BugünAsgari ücret (net)28.075,50 ₺Kıdem tavanı73.729,87 ₺SGK tavanı297.270,00 ₺1. dilim eşiği190.000,00 ₺tüm rakamlar →
Hesapla

İşten Ayrılma Destek

Deneme Süresinde İşten Çıkarılanın Tazminat Hakkı Var mı?

15 dk okuma
Deneme Süresinde İşten Çıkarılanın Tazminat Hakkı Var mı?
Deneme süresinde işten çıkarma durumunda ihbar, kıdem, izin ve işsizlik maaşı haklarınızı adım adım, sade biçimde anlatıyoruz.
İçindekiler
  1. Deneme süresinde işten çıkarma nedir, kaç ay sürer
  2. Deneme süresinde işten çıkarma bildirim süresi gerektirir mi
  3. Deneme süresinde işten çıkarmada ihbar tazminatı doğar mı
  4. Deneme süresinde işten çıkarmada kıdem tazminatı hakkı var mı
  5. Çalıştığınız günlerin ücreti ve diğer haklarınız saklıdır
  6. Yıllık izin hakkınız deneme süresinde de işler
  7. Fazla mesai ücretiniz varsa talep edebilirsiniz
  8. Deneme süresi toplu iş sözleşmesiyle nasıl uzar
  9. İşveren deneme süresinde neden bildirmek zorunda mı
  10. SGK çıkış kodu neden bu kadar önemli
  11. Çıkış kodu yanlış ise ne yaparsınız
  12. Deneme süresinde işsizlik maaşı alabilir misiniz
  13. İstifa ederseniz işsizlik maaşı durumu değişir
  14. Deneme süresi sonradan kıdem hesabına dahil olur mu
  15. Ayrımcılık veya kötü niyetli fesih iddianız varsa
  16. Hangi belgeleri saklamalısınız
  17. İŞKUR başvurusunu nasıl yaparsınız
  18. İş sözleşmenizde deneme süresi maddesini nasıl okursunuz
  19. Deneme süresinde sağlık raporu alırsanız ne olur
  20. Deneme süresinde sözlü sözler yerine yazılı kayıt tutun
  21. Özetle deneme süresinde işten çıkarma haklarınız

Deneme süresinde işten çıkarma nedir, kaç ay sürer

Yeni bir işe başladığınızda işveren ve siz, birbirinizi tanımak için bir deneme süresi tanımlarsınız. Bu süre kanunla sınırlıdır, işveren dilediği kadar uzatamaz. 4857 sayılı İş Kanunu m.15 bu süreyi en çok iki ay olarak belirler. Toplu iş sözleşmesi varsa bu süre en fazla dört aya kadar uzayabilir, ama tek başına iş sözleşmesiyle bu sınır aşılamaz.

Deneme süresinde işten çıkarma, pratikte en çok karşılaşılan fesih türlerinden biridir. Çoğu çalışan bu dönemde ayrılınca hiçbir hakkının bulunmadığını zanneder, oysa durum böyle değildir. Bu yazı, deneme süresinde işten çıkarma durumunda hangi haklarınızın saklı kaldığını, hangilerinin doğmadığını sade biçimde anlatır. Ayrıca sonraki adımlarınızı netleştirmek için işten çıkış hesaplama aracına giriş ve çıkış tarihinizi girip güncel durumunuzu görebilirsiniz.

Süre kanunda açıkça yazdığı için işveren “biz altı ay deneme uyguluyoruz” diyemez. Sözleşmenizde böyle bir madde varsa, kanun o maddenin sınırı aşan kısmını geçersiz kabul eder. Dolayısıyla iki ayı aşan bir dönemde çıkarılırsanız, aşan kısım normal fesih kuralına tabi olur ve bildirim süresi gibi haklar yeniden gündeme gelir.

