş Kanunu ölüm izni için ayrıca yol izni öngörmez. Kanundaki dört güne kadar ücretsiz yol izni kuralı 56. maddede yer alır ve yalnız yıllık ücretli iznini işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek işçiler içindir.

Bu yüzden cenaze uzak bir şehirdeyse şu yolu izleyebilirsiniz. Önce üç günlük ölüm iznini kullanırsınız. Ardından yolculuk ve cenaze işlemleri için gereken ek günleri yıllık izninizden talep edersiniz. Bu durumda, yıllık izni başka bir yerde geçirdiğinizi belgelerseniz dört güne kadar ücretsiz yol izni hakkı da gündeme gelir.

Yıllık izin hakkınız yoksa ya da bakiyeniz bittiyse, işverenden ücretsiz izin isteyebilirsiniz. Toplu sözleşmeniz varsa, ölüm hâlinde ek yol izni öngören bir madde olup olmadığına da bakın.

Bir plan örneği verelim. Varsayalım yıllık izin hakkınız on dört gün ve cenaze, işyerinizden yaklaşık bin kilometre uzaktaki bir şehirde. İlk üç gün ücretli mazeret izninizdir. Ardından iki gün yıllık izin talep edersiniz; bu durumda kalan on iki günlük yıllık izin tek parça hâlinde kalır ve on gün kuralını bozmaz. Ayrıca yolculuğu belgelerseniz bu iki günlük yıllık izne bağlı olarak dört güne kadar ücretsiz yol izni isteyebilirsiniz. Böylece toplam süre uzar, ama her gün kanuni bir dayanağa oturur.

Yurt dışındaki bir cenaze için de aynı ilkeler geçerlidir. Kanun bu durumda ek bir süre tanımaz; bu nedenle planınızı işverenle birlikte yapın ve her günün hangi izin türüne girdiğini yazılı olarak belirleyin.

Cenaze işlemleri üç günü aşarsa hangi seçenekleriniz var?

Üç gün, özellikle miras ve resmî işlemler düşünüldüğünde çoğu aile için yetmez. Kanun bu durumda size birkaç yol bırakır:

  1. Yıllık izninizden gün kullanmak: İş Kanunu’nun 56. maddesi, tarafların anlaşmasıyla yıllık iznin bölünmesine izin verir; ancak bölümlerden biri on günden az olamaz.
  2. Ücretsiz izin istemek: işveren bu talebi kabul etmek zorunda değildir; bu yüzden talebinizi gerekçesiyle ve yazılı yapın.
  3. Telafi çalışması yapmak: İş Kanunu’nun 64. maddesi, işçinin talebiyle izin verilmesi hâlinde işverenin dört ay içinde çalışılmayan süreler için telafi çalışması yaptırabileceğini yazar.
  4. Toplu sözleşmeye dayanmak: sözleşmede ek izin günleri varsa önce onları kullanın.

Telafi çalışmasında bazı sınırlar vardır. Kanuna göre telafi çalışması günlük en çok çalışma süresini aşamaz, günde üç saatten fazla olamaz ve tatil günlerinde yaptırılamaz. Ayrıca bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz; yani ayrıca zamlı ücret doğurmaz.

Deneme süresinde veya kısmi süreli çalışıyorsanız hakkınız var mı?

Evet, vardır. Kanun ölüm izni için kıdem şartı koymaz. İş Kanunu’nun 53. maddesindeki en az bir yıl çalışma şartı yalnız yıllık ücretli izin için geçerlidir.

Kısmi süreli ya da belirli süreli çalışıyorsanız da durum aynıdır. İş Kanunu’nun 12. ve 13. maddeleri, bu işçilerin salt sözleşme türü nedeniyle emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamayacağını yazar. Dolayısıyla haftada birkaç gün çalışan bir işçi de yakınını kaybettiğinde üç günlük ücretli izni kullanır.

Burada pratik fark yalnız ücretin hesabındadır. İşveren kısmi süreli çalışanın izin ücretini kendi ücret düzeni üzerinden hesaplar. Yine de iznin kendisi, tam süreli çalışandaki gibi üç gündür.

Memurun ölüm izni ile işçinin ölüm izni arasındaki fark

İşçi ve memur aynı acı olay için farklı sürelere tabidir. İşçi 4857 sayılı İş Kanunu’na, memur ise 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre izin kullanır. Aşağıdaki tablo farkı gösterir:

Ölen yakın İşçi (4857 Ek m.2) Memur (657 m.104/B)
Anne veya baba 3 gün ücretli 7 gün
Eş 3 gün ücretli 7 gün
Kardeş 3 gün ücretli 7 gün
Çocuk 3 gün ücretli 7 gün
Eşin annesi, babası veya kardeşi Kanunda yok 7 gün
Dede, nine, torun, amca, dayı Kanunda yok Kanunda yok

Tablodan iki fark çıkar. Birincisi süre farkıdır: memur yedi gün, işçi üç gün izin kullanır. İkincisi kapsam farkıdır: memur eşinin yakınları için de izin kullanır, işçi ise kullanamaz.

