Askerlik İçin İşten Ayrılan Kıdem Tazminatı Alır mı?

İçindekiler
- Askerlik kıdem tazminatı nedir ve kimler alır?
- Askerlik için ayrılan çalışan tazminat alır mı?
- 1475 sayılı Kanun m.14 ne diyor?
- En az bir yıl çalışma şartı nasıl işler?
- Askerlik kıdem tazminatı için gereken belgeler
- Dilekçede ne yazmalısınız?
- Örnek hesap: askerlik kıdem tazminatı nasıl bulunur?
- Hesapta nelere dikkat etmelisiniz?
- İhbar süresi ve ihbar tazminatı gerekir mi?
- Bedelli askerlikte askerlik kıdem tazminatı alınır mı?
- Ayrılış tarihi ile sevk tarihi arasındaki boşluk
- Çıkış kodu askerlikte neden önemli?
- Askerlik dönüşü işe alınma hakkı var mı?
- Askerlikte kıdem süresi ve askerlik borçlanması
- Askerlik nedeniyle ayrılırken ne yapmalısınız
- Sık yapılan hatalar
- İşveren ödemezse nereye başvurursunuz?
- Kısa dönem, uzun dönem ve yedek subaylık farkı
- İşverenle görüşmede nelere dikkat etmelisiniz
- Askerdeyken tazminat takibini kim yapar?
- Askerlik kıdem tazminatı ile diğer alacaklar
Askerlik kıdem tazminatı nedir ve kimler alır?
Askere gidecek bir çalışan, işten ayrılırken en çok tazminat hakkını merak eder. Kısacası askerlik kıdem tazminatı, muvazzaf askerlik nedeniyle işten ayrılan ve en az bir yıl çalışan işçiye ödenen tazminattır. Bu hak, sıradan istifadan farklıdır ve kanunda ayrıca yer alır.
Yazıda şartları, belgeleri, örnek hesabı ve sık yapılan hataları sırayla bulursunuz. Ayrıca hak edeceğiniz tutarı görmek için kıdem tazminatı hesaplama aracına giriş ve çıkış tarihinizi girin. Hesap birkaç saniye sürer, sonucu işverenle konuşurken yanınızda tutun.
Önce şunu bilin: askere gitmek bir istifa sayılmaz. Bu yüzden işveren “kendin ayrıldın, hakkın yok” diyemez. Ancak bu hakkı kullanmanın bir yolu ve bir sırası vardır. Yanlış sırayla hareket eden çalışan, hakkını gereksiz yere tartışmaya açar.
Askerlik için ayrılan çalışan tazminat alır mı?
Evet, alır. 1475 sayılı İş Kanunu m.14, muvazzaf askerlik nedeniyle işten ayrılan işçiye kıdem tazminatı hakkı verir. Şart, aynı işverende en az bir yıl çalışmış olmanızdır. Ayrılma nedenini yazılı bildirmeniz ve askerlik belgesini işverene vermeniz yeterlidir; ihbar süresi beklemeniz gerekmez.
Bu kural, eski 1475 sayılı Kanun’un yürürlükte kalan tek maddesindedir. Yani 4857 sayılı yeni İş Kanunu kıdem tazminatını ayrıca düzenlemez, hâlâ 1475’in 14. maddesi geçerlidir. Madde, tazminat doğuran halleri tek tek sayar ve askerliği bunlardan biri olarak açıkça anar.
Dolayısıyla askerlik kıdem tazminatı bir lütuf değil, kanuni bir haktır. İşveren bu hakkı sözleşmeyle kaldıramaz. Sözleşmenizde “askerlik halinde tazminat yok” gibi bir madde varsa bu madde sizi bağlamaz. Ancak hakkınızı kullanmak için şartları eksiksiz yerine getirmeniz gerekir.
1475 sayılı Kanun m.14 ne diyor?
