BugünAsgari ücret (net)28.075,50 ₺Kıdem tavanı73.729,87 ₺SGK tavanı297.270,00 ₺1. dilim eşiği190.000,00 ₺tüm rakamlar →
Sözlük terimiSözlük

Gelir vergisi matrahı nedir?

Son güncelleme 22.11.20264 sık sorulan soru

Gelir vergisi matrahı: Brüt ücretten SGK ve işsizlik sigortası işçi payı ile engelli indirimi gibi yasal indirimler düşüldükten sonra kalan ve üzerinden gelir vergisi hesaplanan tutardır; yıl içinde biriken toplamı vergi dilimini belirler. Halk arasında: vergi matrahı, ücret matrahı, vergiye tabi ücret.

Gelir vergisi matrahı ne demek?

Gelir vergisi matrahı, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.63 uyarınca ücretin safi tutarıdır: brüt ücretten SGK işçi payı (%14), işsizlik sigortası işçi payı (%1), varsa engelli indirimi, özel sağlık ve hayat sigortası primleri (brütün %15'i ve asgari ücretle sınırlı) ile sendika aidatı düşülerek bulunur. Vergi bu matrah üzerinden GVK m.103 tarifesiyle hesaplanır; dilim ise yılbaşından itibaren biriken kümülatif matraha göre belirlenir. Fazla mesai, prim, ikramiye ve vergiye tabi yan haklar matraha eklenir; yemek ve yol istisnası gibi kalemler eklenmez. Asgari ücret istisnası matrahtan değil, hesaplanan vergiden düşülür.

Örnek hesap

Sayısal örnek

Örnek hesap: varsayalım brüt ücretiniz 60.000 ₺ ve 2.000 ₺ özel sağlık sigortası priminiz işveren tarafından bordroda indiriliyor. SGK 8.400 ₺, işsizlik 600 ₺ düşülür: 51.000 ₺; sağlık primi düşülünce matrah 49.000 ₺. Ocak vergisi 49.000 × %15 = 7.350 ₺, istisna 4.211,33 ₺ düşülünce 3.138,67 ₺ ödenir. Aylık matrah 49.000 ₺ ile 190.000 ₺ eşiği nisan ayında aşılır.

Bu terimle hesap yapın

Hesaplayıcı

Vergi Dilimi Hesaplama

Hangi ay üst dilime geçersiniz, net maaşınız ne kadar düşer

Hesapla

Gelir vergisi matrahı nasıl hesaplanır?

Matrah, brüt ücretten yasal kesinti ve indirimlerin düşülmesiyle bulunur. Sıralama şöyledir: brüt kazanç toplamı (ücret + fazla mesai + prim + vergiye tabi yan haklar), eksi SGK işçi payı, eksi işsizlik işçi payı, eksi varsa engelli indirimi, eksi şahıs sigortası primleri ve sendika aidatı. Kalan tutar o ayın matrahıdır. Vergi bu matraha dilim oranı uygulanarak bulunur, sonra asgari ücret istisnası düşülür. Yemek kartının istisna kısmı, toplu taşıma kartı ve çocuk yardımı matraha hiç girmez. Vergi dilimi hesaplama aracı aylık matrahınızı girince hangi ayda dilim değiştireceğinizi gösterir.

Matrah ile kümülatif matrah arasındaki fark nedir?

Aylık matrah tek bir ayın vergiye tabi tutarıdır; kümülatif matrah ise ocaktan o aya kadar olan matrahların toplamıdır. Hangi dilimden vergi ödeyeceğinizi aylık değil kümülatif matrah belirler. 2026 tarifesinde ilk 190.000 ₺ için %15, sonraki dilimde %20 uygulanır; aylık matrahı 49.000 ₺ olan çalışan nisan ayında eşiği aşar ve mayıstan itibaren %20 öder. Dilim geçişinde yalnızca eşiği aşan kısım üst orana tabidir, tüm ücret değil. İş değiştirirseniz yeni işveren eski kümülatifinizi devralmak zorundadır; bkz. iş değiştirince gelir vergisi beyanı.

Matrahı düşüren indirimler hangileridir?