Kamu kurumunda çalışmak tek başına memur olduğunuz anlamına gelmez. Kamu işçileri de İş Kanunu’na tabidir; bu yüzden önce hangi kanuna göre çalıştığınızı netleştirin, ardından toplu sözleşmenize bakın.

Örnek hesap: ölüm izni ücretsiz sayılırsa kaybınız ne olur?

Örnek hesap: varsayalım brüt maaşınız 40.000 TL ve işvereniniz üç günlük ölüm iznini ücretsiz izin olarak işledi. Kaybınızı şu adımlarla bulursunuz:

  1. Günlük brüt ücreti bulun: 40.000 TL / 30 = 1.333,33 TL.
  2. Üç günün karşılığını hesaplayın: 1.333,33 TL x 3 = 4.000 TL brüt.
  3. Ardından ek iki gün için yıllık izin kullandığınızı düşünelim; bu iki gün yıllık izin bakiyenizden doğru olarak düşer.
  4. İşveren ölüm iznini de yıllık izinden düştüyse, bakiyeniz fazladan üç gün azalır; bu da sözleşme sona erdiğinde yaklaşık 4.000 TL brüt değerinde bir kayıptır.
  5. Toplam etki: ücretsiz izin kesintisi ile yanlış bakiye düşümü birlikte yaklaşık 8.000 TL brüt eder.

İş Kanunu’nun 59. maddesi, sözleşme sona erdiğinde kullanılmayan yıllık izin sürelerinin ücretini son ücret üzerinden ödemeyi işverene yükler. Bu yüzden yanlış düşülen her gün, ayrılış anında paraya dönüşür.

Brüt tutarın nete karşılığını brütten nete maaş hesaplama aracıyla, izin bakiyesini ise yıllık izin hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz.

Ölüm izni için hangi belgeyi hazırlamalısınız?

Kanun ölüm izni için belirli bir belge saymaz. Buna karşılık işverenler izin kaydını doğru tutmak için olayı gösteren bir belge ister. Bu talep makuldür; üstelik iznin türünün doğru işlenmesini de kolaylaştırır.

Genellikle şu belgeler yeterlidir:

  • Ölüm belgesi veya ölüm kaydını gösteren nüfus kayıt örneği.
  • Yakınlık derecesini gösteren nüfus kayıt örneği; e-Devlet üzerinden alabilirsiniz.
  • İzin talep dilekçesi veya işverene gönderdiğiniz e-posta.
  • Yıllık izin ya da ücretsiz izin eklediyseniz, bu günleri gösteren ayrı talep.

Belgeleri izinden önce veremiyorsanız endişelenmeyin. İzin dönüşündeki ilk iş gününüzde teslim etmeniz çoğu durumda yeterlidir. Önemli olan, işverene olayı ilk gün haber vermenizdir.

Nüfus kayıt örneğini e-Devlet üzerinden birkaç dakikada alabilirsiniz; belge barkodlu olduğu için işveren doğruluğunu ayrıca kontrol edebilir. Ayrıca belgeyi kâğıda basmak yerine PDF olarak e-postayla göndermeniz de çoğu işyerinde yeterlidir. Yine de işyerinizin özel bir formu varsa onu doldurmayı unutmayın.

Ölüm iznini nasıl talep etmelisiniz?

Acil bir durumda dilekçe yazacak vakit bulamayabilirsiniz. Bu yüzden önce telefonla yöneticinize haber verin, ardından aynı gün kısa bir mesaj ya da e-posta gönderin. Mesajınızda şu bilgiler bulunsun:

  1. Kaybettiğiniz yakın ve yakınlık dereceniz.
  2. Ölüm tarihi ve izne başladığınız gün.
  3. Dayanak olarak “4857 sayılı İş Kanunu Ek 2. madde uyarınca ücretli mazeret izni” ifadesi.
  4. Tahmini işe dönüş tarihiniz ve ek izin ihtiyacınız varsa türü.
  5. Belgeleri dönüşte teslim edeceğinize dair kısa bir not.

Örnek bir mesaj şöyle olabilir: “Babamı bugün kaybettim. 4857 sayılı İş Kanunu Ek 2. madde uyarınca bugünden itibaren üç gün ücretli mazeret izni kullanacağım. Cenaze başka şehirde olduğu için ek olarak iki gün yıllık izin talep ediyorum. Belgeleri dönüşümde teslim edeceğim.” Bu kadar kısa bir metin bile tarihi, izin türünü ve ek talebinizi aynı anda kayda geçirir.