Madde, kıdem tazminatına yol açan dört temel durumu sayar. İlk olarak işverenin haklı neden dışında yaptığı fesih gelir. İkinci olarak işçinin haklı nedenle yaptığı fesih yer alır. Üçüncü grup muvazzaf askerlik nedeniyle ayrılmadır. Dördüncüsü emeklilik ve kadın işçinin evlilik nedeniyle ayrılmasıdır.
Askerlik bendinde kullanılan ifade “muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla” şeklindedir. Yani madde zorunlu askerlik hizmetini anlatır. Yedek subaylık, er olarak yapılan askerlik ve kısa dönem askerlik bu kapsama girer. Öte yandan gönüllü uzman erbaşlık gibi meslek tercihleri, madde metninin amacına uymaz; mahkeme bunları ayrıca inceler.
Maddenin önemli bir yanı daha vardır: fesih işçiden gelir, ama tazminat yine doğar. Normalde istifa eden işçi tazminat almaz. Kanun koyucu ise askerliği işçinin elinde olmayan bir zorunluluk saydığı için bu durumu istisna tuttu. Bu nedenle askerlik kıdem tazminatı, istifa kuralının dışında kalır.
Maddenin tam metnini mevzuat.gov.tr üzerindeki 1475 sayılı Kanun dosyasında okuyabilirsiniz. Fesih türlerinin genel tablosu için fesih türleri sayfasına bakın.
En az bir yıl çalışma şartı nasıl işler?
Tazminat hakkı için aynı işverende en az bir yıl çalışmış olmalısınız. Süre, işe giriş tarihinizden ayrılış tarihinize kadar işler. Örneğin 10 Mart’ta işe başladıysanız, ertesi yılın 10 Mart’ından önce ayrılırsanız şart dolmaz.
Bir yılı hesaplarken aynı işverene ait farklı işyerlerindeki çalışmalarınız birleşir. Ayrıca aynı işverende aralıklı çalıştıysanız, önceki dönemde tazminat almadıysanız süreleri toplarsınız. Buna karşılık ücretsiz izin dönemlerini süreye katmazsınız.
Bir yılı doldurmadan ayrılan çalışan tazminat alamaz. Bu yüzden sevk tarihiniz bir yılı tamamlamanıza birkaç hafta kala geliyorsa durumu işvereninizle konuşun. Bazı işverenler kalan süre için yıllık izin kullandırır. Böylece iş ilişkisi bir yılı doldurduktan sonra sona erer.
Ancak bu planı kendi başınıza tarih kaydırarak kurmayın. Sevk tarihi resmi belgeyle sabittir; işverenle yazılı bir uzlaşma yapın. Süre hesabını kontrol etmek için e-Devlet hizmet dökümünüzü inceleyin. Dökümü okumakta zorlanırsanız hizmet dökümü nasıl okunur yazısı satır satır anlatır.
Askerlik kıdem tazminatı için gereken belgeler
Belge, bu sürecin omurgasıdır. İşveren ödeme yapmadan önce ayrılma nedeninin gerçekten askerlik olduğunu görmek ister. Bu nedenle şu evrakı hazırlayın:
- Askerlik sevk belgesi veya askerlik durum belgesi
- İşverene hitaben yazılmış ayrılma dilekçesi
- Kimlik fotokopisi (işveren isterse)
- Son bordro ve banka dökümü (hesap kontrolü için)
Sevk belgesini e-Devlet üzerinden Milli Savunma Bakanlığı hizmetlerinden alırsınız. Belgede sevk tarihiniz ve birliğiniz yer alır. Ayrıca askerlik şubesinden de belge isteyebilirsiniz.
Dilekçeyi iki nüsha hazırlayın. Bir nüshayı işverene verin, diğerine “teslim aldım” notu ile tarih ve imza attırın. İşveren imza atmaktan kaçınırsa dilekçeyi noter aracılığıyla veya e-posta ile gönderin. Böylece teslim tarihi kayda geçer.
Belgeyi sonradan getirmeniz de mümkündür. Yine de belgeyi dilekçeyle birlikte vermek, ödemenin hızını belirgin biçimde artırır. Belgesiz bir dilekçe, işverenin gözünde düz bir istifa gibi durur.
