BugünAsgari ücret (net)28.075,50 ₺Kıdem tavanı73.729,87 ₺SGK tavanı297.270,00 ₺1. dilim eşiği190.000,00 ₺tüm rakamlar →
Sözlük terimiSözlük

Deneme süresi nedir?

Son güncelleme 22.11.20265 sık sorulan soru

Deneme süresi: İş sözleşmesine yazılı olarak konulabilen, en çok 2 ay (toplu iş sözleşmesiyle 4 ay) süren ve tarafların sözleşmeyi bildirim süresi ve tazminat olmaksızın feshedebildiği, sigortalı geçen başlangıç dönemi. Halk arasında: deneme periyodu, deneme süreli iş sözleşmesi, probation.

Deneme süresi ne demek?

4857 sayılı İş Kanunu m.15: taraflar iş sözleşmesine deneme kaydı koyabilir; süre en çok iki aydır, toplu iş sözleşmeleriyle dört aya kadar uzatılabilir. Deneme süresi içinde taraflar sözleşmeyi bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir. İşçinin çalıştığı günlerin ücreti ve diğer hakları saklıdır. Deneme süresi sigortalılığı etkilemez: işçi ilk günden SGK'ya bildirilir, primleri ödenir ve bu süre kıdeme sayılır. Deneme kaydı yazılı sözleşmede yer almalıdır; sözleşmede hüküm yoksa deneme süresi yoktur. Aynı işçiyle aynı iş için tekrar deneme süresi kararlaştırılamaz.

Örnek hesap

Sayısal örnek

Örnek hesap: varsayalım brüt ücreti 40.000 ₺ olan işçi 2 aylık deneme süresinin 45. gününde çıkarıldı. İhbar ve kıdem tazminatı yok; çalışılan 15 günün ücreti 40.000 / 30 × 15 = 20.000 ₺ brüt ödenir. 45 gün SGK prim günü olarak hizmet dökümüne işlenir. İşçi, son 120 gün ve 600 gün şartını önceki işlerinden sağlıyorsa işsizlik ödeneği alabilir.

Bu terimle hesap yapın

Rehber

İhbar Süreleri

Kıdeme göre yasal süreler ve iş arama izni

Sayfaya git

Deneme süresi ne kadar olabilir?

Kanuni üst sınır 2 aydır; toplu iş sözleşmesiyle 4 aya kadar uzatılabilir. Bireysel sözleşmeyle 2 ayı aşan deneme kaydı geçersizdir ve süre 2 aya indirilir; aşan kısımda yapılan fesih normal fesih sayılır ve bildirim süresi uygulanır. Deneme süresi işçinin fiilen işe başladığı günden itibaren takvim günü olarak hesaplanır; hastalık veya izin nedeniyle çalışılmayan günler süreyi uzatmaz. Aynı işveren aynı işçiyle aynı iş için ikinci kez deneme süresi koyamaz; ancak farklı nitelikte yeni bir işe geçişte yeni deneme kaydı tartışmalıdır ve yargı kararlarına göre değişir. Deneme süresi için sözleşmede açık hüküm gerekir; sözlü sözleşmede deneme süresi olmadığı kabul edilir.

Deneme süresinde işten çıkarılan işçinin hakları nelerdir?

Deneme süresi içinde fesih her iki taraf için de bildirimsiz ve tazminatsızdır. Bu, ihbar tazminatı ödenmeyeceği anlamına gelir; kıdem tazminatı ise zaten bir yıl şartı nedeniyle söz konusu değildir. Ancak diğer haklar aynen geçerlidir:

  • Çalışılan günlerin ücreti ve fazla mesai alacakları,
  • Deneme süresinde sigortalı bildirim ve prim ödemesi; bu günler prim günü olarak sayılır,
  • İş kazası ve meslek hastalığı koruması,
  • Ayrımcılık yasağı: sendikal neden, hamilelik veya cinsiyet gibi nedenlere dayanan fesih deneme süresinde de tazminat doğurabilir.

Ayrıntı için deneme süresinde işten çıkarılanların hakları yazısına bakın.

Deneme süresinde fesih yazılı olmak zorunda değildir ancak ispat için yazılı bildirim önerilir; çıkış kodu olarak 04 ya da 03 kullanılır.

Deneme süresi sigortasız geçirilebilir mi?

