Yurt Dışına Taşınmadan Önce Finansal ve Hukuki Adımlar

İçindekiler
- Yurt dışına taşınmak öncesi genel tablo
- Maaşlı çalışan olarak ilk hesap
- İşten ayrılırken haklarınızı netleştirin
- Vekaletname: kime, hangi yetkiyle
- Banka hesapları: açık mı, kapalı mı
- Kredi ve kart borçlarını kapatmak
- Vergi mukimliği nedir
- Çifte vergilendirme anlaşmaları
- Türkiye’de kalan gelirler ve beyan
- Yurt dışına taşınmak ve SGK kaydınız
- 3201 sayılı Kanun ile yurt dışı borçlanması
- Borçlanma için hangi belgeler gerekir
- Sosyal güvenlik sözleşmeleri
- Bireysel emeklilik ve birikimler
- Yurt dışına taşınmak sonrası adres bildirimi
- Askerlik durumunu netleştirmek
- Tapu, araç ve abonelikler
- Borçlar ve maaş haczi riski
- Para transferi planı
- Belge arşivi ve dijital erişim
- Aile üyeleri ve bakmakla yükümlü olunanlar
- Taşınma bütçesi nasıl hazırlanır
- Taşınma öncesi kontrol listesi
Yurt dışına taşınmak, bavuldan çok belgelerle ilgili bir süreçtir. Ayrılmadan önce vekaletname, banka hesapları, vergi mukimliği, SGK kayıtları, adres bildirimi ve askerlik durumu netleşmezse geride kalan işler aylarca uzar. Bu rehber, maaşlı çalışan biri olarak hangi adımı ne zaman atmanız gerektiğini sırayla anlatıyor.
Yurt dışına taşınmak öncesi genel tablo
Önce resmin tamamına bakalım. Taşınma kararı verdikten sonra yapmanız gereken işleri altı başlıkta toplayabilirsiniz: vekaletname, banka, vergi, SGK, adres ve askerlik. Her birinin muhatabı farklıdır; bu yüzden aynı gün hepsini bitirmeniz zor olur. Aşağıdaki tablo size kabaca bir takvim sunar.
| Başlık | Muhatap | Ne zaman |
|---|---|---|
| Vekaletname | Noter ya da konsolosluk | Ayrılmadan önce |
| Banka hesapları | Bankanız | Ayrılmadan önce ve sonra |
| Vergi mukimliği | Gelir İdaresi, mali müşavir | Taşınma yılı içinde |
| SGK ve borçlanma | SGK il müdürlüğü | Yurt dışında çalışırken ya da dönüşte |
| Adres bildirimi | Konsolosluk, nüfus müdürlüğü | Taşındıktan hemen sonra |
| Askerlik | Askerlik şubesi | Ayrılmadan önce |
Tablo bir sıralama önerir. Ancak sizin durumunuz farklı olabilir. Örneğin Türkiye’de kiracısı olan bir eviniz varsa vekaletname en acil iştir. Buna karşılık kredi borcunuz varsa banka görüşmesini öne almanız gerekir.
Maaşlı çalışan olarak ilk hesap
Yurt dışına taşınmak kararı verince çoğu kişi yeni ülkedeki maaşa odaklanır. Oysa Türkiye’de bıraktığınız maaşın gerçek değeri de karşılaştırmanın parçasıdır. Önce mevcut net ücretinizi doğru hesaplayın.
Bunun için brütten nete maaş hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Ardından ücretinizin yıllar içinde enflasyon karşısında nasıl değiştiğini görmek için enflasyon maaş hesaplama sayfasına bakın. Böylece teklif ettiğiniz ya da size teklif edilen maaşı daha sağlıklı değerlendirirsiniz.
Ayrıca yeni ülkede kira, sağlık sigortası ve ulaşım gibi sabit giderler çok farklıdır. Varsayalım ki Türkiye’de maaşınızın üçte biri kiraya gidiyor. Yeni ülkede bu oran yarıya çıkıyorsa, brüt artış kâğıt üzerinde kalır. Bu nedenle giderleri de kalem kalem yazın.