Dilekçede ne yazmalısınız?
Dilekçe kısa ve net olmalıdır. Uzun açıklamalara gerek yoktur; önemli olan ayrılma nedenini açıkça yazmaktır. Şu bölümleri sırayla ekleyin:
- Başlık: işveren unvanı ve adresi
- Kimlik bilgileri: adınız, T.C. kimlik numaranız, işe giriş tarihiniz
- Ayrılma nedeni: “muvazzaf askerlik hizmetim nedeniyle” ifadesi
- Ayrılış tarihi: son çalışma gününüz
- Talep: kıdem tazminatı, kullanılmayan yıllık izin ücreti ve diğer alacakların ödenmesi
- Ek: sevk belgesi
“İstifa ediyorum” ifadesini tek başına kullanmayın. Bunun yerine “askerlik nedeniyle iş sözleşmemi sona erdiriyorum” deyin. Çünkü işveren dilekçedeki kelimelere bakarak çıkış kodunu seçer. Ardından SGK sistemine giren kod, tazminat tartışmasında delil olur.
Dilekçeye talep ettiğiniz alacakları da ekleyin. Kullanılmayan izin, son ay maaşı ve varsa fazla mesai gibi kalemleri tek tek yazın. Böylece işveren tek bir ödemeyle bütün hesabı kapatır.
Örnek hesap: askerlik kıdem tazminatı nasıl bulunur?
Somut bir örnekle ilerleyelim. Varsayalım ki brüt maaşınız 40.000 TL ve işyerinde her ay 2.000 TL yemek yardımı alıyorsunuz. İşe giriş tarihiniz 1 Şubat, askere sevk nedeniyle son çalışma gününüz ise dört yıl sekiz ay sonrası olsun.
| Adım | İşlem | Sonuç |
|---|---|---|
| Kıdem süresi | Giriş ile çıkış arası | 4 yıl 8 ay |
| Giydirilmiş aylık brüt | 40.000 + 2.000 | 42.000 TL |
| Tam yıllar | 42.000 × 4 | 168.000 TL |
| Artan 8 ay | 42.000 × 8 / 12 | 28.000 TL |
| Brüt tazminat | Toplam | 196.000 TL |
| Damga vergisi | Binde 7,59 | 1.487,64 TL |
| Net tazminat | Brüt eksi damga | 194.512,36 TL |
Tablodaki rakamlar varsayımsaldır. Gerçek hesapta fesih tarihindeki tavan geçerlidir; ücretiniz tavanı aşarsa hesap tavanla yapılır. Güncel tavan tutarını kıdem tazminatı tavanı sayfasından kontrol edin.
Kendi rakamlarınızı görmek için kıdem tazminatı hesaplama aracına tarihlerinizi ve ücretinizi girin. Ayrıca giydirilmiş ücrete hangi yardımların girdiğini giydirilmiş ücret maddesi açıklar. Kısacası askerlik kıdem tazminatı, diğer fesih türlerindeki hesapla aynı formülü kullanır.
Hesapta nelere dikkat etmelisiniz?
Hesabın formülü basittir, ama ayrıntılar tutarı değiştirir. İlk olarak ücretinizi brüt olarak alın. Net maaş üzerinden yapılan hesap, tutarı düşük gösterir. Brüt ve net arasındaki farkı brütten nete maaş hesaplama aracında görürsünüz.
İkinci olarak düzenli ödenen yardımları ekleyin. Yemek, yol, düzenli prim ve yıllık ikramiyenin on ikide biri hesaba girer. Buna karşılık fazla mesai ve tek seferlik ödemeler girmez.
Üçüncü olarak süreyi gün gün hesaplayın. Artan ay ve günler de orantılı olarak tutara girer. Yani dört yıl sekiz ay çalışan biri, yalnız dört yılın tazminatını almaz.
