BugünAsgari ücret (net)28.075,50 ₺Kıdem tavanı73.729,87 ₺SGK tavanı297.270,00 ₺1. dilim eşiği190.000,00 ₺tüm rakamlar →
Sözlük terimiSözlük

Fiili hizmet süresi zammı nedir?

Son güncelleme 22.11.20265 sık sorulan soru

Fiili hizmet süresi zammı: Ağır ve yıpratıcı işlerde çalışanların prim gününe, her 360 gün için 60, 90 veya 180 gün eklenmesi ve bu eklemenin yarısının emeklilik yaşından indirilmesi; halk arasında yıpranma payı. Halk arasında: yıpranma payı, yıpranma hakkı, FHSZ.

Fiili hizmet süresi zammı ne demek?

5510 sayılı Kanun m.40, tabloda sayılan iş kollarında fiilen çalışanlara prim ödeme gün sayısına ek süre verir. Her 360 gün çalışma için işin niteliğine göre 60 gün (örneğin basın, gemi adamı, infaz koruma, sağlık çalışanı), 90 gün (yer altı maden dışı tehlikeli işler, TSK, emniyet) veya 180 gün (yer altı maden işçileri) eklenir; 360 günden eksik süreler orantılanır. Eklenen süre, yer altı maden işçilerinde sınırsız, diğerlerinde beş yılı geçmemek üzere prim gününe sayılır. Ayrıca eklenen sürenin yarısı, üç yılı geçmemek üzere emeklilik yaşından düşülür; yer altı maden işçilerinde bu sınır uygulanmaz, TSK ve emniyet personelinde ise sekiz yıl olarak uygulanır. Yaş indirimi için yer altında 1.800, diğer işlerde 3.600 gün çalışma şarttır.

Örnek hesap

Sayısal örnek

Örnek hesap: varsayalım bir sağlık çalışanı 20 yıl (7.200 gün) boyunca 60 gün zam verilen işte çalıştı. Zam 20 × 60 = 1.200 gün; prim günü 8.400 olur. Yaş indirimi 1.200 ÷ 2 = 600 gün, yani 1 yıl 8 ay; 60 olan emeklilik yaşı 58 yaş 4 aya iner. Yer altı maden işçisi aynı 20 yılda 20 × 180 = 3.600 gün zam ve 5 yıl yaş indirimi alır; sağlık çalışanında 5 yıllık gün sınırı 1.200 günü etkilemez.

Bu terimle hesap yapın

Hesaplayıcı

SGK Prim Günü Hesaplama

Çalışma dönemlerinden toplam prim günü ve hizmet süresi

Hesapla

Fiili hizmet süresi zammı hangi işlerde verilir?

Zam, 5510 sayılı Kanun m.40'taki tabloda sayılan işlerde fiilen çalışılan günler için verilir; aynı işyerinde idari işte çalışan kişi bu haktan yararlanamaz. Tablo üç gruba ayrılır:

  • 60 gün: kurşun ve arsenik işleri, cam fabrika ve atölyeleri, çimento, kok ve gazhane, basın ve gazetecilik, gemi adamları, infaz koruma memurları, 2018'den itibaren sağlık hizmetinde fiilen çalışanlar.
  • 90 gün: alüminyum, demir ve çelik, döküm, asit üretimi, yer altı maden dışı yıpratıcı işler, Türk Silahlı Kuvvetleri, emniyet ve MİT personeli, itfaiyeciler.
  • 180 gün: yer altı maden işlerinde fiilen çalışanlar.

Zam yalnız iş kolu için değil, o işin tabloda tanımlanan tehlikeli bölümünde geçen süreler için hesaplanır. İşveren bu çalışanları SGK'ya özel belge türüyle bildirir ve daha yüksek prim öder; bildirim yanlışsa zam da yanlış işlenir. Toplam gününüze etkisini SGK prim günü hesaplama aracıyla görebilirsiniz.

Zam prim gününe nasıl eklenir?

