BugünAsgari ücret (net)28.075,50 ₺Kıdem tavanı73.729,87 ₺SGK tavanı297.270,00 ₺1. dilim eşiği190.000,00 ₺tüm rakamlar →
Sözlük terimiSözlük

BES otomatik katılım nedir?

Son güncelleme 22.11.20265 sık sorulan soru

BES otomatik katılım: 45 yaşını doldurmamış çalışanların işveren aracılığıyla bireysel emeklilik planına kendiliğinden dahil edilmesi ve ücretlerinden en az %3 katkı payı kesilmesi uygulamasıdır; 2 ay içinde cayma hakkı vardır, devlet %30 katkı ekler. Halk arasında: otomatik BES, zorunlu BES, BES kesintisi.

BES otomatik katılım ne demek?

BES otomatik katılım, 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu Ek m.2 ile 2017'de başlayan uygulamadır. Türk vatandaşı veya mavi kartlı, 45 yaşını doldurmamış 4/a ve 4/c çalışanları, işverenin anlaştığı emeklilik şirketinin planına otomatik dahil edilir. Katkı payı, prime esas kazancın en az %3'üdür ve net ücretten kesilir; çalışan daha yüksek oran seçebilir. Devlet, ödenen katkı payının %30'u kadar devlet katkısı ekler; sisteme ilk girişte ayrıca 1.000 ₺ başlangıç katkısı verilir. Çalışan, katılım bildiriminden itibaren 2 ay içinde cayabilir; cayarsa kesilen tutar iade edilir. Cayma sonrası iki yılda bir yeniden katılım bildirimi yapılır.

Örnek hesap

Sayısal örnek

Örnek hesap: varsayalım prime esas kazancınız 40.000 ₺. Net ücretinizden aylık 40.000 × %3 = 1.200 ₺ katkı payı kesilir; devlet 360 ₺ (%30) katkı ekler, hesabınıza aylık 1.560 ₺ girer. Yılda 14.400 ₺ ödeyip 4.320 ₺ devlet katkısı alırsınız. Devlet katkısı hak edişi süreye bağlıdır: 3 yıldan önce ayrılırsanız devlet katkısının tamamını kaybedersiniz.

Bu terimle hesap yapın

Hesaplayıcı

Brütten Nete Maaş Hesaplama

12 aylık kümülatif net maaş, dilim geçiş ayı ve işverene maliyet

Hesapla

Otomatik katılım kimleri kapsar?

Kapsam, çalışanın yaşına ve statüsüne bağlıdır. İşe girdiği tarihte 45 yaşını doldurmamış olan 4/a (işçi) ve 4/c (memur) çalışanları, çalıştıkları işyeri otomatik katılım kapsamına alınmışsa kendiliğinden sisteme dahil edilir. Bugün tüm işverenler, çalışan sayısından bağımsız olarak kapsamdadır. 45 yaş üstü çalışanlar, 4/b kapsamındaki esnaf ve şirket ortakları ile yabancı uyruklu çalışanlar (mavi kart hariç) kapsam dışındadır. İş değiştirdiğinizde yeni işverenin planına yeniden dahil edilirsiniz; önceki birikiminiz yeni plana aktarılabilir. Katkı payının bordroya etkisini brütten nete maaş hesaplama aracında BES seçeneğiyle görebilirsiniz.

Kesinti nasıl hesaplanır ve bordroda nerede görünür?

Katkı payı, SGK prime esas kazancın %3'üdür; işveren isterse çalışan adına daha yüksek oran uygulayabilir, çalışan da oranı artırabilir ama %3'ün altına indiremez. Kesinti brütten değil, tüm vergi ve primler düşüldükten sonra net ücretten yapılır; gelir vergisi matrahını düşürmez. Bordroda "BES katkı payı" veya "otomatik katılım kesintisi" satırında görünür. Prime esas kazanç 2026'da 297.270 ₺ tavanla sınırlı olduğundan katkı payı da en fazla 8.918,10 ₺ olabilir. Ücretsiz izin veya rapor nedeniyle kazanç olmayan ayda kesinti yapılmaz; ara verme talep edilerek kesinti üç aya kadar durdurulabilir.

Cayma hakkı nasıl kullanılır, cayarsanız ne olur?

