Bu sayfada
Haksız fesih ne demek?
Haksız fesih, İş Kanunu'nda tanımlı bir tür olmaktan çok uygulamada kullanılan bir nitelemedir: işverenin m.25'teki haklı nedenlere dayanmadan bildirimsiz fesih yapması ya da iş güvencesi kapsamında geçerli neden göstermeden sözleşmeyi bitirmesi haksız fesihtir. Sonuçları işçinin iş güvencesi kapsamında olup olmamasına göre değişir. Kapsam dışındaysa işçi kıdem, ihbar ve şartları varsa kötü niyet tazminatı alır. Kapsamdaysa bir ay içinde arabulucuya başvurup işe iade isteyebilir; işveren işe başlatmazsa 4-8 aylık işe başlatmama tazminatı ve 4 aya kadar boşta geçen süre ücreti ödenir. Haklı neden iddiasıyla yapılan fesihte ispat yükü işverendedir.
Örnek hesap
Örnek hesap: varsayalım giydirilmiş brüt ücreti 40.000 ₺ olan, 2 yıl kıdemli işçi 15 kişilik işyerinde "artık ihtiyaç yok" denilerek aynı gün çıkarıldı. Kıdem tazminatı 2 × 40.000 = 80.000 ₺; 6 haftalık ihbar 42 × 1.333,33 = 56.000 ₺; toplam 136.000 ₺ brüt. İş güvencesi kapsamında olmadığı için işe iade isteyemez, ancak 04 koduyla işsizlik ödeneği alabilir.
Bu terimle hesap yapın
İşten Çıkarsam Ne Alırım?
Kıdem + ihbar + izin + işsizlik maaşı tek ekranda
Haksız fesih nedir, hangi durumlarda söz konusu olur?
İşveren sözleşmeyi üç şekilde bitirebilir: haklı nedenle derhal, geçerli nedenle bildirimli ya da hiçbir neden olmadan. Üçüncü durum haksız fesihtir. Haklı neden iddiasıyla yapılan ancak mahkemede ispatlanamayan fesih de haksız fesih sayılır. Örneğin işverenin "devamsızlık" gerekçesiyle tazminatsız çıkardığı işçinin aslında raporlu olduğu anlaşılırsa fesih haksızdır ve tüm tazminatlar ödenir. Usul eksikliği de feshi haksız hale getirebilir: fesih yazılı değilse, neden belirtilmemişse ya da 6 iş günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra yapılmışsa işveren haklı fesih korumasından yararlanamaz.
Belirli süreli sözleşmenin süresi dolmadan nedensiz feshi de haksız fesihtir; bu durumda işçi kalan sürenin ücretini bakiye süre ücreti olarak talep edebilir.
Haksız fesihte işçi hangi hakları talep edebilir?
- Kıdem tazminatı: Bir yılı dolan işçiye her yıl için 30 günlük giydirilmiş ücret.
- İhbar tazminatı: Bildirim süresi kullandırılmadıysa 2 ila 8 haftalık ücret.
- Yıllık izin ücreti: Kullanılmayan izin günlerinin son çıplak ücret üzerinden karşılığı.
- Kötü niyet tazminatı: İş güvencesi dışındaki işçide, fesih şikayet veya dava gibi bir nedene dayanıyorsa bildirim süresinin üç katı.
- İşe iade: İş güvencesi kapsamındaki işçide feshin geçersizliği, 4-8 aylık işe başlatmama tazminatı ve 4 aya kadar boşta geçen süre ücreti.
Tüm bu kalemleri işten çıkış hesaplama aracında bir arada hesaplayabilirsiniz.
Belirli süreli sözleşmede bakiye süre ücreti, çıraklık ve stajyerlikte ise ayrı kurallar uygulanır; haklarınızı önce sözleşmenizin türünü belirleyerek değerlendirin.
Haksız fesihte ispat yükü kimdedir?
Feshin haklı veya geçerli bir nedene dayandığını ispat yükü işverendedir. İşveren haklı nedeni ispatlayamazsa fesih haksız sayılır ve tazminatlar ödenir. İşçinin yapması gereken, feshin varlığını ve tarihini ortaya koymaktır; bunun için fesih bildirimi, SGK işten ayrılış bildirgesi, e-Devlet'teki hizmet dökümü, mesajlaşmalar ve tanıklar kullanılır. İşverenin tutanak düzenlemesi tek başına yeterli ispat değildir; tutanağın içeriğinin tanıklarla doğrulanması gerekir. Sözlü çıkarılan işçinin durumu yazılı olarak sorması ve cevabı saklaması ispatı kolaylaştırır.