Deneme süresinde işten çıkarma bildirim süresi gerektirir mi

Normal şartlarda işten çıkarılan bir çalışan, kıdemine göre değişen bir bildirim süresi bekler. Bu süreleri ihbar süreleri sayfasında görebilirsiniz. Ancak deneme süresinde durum farklıdır; kanun bu dönemde taraflara özel bir serbestlik tanır.

m.15 açıkça der ki, deneme süresi içinde taraflardan her biri iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir. Yani işveren bugün söyleyip yarın sizi çıkarabilir, aynı şekilde siz de aynı gün ayrılabilirsiniz. Bu kural karşılıklıdır, sadece işvereni korumaz.

Bu serbestlik, size bir hak kaybı gibi görünse de aslında işin doğasından gelir. Kanun koyucu deneme dönemini, her iki tarafın birbirini tanıyıp kararını hızlıca değiştirebilmesi için tasarlar. Buna karşılık, az sonra göreceğiniz gibi, bazı haklarınız bu serbestlikten bağımsız olarak saklı kalır.

Deneme süresinde işten çıkarmada ihbar tazminatı doğar mı

Çoğu çalışanın ilk sorusu budur: işveren bildirim süresine uymadı, ihbar tazminatı alır mıyım? Cevap, maalesef hayırdır. İhbar tazminatı, taraflardan biri bildirim süresine uyma zorunluluğu olduğu halde bu süreyi çalışmadığında ortaya çıkan bir tazminattır.

Deneme süresinde zaten bildirim süresine uyma zorunluluğu yoktur, bu nedenle ihlal edecek bir süre de yoktur. Dolayısıyla deneme süresinde işten çıkarma durumunda ihbar tazminatı talebiniz hukuken dayanaksız kalır. Mahkemeye gitseniz de sonuç değişmez, çünkü kanun metni bu konuda açıktır.

Burada karıştırılan nokta şudur: işveren size “bir ay sonra çıkacaksın” dese bile, bu sözlü vaat yasal bir yükümlülük doğurmaz. Yazılı bir taahhüt varsa durum farklı değerlendirilebilir, ama bu istisnai bir durumdur ve belgeyle ispatlanması gerekir.

Reklam

Deneme süresinde işten çıkarmada kıdem tazminatı hakkı var mı

Kıdem tazminatının temel şartı, en az bir yıl çalışmış olmaktır. Deneme süresi genelde bir ile iki ay arasında sürdüğü için, sadece bu dönemde çalışıp ayrılan bir işçi bu şartı sağlamaz. Dolayısıyla deneme süresinde işten çıkarma, tek başına kıdem tazminatı doğurmaz.

Ancak burada önemli bir ayrıntı var. Deneme süresi, işe giriş tarihinizden başlar ve kıdeminizin bir parçasını oluşturur. Yani aynı işyerinde çalışmanız bir yılı aşarsa, kıdem hesabı deneme süresindeki günleri de kapsar; bu günleri kıdeminizden çıkaramazsınız. Tazminat hesabını merak ederseniz kıdem tazminatı hesaplama aracı size yardımcı olur.

Benzer bir anlatımı, kıdem tazminatı ödenmeyen uzun süreli çalışanlar için işverenim kıdem tazminatımı ödemiyor yazısında bulabilirsiniz. Orada anlatılan haklı fesih ve ihtarname süreci, deneme süresi sonrası uzun çalışıp tazminatı ödenmeyen kişiler için de geçerlidir.

Çalıştığınız günlerin ücreti ve diğer haklarınız saklıdır

Kanun metninin son cümlesi, çoğu çalışanın gözden kaçırdığı en önemli güvencedir. “İşçinin çalıştığı günler için ücret ve diğer hakları saklıdır” ifadesi, deneme süresinde işten çıkarma yaşasanız bile çalıştığınız her günün parasının ödenmesi gerektiğini söyler.

Bu ifade sadece çıplak maaşı kapsamaz. Çalıştığınız dönemde hak ettiğiniz ikramiye, prim veya düzenli ödeme varsa, bu kalemler de oransal olarak size ödenmelidir. İşveren “zaten deneme süresindeydin, hiçbir şey ödemem” diyemez; bu tutum doğrudan kanuna aykırıdır.

