Yıllık İzin Kaç Gün? Kıdeme Göre 14, 20 ve 26 Gün

İçindekiler
- Yıllık izin kaç gün, kıdeme göre ne kadar hak edersiniz?
- Kıdem basamakları: kaç yıl çalışınca kaç gün izin gelir?
- 18 yaş altı ve 50 yaş üstü çalışanlar kaç gün izin kullanır?
- Yıllık izin için bir yıllık şartı nasıl sayarsınız?
- Deneme süresi yıllık izin kıdemine dahil mi?
- İşyeri devrinde ve alt işveren değişiminde kıdeminiz baştan mı başlar?
- Hangi devamsızlık günleri izin hakkınızı geciktirir, hangileri geciktirmez?
- Hafta tatili ve resmi tatiller yıllık izinden düşer mi?
- Örnek hesap: yedi yıllık çalışanın izin günleri ve dönüş tarihi nasıl çıkar?
- Yıllık izin ücretini işveren ne zaman ve nasıl öder?
- İzin tarihini kim belirler, işveren talebinizi reddedebilir mi?
- İşveren yıllık izni kullandırmak zorunda mı?
- İzin kayıt belgesinde hangi bilgiler yer alır?
- Yeni başlayan çalışan ne zaman izin kullanabilir?
- İhbar süresi ile yıllık izin iç içe girebilir mi?
- Mevsimlik ve kısmi süreli çalışanların izin hakkı var mı?
- Yıllık izin hakkı zamanaşımına uğrar mı?
- Ek izin günleri ve toplu sözleşme izin süresini artırabilir mi?
- Evlilik, ölüm ve doğum izni yıllık izinden düşer mi?
- Ne yapmalısınız? Yıllık izin hakkınızı adım adım kontrol edin
- Yıllık izinde en sık yapılan hatalar nelerdir?
- İzin hakkınız ihlal edilirse hangi belgeyle nereye başvurursunuz?
- Hakkınızı kaybetmemek için hangi kaydı saklamalısınız?
Yıllık izin kaç gün, kıdeme göre ne kadar hak edersiniz?
Yıllık izin süresi kıdeminize bağlıdır: bir yıldan beş yıla kadar en az 14 gün, beş yıldan fazla onbeş yıldan az en az 20 gün, onbeş yıl ve üzerinde en az 26 gün. Bu süreler alt sınırdır; sözleşme artırabilir, hiçbir anlaşma azaltamaz.
Bu yazı, “kaç gün hak ediyorum” sorusuna yanıt verir. Kendi kıdeminizi ve izin günlerinizi hızlıca görmek isterseniz yıllık izin hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Aşağıda dayanak olan 4857 sayılı İş Kanunu maddelerini sade bir dille anlatıyoruz.
Yazıyı hazırlarken mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel metni, 7578 sayılı Kanunla yapılan son değişiklikler dahil, açıp kontrol ettik. Bu değişiklikler doğum izni ve mazeret izni maddelerini ilgilendirir. Yıllık izne ilişkin 53, 54, 55, 56 ve 57. maddelerde süreleri değiştiren bir hüküm görmedik. Yine de resmi kaynaktan zaman zaman kontrol etmenizi öneririz.
Kıdem basamakları: kaç yıl çalışınca kaç gün izin gelir?
Kanun üç basamak tanımlar. Basamağı, izne hak kazandığınız tarihteki hizmet süreniz belirler. Aşağıdaki tablo bu üç basamağı gösterir.
| Hizmet süresi | En az yıllık izin |
|---|---|
| Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) | 14 gün |
| Beş yıldan fazla, onbeş yıldan az | 20 gün |
| Onbeş yıl ve daha fazla (onbeş yıl dahil) | 26 gün |
Burada “dahil” sözcüğü önemlidir. Beşinci hizmet yılını tamamladığınızda hak ettiğiniz izin hâlâ 14 gündür. Altıncı yılın sonunda hak ettiğiniz izin ise 20 güne çıkar. Benzer biçimde on beşinci yılı tamamladığınızda 26 günlük basamağa geçersiniz.
Yönetmelik de aynı şeyi söyler: izin sürenizi, iznini hak ettiğiniz tarihteki hizmet süreniz ve 55. maddedeki haller belirler. Dolayısıyla kıdemin tek bir günü, o yılın izin hakkını değiştirmez.