İşten ayrılırken haklarınızı netleştirin
Taşınma genellikle mevcut işten ayrılmakla başlar. Ayrılış şekli, alacağınız ödemeleri doğrudan etkiler. Örneğin istifa ile anlaşmalı ayrılık farklı sonuçlar doğurur.
İlk olarak bordronuzdaki son ödemeleri kontrol edin. Kullanılmayan yıllık izin ücreti, son ayın kısmi maaşı ve varsa prim gibi kalemler çıkış bordrosunda yer almalıdır. Ardından çıkış kodunun doğru girildiğini e-Devlet’ten doğrulayın. Yanlış kod sonradan sorun yaratır; ayrıntısı için çıkış kodu yanlış girildi yazısına bakabilirsiniz.
Öte yandan işveren size anlaşmalı ayrılık teklif edebilir. Bu durumda imzalamadan önce koşulları okuyun. Konuyu ikale sözleşmesi yazısında ayrıntılı ele aldık. Son olarak tüm bordroları ve dekontları dijital olarak saklayın, çünkü yurt dışından bu belgelere ulaşmak zorlaşır.
Vekaletname: kime, hangi yetkiyle
Yurt dışına taşınmak, Türkiye’deki işlerinizi başkasına bırakmak demektir. Bunun hukuki aracı vekaletnamedir. Noterde düzenlenen vekaletname ile güvendiğiniz bir kişi sizin adınıza işlem yapar.
Ancak genel vekaletname her kapıyı açmaz. Tapu işlemleri, araç satışı ve banka işlemleri için çoğu kurum özel yetki arar. Bu yüzden vekaletnamede hangi işlerin yapılacağını açıkça yazdırın. Örneğin “adıma kayıtlı taşınmazı satmaya, bedelini tahsil etmeye” gibi somut ifadeler işinizi kolaylaştırır.
Ayrıca vekile verdiğiniz yetkinin sınırını düşünün. Çok geniş yetki, kötü niyetli kullanım riskini artırır. Bu nedenle yalnız gerçekten gereken yetkileri verin. Sonradan ihtiyaç doğarsa konsolosluktan ek vekaletname çıkarabilirsiniz.
Vekaletnameyi azletmek de mümkündür. Azli de noter aracılığıyla yapar ve vekile bildirirsiniz. Yani verdiğiniz yetkiyi her zaman geri alabilirsiniz; yine de bunu yurt dışından yapmanın zaman alacağını hesaba katın.
Konsolosluk ve apostil seçenekleri
Taşındıktan sonra yeni bir vekaletnameye ihtiyaç duyabilirsiniz. Bu durumda iki yol vardır. Birincisi, Türk konsolosluğunun noterlik biriminden işlem yaptırmaktır. İkincisi ise bulunduğunuz ülkenin noterinde belge düzenletmektir.
İkinci yolda belgenin Türkiye’de geçerli olması için apostil şerhi gerekir. Apostil, 1961 tarihli Lahey Sözleşmesi’ne taraf ülkeler arasında belgelerin tasdikini kolaylaştıran bir onaydır. Ancak her ülke bu sözleşmeye taraf değildir. Taraf olmayan ülkelerde kurumlar ayrıca konsolosluk tasdiki ister.
Ayrıca yabancı dilde düzenlenen belgenin Türkçe tercümesi gerekir. Tercümenin de noter onaylı olması çoğu kurumda şarttır. Bu nedenle konsolosluk yolu genellikle daha pratik sonuç verir. Randevu sürelerini ise önceden kontrol edin, çünkü yoğun dönemlerde bekleme uzayabilir.
Banka hesapları: açık mı, kapalı mı
Türkiye’deki banka hesaplarınızı kapatmak zorunda değilsiniz. Aslında çoğu kişi en az bir hesabı açık tutar. Çünkü kredi taksiti, aidat, kira tahsilatı gibi işler Türkiye’de devam eder.
İlk olarak bankanıza yurt dışı adresinizi ve yeni telefon numaranızı bildirin. Mobil bankacılıkta doğrulama kodları eski numaranıza gidiyorsa hesabınıza erişemezsiniz. Bu yüzden numara değişikliğini taşınmadan önce yapın. Konuyla ilgili ayrıntılar mobil bankacılık hesap güvenliği yazısında yer alıyor.