Son olarak kesintiyi doğru uygulayın. Kıdem tazminatından yalnız damga vergisi düşer. İşveren gelir vergisi ve SGK primi kesmez; işveren bu kalemleri keserse itiraz edin. Özellikle bordrosunda gelir vergisi gördüğünüz durumda hesabı yeniden isteyin.
Bu dört noktayı kontrol eden çalışan, işverenin hazırladığı hesabı rahatça denetler. Böylece eksik ödeme ilk günden ortaya çıkar.
İhbar süresi ve ihbar tazminatı gerekir mi?
Askerlik nedeniyle ayrılan işçi ihbar süresine uymak zorunda değildir. Çünkü bu durum, işçinin bildirimli feshi değil, kanunun tanıdığı özel bir ayrılma nedenidir. Dolayısıyla işveren sizden ihbar tazminatı isteyemez.
Aynı kural tersine de işler. Siz de işverenden ihbar tazminatı talep edemezsiniz. İhbar tazminatı, bildirim süresine uymadan sözleşmeyi bitiren tarafın ödediği bir bedeldir. Burada sözleşmeyi bitiren sizsiniz, ama kanun bunu haklı bir zorunluluk sayar.
Yine de işvereninize makul bir süre önceden haber vermeniz faydalıdır. Örneğin sevk tarihinizi öğrendiğiniz gün yazılı bilgi verin. Böylece işveren yerinize birini bulur, siz de devir işlemlerini sakin biçimde yaparsınız.
İhbar sürelerinin genel tablosunu merak ederseniz ihbar süreleri sayfasına bakın. Bu süreler sizin durumunuzu ilgilendirmez, ama başka fesih türlerinde işe yarar.
Bedelli askerlikte askerlik kıdem tazminatı alınır mı?
Bedelli askerlik, son yıllarda en çok sorulan konudur. 7179 sayılı Askeralma Kanunu, bedelli askerlik yapanların temel askerlik eğitimi için birliğe katılmasını öngörür. Yani bedelli askerlik de kısa bir süre fiilen askerlik hizmeti içerir.
Peki bedelli askerlik nedeniyle ayrılan işçi tazminat alır mı? Kanun metni bu konuda ayrı bir hüküm koymaz. Bu yüzden mahkeme somut olaya bakar. Yargı kararlarında, bedelli askerlik için birliğe katılan işçinin de tazminat hakkını tartışan örnekler yer alır.
Bununla birlikte eğitim süresi kısa olduğu için birçok işveren ücretsiz izin önerir. Ücretsiz izin, iş ilişkinizi korur ve tazminat sorununu ortadan kaldırır. Ancak bu seçenek sizin kabulünüze bağlıdır.
Bedelli askerlik kıdem tazminatı konusunda karar vermeden önce bir avukata danışın. Ayrıca güncel bedelli askerlik şartlarını Milli Savunma Bakanlığı duyurularından kontrol edin. Belirsiz bir durumda sözlü vaatle hareket etmeyin; her anlaşmayı yazıya geçirin.
Ayrılış tarihi ile sevk tarihi arasındaki boşluk
Kanun, ayrılış ile sevk arasında kesin bir gün sınırı koymaz. Ancak iki tarih birbirine yakın olmalıdır. Aksi halde işveren ayrılmanın gerçek nedeninin askerlik olmadığını iddia eder.
Örneğin sevk tarihiniz üç hafta sonraysa bugün ayrılmanız olağandır. Hazırlık, vedalaşma ve kişisel işler için bu süre makul durur. Buna karşılık sevkten altı ay önce ayrılıp başka bir işte çalışmaya başlarsanız durum değişir. İşveren, ayrılma nedeninin yeni iş olduğunu iddia eder.
Bu nedenle ayrılış tarihinizi sevk tarihine göre planlayın. Ayrıca ayrıldıktan sonra sevke kadar başka bir işte sigortalı çalışmayın. Sigortalı çalışma kaydı, askerlik iddianızı zayıflatır.
Sevk tarihiniz ertelenirse işverene yeni belgeyi iletin. Erteleme, sizin elinizde olmayan bir durumdur ve hakkınızı tek başına ortadan kaldırmaz. Yine de belgeyi saklayın, çünkü uyuşmazlıkta tarihi gösteren tek kanıt odur.