Bu mesaj, iznin tarihini ve türünü kayda geçirir. Daha sonra işyerinize döndüğünüzde ıslak imzalı dilekçeyi ve belgeleri teslim edersiniz. Böylece hem acil durumda vakit kaybetmezsiniz hem de kayıt eksiksiz olur.

İşveren ölüm iznini vermezse ne yapmalısınız?

İşveren izni reddederse ya da ücretsiz izin olarak işlerse şu sırayı izleyin:

  1. Talebinizi yazılı olarak yenileyin ve kanun maddesini belirtin.
  2. Reddin gerekçesini yazılı isteyin; kısa bir e-posta bile tarihi sabitler.
  3. Maaşınızdan kesinti yapıldıysa bordronuzu saklayın ve kesilen tutarı hesaplayın.
  4. Sorun çözülmezse Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na şikâyette bulunun; iş müfettişleri işyerindeki uygulamayı inceleyebilir.
  5. Alacağınızı dava yoluyla istemeden önce arabulucuya başvurun; 7036 sayılı Kanun’un 3. maddesi, işçi alacağı davalarında arabuluculuğu dava şartı sayar.

Çoğu zaman sorun kötü niyetten değil, izin türünün yanlış seçilmesinden doğar. Bu yüzden önce kibar ama açık bir e-posta gönderin. Cevap gelmezse yukarıdaki adımlara geçin.

Ücretinizin düzenli olarak eksik ödendiğini düşünüyorsanız haklarınızın tamamını çalışan hakları sayfasında, işten ayrılma seçeneklerini ise istifa eden hakları sayfasında okuyabilirsiniz.

Ölüm izninde en sık yapılan hatalar

Zor günlerde ayrıntılar gözden kaçar. Özellikle şu hatalara dikkat edin:

  • İşverene haber vermeden işe gelmemek: kısa bir mesaj bile devamsızlık tartışmasını önler.
  • İzin türünü belirtmemek: sistem günleri yıllık izinden düşebilir.
  • Dönüş tarihini netleştirmemek: hafta sonu sayımı belirsiz kalırsa sorun doğar.
  • Kayınvalide veya dede için kanuni izin beklemek: bu yakınlar için toplu sözleşmeye bakmak gerekir.
  • Ek günlerin türünü yazmamak: yıllık izin mi, ücretsiz izin mi olduğu belirsiz kalır.

Bu hataların her birini küçük bir yazılı adımla önleyebilirsiniz. Kısacası haber verin, izin türünü yazın ve dönüş tarihini netleştirin.

Bir hata daha var: izin dönüşünde bordroyu hiç açmamak. Yas döneminde bu ayrıntı kolayca gözden kaçar; oysa yanlış kod birkaç ay boyunca fark edilmeden kalabilir. Bu yüzden dönüşten sonraki ilk maaş gününde bordronuzu açın ve izin günlerinin ücretli gün olarak yer aldığını kontrol edin.

Ölüm izni dışında hangi haklar ve ödemeler gündeme gelir?

Bir yakının ölümü yalnız izin hakkı doğurmaz. Ölen kişi sigortalıysa hak sahipleri için bazı ödemeler gündeme gelebilir. 5510 sayılı Kanun’un 37. maddesi, belirli şartları taşıyan sigortalının ölümü hâlinde hak sahiplerine cenaze ödeneği ödenmesini düzenler.

Bu madde, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölen ya da aylık almakta iken veya en az 360 gün prim bildirilmiş olup ölen sigortalıları kapsar. Kanun ödemeyi sırasıyla eşe, yoksa çocuklara, o da yoksa ana babaya, o da yoksa kardeşlere bağlar. Tutar SGK tarifesine göre değişir; güncel tutarı SGK’dan kontrol edin.

Ölen yakınınız bir işçiyse, kıdem tazminatı da gündeme gelebilir. 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesi, iş sözleşmesinin işçinin ölümü sebebiyle son bulması hâlinde kıdem tazminatı ödenmesini öngörür. Tutarı görmek için kıdem tazminatı hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Toplu sözleşme daha geniş ölüm izni tanıyabilir mi?

Evet, tanıyabilir. Kanundaki üç gün işçi için bir alt sınırdır; işveren, iş sözleşmesi ya da toplu sözleşmeyle hem süreyi uzatabilir hem de kapsamı genişletebilir. Örneğin bazı toplu sözleşmeler büyükanne, büyükbaba veya eşin yakınlarını da kapsar.

