BugünAsgari ücret (net)28.075,50 ₺Kıdem tavanı73.729,87 ₺SGK tavanı297.270,00 ₺1. dilim eşiği190.000,00 ₺tüm rakamlar →
Sözlük terimiSözlük

Fazla mesai (fazla çalışma) nedir?

Son güncelleme 22.11.20265 sık sorulan soru

Fazla mesai (fazla çalışma): Haftalık 45 saati aşan çalışmadır; her saati normal saatlik ücretin %50 artırılmış tutarıyla ödenir, yılda 270 saati geçemez ve işçinin yazılı onayını gerektirir; gece çalışmasında günlük 7,5 saati aşan kısım da fazla mesaidir. Halk arasında: mesai ücreti, fazla çalışma ücreti, ek mesai.

Fazla mesai (fazla çalışma) ne demek?

4857 sayılı İş Kanunu m.41 uyarınca fazla çalışma, haftalık 45 saati aşan çalışmadır. Her fazla saat için normal saatlik ücret %50 zamlı ödenir; işçi isterse ücret yerine her saat için 1 saat 30 dakika serbest zaman kullanabilir. Fazla çalışma için işçinin yazılı onayı gerekir; onay her yıl yenilenmek yerine sözleşmeyle alınabilir ve işçi 30 gün önceden bildirerek geri alabilir. Yıllık fazla çalışma toplamı 270 saati aşamaz. Saatlik ücret, aylık çıplak brüt ücretin 225'e bölünmesiyle bulunur. Gece çalışmasında 7,5 saati, sağlık kuralları bakımından günde en fazla 7,5 saat çalışılabilecek işlerde bu sınırı aşan çalışma da fazla çalışma sayılır. 18 yaş altı işçiler ve gebe, yeni doğum yapmış ve emziren kadınlar fazla çalıştırılamaz.

Örnek hesap

Sayısal örnek

Örnek hesap: varsayalım brüt ücretiniz 45.000 ₺ ve bu ay 20 saat fazla mesai yaptınız. Saatlik ücret 45.000 / 225 = 200 ₺; fazla mesai saat ücreti 200 × 1,5 = 300 ₺; 20 saat için brüt 6.000 ₺ fazla mesai ücreti hak edersiniz. Bu tutardan SGK, işsizlik, gelir ve damga vergisi kesilir; %15 dilimde net yaklaşık 4.260 ₺ elinize geçer.

Bu terimle hesap yapın

Hesaplayıcı

Fazla Mesai Hesaplama

Fazla çalışma, hafta tatili ve resmi tatil ücreti

Hesapla

Fazla mesai nasıl hesaplanır?

Hesap üç adımdır: aylık çıplak brüt ücret 225'e bölünerek saatlik ücret bulunur (30 gün × 7,5 saat); saatlik ücret 1,5 ile çarpılır; sonuç fazla saat sayısıyla çarpılır. Yemek, yol, prim ve ikramiye bu hesaba girmez. Haftalık 45 saat sınırı aşılmadığı sürece günlük 11 saate kadar çalışma fazla mesai doğurmaz, çünkü sınır haftalıktır; sözleşmeyle haftalık çalışma süresi 45 saatin altında belirlenmişse 45 saate kadar olan kısım fazla sürelerle çalışma sayılır ve %25 zamlı ödenir. Hesabı fazla mesai hesaplama aracıyla yapabilirsiniz.

Fazla mesai için onay gerekir mi, reddedilebilir mi?

Evet, işçinin yazılı onayı gerekir. Onay iş sözleşmesine madde olarak konabilir; bu durumda her yıl yenilenmesi gerekmez, ancak işçi 30 gün önceden yazılı bildirimle onayını geri alabilir. Onay vermeyen işçi fazla çalışmaya zorlanamaz ve bu nedenle işten çıkarılırsa fesih geçersizdir. Zorunlu nedenler (arıza, acil iş) ve olağanüstü hallerde onay aranmaz. Yıllık sınır 270 saattir; aşılması işçiye haklı fesih hakkı verir, ödenmesi de gerekir. Onayla ilgili ayrıntı için fazla mesai onayı imzalamak zorunlu mu yazısına bakın.

Fazla mesai ücreti ödenmiyorsa ne yapmalısınız?