Çoğu kısa süreli çalışan, bu ödemenin takibini yapmaz ve hakkından vazgeçer. Oysa son bordronuzu kontrol etmek, banka hesabınıza geçen tutarı günlük ücretinizle çarpmak birkaç dakikanızı alır. Eksik ödeme görürseniz işverenle yazılı iletişime geçip farkı talep edin, gerekirse maaşım eksik yattı yazısındaki adımları izleyin.

Hesabınızı kendi başınıza kontrol etmek istiyorsanız, önce son bordronuzda yer alan brüt ve net tutarları ayırın. Ardından çalıştığınız gün sayısını işe giriş ve çıkış tarihlerinizden hesaplayın; günlük ücretinizi bu sayıya bölün. Çıkan rakamı banka hesabınıza yatan tutarla karşılaştırın, çünkü işveren bazen eksik gün bildirip ücretinizi düşük gösterir.

SGK’ya bildirilen gün sayısı da bu noktada önemlidir. İşveren sizi gerçek çalıştığınız günden daha az gün üzerinden bildirmişse, hem bordronuz hem de prim gününüz gerçeği yansıtmaz. Bu durumu fark ederseniz SGK hizmet dökümünüzü e-Devlet üzerinden indirip işe giriş çıkış tarihlerinizle karşılaştırın; tutarsızlık varsa yazılı olarak düzeltme talep edin.

Yıllık izin hakkınız deneme süresinde de işler

Yıllık izin hakkı, en az bir yıl çalışmış olan işçilere doğar, bu yüzden deneme süresinde tek başına yıllık izin kullanma hakkınız olmaz. Ancak izin hakkının doğumu farklı, önceki dönemlerden kalan izinlerin kullanımı farklı bir konudur.

Daha önce aynı işverende çalışıp ayrıldıysanız ve yeniden işe başladıysanız, işveren eski döneme ait kullanılmayan izin alacağınızı genelde o dönemin sonunda size ödemiş olmalıdır. Yeni dönem içinde deneme süresinde çıkarılırsanız bu kısa süre için izin hakkı birikmez, çünkü süre bir yılı bulmaz. Genel kuralları yıllık izin hesaplama aracında görebilirsiniz.

Yine de işten ayrılırken izin bakiyenizi sormanız faydalıdır. Bazı işverenler deneme süresindeki çalışanlara bile sembolik gün tanımlı izin kaydı açar; bu kayıt varsa karşılığını talep etme hakkınız doğar.

Fazla mesai ücretiniz varsa talep edebilirsiniz

Deneme süresinde fazla mesai yaptıysanız, bu süre bu alacağınızı hiçbir şekilde etkilemez. Kanunun saklı tuttuğu “diğer haklar” ifadesi, fazla mesai ücretini de kapsar. İşveren kısa süreli çalıştığınızı ileri sürerek bu ödemeyi atlayamaz.

Fazla mesainizi hesaplarken çalıştığınız gün bazında giriş çıkış kayıtlarını, varsa PDKS sistemini veya mesai onay mesajlarını delil olarak toplayın. Tutarı görmek için fazla mesai hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Ödeme yapılmazsa önce yazılı talep gönderin, sonuç çıkmazsa arabuluculuk yoluna başvurabilirsiniz.

Kısa süreli çalışanların fazla mesai iddiası genelde zayıf delille yürür, bu yüzden elinizdeki her kaydı saklayın. Mesaj yazışmalarını, vardiya çizelgesini ve tanık beyanını birlikte sunduğunuzda iddianız güç kazanır.

Deneme süresi toplu iş sözleşmesiyle nasıl uzar

Toplu iş sözleşmesi bulunan işyerlerinde deneme süresi dört aya kadar çıkabilir. Bu uzatma yalnızca toplu sözleşme hükmüyle mümkündür, bireysel sözleşmeyle yapılamaz. Yani işvereniniz size “deneme süreni üç ay yapıyoruz” derse, önce işyerinde geçerli bir toplu iş sözleşmesi olup olmadığını sorgulamalısınız.