Ardından kullanmayacağınız kartları gözden geçirin. Yıllık kart ücreti ödeyen ama hiç kullanmayacağınız kartları kapatmak mantıklıdır. Öte yandan bir kredi kartını açık tutmak, Türkiye’deki kredi geçmişinizin devamı için faydalı olabilir.
Son olarak otomatik ödeme talimatlarını kontrol edin. Fatura, abonelik ya da sigorta talimatlarından gereksiz olanları iptal edin. Böylece yurt dışındayken beklemediğiniz bir borçla karşılaşmazsınız.
Kredi ve kart borçlarını kapatmak
Yurt dışına taşınmak, Türkiye’deki borçlarınızı ortadan kaldırmaz. Kredi ya da kart borcunuz varsa ödeme planı devam eder. Ödemeyi aksatırsanız icra süreci yurt dışında olsanız bile başlayabilir.
Bu nedenle taşınmadan önce borç tablonuzu çıkarın. Hangi krediden ne kadar kaldığını, taksitlerin hangi hesaptan çekildiğini not edin. Ardından o hesapta yeterli bakiye bulunduğundan emin olun. Örneğin yurt dışından Türkiye’ye düzenli para aktarmanız gerekiyorsa bunun yolunu önceden planlayın; seçenekleri yurt dışından Türkiye’ye para gönderme yazısında anlattık.
Ayrıca erken kapama seçeneğini değerlendirin. Bankalar erken kapamada farklı koşullar uygulayabilir. Bu yüzden bankanızdan yazılı hesap isteyin. Kart borcu ödenmezse neler olacağını merak ediyorsanız kredi kartı borcu ödenmezse icra yazısı süreci adım adım anlatıyor.
Vergi mukimliği nedir
Vergi mukimliği, hangi ülkenin sizi tam mükellef saydığını belirler. Türkiye’de bu konunun temeli 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’dur. Kanunun 3. maddesine göre ikametgahı Türkiye’de olanlar ve bir takvim yılı içinde Türkiye’de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar Türkiye’de yerleşmiş sayılır.
Yerleşmiş sayılan kişi tam mükelleftir. Yani hem Türkiye’de hem yurt dışında elde ettiği kazanç, kural olarak Türkiye’de vergilendirilir. Buna karşılık Türkiye’de yerleşmiş sayılmayan kişi dar mükelleftir ve yalnız Türkiye’de elde ettiği kazanç üzerinden vergi öder.
Ancak kanunun 4. maddesi bazı istisnalar tanır. Örneğin belli bir iş için geçici olarak Türkiye’de bulunanlar altı aydan fazla kalsalar bile yerleşmiş sayılmaz. Dolayısıyla mukimliği yalnız gün sayısı belirlemez.
Yurt dışına taşınmak, mukimliğinizin hemen değiştiği anlamına gelmez. İkametgahınız, aileniz ve ekonomik bağlarınız da değerlendirmeye girer. Bu yüzden taşınma yılında durumunuzu bir mali müşavirle konuşmanız faydalıdır.
Çifte vergilendirme anlaşmaları
İki ülke aynı geliri vergilendirmek isteyebilir. Bu sorunu çözmek için Türkiye pek çok ülkeyle çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması imzalamıştır. Anlaşma varsa hangi ülkenin vergi alacağını o metin belirler.
Örneğin Türkiye’de kiraya verdiğiniz bir daire için kira geliri elde ediyorsanız, bu gelir genellikle taşınmazın bulunduğu ülkede vergilendirilir. Buna karşılık yeni ülkedeki maaşınız çoğunlukla orada vergilendirilir. Ancak ayrıntılar anlaşmadan anlaşmaya değişir.
Anlaşmaların güncel listesine Gelir İdaresi Başkanlığı’nın resmi sitesinden ulaşabilirsiniz. Ayrıca yeni ülkenin vergi idaresinden alacağınız mukimlik belgesi, Türkiye’de dar mükellef muamelesi görmeniz için önemlidir. Bu belgeyi her yıl yenilemeniz gerekebilir.
