BugünAsgari ücret (net)28.075,50 ₺Kıdem tavanı73.729,87 ₺SGK tavanı297.270,00 ₺1. dilim eşiği190.000,00 ₺tüm rakamlar →
Sözlük terimiSözlük

Arabuluculuk (iş uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk) nedir?

Son güncelleme 22.11.20265 sık sorulan soru

Arabuluculuk (iş uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk): İşçi ve işveren arasındaki tazminat, ücret alacağı ve işe iade uyuşmazlıklarında dava açmadan önce tarafsız bir arabulucu eşliğinde anlaşma aranan, 2018'den beri zorunlu dava şartı. Halk arasında: zorunlu arabuluculuk, arabulucuya başvuru, dava şartı arabuluculuk.

Arabuluculuk (iş uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk) ne demek?

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3: işçi veya işveren alacağı, tazminat ve işe iade talepleriyle açılacak davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır; başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir. İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davaları ile SGK'ya karşı davalar kapsam dışındadır. Başvuru, karşı tarafın yerleşim yeri veya işyerinin bulunduğu yerdeki adliye arabuluculuk bürosuna yapılır; arabulucu görevlendirmeden itibaren 3 hafta içinde süreci bitirir, zorunlu hallerde 1 hafta uzatılabilir. Anlaşma halinde tutanak ilam niteliğindedir; anlaşılamazsa son tutanakla dava açılır. Başvuru zamanaşımını durdurur; işe iade için fesihten itibaren 1 ay içinde başvuru şarttır.

Örnek hesap

Sayısal örnek

Örnek hesap: varsayalım işçi 150.000 ₺ kıdem ve 60.000 ₺ ihbar tazminatı talebiyle arabulucuya başvurdu. Taraflar 180.000 ₺ üzerinde anlaştı. İlk 2 saatlik arabulucu ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır; anlaşma halinde tarife gereği tutar üzerinden yüzdeyle hesaplanan ücret aksi kararlaştırılmadıkça eşit paylaşılır. Tutanak icra edilebilir; işveren ödemezse doğrudan icra takibi başlatılır.

Bu terimle hesap yapın

Hesaplayıcı

İşten Çıkarsam Ne Alırım?

Kıdem + ihbar + izin + işsizlik maaşı tek ekranda

Hesapla

Hangi uyuşmazlıklarda arabuluculuk zorunludur?

1 Ocak 2018'den beri iş hukukundan kaynaklanan şu taleplerde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır: kıdem ve ihbar tazminatı, kötü niyet tazminatı, ücret, fazla mesai, yıllık izin ücreti, hafta tatili ve genel tatil alacakları ile işe iade talepleri. İşverenin işçiden alacakları da kapsamdadır. Buna karşılık iş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat davaları, hizmet tespiti davaları ve SGK'nın taraf olduğu davalar arabuluculuğa tabi değildir. Arabulucuya başvurmadan açılan dava usulden reddedilir ve zaman kaybedilir; bu nedenle süreci iş davasında zorunlu arabuluculuk yazısında adım adım anlattık.

İşçi, arabuluculuk sürecinde tüm taleplerini tek başvuruda toplayabilir ya da ayrı ayrı başvurabilir; her talep için ayrı dava şartı aranır.

Arabuluculuk süreci nasıl işler?

  1. Başvuru: Karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki adliye arabuluculuk bürosuna dilekçeyle ya da e-Devlet üzerinden başvurulur; harç yoktur.
  2. Görevlendirme: Büro listeden bir arabulucu atar; taraflar listeden ortak arabulucu da seçebilir.
  3. Toplantı: Arabulucu tarafları davet eder; toplantıya mazeretsiz katılmayan taraf dava kazansa bile yargılama giderinin tamamından sorumlu tutulur.
  4. Süre: Görevlendirmeden itibaren 3 hafta, zorunlu hallerde 1 hafta uzatma.
  5. Tutanak: Anlaşma ya da anlaşmama son tutanağa yazılır; anlaşmama halinde tutanak dava dilekçesine eklenir.

Toplantılar yüz yüze yapılabildiği gibi tarafların rızasıyla görüntülü görüşme yoluyla da yapılabilir; işçi, işverenle aynı odada bulunmak istemezse arabulucu ayrı görüşmeler düzenler. Arabulucu hukuki tavsiye vermez, tarafsızdır; ancak tarafların ne istediğini netleştirmelerine yardım eder.

Arabuluculukta anlaşmanın sonuçları nelerdir?

