BugünAsgari ücret (net)28.075,50 ₺Kıdem tavanı73.729,87 ₺SGK tavanı297.270,00 ₺1. dilim eşiği190.000,00 ₺tüm rakamlar →
Sözlük terimiSözlük

Geçerli nedenle fesih nedir?

Son güncelleme 22.11.20264 sık sorulan soru

Geçerli nedenle fesih: İş güvencesi kapsamındaki işçinin yeterliliği, davranışları ya da işletmenin gereklerinden kaynaklanan, haklı fesih ağırlığına ulaşmayan ancak iş ilişkisini sürdürmeyi makul olmaktan çıkaran nedenle yapılan bildirimli fesih. Halk arasında: geçerli sebeple fesih, bildirimli fesih, süreli fesih.

Geçerli nedenle fesih ne demek?

4857 sayılı İş Kanunu m.18: 30 ve üzeri işçili işyerinde en az 6 ay kıdemli işçinin belirsiz süreli sözleşmesi ancak geçerli bir nedene dayanılarak feshedilebilir. Geçerli neden üç grupta toplanır: işçinin yeterliliğinden (performans düşüklüğü, sık hastalık), davranışlarından (uyarıya rağmen geç kalma, iş arkadaşlarıyla geçimsizlik) ve işletmenin gereklerinden (küçülme, teknolojik değişim, bölüm kapatma) doğan nedenler. Geçerli fesihte bildirim süresine uyulur ya da ihbar tazminatı ödenir, kıdem tazminatı ödenir. Fesih yazılı yapılmalı, neden açıkça belirtilmeli ve davranış veya verim nedenli fesihte savunma alınmalıdır; feshin son çare olması ilkesi gözetilir.

Örnek hesap

Sayısal örnek

Örnek hesap: varsayalım 50 kişilik işyerinde 3 yıl kıdemli, giydirilmiş brüt ücreti 48.000 ₺ olan işçi, bölümünün kapanması nedeniyle geçerli fesihle çıkarıldı. Kıdem tazminatı 3 × 48.000 = 144.000 ₺; 8 haftalık ihbar 56 × 1.600 = 89.600 ₺; toplam 233.600 ₺ brüt. Çıkış kodu 04 ile işsizlik ödeneğine de hak kazanır.

Bu terimle hesap yapın

Rehber

Fesih Türleri ve Doğan Haklar

Haklı, geçerli, haksız fesih; hangi tazminat doğar

Sayfaya git

Geçerli fesih ile haklı fesih arasındaki fark nedir?

İki kavram sık karıştırılır. Haklı fesih (m.25) ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık gibi ağır olaylara dayanır; bildirim süresi beklenmez ve m.25/II kapsamında kıdem tazminatı ödenmez. Geçerli fesih (m.18) ise daha hafif ancak iş ilişkisini sürdürmeyi işverenden beklenemez hale getiren nedenlere dayanır. İşveren bildirim süresine uyar ya da ihbar tazminatı öder ve kıdem tazminatını öder. Örneğin bir kez hırsızlık haklı fesih nedeniyken, uyarılara rağmen süregelen verim düşüklüğü geçerli fesih nedenidir. Yargıtay, haklı fesih için yeterli ağırlıkta olmayan olayların geçerli neden oluşturabileceğini kabul eder.

İşveren geçerli nedenle feshederken bildirim süresine uymak yerine ücretini peşin ödeyebilir; her iki halde de fesih geçerli fesih olarak kalır.

Hangi nedenler geçerli fesih sayılır?

  • Yeterlilikten kaynaklanan nedenler: Benzer işi yapanlara göre belirgin ve sürekli performans düşüklüğü, işe uyum yetersizliği, sık ve uzun süreli hastalık nedeniyle iş akışının bozulması.
  • Davranışlardan kaynaklanan nedenler: Uyarıya rağmen geç kalma, iş arkadaşlarını rahatsız etme, işverene zarar verme ihtimali, iş güvenliği kurallarını hafife alma.
  • İşletme gerekleri: Sipariş azalması, bölüm kapatma, dış kaynak kullanımı, yeniden yapılanma ve teknolojik değişim nedeniyle işgücü fazlalığı.

Buna karşılık sendika üyeliği, hamilelik, şikayet yoluna başvurma, ırk, cinsiyet, din ve siyasi görüş fesih nedeni yapılamaz. Nedenin ispatı işverene aittir.

İşletme gereklerinde işveren, fesihten önce fazla mesaileri kaldırma, esnek çalışma ve ücretsiz izin gibi alternatifleri denediğini göstermelidir.