Çıkış kodu askerlikte neden önemli?
İşveren, ayrılışınızı SGK’ya işten ayrılış bildirgesi ile bildirir. Bu bildirgede bir çıkış kodu yer alır. Askerlik nedeniyle ayrılış için ayrı bir kod vardır ve doğru kod tazminat hakkınızı resmi kayıtlara geçirir.
İşveren yanlışlıkla istifa kodunu girerse durumu hemen düzeltin. Önce kodu e-Devlet üzerinden “İşten Ayrılış Bildirgesi Sorgulama” ekranında kontrol edin. Ardından işverenden düzeltme isteyin. Kodların anlamını çıkış kodları sayfası ayrıntılı biçimde listeler.
İşveren düzeltmeyi reddederse yazılı başvuru yapın. Takip edeceğiniz yolu çıkış kodum yanlış girildi yazısı adım adım anlatır. Yanlış kod tek başına hakkınızı ortadan kaldırmaz, ama ispatı zorlaştırır.
Kodun bir de dolaylı etkisi vardır. Askerlik dönüşü iş ararken bazı işverenler önceki ayrılış nedenini sorar. Doğru kod, geçmişinizi tutarlı gösterir. Kısacası çıkış kodu, askerlik kıdem tazminatı dosyanızın en görünür belgesidir.
Askerlik dönüşü işe alınma hakkı var mı?
4857 sayılı İş Kanunu m.31, askerlik nedeniyle ayrılan işçiye dönüşte öncelik tanır. Terhis olduktan sonra iki ay içinde eski işvereninize başvurursanız, işveren uygun boş kadro varsa sizi işe almak zorundadır.
Bu hakkın şartları açıktır. Başvuru, terhisten itibaren iki ay içinde yapılmalıdır. Ayrıca işyerinde eski işinize veya benzer bir işe uygun boş yer bulunmalıdır. İşveren sizi o günkü şartlarla işe alır.
İşveren bu yükümlülüğe uymazsa ne olur? Kanun, işe almayan işverenin işçiye üç aylık ücret tutarında tazminat ödemesini öngörür. Bu tazminat, kıdem tazminatından ayrı bir alacaktır.
Başvurunuzu yazılı yapın ve teslim tarihini belgeleyin. Noter, iadeli taahhütlü posta veya kayıtlı e-posta bu iş için uygundur. Sözlü başvuru, uyuşmazlıkta ispatı zorlaştırır.
Ayrıca işe döndüğünüzde yeni bir kıdem süresi başlar. Önceki dönem için tazminat aldıysanız o süre yeniden hesaba girmez. Bu ayrıntıyı işe dönüş görüşmesinde netleştirin.
Askerlikte kıdem süresi ve askerlik borçlanması
Askerlik süresi, eski işyerinizdeki kıdem sürenize girmez. Çünkü iş ilişkiniz askere gitmeden önce sona erer ve tazminatınızı o tarihe göre bulursunuz. Bu ayrımı karıştırmayın.
Buna karşılık askerlik süresi emeklilik hesabında önem taşır. SGK, askerlik borçlanması ile askerde geçen süreyi prim gününe eklemenize imkân tanır. Borçlanma, emeklilik tarihinizi öne çekebilir. Ayrıca bazı durumlarda sigorta başlangıç tarihinizi de etkiler.
Borçlanma tutarını görmek için askerlik borçlanması hesaplama aracını kullanın. Başvuruyu ise e-Devlet üzerinden veya SGK il müdürlüğüne dilekçe ile yaparsınız. Güncel prim oranlarını SGK sayfasından kontrol edin.
Emeklilik planınızın genel resmini görmek için ne zaman emekli olurum aracına bakın. Böylece askerlik borçlanmasının size ne kazandıracağını önceden bilirsiniz.
Askerlik nedeniyle ayrılırken ne yapmalısınız
Süreci sırayla yürütmek hak kaybını önler. Şu adımları takip edin:
- Sevk tarihinizi resmi kanaldan öğrenin ve belgesini alın.