Basamak geçişini şöyle düşünün: işe girişinizin beşinci yıldönümünde 14 gün hak edersiniz. Altıncı yıldönümünüzde hakkınız 20 güne çıkar. Bir sonraki basamak için on beşinci yıldönümünü beklersiniz. Her yıl yeni bir izin hakkı doğar ve bu hak, o günkü kıdem basamağınıza göre hesaplanır. Önceki yıllarda kullandığınız izin, yeni yılın hakkını azaltmaz.
18 yaş altı ve 50 yaş üstü çalışanlar kaç gün izin kullanır?
Onsekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilerin yıllık izni 20 günden az olamaz. Kanun bu iki yaş grubunu kıdemden bağımsız bir taban süreyle korur.
Kural alt sınır koyduğu için yalnızca düşük basamağı yükseltir. Örneğin 3 yıllık kıdemi olan 52 yaşındaki bir çalışan 14 değil en az 20 gün alır. Buna karşılık 16 yıllık kıdemi olan aynı çalışan, 26 günlük basamağın altına düşmez.
Yaş sınırlarına dikkat edin. Kanun “onsekiz ve daha küçük” ve “elli ve daha yukarı” der. Yani 18 yaşındaki ve 50 yaşındaki çalışanlar da bu korumayı kullanır.
Yıllık izin için bir yıllık şartı nasıl sayarsınız?
İzin hakkı, işyerinde işe başladığınız günden itibaren en az bir yıl çalışmanızla doğar. Sayım işe giriş tarihinizden başlar, ilk yıldönümünüzde biter.
İşveren, hak kazanma tarihinizi yıllık izin kayıt belgesine yazmak zorundadır. Bu belge izin hakkınızın başlangıç noktasını gösterir. Bu nedenle işe giriş tarihinizi bordronuzla karşılaştırmanızı öneririz.
Aynı işverenin birden fazla işyerinde çalıştıysanız bu süreleri toplarsınız. İşveren sizi bir şubeden diğerine aktarsa bile kıdeminiz baştan başlamaz. Ayrıca aynı bakanlığa bağlı işyerlerinde ve kamu iktisadi teşebbüslerinde geçen süreler de birleşir.
Öte yandan bir işverenden diğerine geçerseniz, aksi sözleşmede yazmıyorsa yeni işverende sıfırdan başlarsınız. Bu istisnayı bir sonraki bölümde işyeri devriyle birlikte ele alıyoruz.
Deneme süresi yıllık izin kıdemine dahil mi?
Evet, deneme süresi dahildir. Kanun metni “deneme süresi de içinde olmak üzere” ifadesini açıkça kullanır. İşe başladığınız ilk gün sayaç çalışmaya başlar.
Deneme süresinde işten çıkarılırsanız ne olacağı ayrı bir konudur. O durumda hakları ayrıca anlattığımız deneme süresinde işten çıkarılanın hakları yazısında bulabilirsiniz.
Bir noktaya dikkat edin: deneme süresi bir yılı doldurmuyorsa izin hakkı yine doğmaz. Yani deneme süresi bitti diye hemen izne çıkamazsınız. Deneme süresi yalnızca bir yıllık sayacın içine girer.
İşyeri devrinde ve alt işveren değişiminde kıdeminiz baştan mı başlar?
Hayır, baştan başlamaz. İşyeri veya işyerinin bir bölümü hukuki bir işlemle başkasına devredilirse iş sözleşmeniz tüm hak ve borçlarıyla devralan işverene geçer.
Kanun devralan işverene açık bir yükümlülük getirir: hizmet süresinin esas alındığı haklarda, sizin devreden işveren yanında işe başladığınız tarihe göre işlem yapmak zorundadır. Yıllık izin bu haklardan biridir. Kıdem tazminatı açısından aynı konuyu işyeri devrinde kıdem tazminatı yazımızda işledik.
Alt işveren işçileri için ayrıca bir kural vardır. Alt işvereni değişse de aynı işyerinde çalışmaya devam ediyorsanız, kanun izin sürenizi aynı işyerinde çalıştığınız sürelere göre hesaplar. Asıl işveren de bu izinlerin kullanılıp kullanılmadığını kontrol eder.
İflas nedeniyle malvarlığı tasfiye edilip işyeri devredilirse bu devir hükümleri geçerli olmaz. Bu istisnayı bilmek, özellikle işyeri kapanan çalışanlar için önemlidir.
Hangi devamsızlık günleri izin hakkınızı geciktirir, hangileri geciktirmez?