Toplu sözleşme yoksa ve deneme süreniz iki ayı aşıyorsa, hukuk aşan kısmı deneme süresi olarak kabul etmez. Bu durumda o dönemde yapılan fesih, normal fesih kurallarına tabi olur; bildirim süresi ve ihbar tazminatı yeniden gündeme gelebilir. Bu ayrımı fark etmeyen çalışan, önemli bir hakkından habersiz kalır.

Sendikalı işyerinde çalışıyorsanız sözleşme metnini sendikanızdan isteyin. Metinde deneme süresiyle ilgili madde varsa, bu maddeyi fesih tarihinizle karşılaştırıp süreyi doğru hesaplayın.

İşveren deneme süresinde neden bildirmek zorunda mı

Normal fesihlerde işveren çoğu zaman gerekçe bildirmekle yükümlüdür, özellikle iş güvencesi kapsamındaki işyerlerinde. Deneme süresinde ise işveren bu yükümlülüğü taşımaz. İşveren “sana uygun bulmadık” demekten öte bir açıklama yapmak zorunda değildir.

Bu durum size dezavantaj gibi görünse de, aynı serbestlik sizin için de geçerlidir. Siz de işveren sorsa bile neden belirtmeden ayrılabilirsiniz. Serbestlik iki yönlü işlediği için, hem işveren hem çalışan deneme süresini hızlı karar alma dönemi olarak görür.

Yine de fesih bildirimini yazılı almanız faydalıdır. Özellikle işsizlik maaşı başvurusu için fesih nedeninin açık olması, sonraki aşamalarda sizi zor durumda bırakmaz.

SGK çıkış kodu neden bu kadar önemli

İşten ayrılış bildirgesindeki çıkış kodu, sonraki tüm süreçlerinizi etkiler. Deneme süresinde işten çıkarma durumunda işveren genelde kendi feshini gösteren bir kod girer, ancak bazı işverenler bu konuda hata yapar veya kasıtlı olarak farklı bir kod seçer.

Kodunuzu kontrol etmek için e-Devlet üzerinden “İşten Ayrılış Bildirgesi Sorgulama” ekranına girin. Kodların tam listesini ve anlamlarını çıkış kodları sayfasında, tanımını çıkış kodu sözlük maddesinde bulabilirsiniz. Kod yanlışsa bu durum sadece tazminat değil, işsizlik maaşı başvurunuzu da doğrudan etkiler.

Fesih gerçekte işverenden kaynaklanmışsa ama kod istifa gibi görünüyorsa, bu uyumsuzluk başvurunuzun reddedilmesine yol açabilir. Bu yüzden çıkış kodunu, elinizdeki fesih yazısıyla karşılaştırmayı asla ihmal etmeyin.

Çıkış kodu yanlış ise ne yaparsınız

İşveren kodu hatalı girmişse hemen yazılı iletişime geçin ve düzeltme talep edin. İşveren düzeltmeyi kabul etmezse, SGK’ya veya ALO 170 hattına şikâyet yoluyla başvurabilirsiniz. Ayrıntılı adımları çıkış kodum yanlış girildi yazısında bulursunuz.

Bu süreçte elinizdeki belgeler önemlidir. Fesih bildirimini, varsa yazılı mesajları ve tanık beyanlarını saklayın. SGK müfettişi kaydı incelerken bu belgeler kararın yönünü değiştirebilir.

Düzeltme süreci bazen haftalar sürebilir, bu yüzden işsizlik maaşı başvurunuzu ayrı bir dosya gibi takip edin. İşveren kodu düzelttikten sonra başvurunuzu yeniden değerlendirmeye alabilirsiniz; süreci işsizlik maaşı başvurum reddedildi yazısındaki adımlarla birleştirebilirsiniz.

Deneme süresinde işsizlik maaşı alabilir misiniz

Bu konu, kaynaklar arasında netlik farkı bulunan bir alandır, bu yüzden kesin bir rakam vermek yerine genel çerçeveyi anlatalım. İşveren sizi fesheder ve siz genel şartları sağlarsanız, İŞKUR işsizlik maaşını size öder. Genel şartlar arasında belirli bir prim gün sayısı ve son dönemde kesintisiz sigortalılık gibi kriterler yer alır.

