Bu sayfada
Ara dinlenme (mola) ne demek?
4857 sayılı İş Kanunu m.68 uyarınca günlük çalışma süresinin ortalama bir zamanında, işin gereğine göre ayarlanarak ara dinlenmesi verilir: 4 saat veya daha kısa işlerde 15 dakika, 4 saatten fazla 7,5 saate kadar (7,5 dahil) işlerde 30 dakika, 7,5 saatten fazla işlerde 1 saat. Bu süreler asgaridir; sözleşmeyle artırılabilir. Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz ve bu süre için ücret ödenmez; işçi bu sürede serbesttir, işyerinden ayrılabilir. Aynı veya farklı saatte, aralıksız veya bölünerek kullandırılabilir, ancak bölünmüş molaların toplamı yasal süreden az olamaz. Mola verilmeden çalıştırılan süre fiilen çalışma sayılır ve ücretlendirilir; günlük toplam 7,5 saati aşıyorsa fazla mesai doğar. Sigara ve çay molaları ayrı bir hak değildir, ara dinlenmeden sayılır.
Örnek hesap
Örnek hesap: varsayalım 09.00 ile 18.00 arası çalışıyorsunuz ve 1 saat öğle arası veriliyor. Fiili çalışma 8 saat, 7,5 saati aşan 30 dakika fazla sürelerle çalışma ya da haftalık 45 saat aşıldığında fazla mesaidir. İşveren molayı 30 dakikaya düşürürse günlük çalışma 8,5 saat olur: 5 günde 2,5 saat ek fazla mesai doğar; brüt 45.000 ₺ ücretle haftada 2,5 × 300 = 750 ₺ ek ücret.
Bu terimle hesap yapın
Fazla Mesai Hesaplama
Fazla çalışma, hafta tatili ve resmi tatil ücreti
Mola süresi kaç dakika olmalı?
Süre günlük çalışma süresine göre belirlenir: 15 dakika (4 saate kadar), 30 dakika (4 saatten 7,5 saate kadar), 1 saat (7,5 saatten fazla). Bu süreler asgaridir; iş sözleşmesi, toplu sözleşme veya işyeri uygulamasıyla uzatılabilir, kısaltılamaz. Mola çalışma süresinin ortasına yakın bir zamanda verilir; işin başında veya sonunda kullandırılan "mola" ara dinlenme sayılmaz. Birden fazla parçaya bölünebilir (örneğin 45 dakika öğle arası + 15 dakika çay molası), ancak toplam yasal sürenin altına inemez. İşin niteliği gereği (fırın, sürekli üretim) molanın tek seferde verilmesi mümkün değilse kısa aralıklarla kullandırılır. Mola kuralları için ara dinlenme ve mola süresi yazısına bakın.
Mola çalışma süresinden sayılır mı, ücret ödenir mi?
Hayır. Ara dinlenmesi çalışma süresinden sayılmaz ve bu süre için ücret ödenmez; 09.00 ile 18.00 arası çalışan işçinin 1 saat molası düşülünce günlük çalışma süresi 8 saattir. Haftalık 45 saat hesabı da mola düşüldükten sonra yapılır. Ancak molanın sayılmaması için işçinin bu sürede gerçekten serbest olması gerekir: telefon başında bekleyen, müşteri gelince kalkan veya makineyi izleyen işçi mola yapmış sayılmaz; Yargıtay bu süreyi çalışma süresine ekler. Mola verilmeyen işyerlerinde fiili çalışma hesabı değişir ve fazla mesai doğabilir; fazla mesai hesaplama aracına mola süresini girerek net çalışma saatinizi görebilirsiniz.
Molada işyerinden çıkılabilir mi, sigara molası hak mı?
- İşçi mola süresinde serbesttir; işyerinden ayrılabilir, yemek için dışarı çıkabilir. İşveren güvenlik gerekçesiyle makul düzenleme yapabilir ama işyerinde kalmayı zorunlu tutarsa mola, çalışma süresi sayılma riskine girer.
