Bu sayfada
Fiili hizmet süresi zammı ne demek?
5510 sayılı Kanun m.40, tabloda sayılan iş kollarında fiilen çalışanlara prim ödeme gün sayısına ek süre verir. Her 360 gün çalışma için işin niteliğine göre 60 gün (örneğin basın, gemi adamı, infaz koruma, sağlık çalışanı), 90 gün (yer altı maden dışı tehlikeli işler, TSK, emniyet) veya 180 gün (yer altı maden işçileri) eklenir; 360 günden eksik süreler orantılanır. Eklenen süre, yer altı maden işçilerinde sınırsız, diğerlerinde beş yılı geçmemek üzere prim gününe sayılır. Ayrıca eklenen sürenin yarısı, üç yılı geçmemek üzere emeklilik yaşından düşülür; yer altı maden işçilerinde bu sınır uygulanmaz, TSK ve emniyet personelinde ise sekiz yıl olarak uygulanır. Yaş indirimi için yer altında 1.800, diğer işlerde 3.600 gün çalışma şarttır.
Örnek hesap
Örnek hesap: varsayalım bir sağlık çalışanı 20 yıl (7.200 gün) boyunca 60 gün zam verilen işte çalıştı. Zam 20 × 60 = 1.200 gün; prim günü 8.400 olur. Yaş indirimi 1.200 ÷ 2 = 600 gün, yani 1 yıl 8 ay; 60 olan emeklilik yaşı 58 yaş 4 aya iner. Yer altı maden işçisi aynı 20 yılda 20 × 180 = 3.600 gün zam ve 5 yıl yaş indirimi alır; sağlık çalışanında 5 yıllık gün sınırı 1.200 günü etkilemez.
Bu terimle hesap yapın
SGK Prim Günü Hesaplama
Çalışma dönemlerinden toplam prim günü ve hizmet süresi
Fiili hizmet süresi zammı hangi işlerde verilir?
Zam, 5510 sayılı Kanun m.40'taki tabloda sayılan işlerde fiilen çalışılan günler için verilir; aynı işyerinde idari işte çalışan kişi bu haktan yararlanamaz. Tablo üç gruba ayrılır:
- 60 gün: kurşun ve arsenik işleri, cam fabrika ve atölyeleri, çimento, kok ve gazhane, basın ve gazetecilik, gemi adamları, infaz koruma memurları, 2018'den itibaren sağlık hizmetinde fiilen çalışanlar.
- 90 gün: alüminyum, demir ve çelik, döküm, asit üretimi, yer altı maden dışı yıpratıcı işler, Türk Silahlı Kuvvetleri, emniyet ve MİT personeli, itfaiyeciler.
- 180 gün: yer altı maden işlerinde fiilen çalışanlar.
Zam yalnız iş kolu için değil, o işin tabloda tanımlanan tehlikeli bölümünde geçen süreler için hesaplanır. İşveren bu çalışanları SGK'ya özel belge türüyle bildirir ve daha yüksek prim öder; bildirim yanlışsa zam da yanlış işlenir. Toplam gününüze etkisini SGK prim günü hesaplama aracıyla görebilirsiniz.
Zam prim gününe nasıl eklenir?
Her 360 günlük fiili çalışma için grup oranındaki gün eklenir; 360 günden az süreler orantılanır. 60 günlük grupta 180 gün çalışan kişiye 30 gün, 90 günlük grupta 120 gün çalışana 30 gün zam verilir. Eklenen süre uzun vadeli sigorta kollarında prim ödeme gün sayısına sayılır; bu yüzden 7.200 veya 9.000 gün şartı daha erken dolar. Sınır vardır: yer altı maden işçileri dışındakiler için eklenecek süre toplam beş yılı (1.800 gün) geçemez. Yer altı maden işçilerinde sınır yoktur. Zam, hizmet dökümünüzde ayrı satırda görünür; eksikse işverenin bildirimini kontrol ettirmeniz gerekir.
Emeklilik yaşından ne kadar düşülür?
Prim gününe eklenen zammın yarısı emeklilik yaşından indirilir. Genel sınır üç yıldır: 60 günlük grupta 18 yıl, 90 günlük grupta 12 yıl çalışan kişi en çok 3 yıl erken emekli olur. İki istisna vardır: yer altı maden işçilerinde yaş indirimi için üst sınır uygulanmaz; TSK, emniyet ve MİT personelinde sınır sekiz yıldır. Yaş indiriminden yararlanmak için o işte belli bir süre çalışmış olmak gerekir: yer altında en az 1.800 gün, diğer işlerde en az 3.600 gün. Bu süreyi doldurmayan çalışan prim günü eklemesini alır ama yaş indirimi alamaz. Genel yaş kademelerini emeklilik yaşı sayfasında bulabilirsiniz.
Yıpranma payı nasıl talep edilir, geriye dönük alınır mı?
Zam için ayrı başvuru gerekmez; işverenin doğru belge türüyle bildirim yapması ve ek primi ödemesi yeterlidir. Emeklilik başvurusunda SGK zammı kendiliğinden hesaba katar. Sorun çoğunlukla işverenin çalışanı normal belge türüyle bildirmesinden çıkar; bu durumda SGK'ya tespit başvurusu yapılır, işyeri kayıtları ve görev tanımı incelenir, gerekirse iş mahkemesinde hizmet tespit davası açılır. Geriye dönük düzeltme, iş kolunun tabloya girdiği tarihten itibaren mümkündür; örneğin sağlık çalışanları için 3 Ağustos 2018 öncesi süreler zam kapsamında değildir. Prim günü eksikliğini prim günüm eksik çıktı yazısındaki adımlarla takip edebilirsiniz.
Dayanak ve kaynaklar
- 5510 sayılı Kanun m.40 (fiili hizmet süresi zammı)
- Fiili Hizmet Süresi Zammı Uygulamasının Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik
- SGK: Fiili Hizmet Süresi Zammı
İlgili terimler
Prim günü (prim ödeme gün sayısı)
Sigortalı adına SGK'ya prim bildirilen gün sayısı; her ay en çok 30 gün sayılır ve emeklilik, işsizlik ödeneği, rapor parası ve diğer sigorta haklarının temel şartını oluşturur.
EmeklilikEmeklilik yaşı
Sigortalının yaşlılık aylığına hak kazanmak için prim günü ve sigortalılık süresiyle birlikte doldurması gereken, ilk sigorta giriş tarihine ve cinsiyete göre kademeli olarak belirlenen yaş sınırı.
SGK ve primHizmet dökümü (SGK tescil ve hizmet dökümü)
Sigortalının tüm işyerlerindeki işe giriş ve çıkış tarihlerini, aylık prim günlerini, prime esas kazançlarını, eksik gün nedenlerini ve toplam gün sayısını gösteren, e-Devlet'ten barkodlu alınan resmi SGK belgesi.
EmeklilikMalullük (maluliyet) aylığı
Çalışma gücünün ya da meslekte kazanma gücünün en az %60'ını kaybettiği SGK sağlık kurulunca tespit edilen sigortalıya, en az 10 yıl sigortalılık ve 1.800 prim günü şartıyla bağlanan aylık.