- Hizmet dökümünüzden bir yılı doldurduğunuzu kontrol edin.
- Tazminat tutarını hesaplama aracıyla bulun ve not edin.
- Askerlik nedenini açıkça yazan dilekçenizi iki nüsha hazırlayın.
- Dilekçeyi sevk belgesiyle birlikte teslim edin ve teslim kaydı alın.
- Çıkış kodunu e-Devlet üzerinden kontrol edin.
- Ödemeyi dekontla takip edin, eksikse yazılı itiraz edin.
Her adımı tarihli bir listeye yazın. Ayrıca belgelerin dijital kopyalarını bir klasörde saklayın. Askerlik süresince işverenle iletişim zorlaşır; bu yüzden işleri sevkten önce tamamlayın.
Eğer ödeme sevkten önce gelmezse, bir yakınınıza vekâlet vermeyi düşünün. Vekiliniz sizin adınıza takip yapar. Böylece askerlik süresince süreler kaçmaz.
Sık yapılan hatalar
Askere giden çalışanlar bazı hataları tekrar tekrar yapar. Önce en yaygın olanları bilin:
| Hata | Sonucu | Doğru davranış |
|---|---|---|
| Dilekçeye yalnız “istifa” yazmak | İşveren istifa kodu girer | Askerlik nedenini açıkça yazın |
| Sevk belgesini vermemek | Ödeme gecikir | Belgeyi dilekçeye ekleyin |
| Sevkten aylar önce ayrılmak | Neden tartışmalı hale gelir | Tarihleri yakın tutun |
| Net maaşla hesap yapmak | Tutar düşük çıkar | Giydirilmiş brüt ücreti esas alın |
| Ödemeyi sözlü vaatle beklemek | Süre ve delil kaybı | Yazılı talep gönderin |
| Dönüşte sözlü başvurmak | İşe alınma hakkı ispatsız kalır | Yazılı başvuru yapın |
Bir başka hata, ibraname imzalamaktır. İşveren ödeme yapmadan “tüm haklarımı aldım” yazan bir belge uzatırsa imzalamayın. Ödeme dekontu olmadan imzalanan ibraname sizi zor duruma düşürür.
Son olarak askerlik kıdem tazminatı hakkını kullanmak için askerlik dönüşünü beklemeyin. Alacağınız ayrılış gününde doğar. Gecikme ise yalnız faiz yükünü artırır.
İşveren ödemezse nereye başvurursunuz?
İşveren tazminatı ödemezse önce yazılı talep gönderin. Noter ihtarnamesi, talebinizi tarih ve tutarla kayda geçirir. Ardından ödenmeyen her gün için faiz işler.
Ödeme yine gelmezse zorunlu arabuluculuğa başvurun. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, işçi alacaklarında dava öncesi arabulucuya gitmeyi şart koşar. Başvuruyu adliyedeki arabuluculuk bürosuna yaparsınız. Görüşmede anlaşma çıkmazsa iş mahkemesinde dava açarsınız.
Askerde olduğunuz dönemde süreci bir vekil üzerinden yürütebilirsiniz. Ayrıca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın ALO 170 hattından bilgi alırsınız. Bakanlığın duyuruları için csgb.gov.tr adresini izleyin.
Ödeme sürecinin ayrıntılarını işverenim kıdem tazminatımı ödemiyor yazısı anlatır. Ayrıca istifa ile haklı fesih arasındaki farklar için istifa eden hakları sayfasına bakın.
Zamanaşımına da dikkat edin. Kıdem tazminatı alacağı için beş yıllık zamanaşımı süresi işler. Bu süre uzun görünür, ama delil ve tanıklar zamanla kaybolur. Bu yüzden takibi askerlik süresine bırakmayın.