Hayır. "Deneme süresinde sigorta yapılmaz" uygulaması yasadışıdır. 5510 sayılı Kanun uyarınca işçi işe başlamadan önce SGK'ya bildirilmelidir; deneme kaydı bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz. Sigortasız çalıştırılan işçi, hizmet tespit davası açarak bu günleri kazandırabilir ve işverene idari para cezası uygulanır. Ayrıca sigortasız çalıştırma, işçi açısından haklı fesih nedenidir. İşe başladıktan sonra e-Devlet üzerinden hizmet dökümünüzü kontrol ederek işe giriş bildirgesinin verilip verilmediğini görebilirsiniz.

İşe giriş bildirgesi, işçinin işe başlamasından en geç bir gün önce verilmelidir; inşaat, balıkçılık ve tarım işlerinde aynı gün bildirim mümkündür. Bildirgeyi geç veren işveren için aylık asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır. Deneme süresi gerekçesiyle sigortayı erteleyen işverenin bu uygulaması, iş kazası halinde ağır sorumluluk doğurur; sigortasız işçinin tedavi giderleri ve tazminatı işverenden tahsil edilir.

Deneme süresi istifa ve işsizlik ödeneğini nasıl etkiler?

Deneme süresinde istifa eden işçi de bildirim süresi beklemek zorunda değildir ve ihbar tazminatı ödemez. İşsizlik ödeneği açısından deneme süresindeki fesih, işveren tarafından yapılmışsa çıkış kodu genellikle 04 olur; işçi son 120 gün sigortalılık ve son 3 yılda 600 gün prim şartını önceki işyerleriyle birlikte sağlıyorsa ödenek alabilir. İstifa halinde ödenek alınamaz. Deneme süresindeki çalışma, aynı işverende sonradan devam eden iş ilişkisinde kıdeme eklenir; 2 aylık deneme sonrası 10 ay daha çalışan işçinin kıdemi bir yılı doldurur ve kıdem tazminatına hak kazanır. İhbar sürelerini ihbar süreleri sayfasında görebilirsiniz.

Toplu iş sözleşmesine tabi işyerlerinde 4 aylık deneme süresi uygulanıyorsa, sözleşmede açık hüküm bulunduğunu kontrol edin.

Deneme süresi hangi hallerde geçersiz sayılır?

Deneme kaydı dört halde geçersizdir. Birincisi, süre kanuni sınırı aşıyorsa; 3 aylık deneme kaydı tümüyle geçersiz olmaz ama 2 aya indirilir. İkincisi, aynı işçiyle aynı işte daha önce deneme süresi uygulanmışsa; işçinin kısa aralıkla yeniden işe alınmasında yeni deneme kaydı konulamaz. Üçüncüsü, deneme süresinin fiilen başka amaçla kullanılması: işverenin işçiyi sırf deneme süresi içinde tazminatsız çıkarmak için işe alması ve bunu düzenli biçimde tekrarlaması hakkın kötüye kullanılmasıdır; bu durumda işçi kötü niyet tazminatı isteyebilir. Dördüncüsü, deneme süresi içinde fesih hakkının ayrımcı nedenle kullanılması; hamilelik öğrenilince deneme süresinde fesih yapılması ayrımcılık tazminatı doğurur. Bu hallerde işçi, deneme süresi hiç yokmuş gibi ihbar tazminatı ve diğer hakları talep edebilir. Deneme süresinin yazılı sözleşmede yer almaması da aynı sonucu doğurur; ispat yükü deneme kaydının varlığını ileri süren işverendedir.

Dayanak ve kaynaklar

İlgili terimler

Reklam

Sık sorulan sorular

Deneme süresi en fazla kaç ay?
Bireysel iş sözleşmesiyle en çok 2 ay, toplu iş sözleşmesiyle en çok 4 aydır. Daha uzun kararlaştırılan süre kanuni sınıra indirilir.
Deneme süresinde çıkarılan işçi tazminat alır mı?
İhbar ve kıdem tazminatı alamaz; ancak çalıştığı günlerin ücreti, fazla mesaisi ve varsa diğer alacakları ödenir. Ayrımcı nedenle fesihte ayrımcılık tazminatı istenebilir.
Deneme süresinde sigorta zorunlu mu?
Evet. İşçi deneme süresinde de işe başlamadan önce SGK'ya bildirilmek ve primleri ödenmek zorundadır. Sigortasız deneme süresi yasadışıdır.
Deneme süresi kıdeme sayılır mı?
Evet. Deneme süresi iş sözleşmesinin parçasıdır; kıdem tazminatı, yıllık izin ve ihbar süresi hesabında çalışma süresine dahil edilir.
Sözleşmede yazmıyorsa deneme süresi var mı?
Hayır. Deneme kaydı ancak tarafların açık anlaşmasıyla konulur. Sözleşmede yazmıyorsa işçi ilk günden itibaren bildirim süresi korumasından yararlanır.
Reklam