Kanun, işe gitmediğiniz bazı günleri çalışmışsınız gibi hesaba katar. Bu günler izin hakkınızı geciktirmez. Hesaba katılmayan günler ise bir yıllık sayacı o kadar öteler.
Kanunun hesaba kattığı başlıca haller şunlardır:
- Kaza veya hastalık nedeniyle işe gidemediğiniz günler (hastalığın kanunda öngörülen süreyi aşan kısmı hariç)
- Kadın işçilerin doğumdan önce ve sonra çalıştırılmadığı günler
- Hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri
- Evlenme, ölüm ve doğum gibi mazeret izinleri ile işverenin verdiği diğer izinler
- Arabuluculuk toplantılarına veya kurullara katıldığınız günler
- Kısa çalışma süreleri ve daha önce kullandığınız yıllık izin süreleri
Bu listede olmayan nedenlerle işe gelmediyseniz, örneğin mazeretsiz devamsızlıkta, kanun bu boşluk kadar hizmet süresinin sayaca ekleneceğini söyler. Bunun sonucunda izin hakkınızın doğduğu tarih o kadar ileri kayar.
Muvazzaf askerlik hizmeti bu haller arasında yer almaz. Manevra veya başka bir kanundan doğan ödevlendirme günlerinden ise yılda en çok 90 günü hesaba katar.
Hafta tatili ve resmi tatiller yıllık izinden düşer mi?
Düşmez. Kanun, izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günlerini izin gününden saymaz. Yani 14 günlük izninizin ortasında bir hafta tatili varsa, o gün izin hakkınızdan gitmez.
Pratikte bu, izin bitiş tarihinin takvimde uzadığı anlamına gelir. Resmi tatil günlerinin listesine resmi tatiller sayfasından bakabilirsiniz.
Bu günlerin ücretini de işveren ayrıca öder. Kanun, izin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin ayrıca ödeneceğini söyler. Dolayısıyla izne çıktığınız için bu günlerden gelir kaybetmezsiniz.
Haftalık tatilde çalışmanın karşılığı ise farklı bir konudur; onu hafta tatilinde çalışma ücreti ve bayramda çalışma ücreti yazılarımızda anlattık.
Cumartesi gününün tatil olduğu beş günlük çalışma düzeninde cumartesinin izinden sayılıp sayılmayacağını mevzuat metninden doğrulayamadık. Bu yüzden bu konuda hüküm kurmuyoruz; izin kayıt belgenizdeki sayım yöntemini yazılı olarak sorun.
Örnek hesap: yedi yıllık çalışanın izin günleri ve dönüş tarihi nasıl çıkar?
Örnek hesap: varsayalım yedi hizmet yılını tamamlamış, 35 yaşında bir çalışansınız. Haftada altı gün çalışıyorsunuz ve pazar günü hafta tatilidir. Hesabı adım adım yapalım.
- Kıdem basamağını bulun: yedi yıl, beş yıldan fazla ve onbeş yıldan az olduğu için en az 20 gün hakkınız var.
- Yaş kuralına bakın: 35 yaş bu korumaya girmediği için taban 20 günde kalır.
- Pazartesi başlayıp 20 günü kullanın: ilk hafta 6, ikinci hafta 6, üçüncü hafta 6 gün olmak üzere 18 gün biter; dördüncü haftanın pazartesi ve salı günleriyle 20 günü doldurursunuz.
- Tatil günlerini ekleyin: araya giren üç pazar günü hesaba girmez, bu yüzden izin 23 takvim gününe uzar.
- Dönüş gününü belirleyin: izin dördüncü haftanın salı günü biter, çarşamba işbaşı yaparsınız.
Aynı süre içine ulusal bayram günü düşseydi, o gün de izinden sayılmayacaktı. Bu durumda dönüş tarihiniz bir gün daha ileri giderdi.
Altı günlük düzen varsayımı burada sayımı basitleştirmek içindir. Kendi çalışma düzeninizi yıllık izin hesaplama aracına girerek karşılaştırın.
Yıllık izin ücretini işveren ne zaman ve nasıl öder?
İşveren, izne çıkan her işçiye izin dönemine ilişkin ücreti izne başlamadan önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır. Aylık maaşlı çalışanlarda bu, genellikle maaşınızın kesilmeden devam etmesi anlamına gelir.