Deneme süresinde işten çıkarılan bir çalışan, fesih işveren tarafından yapıldığı için prensip olarak başvuru hakkına sahiptir. Ancak kısa süreli çalışma genelde prim gün şartını zayıflatır, çünkü önceki işlerinizden gelen prim birikiminiz de hesaba girer. Bu nedenle başvurunuzu yapmadan önce şartların size uygun olup olmadığını İŞKUR’un güncel mevzuatından doğrulamanız gerekir.

Kesin rakamları burada vermek yerine sizi doğrudan resmî kaynağa yönlendiriyoruz. Başvuru öncesi ve sonrası süreci işsizlik maaşı hesaplama aracıyla takip edebilir, ödemenin ne zaman geleceğini işsizlik maaşı yatmadı ne zaman yatar yazısından öğrenebilirsiniz.

İstifa ederseniz işsizlik maaşı durumu değişir

Kendi isteğinizle istifa ettiyseniz, genel kural olarak işsizlik maaşına hak kazanamazsınız. İşsizlik sigortası sistemi, işçinin iradesi dışında işsiz kalmasını esas alır; istifa ise işçinin kendi kararını yansıtır.

Bazı istisnai durumlar bu kuralı değiştirebilir. Örneğin ücretinizin ödenmemesi, sağlık sorunları veya işyeri değişikliği gibi haklı nedenlerle istifa ettiyseniz, bu durum farklı değerlendirilebilir. Haklı fesih kavramını haklı fesih sözlük maddesinde bulabilirsiniz.

İstifa görünümlü ayrılmalarda işveren baskısı varsa bu durumu belgelemeniz önemlidir. Benzer bir ayrımı istifa eden hakları sayfası ayrıntılı biçimde anlatır; deneme süresinde de aynı mantık geçerlidir.

Deneme süresi sonradan kıdem hesabına dahil olur mu

Evet, dahil olur. Deneme süresi, işe giriş tarihinizden itibaren başlayan süreçtir ve kıdem hesabı bu süreyi ayrı tutmaz. Örneğin bir aylık deneme süresi geçirip ardından aynı işte on bir ay daha çalışırsanız, toplam kıdeminiz on iki ay çıkar.

Bu nokta özellikle kıdem tazminatı sınırına yakın çalışanlar için önemlidir. Bir yıla çok yakın bir süre çalışıp ayrılan işçi, deneme süresindeki günleri unutursa kıdeminin bir yılı doldurup doldurmadığını yanlış hesaplayabilir. Gün sayısını net görmek için işten çıkış hesaplama aracına giriş tarihinizi eksiksiz girin.

Aynı işverende aralıklı çalıştıysanız, farklı dönemlerin birleştirilip birleştirilmeyeceği ayrı bir değerlendirme konusudur. Dönemler arasında uzun boşluk varsa kıdem birleşmeyebilir, bu durumda bordro ve SGK kayıtlarınızı karşılaştırmanız gerekir.

Ayrımcılık veya kötü niyetli fesih iddianız varsa

Deneme süresindeki serbestlik, işverenin her türlü davranışını otomatik olarak korumaz. İşveren feshi ayrımcılık yasağına aykırı bir nedene, örneğin hamileliğinize, sendika üyeliğinize veya etnik kökeninize dayandırmışsa, bu durum ayrı bir hukuki zemine taşır.

Bu tür iddialarda ispat yükü genelde size aittir, ancak işveren de makul bir açıklama getirmek zorunda kalır. Mesajlar, tanık beyanları ve zamanlama bu iddiayı güçlendiren unsurlardır. Örneğin hamilelik bildiriminizden kısa süre sonra deneme süresinde çıkarılmanız, tesadüf olarak değerlendirilmeyebilir.

Bu kapsamdaki davalar teknik bilgi gerektirir, bu yüzden erken aşamada bir avukata danışmanız faydalı olur. Genel çalışan haklarının çerçevesini çalışan hakları sayfasında bulabilirsiniz.