Türkiye’de maaş dışı geliriniz varsa vergi dilimlerini de bilin. Bunun için vergi dilimi hesaplama aracına bakabilirsiniz. Böylece Türkiye’de beyan etmeniz gereken bir gelir olup olmadığını daha kolay anlarsınız.
Türkiye’de kalan gelirler ve beyan
Taşındıktan sonra da Türkiye’den gelir elde etmeye devam edebilirsiniz. Kira geliri, mevduat faizi ya da hisse senedi kazancı bunların başında gelir. Her birinin vergilendirme şekli farklıdır.
Örneğin mevduat faizinde vergi genellikle stopaj yoluyla kaynakta kesilir. Stopajın mantığını stopaj vergisi nedir yazısında anlattık. Buna karşılık kira gelirinde belirli durumlarda beyanname vermeniz gerekebilir.
Yurt dışından beyanname vermek mümkündür. Ancak bunun için e-Devlet ya da Gelir İdaresi şifrenizin çalışır durumda olması gerekir. Bu nedenle taşınmadan önce şifrelerinizi güncelleyin ve doğrulama yöntemlerini kontrol edin.
Ayrıca vekilinizin vergi işlemlerini takip etmesini isteyebilirsiniz. Bu durumda vekaletnameye vergi dairesi işlemleri için yetki eklemeyi unutmayın. Böylece bir tebligat geldiğinde süre kaçmaz.
Yurt dışına taşınmak ve SGK kaydınız
Türkiye’deki işinizden ayrıldığınızda SGK kaydınız silinmez. Prim günleriniz ve hizmet süreniz kayıtlı kalır. Emeklilik hesabında bu günler ileride yeniden işe yarar.
İlk olarak e-Devlet’ten güncel hizmet dökümünüzü indirin. Dökümü okurken zorlanırsanız hizmet dökümü nasıl okunur yazısı yol gösterir. Eksik gün görürseniz taşınmadan önce işvereninizle çözün; çünkü yurt dışından takip etmek zorlaşır.
Ardından genel sağlık sigortası durumunuza bakın. Türkiye’de çalışmayan ve başka bir güvencesi olmayan kişi için genel sağlık sigortası primi söz konusu olabilir. Ancak yurt dışında yaşadığınızı belgelediğinizde bu yükümlülük değişir. Bu nedenle konsolosluk adres kaydı burada da önem taşır.
Son olarak emeklilik hesabını bir kez yapın. Ne zaman emekli olurum aracına mevcut gün sayınızı ve giriş tarihinizi girin. Böylece yurt dışında geçen sürenin ileride nasıl değerlendirileceğini planlarken elinizde bir başlangıç noktası olur.
3201 sayılı Kanun ile yurt dışı borçlanması
Yurt dışına taşınmak, Türkiye’deki emeklilik hakkınızı tamamen bitirmez. 3201 sayılı Kanun, yurt dışında geçen sürelerin Türkiye’de sosyal güvenlik açısından değerlendirilmesini düzenler. Bu işleme kısaca yurt dışı borçlanması denir.
Kanun, yurt dışında çalıştığınız süreleri ve belirli koşullarda çalışmadan ikamet ettiğiniz süreleri kapsar. Siz bu süreleri belgelersiniz, SGK da borç tutarını hesaplar. Tutarı ödediğinizde o günler Türkiye’deki hizmetinize eklenmiş olur; bu sayede emeklilik gününüz artar.
Borç tutarı, sizin seçtiğiniz gün sayısına ve prime esas kazanç düzeyine bağlıdır. Kazanç düzeyini taban ile tavan arasında siz seçersiniz. Güncel sınırları SGK taban tavan sayfasından kontrol edebilirsiniz. Ancak kesin tutarı yalnız SGK’nın size tebliğ ettiği yazı gösterir.
Ödeme için tebliğden itibaren tanınan süreye dikkat edin. Süre içinde ödeme yapmazsanız başvurunuz geçersiz sayılabilir ve yeniden başvurmanız gerekir. Ayrıca hangi günleri borçlanacağınızı seçme hakkınız vardır. Yani tüm süreyi borçlanmak zorunda değilsiniz; emeklilik için eksik kalan kadarını borçlanabilirsiniz.