İzin ücreti hesabında 50. madde uygulanır. Yönetmeliğe göre fazla çalışma karşılığı ücretler, primler ve sosyal yardımlar izin ücretinize girmez. Yani bordronuzdaki değişken kalemler izin ücretinizi şişirmez.
Örnek hesap: varsayalım aylık brüt ücretiniz 40.000 TL ve bu tutar sabittir. Günlük brüt ücret yaklaşık 40.000 / 30 = 1.333,33 TL olur. 20 günlük izin için brüt karşılık 20 x 1.333,33 = 26.666,67 TL eder. Aylık ücretli çalışanda bu tutar maaşın içinde zaten yer alır.
Akort, komisyon veya yüzde usulü gibi belirli olmayan ücretle çalışıyorsanız işveren ortalama üzerinden hesap yapar. Bu durumda son bir yıllık kazancınızı, fiilen çalıştığınız günlere bölersiniz.
İzin sırasında da sigorta primleri yatmaya devam eder; iş kazası ve meslek hastalığı primleri bunun dışındadır. Ayrıca izindeyken ücret karşılığı başka bir işte çalışırsanız, işveren o süre için ödediği ücreti geri alabilir.
İzin tarihini kim belirler, işveren talebinizi reddedebilir mi?
Süreç iki adımlıdır. Siz iznini kullanmak istediğiniz tarihten en az bir ay önce işverene yazılı bildirirsiniz. İşveren veya izin kurulu ise talebi değerlendirir.
Yönetmelik burada nettir: izin kurulu veya işveren, işçinin istediği tarihle bağlı değildir. Ancak çizelgeyi hazırlayanlar işçinin talebini ve iş durumunu birlikte tartar. Dolayısıyla işveren tarihi kaydırabilir, fakat izni hiç vermemezlik edemez.
Aynı tarihe birden fazla talep gelirse işyerindeki kıdem ve bir önceki yıl izni kullandığınız tarih öncelik belirler. Yüzden fazla işçisi olan işyerlerinde üç kişilik bir izin kurulu görev yapar. Daha küçük işyerlerinde bu işi işveren ile işçilerin seçtiği bir temsilci yürütür.
İşveren, işin niteliğine göre izinlerin yılın belli dönemlerinde verileceğini önceden belirleyip işyerinde ilan edebilir. Ayrıca Nisan başı ile Ekim sonu arasında toplu izin de uygulayabilir.
İşveren yıllık izni kullandırmak zorunda mı?
Evet. Kanun, izni 53. maddedeki süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesini zorunlu kılar. Hak kazandığınız her hizmet yılı için izni gelecek hizmet yılı içinde kullanırsınız.
İzin hakkı vazgeçilemez bir haktır. Yani “izin kullanmam, para verin” diye imza atsanız bile bu anlaşma izin hakkınızı ortadan kaldırmaz. İşveren izin kullandırmazsa idari para cezasıyla karşılaşır.
İşveren iznini tek taraflı bölemez. Parçalara ayırma ancak tarafların anlaşmasıyla ve bir bölümün en az on gün olmasıyla mümkündür. Bu konunun ayrıntısı için yıllık izin bölünebilir mi yazımıza bakın.
İşveren yıl içinde verdiği diğer ücretli veya ücretsiz izinleri, dinlenme veya hastalık izinlerini yıllık izne mahsup edemez. Yani raporlu günleriniz veya mazeret izinleriniz yıllık izin hakkınızı azaltmaz.
İzin kayıt belgesinde hangi bilgiler yer alır?
Yönetmelik, işvereni her işçi için yıllık izin kayıt belgesi tutmakla yükümlü kılar. İşveren isterse aynı bilgileri bir izin defterinde ya da kartoteks sisteminde de izleyebilir.
Belgede adınız, soyadınız, sicil numaranız ve işe giriş tarihiniz bulunur. Bunların yanında bir yıl önceki izin hakkını kazandığınız tarih, izne hak kazandığınız tarih, işyerindeki kıdeminiz ve izin süreniz yazılır. Yol izni, izne başlangıç tarihi, izinden dönüş tarihi ve imzanız da aynı satırda yer alır.
Belge ayrıca bir yıllık süre içinde çalışmadığınız günleri ve nedenlerini kaydeder. Hastalık, askerlik, zorunluluk hali, devamsızlık ve hizmete ara verme bu nedenler arasındadır. Kıdem sayacınızın neden kaydığını görmek için bu sütunlara bakın.