  • Emeklilik şirketinin katılım bildirimi size ulaştıktan sonra 2 ay içinde cayabilirsiniz; başvuru şirketin uygulaması, çağrı merkezi veya işveren üzerinden yapılır.
  • Cayarsanız o güne kadar kesilen katkı payları ve varsa getirileri 10 iş günü içinde iade edilir; devlet katkısı iade edilmez.
  • Cayma kalıcı değildir: işveren iki yılda bir sizi yeniden sisteme dahil eder, her seferinde yeni cayma hakkı doğar.
  • Süreyi kaçırırsanız cayma değil ayrılma söz konusu olur ve devlet katkısının hak ediş kuralları uygulanır.

Ayrıntı için BES cayma hakkı nedir yazısına bakın.

Devlet katkısı ne zaman sizin olur?

Devlet katkısı, ödediğiniz katkı payının %30'udur ve ayrı bir hesapta izlenir. Hak ediş kademelidir: sistemde 3 yıldan az kalırsanız sıfır, 3 ile 6 yıl arasında %15, 6 ile 10 yıl arasında %35, 10 yıl ve üzerinde %60; 56 yaşını doldurup 10 yılı tamamlayarak emeklilik hakkı kazanınca %100. Yani otomatik katılımdan 2 yıl sonra ayrılan çalışan kendi parasını alır ama devlet katkısını tamamen kaybeder. Bu nedenle kısa süreli bir birikim aracı olarak düşünülmemelidir. Devlet katkısını kaybetmeden para çekme seçenekleri için bu rehbere, sistemin erken emeklilikle ilişkisi için BES ile erken emeklilik yazısına bakın.

Birikim nasıl değerlenir ve ne zaman emekli olunur?

Kesilen katkı payı, emeklilik şirketinin fonlarında değerlenir. Otomatik katılımda cayma süresi boyunca para düşük riskli "başlangıç fonunda" tutulur; sonrasında standart fona geçer, çalışan isterse faizli, faizsiz veya hisse ağırlıklı fonları seçebilir ve yılda altı kez değiştirebilir. Fon seçimi yapmayan çalışanın birikimi, yaşına göre otomatik dağılan "yaşam döngüsü" fonunda kalır. Sistemden emeklilik hakkı, 56 yaşını doldurup en az 10 yıl sistemde kalmakla kazanılır; bu durumda devlet katkısının tamamı hak edilir ve birikim toplu ya da maaş şeklinde alınır. Emeklilik hakkı kazanmadan ayrılırsanız getiri üzerinden stopaj kesilir; SGK emekliliğiyle bağlantısı yoktur, ikisi bağımsız yürür.

Dayanak ve kaynaklar

İlgili terimler

Reklam

Sık sorulan sorular

BES otomatik katılım zorunlu mu?
Sisteme dahil edilmek işveren için zorunludur, ancak çalışan için zorunlu değildir. Katılım bildiriminden itibaren 2 ay içinde cayabilirsiniz ve kesilen tutar iade edilir. Cayma sonrası işveren iki yılda bir sizi yeniden dahil eder, her seferinde yeni cayma hakkı doğar.
BES kesintisi brütten mi netten mi yapılır?
Katkı payı prime esas kazancın %3'ü olarak hesaplanır ama net ücretten kesilir. Gelir vergisi ve SGK matrahını değiştirmez; bordroda kesintiler bölümünde ayrı satırda görünür. Çalışan oranı artırabilir ama %3'ün altına indiremez.
Devlet katkısı ne kadar ve ne zaman alınır?
Devlet, ödediğiniz katkı payının %30'unu ekler. Bu tutarı tamamen alabilmek için 56 yaşını doldurup sistemde en az 10 yıl kalmanız gerekir; 3 yıldan önce ayrılırsanız devlet katkısının tamamı, 3 ile 6 yıl arasında %85'i geri alınır.
45 yaş üstü çalışan otomatik katılıma dahil edilir mi?
Hayır. İşe giriş tarihinde 45 yaşını doldurmuş çalışanlar kapsam dışındadır. İsterlerse gönüllü bireysel emeklilik sözleşmesi yapabilirler; bu durumda da %30 devlet katkısından yararlanırlar ancak otomatik katılımdaki 1.000 ₺ başlangıç katkısı verilmez.
İşten ayrılınca BES birikimi ne olur?
Birikim sizin hesabınızda kalır. Yeni işverende otomatik katılım planı varsa birikimi aktarabilirsiniz; yoksa bireysel sözleşmeye dönüştürüp devam edebilir veya sistemden ayrılıp birikimi stopaj kesintisiyle çekebilirsiniz. Ara verme talebiyle kesintiyi üç ay durdurmak da mümkündür.
Reklam