Borçlanma için hangi belgeler gerekir
Borçlanma başvurusunun başarısı belgelere bağlıdır. Bu yüzden taşınmadan önce belge düzenini kurun. Yurt dışında geçirdiğiniz her yılın izini tutun.
Genellikle istenen belgeler şunlardır:
- Yurt dışında çalışılan süreyi gösteren resmi belge, örneğin o ülkenin sosyal güvenlik kurumundan alınan hizmet belgesi.
- Çalışmadan geçen ikamet süreleri için oturum belgesi ya da ikamet kaydı.
- Türkiye’ye giriş ve çıkış tarihlerini gösteren kayıtlar.
- Belgelerin Türkçe tercümeleri ve gerekiyorsa onayları.
Ayrıca başvuruyu Türkiye’deki SGK il müdürlüğüne ya da konsolosluk aracılığıyla yapabilirsiniz. Başvurunun nasıl ilerleyeceğini ve hangi belgenin hangi formatta istendiğini önceden sorun. Çünkü eksik belge, süreci aylarca uzatır.
Öte yandan borçlandığınız günlerin emeklilik şartlarına nasıl yansıyacağını da bilin. Borçlanma günleri prim gününü artırır; ancak sigortalılık başlangıç tarihini her durumda öne çekmez. Ayrıntılar için emeklilik başvurusu nasıl yapılır yazısına bakabilirsiniz.
Sosyal güvenlik sözleşmeleri
Türkiye, bazı ülkelerle ikili sosyal güvenlik sözleşmeleri imzalamıştır. Bu sözleşmeler, iki ülkede geçen sigortalılık sürelerinin birleştirilmesine imkân tanır. Yani borçlanma yapmadan da bazı haklardan yararlanabilirsiniz.
Örneğin sözleşmeli bir ülkede çalıştığınız süre, emeklilik şartlarını sağlayıp sağlamadığınıza bakılırken Türkiye’deki sürenizle toplanabilir. Ancak her ülke kendi payına düşen aylığı ayrı hesaplar. Bu nedenle iki ülkeden ayrı ayrı küçük aylıklar alma ihtimaliniz vardır.
Ayrıca bazı sözleşmeler, geçici görevle yurt dışına gönderilen çalışanların Türkiye’de sigortalı kalmasına izin verir. Bu durum özellikle Türk bir şirketin yurt dışı projesinde çalışanlar için önemlidir. Dolayısıyla işvereninizle bu konuyu açıkça konuşun.
Taşınacağınız ülkenin Türkiye ile sözleşmesi olup olmadığını SGK’nın resmi kanallarından öğrenin. Sözleşme yoksa, yurt dışında geçen süre için tek yol 3201 sayılı Kanun kapsamındaki borçlanma olabilir. Bu fark, emeklilik planınızı doğrudan etkiler.
Bireysel emeklilik ve birikimler
Bireysel emeklilik sistemindeki birikiminiz taşınınca kaybolmaz. Ancak katkı payı ödemeye devam edip etmeyeceğinize karar vermeniz gerekir. Otomatik katılımdaysanız işten ayrılmanızla birlikte kesinti durur.
İlk olarak sözleşmenizin durumunu şirketinizden öğrenin. Ardından ödemeye ara verme ya da sistemden ayrılma seçeneklerini karşılaştırın. Ayrılmanın vergi ve devlet katkısı açısından sonuçları vardır. Konuyu BES ile erken emeklilik yazısında ayrıntılı işledik.
Ayrıca Türkiye’de yatırım hesabınız varsa aracı kurumunuza adres değişikliğini bildirin. Bazı kurumlar yurt dışında yaşayan müşterilere farklı kurallar uygular. Yatırımlarınızı taşınma telaşıyla aceleyle bozmayın. Hatırlatalım: bu yazıdaki bilgiler yatırım tavsiyesi değildir; kararlarınızı kendi durumunuza göre verin.
Yurt dışına taşınmak sonrası adres bildirimi
5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu, yerleşim yeri adresinin bildirilmesini zorunlu tutar. Yurt dışına taşınmak da bu yükümlülüğü kapsar. Yeni adresinizi konsolosluğa bildirerek adres kayıt sistemine işletmeniz gerekir.