İzin kurulunun hazırladığı çizelge de işyerinde ilan edilir. Çizelgede kıdeminiz, hak kazanma tarihiniz, izin günü sayınız ve izin bitiş tarihiniz görünür.
Yeni başlayan çalışan ne zaman izin kullanabilir?
Yeni başlayan çalışanın yıllık izin hakkı, işe girişinin ilk yıldönümünde doğar. Bir yıl dolmadan kanuni bir izin hakkınız olmaz. Bu süre boyunca kullanacağınız izin, işverenin lütfuna bağlı kalır.
İşveren iyi niyetle size daha erken izin verebilir, ancak bu bir hak değildir. Toplu izin uygulaması da bir istisna doğurur. Yönetmelik, toplu izin dönemlerinin henüz hak kazanmamış işçileri de kapsayabileceğini söyler. Ancak ertesi yıl toplu izin uygulanmazsa, gelecek izne hak kazanma tarihinizi genel esaslar belirler.
İlk yıl dolmadan işten ayrılırsanız izin ücreti doğmaz, çünkü ortada hak ettiğiniz bir izin yoktur. Bir yılı doldurup hak kazandığınız izni kullanmadan ayrılırsanız durum değişir. Bu ayrıntıyı kullanılmayan yıllık izin ücreti yazısında ele aldık.
İhbar süresi ile yıllık izin iç içe girebilir mi?
Girmez. İşveren iş sözleşmesini feshederse bildirim süresi ile yeni iş arama izinleri, yıllık izin süreleriyle iç içe giremez. Yani işveren, ihbar sürenizi yıllık izin yerine sayamaz.
Bu kural pratikte şunu söyler: işveren sizi çıkarmadan önce izninizi kullandırmadıysa, ihbar süresinin içine izin gününü sıkıştıramaz. Kullanmadığınız izin hakkınız yerinde durur. İş sözleşmesi bittiğinde bu hakkın karşılığını ücret olarak alırsınız. Dolayısıyla çıkış bordronuzda izin ücreti satırı olup olmadığına mutlaka bakın.
İhbar sürelerinin uzunluğunu merak ediyorsanız ihbar süreleri sayfasına bakın. Kullanılmayan iznin ücret hesabı için ise yukarıda andığımız yazıyı açın.
Mevsimlik ve kısmi süreli çalışanların izin hakkı var mı?
Mevsimlik işte ayrım şöyledir: niteliği gereği bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlara izin hükümleri geçerli olmaz. Ancak bu işyerlerinde devamlı çalışanlar yönetmelik kapsamındadır.
Kısmi süreli ve çağrı üzerine çalışanlar ise yıllık izin hakkına tam süreli çalışanlar gibi sahiptir. Yönetmelik, farklı işleme tabi tutulamayacaklarını açıkça yazar. İzin süreleri ve izin ücretleri açısından da ayrım yapılamaz.
Kısmi süreli çalışan izin hakkını, izin süresine denk gelen kısmi süreli iş günlerinde çalışmayarak kullanır. Ayrıntılı hesap için part time çalışanın yıllık izni yazımıza göz atın.
Yıllık izin hakkı zamanaşımına uğrar mı?
Yıllık izin ücreti için zamanaşımı süresi beş yıldır. Bu kural iş sözleşmesinden kaynaklanmak kaydıyla hangi kanuna tabi olursanız olun geçerlidir. Kanunun Ek 3. maddesi bunu açıkça belirler.
İş sözleşmesi sona ererse durum netleşir. İşveren, kullanmadığınız izin sürelerinin ücretini sözleşmenin bittiği tarihteki ücretiniz üzerinden öder. Ayrıca bu ücrete ilişkin zamanaşımı sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren başlar.
Sözleşme devam ederken zamanaşımının tam olarak ne zaman işlemeye başladığını bu çalışmada kanun metninden doğrulayamadık. Bu yüzden belirli bir başlangıç tarihi iddia etmiyoruz. Alacağınızı geçmiş yıllara dair istiyorsanız avukata danışın.
Genel işçilik alacaklarındaki süreleri işçilik alacağı zamanaşımı yazımızda karşılaştırmalı anlattık.
Ek izin günleri ve toplu sözleşme izin süresini artırabilir mi?
Evet, artırabilir. Kanun, yıllık izin sürelerinin iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri ile artırılabileceğini söyler. Kanunun verdiği 14, 20 ve 26 gün bir taban niteliğindedir.