Kısa dönem, uzun dönem ve yedek subaylık farkı
Askerlik türü, tazminat hakkını değiştirmez. Kısa dönem er, uzun dönem er veya yedek subay olarak askere gitmeniz fark etmez. Hepsi zorunlu askerlik hizmetinin bir biçimidir. Bu yüzden şartları taşıyan her çalışan aynı hakka sahiptir.
Fark, daha çok planlamada ortaya çıkar. Örneğin yedek subay adayları sevkten önce sınav ve sağlık işlemlerine girer. Bu süreç birkaç ay sürer. Dolayısıyla ayrılış tarihini kesin sevk tarihine göre seçmek daha sağlıklıdır.
Kısa dönem askerlikte ise süre kısadır. Bazı çalışanlar bu nedenle ayrılmak yerine ücretsiz izin ister. Ücretsiz izin, iş ilişkisini askıya alır; tazminat hakkı o anda doğmaz. Yani ücretsiz izni seçerseniz askerlik kıdem tazminatı talep etmezsiniz.
Hangisinin size uygun olduğunu düşünürken üç soruyu sorun. Dönüşte aynı işe dönmek istiyor musunuz? İşveren yerinizi tutacak mı? Tazminat tutarı sizin için şu an önemli bir kaynak mı? Cevaplarınız seçiminizi belirler.
İşverenle görüşmede nelere dikkat etmelisiniz
Sevk belgesini aldıktan sonra işvereninizle yüz yüze bir görüşme yapın. Görüşmede ayrılış tarihini, devir işlerini ve ödeme gününü konuşun. Ancak konuşulanları mutlaka yazıya geçirin.
Görüşmeden sonra kısa bir e-posta gönderin. Örneğin şöyle yazın: “Bugünkü görüşmemizde son çalışma günümün 20’si olacağını ve tazminatımın aynı gün ödeneceğini konuştuk.” Bu tek cümle, ileride çıkacak bir tartışmada güçlü bir delil olur.
İşveren bazen tazminatı taksitle ödemeyi önerir. Taksit, yalnız sizin yazılı kabulünüzle bağlayıcı hale gelir. Kabul ederseniz de son taksitin askerlik bitmeden ödenmesini şart koşun. Ayrıca gecikme halinde kalan borcun tamamının istenebileceğini metne ekletin.
Bir diğer konu da referanstır. Askerlik dönüşü iş ararken eski işvereninizden referans isteyebilirsiniz. Bu nedenle ayrılık sürecini sakin ve düzenli yürütün. Haklarınızı isterken ilişkiyi kırmamak, dönüşte size fayda sağlar.
Askerdeyken tazminat takibini kim yapar?
Askerlik süresince işverenle iletişim kurmak zorlaşır. Telefon kullanımı sınırlıdır, izinler de belirli günlere bağlıdır. Bu nedenle takibi sevkten önce bir düzene oturtun.
İlk olarak güvendiğiniz bir yakınınızı belirleyin. Ardından notere giderek ona genel veya özel bir vekâletname verin. Vekâletnameye işverenle yazışma, ödeme takibi ve arabulucuya başvuru yetkisini ekleyin. Böylece yakınınız sizin adınıza işlemleri yürütür.
Ayrıca bütün belgelerin bir kopyasını vekilinize bırakın. Sevk belgesi, dilekçe nüshası, bordrolar ve hesaplama çıktısı bu dosyada yer alsın. Vekiliniz eksik belgeyle hareket ederse süreç uzar.
Banka hesabınızı da kontrol edin. Tazminatın yatacağı hesabın açık ve aktif olduğundan emin olun. Hesap kapalıysa işveren ödemeyi iade alır ve süreç yeniden başlar. Kısacası sevkten önceki son hafta, askerlik kıdem tazminatı dosyanızı kapatmak için en uygun zamandır.
Askerlik kıdem tazminatı ile diğer alacaklar
Ayrılırken yalnız kıdem tazminatına odaklanmayın. İş sözleşmesi sona erdiğinde başka alacaklarınız da doğar. Kullanılmayan yıllık izin ücreti bunların başında gelir; izin gününüzü yıllık izin hesaplama aracında görürsünüz.