- Sigara, çay veya kahve molası ayrı bir yasal hak değildir; verilen kısa aralar ara dinlenmenin parçasıdır ve toplamdan düşülür.
- Namaz molası kanunla düzenlenmemiştir; işyeri uygulamasıyla verilebilir, ara dinlenmeden sayılır.
- Gece çalışanlar ve ağır işlerde çalışanlar için mola süresi gündüzle aynıdır; 7,5 saat gece vardiyasında 30 dakika yeterlidir.
Mola verilmezse ne olur?
Mola vermemek idari para cezası gerektiren bir yükümlülük ihlalidir ve işçiye 4857 m.24/II uyarınca haklı fesih hakkı verebilir. Ayrıca mola kullandırılmayan süre fiilen çalışılmış sayılır; Yargıtay, mola kaydı bulunmayan işyerlerinde günlük çalışma süresinden yasal asgari molayı düşerek fazla mesai hesaplar. Yani 08.00 ile 20.00 arası 12 saat çalıştırılan ve mola verilmeyen işçide 1,5 saat (12 saat için yerleşik oran) düşülüp 10,5 saat çalışma kabul edilir, 7,5 saati aşan 3 saat fazla mesai olur. Giriş çıkış saatlerinizi ve mola uygulamasını kaydedin; ödenmeyen alacak için fazla mesai ücretim ödenmiyor rehberi yol gösterir. Emziren annelerin günlük 1,5 saatlik süt izni ara dinlenmeden ayrıdır; bkz. süt izni.
Mola süreleri sektöre göre değişir mi?
Kanunun belirlediği asgari süreler tüm sektörler için aynıdır; ancak işin niteliği molanın nasıl kullandırılacağını değiştirir. Sürekli üretim yapan fabrikalarda ve hastanelerde mola dönüşümlü verilir, herkes aynı anda ayrılamaz. Çağrı merkezlerinde ekran başı çalışma nedeniyle sık ve kısa molalar yaygındır; bunlar yasal ara dinlenmeden sayılır ama toplamı asgari sürenin altına inemez. Ağır ve tehlikeli işlerde iş sağlığı mevzuatı ek dinlenme öngörebilir. Sürücülerde Karayolları Trafik Yönetmeliği 4,5 saatlik sürüş sonrası 45 dakika mola zorunluluğu getirir; bu mola İş Kanunu'ndaki ara dinlenmeyi karşılar. Toplu iş sözleşmelerinde molanın ücretli sayıldığı düzenlemeler de vardır; bu durumda mola çalışma süresine dahil edilir ve haftalık 45 saat hesabı buna göre yapılır.
Dayanak ve kaynaklar
İlgili terimler
Fazla mesai (fazla çalışma)
Haftalık 45 saati aşan çalışmadır; her saati normal saatlik ücretin %50 artırılmış tutarıyla ödenir, yılda 270 saati geçemez ve işçinin yazılı onayını gerektirir; gece çalışmasında günlük 7,5 saati aşan kısım da fazla mesaidir.
İzin ve çalışma süresiGece çalışması
Saat 20.00 ile 06.00 arasında yapılan ve günde 7,5 saati aşamayan çalışmadır; 7,5 saati aşan kısım haftalık 45 saat dolmasa bile fazla mesai sayılır ve gece postaları en fazla 2 haftada bir değiştirilir.
İzin ve çalışma süresiDenkleştirme
Tarafların anlaşmasıyla haftalık 45 saatlik çalışma süresinin iş günlerine eşit dağıtılmayıp, 2 aylık (toplu sözleşmeyle 4 aylık) dönemde ortalama 45 saati aşmamak ve günde 11 saati geçmemek kaydıyla farklı dağıtılmasıdır.
İzin ve çalışma süresiSüt izni (emzirme izni)
Bir yaşından küçük çocuğunu emziren kadın işçiye günde toplam 1,5 saat verilen, çalışma süresinden sayılan ve ücreti kesilmeyen izindir; saatlerini işçi belirler, toplu kullanılması anlaşmaya bağlıdır.