Geçerli fesihte usul şartları nelerdir?

Usule uyulmayan geçerli fesih, nedeni ne kadar güçlü olursa olsun geçersiz sayılır. Fesih bildirimi yazılı yapılmalı ve neden açık ve kesin biçimde belirtilmelidir; sonradan başka bir neden ileri sürülemez. İşçinin verimi veya davranışı gerekçe gösteriliyorsa fesihten önce savunması alınmalıdır. İşletme gereklerinde ise feshin son çare olduğu, yani işçinin başka bir bölümde değerlendirilme imkanının bulunmadığı gösterilmelidir. Bu şartları sağlamayan fesihle karşılaşan işçi bir ay içinde arabulucuya başvurarak işe iade sürecini başlatabilir; sonuçlarını işe iade tazminatı hesaplama aracıyla görebilirsiniz.

Savunma, fesihten önce ve makul bir süre tanınarak yazılı istenmelidir; aynı gün savunma isteyip fesih bildirmek şartı karşılamaz. İşçi savunma vermek zorunda değildir, vermemesi aleyhine yorumlanmaz.

Geçerli fesihte işçi hangi hakları alır?

Geçerli fesih işçi açısından en kapsamlı hak paketini doğuran fesih türüdür. Bir yılı dolmuşsa kıdem tazminatı, bildirim süresi kullandırılmadıysa ihbar tazminatı, kullanılmayan yıllık izinlerin ücreti ve varsa fazla mesai alacakları ödenir. SGK'ya 04 (belirsiz süreli sözleşmenin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi) koduyla bildirim yapılır; bu kod işçinin prim şartlarını sağlaması halinde işsizlik ödeneği almasını sağlar. Fesih türlerinin karşılaştırmasını fesih türleri sayfasında bulabilirsiniz.

Fesih bildirimi tebliğ edildiği anda hüküm doğurur; işçinin imzadan kaçınması halinde tutanak ve tanıkla tebliğ yapılır. İşçi, bildirimi "alındı" şeklinde imzalayabilir; bu, feshin kabulü anlamına gelmez ve dava hakkını etkilemez. İşverenin fesihten sonra aynı pozisyona kısa sürede yeni işçi alması, işletme gereği gerekçesini çürüten en güçlü delildir.

Geçerli fesihte işverenin yapması gereken hazırlık nedir?

Geçerli feshin mahkemede ayakta kalması için işverenin fesih öncesi süreci belgelemesi gerekir. Performans nedenli fesihte hedeflerin yazılı bildirilmesi, dönemsel değerlendirmelerin yapılmış ve işçiyle paylaşılmış olması, iyileştirme için makul süre tanınması aranır. Davranış nedenli fesihte önceki uyarıların yazılı olması ve aynı davranışın tekrarı gerekir; ilk olayda doğrudan fesih çoğu zaman geçersiz bulunur. İşletme gereklerinde ise yönetim kurulu kararı, küçülme planı, sipariş ve ciro tabloları ile feshin hangi objektif ölçütle (kıdem, performans, sosyal durum) seçildiği gösterilmelidir. İşverenin bu belgeleri sunamaması halinde mahkeme feshin geçersizliğine karar verir; işçi işe iade ile 4 ile 8 aylık tazminat ve 4 aylık boşta geçen süre ücreti alır. Bu nedenle fesih öncesi hazırlık hem işveren hem işçi açısından sürecin kaderini belirler.

Dayanak ve kaynaklar

İlgili terimler

Reklam

Sık sorulan sorular

Geçerli fesihte kıdem tazminatı ödenir mi?
Evet. Geçerli nedenle fesih bildirimli fesihtir; bir yılı dolan işçiye kıdem tazminatı, bildirim süresi kullandırılmadıysa ihbar tazminatı ödenir.
Performans düşüklüğü geçerli fesih nedeni midir?
Ölçülebilir, benzer işi yapanlara göre belirgin ve süreklilik gösteren performans düşüklüğü geçerli nedendir. İşveren hedefleri önceden bildirmiş, uyarmış ve savunma almış olmalıdır.
Savunma alınmadan geçerli fesih yapılabilir mi?
İşçinin davranışı veya verimi gerekçe ise savunma alınmadan yapılan fesih geçersizdir. İşletme gereklerine dayanan fesihte savunma şartı yoktur.
Geçerli fesihte işsizlik maaşı alınır mı?
Evet. Fesih 04 koduyla bildirildiğinde son 120 gün sigortalı ve son 3 yılda 600 gün prim şartını sağlayan işçi işsizlik ödeneği alabilir.
Reklam