  • Giriş çıkış kayıtlarını (turnike, parmak izi, e-posta saatleri) ve mesai listelerini toplayın; ispat yükü işçidedir ama kayıt tutmak işverenin görevidir.
  • İşverene yazılı talep gönderin; ödeme yapılmazsa 4857 m.24/II-e uyarınca haklı fesih yapıp kıdem tazminatı talep edebilirsiniz.
  • Alacak 5 yıllık zamanaşımına tabidir; dava öncesi zorunlu arabuluculuk şarttır.
  • Bordroda "fazla mesai dahil" ibaresi varsa Yargıtay, yıllık 270 saate kadar olan kısmın ücrete dahil sayılabileceğini kabul eder; aşan kısım ayrıca ödenmelidir.

Adım adım yol haritası için fazla mesai ücretim ödenmiyor rehberine bakın.

Hafta tatili, bayram ve gece çalışmasında fazla mesai nasıl olur?

Hafta tatilinde çalışan işçi o gün için çalışmadan hak ettiği ücretin yanında bir günlük ücret daha alır; Yargıtay uygulamasında hafta tatili çalışması fazla çalışma sayıldığından toplamda 2,5 yevmiye ödenir. Genel tatilde çalışma ise 1 günlük ek ücret doğurur, fazla mesai sayılmaz; ancak o gün 7,5 saati aşan çalışma ayrıca %50 zamlı ödenir. Gece çalışmasında günlük 7,5 saat sınırı aşılırsa haftalık toplam 45 saati geçmese bile aşan kısım fazla mesaidir. Denkleştirme uygulanan işyerlerinde iki aylık dönem ortalaması 45 saati aşmadıkça bazı haftalarda 45 saatin üzerine çıkılması fazla mesai sayılmaz. Bu kalemleri hafta tatili ücreti ve gece çalışması terimlerinde ayrıntılı bulabilirsiniz.

Fazla mesai nasıl ispatlanır?

Fazla mesai iddiasında ispat yükü işçidedir, ancak çalışma sürelerini kayıt altına alma yükümlülüğü işverene aittir. İşveren turnike, parmak izi veya puantaj kaydı sunamıyorsa işçinin tanıkla ispatı kabul edilir; Yargıtay bu durumda hayatın olağan akışına göre makul bir süre belirler ve genellikle hesaplanan tutardan takdiri indirim yapar. En güçlü deliller şunlardır: elektronik giriş çıkış kayıtları, iş e-postalarının saatleri, vardiya çizelgeleri, mesaj yazışmaları ve işyerindeki diğer çalışanların tanıklığı. Bordroda fazla mesai tahakkuku varsa ve siz ihtirazi kayıt koymadan imzaladıysanız, o aylar için daha fazla mesai yaptığınızı ancak yazılı belgeyle ispatlayabilirsiniz. Bu yüzden bordroya "fazla mesai eksik" şerhi düşmek ileride hak kaybını önler.

Dayanak ve kaynaklar

İlgili terimler

Reklam

Sık sorulan sorular

Fazla mesai saat ücreti nasıl hesaplanır?
Aylık brüt çıplak ücret 225'e bölünerek saatlik ücret bulunur, sonra 1,5 ile çarpılır. 45.000 ₺ brüt alan işçinin saatlik ücreti 200 ₺, fazla mesai saat ücreti 300 ₺'dir. Yemek, yol, prim ve ikramiye bu hesaba girmez; ücret brüt olduğu için kesintiler ayrıca yapılır.
Fazla mesai yıllık en fazla kaç saat olabilir?
Yılda 270 saattir. Bu sınır aşılırsa işveren idari para cezasıyla karşılaşır ve işçi haklı nedenle fesih yapabilir; ancak 270 saati aşan çalışmanın ücreti de ödenmek zorundadır, sınır aşıldı diye ücret düşmez.
Fazla mesai yerine izin alınabilir mi?
Evet. İşçi isterse zamlı ücret yerine her fazla saat için 1 saat 30 dakika serbest zaman kullanabilir. Bu izin 6 ay içinde, işverenin belirlediği tarihlerde ve ücret kesintisi olmadan kullandırılır; seçim işçiye aittir, işveren dayatamaz.
Maaşa fazla mesai dahil denebilir mi?
Sözleşmede açıkça yazıyorsa ve ücret asgari ücretin belirgin üzerindeyse Yargıtay, yılda 270 saate kadar fazla mesainin ücrete dahil sayılmasını geçerli kabul eder. 270 saati aşan kısım her halde ayrıca ödenir; asgari ücretli için bu hüküm geçersizdir.
Fazla mesai ücreti zamanaşımına uğrar mı?
Evet, ücret alacağı olarak 5 yıllık zamanaşımına tabidir. Süre her ayın ücreti için ayrı işler; bugün dava açarsanız yalnızca son 5 yılın fazla mesaisini talep edebilirsiniz, daha eski aylar zamanaşımına uğramıştır.
Reklam