Bu bildirim yalnız bir formalite değildir. Örneğin genel sağlık sigortası, seçmen kaydı ve tebligat gibi pek çok işlem adres kaydına bağlıdır. Eski adresiniz sistemde kalırsa resmi yazılar oraya gider. Sonuç olarak bir tebligatı kaçırmanız hak kaybına yol açabilir.
Ayrıca elektronik tebligat adresi almayı düşünün. Böylece resmi yazıları fiziki adresten bağımsız olarak alırsınız. Bunun için e-Devlet hesabınızın aktif olması gerekir.
Konsolosluk kaydı, yurt dışında pasaport ve kimlik yenileme gibi işler için de gereklidir. Bu nedenle taşındıktan sonra ilk haftalarda konsolosluğa kaydolun. Randevu sistemleri bazı şehirlerde yoğun çalışır, dolayısıyla erken davranmak işinizi kolaylaştırır.
Askerlik durumunu netleştirmek
Askerlik çağındaki erkekler için bu adım kritik önem taşır. Yoklama ve sevk durumu, yurt dışına çıkışı doğrudan etkiler. Bu yüzden taşınmadan önce durumunuzu e-Devlet’ten ya da askerlik şubesinden öğrenin.
Yurt dışında yaşayan vatandaşlar için dövizle askerlik adıyla özel bir düzenleme bulunur. Bu düzenlemenin dayanağı 7179 sayılı Askeralma Kanunu’dur. Belirli bir süre yurt dışında yaşama ve çalışma şartı ile döviz cinsinden bir bedel ödeme gibi koşullar içerir. Ancak şartlar değişebildiği için güncel bilgiyi resmi kaynaktan kontrol edin.
Ayrıca yurt dışında öğrenim ya da çalışma nedeniyle sevk ertelemesi mümkün olabilir. Erteleme başvurusu için gereken belgeleri konsolosluktan öğrenin. Belgeleri zamanında vermezseniz yoklama kaçağı ya da bakaya durumuna düşebilirsiniz. Bu da Türkiye’ye girişte sorun yaratır.
Tapu, araç ve abonelikler
Türkiye’de taşınmazınız ya da aracınız varsa bunların yönetimini planlayın. Kiraya verecekseniz kira sözleşmesini sizin adınıza düzenleyin ve kirayı banka hesabına yatırılacak şekilde belirleyin. Böylece geliriniz kayıt altında kalır.
Aracınızı satacaksanız bunu taşınmadan önce yapmanız daha kolaydır. Aksi halde vekaletname ile satış yapmanız gerekir. Satmayacaksanız motorlu taşıtlar vergisi, sigorta ve muayene tarihlerini not edin. Bu ödemeler siz yurt dışındayken de devam eder.
Ardından elektrik, su, doğalgaz ve internet aboneliklerini gözden geçirin. Kullanılmayacak abonelikleri kapatın, kalacak olanları otomatik ödemeye bağlayın. Ayrıca abonelik kapatırken son faturayı ve depozito iadesini takip edin; kiracıysanız depozito iadesi yazısı işinize yarar.
Borçlar ve maaş haczi riski
Türkiye’de ödenmemiş bir borç, siz yurt dışındayken de icra takibine konu olabilir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, alacaklıya borçlunun Türkiye’deki mal ve hesaplarına başvurma imkânı verir. Yani yurt dışında olmanız takibi durdurmaz.
Türkiye’de maaş almaya devam ediyorsanız, örneğin uzaktan çalışıyorsanız, maaşınıza haciz uygulanabilir. Haczin maaşın ne kadarını etkileyebileceğini görmek için maaş haczi hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Ancak en sağlıklı yol, borçları taşınmadan önce kapatmak ya da yazılı bir ödeme planına bağlamaktır.
Ayrıca kredi notunuzu kontrol edin. Türkiye’ye dönmeyi düşünüyorsanız, bu not ileride kredi başvurularında önem taşır. Notunuzu nasıl öğreneceğinizi Findeks kredi notu öğrenme yazısında anlattık.
Para transferi planı
Yurt dışına taşınmak, iki ülke arasında düzenli para hareketi demektir. İlk aylarda Türkiye’deki birikiminizi yeni ülkeye aktarmanız gerekebilir. Sonrasında ise taksit ya da aile desteği için ters yönde transfer yapabilirsiniz.
