Bu sayfada
Belirli süreli iş sözleşmesi ne demek?
4857 sayılı İş Kanunu m.11: belirli süreli iş sözleşmesi ancak işin belirli süreli olması, belli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak yazılı yapılabilir. Objektif neden yoksa ya da esaslı bir neden olmadan art arda zincirleme yapılırsa sözleşme baştan itibaren belirsiz süreli sayılır. Belirli süreli sözleşmede bildirim süresi ve ihbar tazminatı uygulanmaz; sözleşme süre sonunda kendiliğinden biter. Süre sonunda sona eren sözleşmede kıdem tazminatı konusunda yargı kararları değişkendir; işverenin süre dolmadan haksız feshinde ise işçi kıdem tazminatı ve bakiye süre ücretini talep edebilir. Bu işçiler iş güvencesi kapsamı dışındadır.
Örnek hesap
Örnek hesap: varsayalım 12 aylık proje sözleşmesiyle brüt 45.000 ₺ ücretle çalışan işçi 8. ayda haksız feshedildi. Kalan 4 ayın ücreti olan 180.000 ₺, TBK m.438 uyarınca bakiye süre ücreti olarak istenebilir; bu süre içinde başka işte kazandığı tutar düşülür. İhbar tazminatı yoktur; bir yılı dolmadığından kıdem tazminatı da doğmaz.
Bu terimle hesap yapın
Fesih Türleri ve Doğan Haklar
Haklı, geçerli, haksız fesih; hangi tazminat doğar
Belirli süreli iş sözleşmesi hangi şartlarda yapılabilir?
Kanun belirli süreli sözleşmeyi istisna olarak görür. Sözleşmenin geçerli olması için objektif bir neden aranır: bir inşaatın bitimi, sezonluk iş, doğum iznindeki işçinin yerine geçici görevlendirme, belirli bir projenin tamamlanması gibi. "İşveren öyle istedi" diye konulan süre kaydı geçersizdir; sözleşme baştan itibaren belirsiz süreli sayılır ve işçi tüm haklarını kazanır. Sözleşme yazılı yapılmalıdır. Objektif neden varsa bile sözleşme esaslı bir neden olmadan art arda yenilenirse "zincirleme sözleşme" oluşur ve bu da belirsiz süreli sözleşmeye dönüşür. Yeni bir proje ya da mevsim gibi esaslı nedenle yenileme ise mümkündür.
Objektif nedenin varlığını ispat yükü işverendedir; işçinin sözleşmeyi imzalamış olması nedeni geçerli kılmaz.
Belirli süreli sözleşmede ihbar ve kıdem tazminatı var mı?
İhbar tazminatı yalnız belirsiz süreli sözleşmelerde uygulanır; belirli süreli sözleşmede bildirim süresi olmadığı için ihbar tazminatı yoktur. Kıdem tazminatında durum daha karmaşıktır. Sözleşme süresi sonunda kendiliğinden bitiyorsa Yargıtay'ın bir kısım kararı kıdem tazminatı doğmadığını, bir kısmı ise bir yılı aşan çalışmada doğduğunu kabul eder; uygulama tartışmalıdır. İşveren süre dolmadan haksız fesih yaparsa bir yılı dolan işçi kıdem tazminatı alır. Yenilenmeyen sözleşmelerde işçi yenilememe nedeniyle değil, bir yılı aşan sürekli çalışma nedeniyle tazminat talep edebilir. Ayrıntılı değerlendirme için belirli süreli sözleşmede kıdem tazminatı yazısına bakın; hesap için kıdem tazminatı hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Süre dolmadan fesihte bakiye süre ücreti nedir?
İşveren belirli süreli sözleşmeyi haklı neden olmadan süresinden önce feshederse, işçi 6098 sayılı TBK m.438 uyarınca sözleşmenin kalan süresine ait ücreti tazminat olarak isteyebilir. Bu tutardan işçinin kalan sürede başka bir işte kazandığı ya da kazanmaktan bilerek kaçındığı gelir düşülür. Hakim ayrıca hakkaniyet gereği 6 aylık ücrete kadar ek tazminata hükmedebilir. İşçi süre dolmadan haksız olarak ayrılırsa işveren de aylık ücretin dörtte birine kadar tazminat isteyebilir. Belirli süreli sözleşmede fesih, haklı nedenlerle her zaman mümkündür ve bu durumda bakiye süre ücreti doğmaz.