Her 360 günlük fiili çalışma için grup oranındaki gün eklenir; 360 günden az süreler orantılanır. 60 günlük grupta 180 gün çalışan kişiye 30 gün, 90 günlük grupta 120 gün çalışana 30 gün zam verilir. Eklenen süre uzun vadeli sigorta kollarında prim ödeme gün sayısına sayılır; bu yüzden 7.200 veya 9.000 gün şartı daha erken dolar. Sınır vardır: yer altı maden işçileri dışındakiler için eklenecek süre toplam beş yılı (1.800 gün) geçemez. Yer altı maden işçilerinde sınır yoktur. Zam, hizmet dökümünüzde ayrı satırda görünür; eksikse işverenin bildirimini kontrol ettirmeniz gerekir.

Emeklilik yaşından ne kadar düşülür?

Prim gününe eklenen zammın yarısı emeklilik yaşından indirilir. Genel sınır üç yıldır: 60 günlük grupta 18 yıl, 90 günlük grupta 12 yıl çalışan kişi en çok 3 yıl erken emekli olur. İki istisna vardır: yer altı maden işçilerinde yaş indirimi için üst sınır uygulanmaz; TSK, emniyet ve MİT personelinde sınır sekiz yıldır. Yaş indiriminden yararlanmak için o işte belli bir süre çalışmış olmak gerekir: yer altında en az 1.800 gün, diğer işlerde en az 3.600 gün. Bu süreyi doldurmayan çalışan prim günü eklemesini alır ama yaş indirimi alamaz. Genel yaş kademelerini emeklilik yaşı sayfasında bulabilirsiniz.

Yıpranma payı nasıl talep edilir, geriye dönük alınır mı?

Zam için ayrı başvuru gerekmez; işverenin doğru belge türüyle bildirim yapması ve ek primi ödemesi yeterlidir. Emeklilik başvurusunda SGK zammı kendiliğinden hesaba katar. Sorun çoğunlukla işverenin çalışanı normal belge türüyle bildirmesinden çıkar; bu durumda SGK'ya tespit başvurusu yapılır, işyeri kayıtları ve görev tanımı incelenir, gerekirse iş mahkemesinde hizmet tespit davası açılır. Geriye dönük düzeltme, iş kolunun tabloya girdiği tarihten itibaren mümkündür; örneğin sağlık çalışanları için 3 Ağustos 2018 öncesi süreler zam kapsamında değildir. Prim günü eksikliğini prim günüm eksik çıktı yazısındaki adımlarla takip edebilirsiniz.

Dayanak ve kaynaklar

İlgili terimler

Reklam

Sık sorulan sorular

Fiili hizmet süresi zammı kaç gün?
Her 360 günlük fiili çalışma için iş koluna göre 60, 90 veya 180 gün eklenir. 60 gün basın, gemi adamı ve sağlık çalışanları gibi işler; 90 gün demir çelik, TSK ve emniyet; 180 gün yer altı maden işçileri içindir. Eksik yıllar orantılanır.
Yıpranma payı emeklilik yaşını kaç yıl düşürür?
Eklenen zammın yarısı yaştan düşülür ve bu indirim genel olarak üç yılı geçemez. Yer altı maden işçilerinde sınır yoktur, TSK ve emniyet personelinde sekiz yıldır. İndirim için yer altında 1.800, diğer işlerde 3.600 gün o işte çalışmış olmak gerekir.
Sağlık çalışanlarına yıpranma payı var mı?
Evet. 7146 sayılı Kanun ile 3 Ağustos 2018'den itibaren sağlık hizmetinde fiilen çalışan doktor, hemşire, ebe, teknisyen gibi personele her 360 gün için 60 gün zam verilir. Bu tarihten önceki çalışmalar zam kapsamında değildir; idari görevdeki sağlık personeli yararlanamaz.
Fiili hizmet süresi zammı prim gününe sınırsız eklenir mi?
Hayır. Yer altı maden işçileri dışındakiler için prim gününe eklenecek zam toplam beş yılı (1.800 gün) geçemez. Yer altı maden işçilerinde sınır yoktur. Sınırı aşan süreler ne prim gününe ne de yaş indirimine yansır.
İşveren yıpranma bildirimini yapmadıysa ne olur?
Zam hizmet dökümünüzde görünmez ve emeklilik hesabına girmez. İşverenden düzeltme bildirimi isteyin; yapılmazsa SGK'ya tespit başvurusu, sonuç alınamazsa iş mahkemesinde hizmet tespit davası açılır. Görev tanımı, vardiya listesi ve işyeri kayıtları delil olarak kullanılır.
Reklam