Ayrıca son ayın kıst maaşı, alamadığınız fazla mesai ve hak edilmiş prim de dosyanıza girer. Bütün alacakları tek tabloda görmek için işten çıkış hesaplama aracını kullanın.
İşsizlik ödeneği konusunda ise dikkatli olun. Askerlik nedeniyle ayrılan işçi, ayrılış sonrası doğrudan askere gittiği için genellikle ödenek almaz. Ödenek şartları farklı bir kurala bağlıdır ve güncel bilgiyi İŞKUR üzerinden kontrol etmeniz gerekir.
Sonuç olarak askerlik kıdem tazminatı, doğru belge ve doğru dilekçeyle sorunsuz biçimde alınan bir haktır. Süreci sevkten önce tamamlayın, kayıtlarınızı saklayın ve dönüşte işe alınma hakkınızı unutmayın.
Biz askere gidecek okurlarımıza sevk belgesini almadan istifa dilekçesi vermemelerini öneriyoruz. Siz dilekçede ayrılma nedenini açıkça askerlik olarak yazın ve belgenin bir kopyasını saklayın.
Sık sorulan sorular
Askere gideceğim için istifa edersem kıdem tazminatı alır mıyım?
Evet, aynı işverende en az bir yıl çalıştıysanız ve ayrılma nedeniniz muvazzaf askerlik ise alırsınız. Kanun bu durumu sıradan bir istifadan ayırır ve onu ayrıca tazminat hakkı doğuran nedenler arasında sayar. Dilekçenize askerlik nedenini açıkça yazın ve sevk belgenizi ekleyin, böylece işveren kodu doğru girer.
Sevk belgesi olmadan dilekçe verebilir miyim?
Verebilirsiniz, ancak belge olmadan işveren ödemeyi geciktirir. Sevk tarihiniz belli olduğunda e-Devlet üzerinden askerlik durum belgesini alın ve dilekçeye ekleyin. Belge sonradan çıkarsa ilk fırsatta işverene iletin. Böylece ayrılma nedeninin askerlik olduğu yazılı hale gelir ve sonradan tartışma çıkmaz.
Askere gitmeden kaç gün önce işten ayrılmalıyım?
Kanun kesin bir gün sayısı koymaz. Ancak ayrılma tarihi ile sevk tarihi arasındaki boşluk makul olmalıdır. Birkaç haftalık hazırlık süresi olağan karşılanır. Aylar önce ayrılıp başka işte çalışırsanız ayrılma nedeninin askerlik olduğu tartışmalı hale gelir, bu yüzden tarihleri birbirine yakın tutun.
İhbar süresi kadar çalışmam gerekir mi?
Gerekmez. Askerlik nedeniyle ayrılma, işçinin bildirim süresine uymasını gerektiren bir fesih türü sayılmaz. Bu yüzden işveren sizden ihbar tazminatı isteyemez. Aynı şekilde siz de işverenden ihbar tazminatı talep edemezsiniz. Yine de işvereninize birkaç gün önceden haber vermek ilişkiyi korur ve devir işini kolaylaştırır.
Bedelli askerlik yapacaksam da tazminat alır mıyım?
Bedelli askerlikte de temel askerî eğitim için birliğe katılırsınız. Uygulamada bu nedenle ayrılan işçinin de tazminat hakkı tartışılır ve mahkemeler çoğunlukla somut duruma bakar. Kısa eğitim süresi nedeniyle işveren ücretsiz izin önerebilir. Karar vermeden önce bir avukata veya ALO 170 hattına danışmanız yerinde olur.
Askerlik sonrası eski işime dönebilir miyim?
İş Kanunu, askerlik nedeniyle ayrılan işçiye dönüşte öncelik tanır. Terhisten sonraki iki ay içinde başvurursanız işveren, uygun boş kadro varsa sizi o günkü şartlarla işe almalıdır. Kadro varken almazsa üç aylık ücret tutarında tazminat ödemekle karşı karşıya kalır. Başvurunuzu mutlaka yazılı yapın.