Dolayısıyla sözleşmenizde 20 gün yazıyorsa ve kıdeminiz 3 yıl ise sözleşmedeki daha iyi hüküm geçerlidir. Aksine, sözleşme kanunun altına inemez. Toplu sözleşme kapsamındaysanız sendikanızdan metni isteyin.
Kanunda sayılan bir başka ek de yer altı işleridir. Yer altı işlerinde çalışanların yıllık izni dörder gün uzar.
Yol izni de ayrı bir ek haktır. Yıllık izninizi işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecekseniz, talep eder ve belgelerseniz işveren toplam dört güne kadar ücretsiz yol izni vermek zorundadır.
Evlilik, ölüm ve doğum izni yıllık izinden düşer mi?
Düşmez. Mazeret izinleri yıllık izne mahsup edilemez. Ayrıca kanun bu izin günlerini, yıllık izin hakkınızın hesabında çalışmış gibi hesaba katar.
Kanunun Ek 2. maddesi şu izinleri tanır: evlenme veya evlat edinme ile ana veya babanın, eşin, kardeşin ya da çocuğun ölümü hâlinde üç gün ücretli izin. Eşin doğum yapması hâlinde ise on gün ücretli izin vardır; bu metin 7578 sayılı Kanunla değişen güncel hâlidir.
Bu izinlerin ayrıntısı için evlilik izni kaç gün yazısına bakabilirsiniz. Burada önemli olan, mazeret izninizi yıllık izninizle karıştırmamanızdır.
Ne yapmalısınız? Yıllık izin hakkınızı adım adım kontrol edin
Aşağıdaki sıra, hakkınızı güvenle takip etmenizi sağlar:
- İşe giriş tarihinizi bordronuz ve SGK hizmet dökümünüzle karşılaştırın.
- Hizmet sürenizi yıl olarak hesaplayın ve 14, 20 veya 26 günlük basamağı belirleyin.
- Yaşınız 18 veya altında ya da 50 veya üzerindeyse 20 günlük tabanı kontrol edin.
- Sözleşmenizde ve toplu sözleşmede daha uzun bir izin hükmü olup olmadığına bakın.
- İzin talebinizi, kullanmak istediğiniz tarihten en az bir ay önce yazılı olarak verin.
- Talep yazınızda adınız, soyadınız, sicil numaranız, izin tarihleri ve yol izni isteğinizi belirtin.
- İzin başlamadan önce ücretin yatıp yatmadığını kontrol edin.
- İzin kayıt belgenizde kullandığınız günlerin doğru yazıldığını görün.
Bu adımların her biri, olası bir uyuşmazlıkta elinizdeki delili güçlendirir. Çoğu sorun, yazılı talebin eksik olmasından doğar. Ayrıca izin dönüş tarihini hesaplarken hafta tatili ve bayram günlerini ayrı ayrı sayın. Böylece işe dönüş gününü işverenle yazılı olarak teyit edersiniz ve sonradan anlaşmazlık çıkmaz.
Yıllık izinde en sık yapılan hatalar nelerdir?
Çalışanların en sık düştüğü hatalar şunlardır:
- Hafta tatili ve bayram günlerini izin günlerinden saymak
- Mazeret izinlerini yıllık izin gibi düşünmek
- İzni sözlü talep edip yazılı kaydı bırakmamak
- Kıdemi yanlış hesaplayıp daha düşük basamakla yetinmek
- İzin yerine para almayı yasal sanmak
- 50 yaş veya 18 yaş taban kuralını bilmemek
- İş değişiminde devir olup olmadığını araştırmamak
İşverenler tarafında ise en yaygın sorun, izin kayıt belgesinin eksik tutulmasıdır. Yönetmelik bu belgeyi zorunlu kılar. Belge olmadığında ispat zorlaşır.
Bir başka sık hata da izin ücretinin hesabında yanlış kalem kullanmaktır. Fazla çalışma, prim ve sosyal yardımları ücrete katmak ya da katmamak hesabı değiştirir. Bu yüzden bordro kalemlerinizi ayırarak inceleyin.
İzin hakkınız ihlal edilirse hangi belgeyle nereye başvurursunuz?
Önce işverene yazılı olarak başvurun ve izin kayıt belgenizin bir örneğini isteyin. Cevap alamazsanız veya eksik hesap yapılmışsa Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirimde bulunabilirsiniz. Kanun, izin hükümlerine aykırı davranan işveren için idari para cezası öngörür.