Anlaşma tutanağı, taraflar ve arabulucu tarafından imzalandığında ilam niteliğinde belge sayılır; işveren ödemezse mahkeme kararı gibi doğrudan icraya konulabilir. Anlaşılan konularda sonradan dava açılamaz; bu nedenle tutarın doğru hesaplanması kritik önemdedir. Toplantıya girmeden önce işten çıkış hesaplama ile kıdem, ihbar ve izin alacaklarınızı brüt ve net olarak bilmeniz gerekir. Anlaşılan tutarın vergi durumu, ödemenin bordroda hangi kalem olarak gösterildiğine bağlıdır: kıdem tazminatı olarak ödenen kısımdan yalnız damga vergisi, ücret olarak ödenen kısımdan gelir vergisi kesilir. İşe iade uyuşmazlığında anlaşma halinde işe başlatma tarihi ve ödenecek tutar tutanakta açıkça yazılmalıdır.

Anlaşma tutanağı imzalandıktan sonra, ödemenin yapılmaması halinde mahkeme kararı gibi icra edilebilmesi için icra edilebilirlik şerhi gerekmez; taraflar ve avukatları birlikte imzaladıysa doğrudan ilam niteliğindedir.

Arabuluculuk süreleri ve zamanaşımı nasıl etkilenir?

Arabulucuya başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen süre zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesabında dikkate alınmaz. İşe iade için fesih bildiriminden itibaren 1 ay içinde başvurmak zorunludur; anlaşmama tutanağından itibaren 2 hafta içinde dava açılmalıdır. Tazminat ve ücret alacaklarında 5 yıllık zamanaşımı vardır; başvuru bu süreyi durdurur. İşçinin aynı anda birden fazla talebi varsa (kıdem, ihbar, fazla mesai) tek başvuruda hepsi belirtilebilir. İş güvencesi kapsamındaki işçi işe iade ile birlikte tazminat taleplerini de aynı başvuruda sunabilir; anlaşma olmazsa davalar ayrı açılır.

Zamanaşımı dolmak üzereyken yapılan başvuru süreyi durdurur; bu, son günlerde başvuran işçiler için kritik bir korumadır.

Arabuluculukta anlaşmak mı dava açmak mı daha avantajlı?

Karar, alacağın ispat gücüne ve tutarına bağlıdır. Bordro, hizmet dökümü ve yazılı fesih bildirimi gibi güçlü belgelerle desteklenen kıdem ve ihbar tazminatı talebinde dava büyük olasılıkla kazanılır; ancak dava 1 ile 2 yıl sürer, vekalet ücreti ve bilirkişi masrafı doğar ve işveren bu sürede ödeme güçlüğüne düşebilir. Arabuluculukta işçi genellikle talebin bir kısmından vazgeçerek birkaç hafta içinde ödeme alır. Fazla mesai gibi tanık ispatına dayanan alacaklarda mahkemeler yüzde 30 civarında hakkaniyet indirimi yaptığından, arabuluculukta bu oran düşülerek yapılan teklif makul sayılabilir. Buna karşılık işe iade talebinde anlaşma, işçinin 4 ile 8 aylık tazminat ve 4 aylık boşta geçen süre ücretinden vazgeçmesi anlamına gelir; teklif bu toplamın altındaysa dava daha avantajlıdır. Teklifi değerlendirmeden önce tüm kalemleri kıdem tazminatı hesaplama ve benzeri araçlarla net olarak hesaplayın.

Dayanak ve kaynaklar

İlgili terimler

Reklam

Sık sorulan sorular

Arabuluculuk ücretini kim öder?
Anlaşma olmazsa ilk 2 saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Anlaşma halinde ücret, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit ödenir; tarife anlaşılan tutarın yüzdesine göredir.
Arabuluculuk toplantısına katılmazsam ne olur?
Mazeretsiz katılmayan taraf, davayı kazansa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu olur ve lehine vekalet ücretine hükmedilmez. Katılmak zorunlu değil ama katılmamak maliyetlidir.
Arabuluculuk ne kadar sürer?
Arabulucunun görevlendirilmesinden itibaren 3 hafta içinde sonuçlandırılır; zorunlu hallerde en çok 1 hafta uzatılır. Uygulamada çoğu süreç 2-4 hafta içinde biter.
Arabuluculukta avukat zorunlu mu?
Hayır. İşçi toplantıya kendisi katılabilir; isterse avukatla ya da yakını ile katılır. İşveren adına yetki belgeli temsilci katılabilir.
Arabuluculuk anlaşması bozulabilir mi?
İmzalanan anlaşma ilam niteliğindedir; yalnız irade sakatlığı (hata, hile, baskı) iddiasıyla iptali istenebilir ki bu istisnaidir. Anlaşılan konularda yeniden dava açılamaz.
Reklam