Hangi belgeleri saklamalısınız

Deneme süresinde işten çıkarma yaşadığınızda, az sayıda ama etkili belge sürecinizi kolaylaştırır. İş sözleşmenizi, bordronuzu, fesih bildirimini ve varsa yazılı mesajları bir araya getirin. Bu belgeler hem ücret alacağınızı hem de işsizlik maaşı başvurunuzu destekler.

SGK hizmet dökümünüzü ve işten ayrılış bildirgenizi e-Devlet üzerinden PDF olarak indirin. Bu iki belge, çıkış kodunuzu ve sigortalılık sürenizi gösterdiği için başvurularınızın temelini oluşturur. Ayrıca fazla mesai veya prim iddianız varsa buna ilişkin kayıtları ayrı bir dosyada tutun.

Belgeleri dijital ve yedekli saklayın. Telefon değiştirme veya hesap kapatma gibi durumlar, en kritik kanıtı kaybetmenize yol açabilir. Birkaç dakikanızı ayırıp belgeleri bulut hesabınıza yüklemeniz, aylar sonra size zaman kazandırır.

Belgelerinizi tek bir klasörde, tarih sırasına göre dizin. Örneğin önce iş sözleşmesi, ardından bordrolar, sonra fesih bildirimi ve en sonda SGK belgeleri gelsin. Böyle bir sıralama, hem kendiniz için hem de danıştığınız bir avukat veya arabulucu için dosyayı anlaşılır kılar. Dağınık biçimde tutulan belgeler, aciliyet taşıyan bir başvuruda sizi zamana karşı yarıştırır ve gereksiz stres yaratır.

İŞKUR başvurusunu nasıl yaparsınız

İşsizlik maaşı başvurunuzu fesih tarihinden itibaren otuz gün içinde yapmanız gerekir. Başvurunuzu e-Devlet üzerinden birkaç dakikada tamamlayabilirsiniz, ayrıca İŞKUR il müdürlüğüne bizzat da gidebilirsiniz. Başvuru sırasında sistem, çıkış kodunuzu ve prim gün sayınızı otomatik kontrol eder.

Kodunuz veya prim gününüz hatalıysa İŞKUR başvurunuzu geri çevirebilir. Bu durumda önce hatayı düzeltip ardından yeniden başvurmanız gerekir; süreci işsizlik maaşı başvurum reddedildi yazısındaki sırayla takip edebilirsiniz. Otuz günlük süreyi kaçırırsanız hak kaybı doğabilir, bu yüzden takvimi not edin.

Şartların size uygunluğunu kesin olarak öğrenmek için başvurudan önce İŞKUR’un resmî kanallarından, iskur.gov.tr üzerinden güncel şartları kontrol edin. Burada verilen genel çerçeve, sizin özel durumunuzun yerini tutmaz.

İş sözleşmenizde deneme süresi maddesini nasıl okursunuz

İşe başlarken imzaladığınız sözleşmede deneme süresi maddesini dikkatle okuyun. Madde genelde süreyi, başlangıç tarihini ve varsa fesih koşullarını belirtir. Bu maddeyi okurken giriş tarihinizi not edin, çünkü iki aylık süre tam olarak bu tarihten başlar; kanun imzaladığınız tarihi değil, fiilen çalışmaya başladığınız takvim gününü esas alır.

Bazı sözleşmeler deneme süresini belirsiz bırakır veya “yasal azami süre” gibi genel bir ifade kullanır. Bu durumda siz, kanundaki iki aylık sınırı kendi takviminize işleyin ve işverenin bu süreyi aşıp aşmadığını kontrol edin. Süre dolduktan sonra yapılan fesih, artık deneme süresi kuralına tabi olmaz; bildirim süresi ve ihbar tazminatı yeniden devreye girer.

Maddede toplu iş sözleşmesine atıf varsa, o sözleşmenin işyerinizde gerçekten uygulanıp uygulanmadığını sorgulayın. Bazı işverenler sözleşmede var olmayan bir toplu iş sözleşmesine dayanarak süreyi uzatmaya çalışır. Böyle bir durumda insan kaynakları biriminden yazılı teyit isteyin ve cevabı saklayın.