Ücret alacağı doğmuşsa bu alacağı iş mahkemesi önünde isteyebilirsiniz. Dava sürecinin ayrıntıları için avukatla görüşmenizi öneririz.
Başvuruya götüreceğiniz belgeler şunlardır:
- Hizmet sözleşmesi ve işe giriş bildirgesi
- Bordrolar ve banka hesap dökümü
- Yazılı izin talebiniz ve işverenin cevabı
- İzin kayıt belgesi veya izin defteri örneği
- SGK hizmet dökümü
Ücret alacaklarını ve ayrılıştaki hakları kıdem tazminatı hesaplama aracıyla birlikte değerlendirmek isteyebilirsiniz.
Hakkınızı kaybetmemek için hangi kaydı saklamalısınız?
İzin hakkınızı ispatlamanın en güvenli yolu, yazılı kayıt tutmaktır. İzin talep yazınızın bir örneğini, işverenin onay veya ret cevabını ve izin kayıt belgesindeki satırı saklayın.
Mesaj uygulamasındaki yazışmaları da ekran görüntüsüyle yedekleyin. İzin talebini e-postayla göndermek, tarih ve saat kaydı bıraktığı için ayrıca işinize yarar. Tarihi ve kiminle yazıştığınızı gösteren bir kayıt, daha sonra güçlü bir delil olabilir. Her yıl izin kullandığınız tarihleri bir not defterine veya takvime işlemek de işinize yarar.
Ayrılırken bordronuzu ve ibraname metnini dikkatle okuyun. İzin ücretiniz kalemler arasında yoksa imzalamadan önce sorun. Kendi izin günlerinizi sayısal olarak kontrol etmek için yıllık izin hesaplama aracına dönebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Yıllık izin kaç gün hak edilir?
Kıdeminize göre en az 14, 20 veya 26 gün hak edersiniz. Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) 14, beş yıldan fazla onbeş yıldan az 20, onbeş yıl ve üzeri 26 gün gelir. İş sözleşmesi veya toplu sözleşme bu süreleri artırabilir, ancak azaltamaz.
Yıllık izin için bir yıl dolmasını beklemek şart mı?
Evet, kanuna göre izin hakkı işe başladığınız günden itibaren en az bir yıl çalışınca doğar. Deneme süresi bu bir yıla dahildir. İşveren isteyerek bir yıl dolmadan izin verebilir, ama sizin bunu talep etme hakkınız yoktur. Hakkı doğan çalışan ise iznini kullanmak için yazılı talep verir.
Hafta tatili ve resmi tatiller yıllık izinden sayılır mı?
Sayılmaz. İzin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri izin gününüzden düşülmez, yani izniniz o günler kadar uzar. Bu günlerin ücreti de izin ücretinizden ayrı olarak ödenir. Bu nedenle izin dönüş tarihini hesaplarken takvimdeki tatil günlerini mutlaka ayırın.
İzin tarihini işçi mi işveren mi belirler?
İşçi izin talebini yazılı yapar, ancak son söz işverendedir. Yönetmeliğe göre işveren veya izin kurulu işçinin istediği tarihe bağlı değildir. Çizelge hazırlanırken işçinin talebi ve işin durumu birlikte değerlendirilir. Aynı tarihe birden fazla talep gelirse işyerindeki kıdem ve geçen yıl iznin kullanıldığı tarih öncelik belirler.
Kullanmadığım yıllık izin hakkı yanar mı?
Yanmaz, çünkü kanun izin hakkından vazgeçmenize izin vermez. Kullanamadığınız izin bir sonraki dönemde sizi bekler. İş sözleşmesi biterse kullanmadığınız iznin ücretini işveren sözleşmenin bittiği tarihteki ücretiniz üzerinden öder. Yıllık izin ücretinin zamanaşımı beş yıldır ve ayrılıyorsanız bu süre sözleşmenin bittiği tarihten başlar.
50 yaşını geçen çalışan kaç gün izin kullanır?
Elli ve daha yukarı yaştaki işçiye verilecek izin 20 günden az olamaz. Yani kıdeminiz iki yıl olsa bile 14 gün değil en az 20 gün hakkınız vardır. Kıdeminiz 15 yılı geçmişse 26 günlük basamak geçerli olmaya devam eder. Aynı kural 18 ve daha küçük yaştaki işçiler için de geçerlidir.