Bakiye süre ücreti talebi için de önce arabuluculuğa başvurulur; alacak ücret niteliğinde olduğundan gelir vergisi kesilir ve kanuni faiz işler. Fesihten sonraki dönemde işçinin iş aramaması ya da teklif edilen uygun işi reddetmesi indirime neden olur.
Belirli süreli işçi iş güvencesi ve işsizlik ödeneğinden yararlanır mı?
Belirli süreli sözleşmeyle çalışan işçi iş güvencesi hükümlerinin dışındadır; işe iade davası açamaz. Ancak sözleşmenin objektif neden yokluğundan belirsiz süreli sayılması halinde iş güvencesi hakları geri gelir. İşsizlik ödeneği açısından sözleşme süresinin dolması (çıkış kodu 05) işçinin iradesi dışında bir sona erme kabul edilir; son 120 gün sigortalılık ve son 3 yılda 600 gün prim şartını sağlayan işçi ödenek alabilir. Yıllık izin, fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil ücretleri belirli süreli işçi için de aynen geçerlidir; belirsiz süreli işçiye göre ayrım yapılamaz (m.12).
Belirli süreli sözleşmede deneme süresi kararlaştırılabilir; ancak kısa süreli sözleşmelerde uzun deneme süresi, sözleşmeyi fiilen tazminatsız feshedilebilir hale getirdiği için denetlenir.
Zincirleme sözleşme nedir ve işçiye ne kazandırır?
Esaslı bir neden olmadan art arda yapılan belirli süreli sözleşmeler "zincirleme sözleşme" oluşturur ve başlangıçtan itibaren belirsiz süreli sayılır (m.11/2). Yargıtay, aynı işte ve aynı pozisyonda yıllık sözleşmelerle çalıştırılan işçinin ikinci yenilemeden itibaren belirsiz süreli sözleşmeli olduğunu kabul eder; sözleşmeler arasında birkaç günlük boşluk bırakılması zinciri kesmez. Belirsiz süreli sayılmanın sonuçları işçi lehine önemlidir: bildirim süresi ve ihbar tazminatı hakkı doğar, kıdem tazminatı tartışmasız hale gelir, 30 işçi ve 6 ay şartı varsa iş güvencesi kapsamına girilir ve sözleşmenin "yenilenmemesi" artık bir fesih sayılarak geçerli neden aranır. Kamu kurumlarında, yükseköğretim ve sağlık alanında yasalarla öngörülen belirli süreli statüler bu kuralın dışındadır; özel okul öğretmenleri için ise 5580 sayılı Kanun en az bir yıllık belirli süreli sözleşmeyi zorunlu kıldığından zincirleme yasağı uygulanmaz.
Dayanak ve kaynaklar
İlgili terimler
İş güvencesi
30 ve üzeri işçi çalıştıran işyerlerinde en az 6 ay kıdemli, belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçinin ancak geçerli bir nedenle ve usulüne uygun biçimde işten çıkarılabilmesini sağlayan koruma.
Tazminat ve fesihİhbar (bildirim) süresi
İhbar süresi, belirsiz süreli iş sözleşmesini feshetmek isteyen tarafın karşı tarafa önceden bildirmek zorunda olduğu, işçinin kıdemine göre 2, 4, 6 veya 8 hafta olarak belirlenen bekleme süresidir.
Tazminat ve fesihKıdem tazminatı
En az bir yıl çalışmış işçiye, kanunda sayılan nedenlerle iş sözleşmesi sona erdiğinde her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret tutarında ödenen, tavanla sınırlı tazminat.
Tazminat ve fesihDeneme süresi
İş sözleşmesine yazılı olarak konulabilen, en çok 2 ay (toplu iş sözleşmesiyle 4 ay) süren ve tarafların sözleşmeyi bildirim süresi ve tazminat olmaksızın feshedebildiği, sigortalı geçen başlangıç dönemi.