Deneme süresinde sağlık raporu alırsanız ne olur

Deneme süresinde hastalanıp rapor alan çalışan, haklarını kaybetmez. Rapor süresi, çalıştığınız gün sayısına eklenmez ama kıdeminizi de kesmez; yani kıdem hesabı rapor günlerini normal şekilde kabul eder. İşveren, raporlu olduğunuz için sizi işten çıkaramayacağını düşünmeyin, deneme süresindeki serbestlik rapor döneminde de geçerlidir.

Rapor parası konusunda SGK size geçici iş göremezlik ödeneği öder, işveren bu tutarı karşılamaz. Raporunuz bitip işe döndüğünüzde deneme süreniz hâlâ dolmadıysa, işveren sizi yine bildirim süresine uymadan çıkarabilir. Bu noktada rapor almış olmanız, işverenin fesih hakkını sınırlamaz.

Buna karşılık, raporunuzdan kısa süre sonra çıkarılırsanız ve bu durumu ayrımcı buluyorsanız, zamanlamayı not edin. Tek başına zamanlama bir iddia oluşturmaz, ama diğer kanıtlarla birleştiğinde dosyanızı güçlendirebilir.

Deneme süresinde sözlü sözler yerine yazılı kayıt tutun

Deneme süresinde çalışırken işvereninizle yaptığınız görüşmeler çoğu zaman sözlü kalır. “Seni kalıcı yapacağız”, “deneme bitince maaşını artırırız” gibi cümleler, ileride bir anlaşmazlık çıktığında ispat sorunu yaratır. Bu yüzden önemli konuşmaları, mümkünse kısa bir e-posta veya mesajla teyit edin.

Örneğin bir toplantıda size verilen sözü, aynı gün işvereninize “Bugün konuştuğumuz konuyu teyit etmek isterim” diye yazıp gönderin. Karşı taraf cevap vermese de gönderdiğiniz mesaj tarih ve içerik bakımından elinizde kalır. Deneme süresinde işten çıkarma yaşarsanız bu küçük kayıtlar, sonradan açacağınız bir dava veya şikâyette beklenmedik ölçüde değerli hale gelir.

Performans değerlendirme toplantılarınızda da benzer bir alışkanlık edinin. İşvereniniz sizi sözlü olarak uyarıyorsa, uyarının içeriğini kendi notlarınıza yazın ve tarihini ekleyin. Böylece deneme süresi sonunda “performansın yetersizdi” denirse, kendi kayıtlarınızla bu iddiayı karşılaştırabilirsiniz.

Özetle deneme süresinde işten çıkarma haklarınız

Deneme süresinde işten çıkarma, size ihbar ve kıdem tazminatı hakkı vermez, çünkü yasa bu dönemde her iki tarafa da serbest fesih imkânı tanır. Buna karşılık çalıştığınız günlerin ücreti, varsa fazla mesaınız ve diğer haklarınız kesinlikle saklıdır; bu kalemleri ödemeyen işveren kanuna aykırı hareket eder.

İşsizlik maaşı konusunda genel şartları sağlıyorsanız başvuru hakkınız doğabilir, ancak kesin sonucu İŞKUR’un güncel mevzuatından teyit etmeniz gerekir. Çıkış kodunuzu kontrol etmek, belgelerinizi saklamak ve süreleri kaçırmamak, bu dönemde atabileceğiniz en pratik adımlardır.

Sürecin karmaşık görünmesine izin vermeyin. Haklarınızın çoğu kanunda açık biçimde yazılıdır; sizin yapmanız gereken, belgelerinizi toplamak ve doğru kuruma doğru zamanda başvurmaktır.

Son olarak, deneme süresinde işten çıkarma yaşayan her çalışanın durumu birbirinden biraz farklıdır. Sigortalılık geçmişiniz, önceki işlerinizden gelen prim birikiminiz ve çıkış kodunuzun doğruluğu, size uygulanacak kuralları değiştirebilir. Bu yüzden genel bir yazıyı okuyup kendi durumunuza doğrudan uygulamak yerine, elinizdeki belgeleri gözden geçirip gerekirse bir uzmana veya İŞKUR’un danışma hattına sorun.