Her transfer yönteminin masrafı ve süresi farklıdır. Bu nedenle bankanızın uluslararası transfer koşullarını, kur farkını ve aracı banka kesintilerini sorun. Seçenekleri yurt dışına IBAN ile para gönderme ve SWIFT kodu nerede yazar yazılarında karşılaştırdık.
Ayrıca büyük tutarlı aktarımlarda bankanız paranın kaynağını gösteren belge isteyebilir. Örneğin satış sözleşmesi ya da maaş dökümü gibi belgeleri hazır tutun. Böylece transferiniz gereksiz yere beklemez.
Belge arşivi ve dijital erişim
Taşınmadan önce önemli belgelerinizin dijital kopyasını çıkarın. Kimlik, pasaport, diploma, tapu, sigorta poliçeleri ve bordrolar bu listenin başında gelir. Kopyaları güvenli bir bulut depolama alanında saklayın.
Ayrıca e-Devlet şifrenizin ve mobil imzanızın çalıştığından emin olun. Yurt dışından pek çok işlemi bu kanallarla yapacaksınız. Şifre yenileme için Türkiye’deki telefon numaranıza erişim gerekebilir, bu yüzden numaranızı tamamen kapatmayı acele etmeyin.
Son olarak önemli şifreleri ve doğrulama kodlarını kimseyle paylaşmayın. Yurt dışında yaşayanlar dolandırıcıların sık hedefidir. Konuya internet dolandırıcılığı türleri yazısında değindik.
Aile üyeleri ve bakmakla yükümlü olunanlar
Yurt dışına taşınmak tek başınıza değil, ailenizle birlikte olabilir. Bu durumda eşinizin ve çocuklarınızın durumunu da ayrı ayrı düşünmeniz gerekir. Çünkü her birinin SGK, vergi ve adres kaydı kendi başına ilerler.
Örneğin eşiniz Türkiye’de çalışmaya devam ediyorsa onun sigortalılığı sürer. Buna karşılık sizinle birlikte taşınıyorsa işten ayrılış adımlarını o da ayrıca izlemelidir. Ayrıca çocukların okul kaydı, aşı kartı ve nüfus kayıt örneği gibi belgelerini önceden hazırlayın.
Öte yandan Türkiye’de bakımını üstlendiğiniz anne ya da babanız varsa onların sağlık güvencesini kontrol edin. Sizin sigortanız üzerinden sağlık hizmeti alıyorlarsa, işten ayrılmanızla birlikte bu durum değişebilir. Bu nedenle onlar için ayrı bir çözüm planlayın. Son olarak aile içinde kimin vekil olacağını açıkça konuşun; böylece bir kriz anında kararı kimin vereceği belli olur.
Taşınma bütçesi nasıl hazırlanır
Taşınmanın kendisi de ciddi bir masraftır. Uçak bileti, ilk kira, depozito, eşya taşıma ve belge çevirileri kısa sürede birikir. Bu yüzden yola çıkmadan önce ayrı bir taşınma bütçesi çıkarın.
Varsayalım ki ilk üç aylık giderinizi hesapladınız. Bu tutarın üzerine beklenmedik işler için bir pay ekleyin. Örneğin iş başlangıcı gecikebilir ya da ilk maaş beklediğinizden geç yatabilir. Dolayısıyla elinizde en az birkaç aylık gideri karşılayacak nakit bulunması sizi rahatlatır.
Ayrıca Türkiye’de kalan düzenli ödemelerinizi de bu bütçeye yazın. Kredi taksiti, aidat ve sigorta primleri siz yurt dışındayken de işler. Bütçe tutmakta zorlanıyorsanız gelir gider dengesi yazısındaki yöntem işinize yarar.
Taşınma öncesi kontrol listesi
Buraya kadar anlatılanları kısa bir listede toplayalım. Yurt dışına taşınmak öncesinde son haftalarda bu listeyi tek tek işaretleyin.
- Çıkış bordrosunu, izin ücretini ve çıkış kodunu kontrol edin.