Sendikalı bir işyerinde çalışıyorsanız toplu sözleşmenin sosyal haklar bölümünü okuyun. Sendikasız bir işyerinde ise iş sözleşmenizi ve varsa personel yönetmeliğini kontrol edin.

Sözleşmedeki ek günlerin ücretli mi ücretsiz mi olduğuna da bakın. Kanunun üç günü ücretlidir; ancak sözleşmedeki ek günlerin niteliğini sözleşmenin kendi metni belirler. Ayrıca bazı sözleşmeler yalnız sendika üyelerine uygulanabilir, bu yüzden kapsamı insan kaynaklarına sorun.

Zor günlerde hakkınızı korumak için hangi kaydı saklamalısınız?

Ölüm izni kısa bir süredir, ama yanlış kaydı aylar sonra karşınıza çıkabilir. Bu yüzden izin sürecindeki belgeleri tek bir klasörde toplayın.

Saklamanız gerekenler şunlardır: işverene gönderdiğiniz ilk mesaj, imzalı izin dilekçesi, ölüm ve yakınlık belgesi, ek günler için yaptığınız talep ve izin ayının bordrosu. Bu belgeler, olası bir tartışmada iznin türünü, tarihini ve ücretini birlikte kanıtlar.

Klasörü en az birkaç yıl saklayın. Çünkü yıllık izin ücreti gibi alacaklar ancak iş sözleşmesi sona erdiğinde gündeme gelir ve o gün geldiğinde eski kayıtlara yeniden ihtiyaç duyabilirsiniz.

Son olarak ay sonunda iki soruyu yanıtlayın: maaşınız eksiksiz yattı mı ve yıllık izin bakiyeniz değişmedi mi? İkisinin cevabı da evetse ölüm izniniz doğru işlenmiştir. Bakiyeyi kendiniz doğrulamak için yıllık izin hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Reklam

Sık sorulan sorular

Ölüm izni kaç gündür?

İş Kanunu'na tabi işçi için ölüm izni üç gündür ve ücretlidir. Ana veya babanızın, eşinizin, kardeşinizin ya da çocuğunuzun ölümünde bu izni kullanırsınız. Dayanak, 4857 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesidir. Toplu sözleşme veya iş sözleşmesi sizin lehinize daha uzun bir süre öngörebilir.

Kayınvalide veya kayınpeder ölünce izin var mı?

İş Kanunu bu durum için izin öngörmez; Ek 2. madde yalnız işçinin kendi ana, baba, eş, kardeş ve çocuğunu sayar. Toplu sözleşmeniz veya personel yönetmeliğiniz eşin yakınlarını kapsıyorsa ondan yararlanırsınız. Aksi hâlde yıllık izin kullanabilir ya da işverenden ücretsiz izin isteyebilirsiniz. Memurlarda ise eşin ana, baba ve kardeşi de kapsamdadır.

Ölüm izni yıllık izinden düşülür mü?

Hayır. İş Kanunu'nun 56. maddesi, işverenin yıl içinde verdiği diğer ücretli izinlerin yıllık izne mahsup edilemeyeceğini yazar. Ayrıca 55. madde bu izin günlerini yıllık izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayar. Yani ölüm izni hem ayrı bir haktır hem de yıllık izin kıdeminizi azaltmaz.

Cenaze başka şehirdeyse ek yol izni alabilir miyim?

İş Kanunu ölüm izni için ayrıca yol izni öngörmez. Dört güne kadar ücretsiz yol izni kuralı yalnız yıllık izni başka bir yerde geçirenler içindir. Bu yüzden yolculuk üç günü aşarsa yıllık izninizden gün ekleyebilir, işverenden ücretsiz izin isteyebilir ya da toplu sözleşmenizdeki hükme dayanabilirsiniz.

Ölüm izni için hangi belgeyi vermeliyim?

Kanun belirli bir belge saymaz, ama işveren kaydı doğru tutmak için olayı gösteren bir belge isteyebilir. Genellikle ölüm belgesi veya ölüm kaydını gösteren nüfus kayıt örneği yeterlidir. Yakınlık derecesini göstermek için de nüfus kayıt örneği işinize yarar. Belgeyi izin dönüşü ilk iş gününüzde teslim edebilirsiniz.

Deneme süresindeyken ölüm izni kullanabilir miyim?

Evet. Kanun ölüm izni için kıdem şartı koymaz; bir yıllık çalışma şartı yalnız yıllık ücretli izin için geçerlidir. İşe yeni başlamış, deneme süresinde olan ya da kısmi süreli çalışan bir işçi de yakınını kaybettiğinde üç günlük ücretli izni kullanır. İşveren bu izni kıdem gerekçesiyle reddedemez.

Kaynaklar ve dayanak