Unutmayın, deneme süresi kısa olsa da hakkınız küçük değildir. Çalıştığınız her gün için ücretiniz, izin ve mesai alacağınız varsa bunlar, kanunun size tanıdığı en net güvencelerdir. Bu güvenceleri takip etmek, ileride benzer bir durumla karşılaştığınızda size zaman ve emek kazandırır.

Bu yazıyı bir kerede okumuş olmanız yetmez, gerekirse ilgili bölümleri işaretleyip kendi sürecinizle karşılaştırın. Her çalışanın kıdem geçmişi, çıkış kodu ve prim durumu farklı olduğu için, genel bilgiyi kendi dosyanıza uyarlamak size kalır. Belgelerinizi hazır tutup süreleri dikkatle takip ettiğiniz sürece, deneme süresinde işten çıkarma yaşasanız da elinizdeki hakları eksiksiz ve zamanında kullanırsınız.

Reklam

Geçen terimler

Sık sorulan sorular

Deneme süresinde işten çıkarılırsam ihbar tazminatı alır mıyım?

Hayır, almazsınız. 4857 sayılı Kanun m.15, deneme süresi içinde her iki tarafın bildirim süresine uymadan ve tazminat ödemeden fesih yapabileceğini açıkça söyler. İhbar tazminatı, taraflardan biri bildirim süresine uymadığında doğar; deneme süresinde kanun bu süreyi zaten istemediği için ihbar tazminatı talebiniz mahkemede de kabul görmez.

Deneme süresinde çıkarılan işçiye kıdem tazminatı ödenir mi?

Tek başına deneme süresinde çalışıp ayrılan işçiye kıdem tazminatı ödenmez, çünkü yasa en az bir yıl kıdem şartı arar. Ancak aynı işyerinde çalışmanız bir yılı geçerse, kıdem hesabı deneme süresi başındaki günleri de kapsar; bu süre kıdeminizden düşmez, sadece tek başına hak doğurmaz.

Deneme süresinde çalıştığım günlerin parasını alabilir miyim?

Evet, kesinlikle alırsınız. Kanun, deneme süresinde fesih yapılsa da işçinin çalıştığı günlere ait ücretinin ve diğer haklarının saklı olduğunu belirtir. Yani çalıştığınız her gün için ücretinizi, varsa fazla mesainizi ve kullanmadığınız yıllık izin karşılığını talep edebilirsiniz. İşveren bu kalemleri ödemekten kaçınamaz.

Deneme süresinde işten çıkarılırsam işsizlik maaşı alabilir miyim?

İşveren tarafından feshedildiyseniz ve diğer genel şartları, özellikle prim gün sayısı ve sigortalılık süresi, sağlıyorsanız başvurabilirsiniz. Ancak şartlar kişiden kişiye değişir ve kaynaklar bu ayrıntıda birbirinden farklı rakamlar verir. Kesin sonucu görmek için başvurunuzu e-Devlet üzerinden yapın ve İŞKUR'un güncel şartlarını mutlaka kontrol edin.

Deneme süresinde kendim istifa edersem haklarım ne olur?

İstifa ettiğinizde çalıştığınız günlerin ücreti ve kullanmadığınız izin karşılığı yine saklıdır. Ancak ihbar ve kıdem tazminatı bu durumda hiç doğmaz, çünkü feshi siz gerçekleştirirsiniz. İşsizlik maaşı açısından da kendi isteğinizle ayrılan işçi genel olarak başvuramaz; istisnai haklı nedenler varsa bunu belgelemeniz gerekir.

Deneme süresi sonunda işveren beni neden bildirmek zorunda mı?

Hayır, zorunda değildir. Deneme süresi içindeki fesihte işveren gerekçe açıklama yükümlülüğü taşımaz, çünkü bu dönemde her iki taraf da serbestçe ayrılabilir. Yine de fesih bildirimini yazılı istemeniz, SGK çıkış kodunun doğru girilip girilmediğini kontrol etmeniz açısından size fayda sağlar.

Kaynaklar ve dayanak