İşverenin devamsızlık iddiasında, işçiye ait olduğu belirtilen ihtarname ve tutanakların tebliğ edilip edilmediği önemlidir. SGK çıkış kodu, haklı nedenle fesihte 29 olarak bildirilir; işçi İŞKUR başvurusunda bu kodun gerçeği yansıtmadığını ileri sürüp kodun düzeltilmesini isteyebilir, mahkeme kararıyla kod değiştirilir.
Haksız feshe uğrayan işçi hangi adımları izlemeli?
- Fesih bildirimini ve SGK çıkış kodunu kontrol edin; kodun hakkınızı nasıl etkilediğini çıkış kodları sayfasında görebilirsiniz.
- İş güvencesi kapsamındaysanız fesihten itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurun; bu süre kaçırılırsa işe iade hakkı düşer.
- Tazminat alacakları için 5 yıllık zamanaşımı içinde arabuluculuk ve dava yoluna gidin.
- Prim şartlarını sağlıyorsanız 30 gün içinde İŞKUR'a işsizlik ödeneği başvurusu yapın.
- İbraname veya ikale imzalamadan önce tutarları hesaplayın.
Bu adımları atarken sürelere dikkat edin: işe iade için bir aylık süre, haklı fesih iddiasına itiraz için 5 yıllık zamanaşımı ve işsizlik ödeneği için 30 günlük başvuru süresi birbirinden bağımsız işler. Birinin kaçırılması diğerini düşürmez ama o hakkı kaybettirir.
Haksız fesihte çıkış kodu nasıl düzeltilir?
İşveren haklı fesih iddiasıyla çıkışı 29 (ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık) koduyla bildirirse İŞKUR işsizlik ödeneği başvurusunu reddeder ve işçi yeni işverenler nezdinde zor duruma düşer. Kodun değiştirilmesi için önce işverene yazılı başvuru yapılır; işveren düzeltmezse SGK'ya kodun gerçeği yansıtmadığına dair dilekçe verilir. SGK genellikle mahkeme kararı ister; işçi, iş mahkemesinde kıdem ve ihbar tazminatı davası açarak feshin haksız olduğunu tespit ettirir ve bu kararla kod 04'e çevrilir. Kod düzeltilince işsizlik ödeneği, hak düşürücü süre içinde başvurulmuş olması kaydıyla geriye dönük ödenir. Yargıtay, çıkış kodunun tek başına fesih nedenini ispatlamadığını kabul eder; bu nedenle tazminat davasında kod aleyhe delil sayılmaz. Hangi kodun hangi hakkı doğurduğunu çıkış kodları sayfasında bulabilirsiniz.
Dayanak ve kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17-21, m.25
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.438
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
İlgili terimler
Haklı nedenle fesih
Haklı nedenle fesih, 4857 sayılı İş Kanunu 24 ve 25. maddelerinde sayılan sağlık, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık ya da zorlayıcı nedenlere dayanarak iş sözleşmesinin ihbar süresi beklenmeden derhal sona erdirilmesidir.
Tazminat ve fesihGeçerli nedenle fesih
İş güvencesi kapsamındaki işçinin yeterliliği, davranışları ya da işletmenin gereklerinden kaynaklanan, haklı fesih ağırlığına ulaşmayan ancak iş ilişkisini sürdürmeyi makul olmaktan çıkaran nedenle yapılan bildirimli fesih.
Tazminat ve fesihİş güvencesi
30 ve üzeri işçi çalıştıran işyerlerinde en az 6 ay kıdemli, belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçinin ancak geçerli bir nedenle ve usulüne uygun biçimde işten çıkarılabilmesini sağlayan koruma.
Tazminat ve fesihİhbar tazminatı
Belirsiz süreli iş sözleşmesini kıdeme göre 2 ile 8 hafta arasındaki bildirim süresine uymadan fesheden tarafın, karşı tarafa bu süreye denk gelen giydirilmiş brüt ücret tutarında ödediği, tavanı olmayan tazminat.