- Hizmet dökümünü indirin, eksik gün olmadığından emin olun.
- Vekaletnameyi çıkarın, yetkileri net yazdırın.
- Bankaya yurt dışı adresinizi ve yeni numaranızı bildirin.
- Kredi ve kart borçları için ödeme planı hazırlayın.
- Vergi mukimliğinizi ve çifte vergilendirme anlaşmasını araştırın.
- 3201 sayılı Kanun kapsamında borçlanma için belge klasörü kurun.
- Askerlik durumunuzu öğrenin, gerekiyorsa erteleme başvurusu yapın.
- Konsolosluk kaydını ve adres bildirimini takvime yazın.
- Belgelerin dijital kopyalarını güvenli bir yerde tutun.
Bu liste her durumu kapsamaz. Örneğin çocuklarınız, mirastan doğan haklarınız ya da şirket ortaklığınız varsa ek adımlar gerekir. Somut durumunuz için bir avukata ya da ilgili resmi kuruma danışın; çünkü süreler ve yasal düzenlemeler değişebilir.
Sık sorulan sorular
Yurt dışına taşınmak için SGK'ya bildirim yapmam gerekiyor mu?
Türkiye'deki işinizden ayrıldığınızda işvereniniz çıkış bildirgesini verir; sizin ayrıca taşınma bildirimi yapmanız gerekmez. Ancak genel sağlık sigortası tescilinizin durumunu e-Devlet üzerinden kontrol edin. Yurt dışında yaşadığınızı belgelemezseniz adınıza prim borcu oluşabilir. Bu nedenle konsolosluk adres kaydını zamanında yaptırmanız önemlidir.
3201 sayılı Kanun ile yurt dışı borçlanması nasıl yapılır?
Yurt dışında çalıştığınız ya da ikamet ettiğiniz süreleri belgeleyerek SGK'ya başvurursunuz. Kurum, seçtiğiniz gün sayısı ve kazanç düzeyine göre borç tutarını hesaplar ve size tebliğ eder. Tutarı belirtilen süre içinde öderseniz o günler hizmetinize eklenir. Başvuru sırasında belgelerin tercümesini ve onayını da hazır tutun.
Türkiye'deki banka hesabımı kapatmalı mıyım?
Kapatmak zorunda değilsiniz. Çoğu kişi en az bir hesabı açık tutar; çünkü kira, kredi taksiti ya da aidat gibi ödemeler Türkiye'de devam eder. Yine de bankaya yurt dışı adresinizi ve iletişim bilgilerinizi bildirin. Kullanmayacağınız kartları ise kapatarak gereksiz yıllık ücretlerden kurtulabilirsiniz.
Vergi mukimliğim yurt dışına taşınınca hemen değişir mi?
Otomatik olarak değişmez. Gelir Vergisi Kanunu, Türkiye'de yerleşmiş sayılmayı ikametgaha ve bir takvim yılında altı aydan fazla oturmaya bağlar. Taşındığınız ülkenin kuralları da ayrıca işler. İki ülke arasında çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması varsa mukimlik o anlaşmaya göre belirlenir. Belirsiz durumlarda bir mali müşavire danışın.
Vekaletnameyi yurt dışında çıkarabilir miyim?
Evet. Türk konsoloslukları noterlik işlemi yaparak vekaletname düzenler. Ayrıca bulunduğunuz ülkenin noterinde düzenlenen vekaletname de apostil şerhi ile Türkiye'de kullanılabilir. Ancak tapu ve banka gibi kurumlar belirli bir biçim isteyebilir. Bu yüzden vekaletnameyi çıkarmadan önce işlemi yapacak kurumdan hangi yetkilerin gerektiğini öğrenin.
Askerlik borcum varken yurt dışına çıkabilir miyim?
Askerlik çağında olan erkeklerin yurt dışına çıkışı yoklama ve sevk durumuna bağlıdır. Yurt dışında yaşayanlar için dövizle askerlik gibi özel bir düzenleme de bulunur. Şartlar kanunla belirlenir ve zaman içinde değişebilir. Bu yüzden taşınmadan önce askerlik şubesinden ya da e-Devlet'ten güncel durumunuzu mutlaka öğrenin.