  • Engelli indirimi: Derecesine göre aylık sabit tutar matrahtan düşülür; rapor ve başvuru gerektirir.
  • Şahıs sigortası primleri: Çalışanın kendisi, eşi ve çocukları için ödenen hayat, sağlık ve kaza sigortası primleri brütün %15'ini ve yıllık asgari ücreti aşmamak kaydıyla indirilir.
  • Sendika aidatı: İşçi sendikasına ödenen aidat matrahtan düşülür.
  • BES katkı payı: 2013'ten beri matrahtan indirilmez; teşvik devlet katkısı olarak verilir.

Bu indirimler bordroda uygulanmıyorsa işverene belge sunarak talep edin; geçmiş aylar için düzeltme işverenin muhtasar beyannamesiyle yapılır.

Matrah hatası bordroda nasıl anlaşılır?

En yaygın hata, istisna kapsamındaki yemek veya yol yardımının matraha eklenmesi ya da engelli indiriminin unutulmasıdır. Bordronuzda "gelir vergisi matrahı" satırını brüt eksi %15 kesinti formülüyle karşılaştırın; fark varsa indirim veya istisna uygulanmamış demektir. Kümülatif satır ise önceki ayların toplamıyla tutmalıdır; yıl ortasında işe girdiyseniz önceki işverenin kümülatifinin aktarılıp aktarılmadığına bakın. Aktarılmadıysa yıl sonunda eksik vergi çıkar ve beyanname gerekebilir. Bordro kontrolü aracı matrah ve vergi satırlarını birlikte doğrular.

SGK tavanını aşan ücrette matrah nasıl değişir?

Standart durumda matrah brütün %85'idir, çünkü SGK ve işsizlik işçi payı brütün %15'ini oluşturur. Ancak prim yalnızca prime esas kazanç tavanına (2026 için 297.270 ₺) kadar kesildiği için tavanı aşan ücretlerde kesinti sabit kalır ve matrah brüte yaklaşır. 400.000 ₺ brüt ücrette SGK ve işsizlik kesintisi 297.270 × %15 = 44.590,50 ₺ ile sınırlıdır; matrah 355.409,50 ₺ olur, yani brütün %89'u. Bu çalışan kümülatif eşikleri çok hızlı aşar ve şubat ayında %27, nisan ayında %35 dilimine ulaşır. Yüksek ücretlilerde yıl sonu net, ocak netinin %70'inin altına inebilir; bu durumu baştan öngörmek için vergi dilimi hesaplama aracını kullanın.

Dayanak ve kaynaklar

İlgili terimler

Reklam

Sık sorulan sorular

Gelir vergisi matrahı brüt ücretten ne kadar düşüktür?
Standart durumda matrah brütün %85'idir, çünkü %14 SGK ve %1 işsizlik işçi payı düşülür. Engelli indirimi veya şahıs sigortası primi varsa matrah daha da düşer; SGK tavanını aşan ücretlerde ise prim kesintisi sabitlendiği için fark %15'ten azdır.
Yemek kartı gelir vergisi matrahına girer mi?
Günlük istisna tutarı içinde kalan yemek kartı matraha girmez. 2026 için günlük 300 ₺ (KDV hariç) sınırını aşan kısım ücret sayılır ve matraha eklenir; nakit yol parası ise tamamen matraha girer. Güncel tutarı her yıl kontrol edin.
Asgari ücret istisnası matrahtan mı düşülür?
Hayır. İstisna matrahtan değil, hesaplanan vergiden düşülür. Önce tam matrah üzerinden vergi bulunur, sonra asgari ücretin aynı aydaki vergisi kadar tutar bu vergiden indirilir; bu yüzden istisna tutarı dilim değiştikçe ay ay farklılaşır.
İki işverenden ücret alanın matrahı nasıl hesaplanır?
Her işveren kendi ödediği ücretin matrahını ayrı hesaplar ve ayrı kümülatif tutar. İkinci işverenden alınan ücret yıllık beyan sınırını aşıyorsa yıl sonunda yıllık beyanname verilir ve iki gelir birleştirilerek vergilenir; fark vergi mart ayında ödenir.
Reklam