Ev Hizmetlerinde Çalışan Sigortası Nasıl Yapılır

İçindekiler
- Ev hizmetlerinde çalışan sigortası nasıl işler?
- Kimler ev hizmetlerinde çalışan kapsamına girer?
- Ayda kaç gün çalışınca hangi sigorta başlar?
- Çalışma gününü saatten nasıl hesaplarsınız?
- Ayda 10 günden az çalışanı nasıl bildirirsiniz?
- 10 günden az çalışmada prim ne kadar ve kim öder?
- 10 günden az çalışan emeklilik için prim yatırabilir mi?
- Ayda 10 gün ve üzeri çalışanı nasıl sigortalarsınız?
- 10 gün ve üzeri çalışmada işveren hangi primleri öder?
- Örnek hesap: temizlikçiniz hangi gruba giriyor?
- Birden fazla evde çalışanın sigortası nasıl işler?
- Ev hizmetlerinde çalışan iş kazası geçirirse ne olur?
- Ev hizmetlerinde çalışan bildirilmezse ev sahibine ne olur?
- Çalışan açısından emekliliğe sayılan gün nasıl oluşur?
- Bakıcı emekli ya da başka yerde sigortalıysa ne değişir?
- Çalışan sigortasız çalıştırıldığını fark ederse ne yapmalı?
- 10 günden az ile 10 gün ve üzeri arasındaki farklar nelerdir?
- Sık yapılan hatalar nelerdir?
- Ne yapmalısınız: ev sahibi ve çalışan için adımlar
- Kayıtlarınızı korumak için hangi belgeleri saklamalısınız?
Ev hizmetlerinde çalışan sigortası nasıl işler?
Ev hizmetlerinde çalışan temizlikçi, bakıcı ya da çocuk bakıcısı aynı ev sahibi yanında ayda 10 günden az çalışıyorsa ev sahibi onu yalnız iş kazası primiyle, 10 gün ve üzeri çalışıyorsa tam 4/a sigortalı olarak SGK’ya bildirir. İki durumda da bildirimin son günü ilgili ayın sonudur.
Bu ayrım, özellikle 5510 sayılı Kanunun Ek madde 9 hükmünden gelir. Kanun, ev işlerini düzensiz ve parça parça çalışmaya uygun bir alan olarak görür; bu nedenle şirket işçilerinden farklı, daha sade bir sistem kurar. Yine de sistem basit diye isteğe bağlı değildir.
Bu nedenle yazıda iki grubu ayrı ayrı anlatıyoruz. Ayrıca çalışanın emekliliğe sayılan gününü nasıl takip edeceğini gösteriyoruz. Prim gününüzün toplamını görmek için SGK prim günü hesaplama aracını yanınızda açık tutun.
Kimler ev hizmetlerinde çalışan kapsamına girer?
Kanun, bir ya da birden fazla gerçek kişinin evinde çalışan herkesi bu kapsama alır. Temizlik yapan gündelikçi, yaşlı bakıcısı, hasta bakıcısı, çocuk bakıcısı, ev aşçısı ve bahçıvan bu grubun tipik örnekleridir.
İşvereni ev sahibidir. Yani sigortayı bir şirket değil, evinde çalıştıran kişi yapar. Tebliğ bu noktayı açıkça yazar: tüzel kişilik adına bu madde kapsamında sigortalı çalıştırma talebi kabul görmez. Örneğin bir şirket yöneticisinin evinde çalışan bakıcıyı şirket değil, yöneticinin kendisi bildirir.
Öte yandan kapsam dışında kalan tek önemli grup aile içi çalışmadır. Aynı konutta birlikte yaşayan ve üçüncü derece dahil bu dereceye kadar hısım olanlar arasında, dışarıdan kimse katılmadan yapılan ev işlerinde kanun çalışanı sigortalı saymaz. Ancak akraba dışından alınan ve aynı evde yaşayan bakıcı bu kapsama girer.
Kısacası evinize düzenli ya da ara sıra gelip ücret karşılığı iş yapan herkes, akraba istisnası dışında, Ek madde 9 kapsamındadır.
Ayda kaç gün çalışınca hangi sigorta başlar?
Sınır 10 gündür ve kanun bu sayıyı her ev sahibi için ayrı tutar. Kanun, çalışanın “çalıştıkları kişi yanında” ay içindeki gün sayısına bakar. Dolayısıyla bir temizlikçinin toplam iş günü değil, sizin evinizdeki gün sayısı belirleyicidir.
İki grup şöyledir:
- 10 günden az: Çalışan yalnız iş kazası ve meslek hastalığı yönünden sigortalı olur. Kanun ev sahibini bu durumda işveren saymaz; ev sahibi yalnız bu primi öder.
- 10 gün ve üzeri: Çalışan 4/a kapsamındaki sigortalılarla aynı haklara sahip olur. Ev sahibi işveren sıfatı kazanır ve tüm primleri öder.
Ancak ay içinde gün sayısı 9’u aşarsa tablo değişir. Tebliğ, aynı kişinin aynı ay içinde 9 günden fazla çalıştırılması halinde 10 gün ve üzeri işlemlerinin başlatılacağını yazar. Bu yüzden ay ortasında gün sayısı artan çalışanlar için bildirimi güncellemeyi unutmayın.
Sınırı doğru belirlemek, hem çalışanın hakları hem de sizin sorumluluğunuz için ilk adımdır.
Çalışma gününü saatten nasıl hesaplarsınız?
Kanun gün sayısını çalışma saatine göre hesaplar, yani saat önemlidir. Tebliğ ise pratik bir kural koyar: 10 günden az çalışmanın tespitinde günlük 7,5 saatin altındaki çalışmalar 1 gün olarak kabul görür. Yani iki saatlik bir temizlik de, yedi saatlik bir temizlik de o gün için 1 gün yerine geçer.
Çalışılan günlerin art arda olması gerekmez. Ayrıca ayın farklı günlerindeki çalışmaları da toplarsınız. Örneğin ayın 3’ünde, 11’inde, 19’unda ve 27’sinde gelen gündelikçi o ay 4 gün çalışmış olur.
Saatlik ücretle anlaştıysanız aylık maliyeti görmek için saatlik ücret hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Ancak sigorta tarafında saatten çok gün sayısı önemlidir.
Bir uyarı ekleyelim: 10 gün ve üzeri çalışmada SGK, bildirgedeki gün sayısını ve prime esas günlük kazanç beyanınızı esas alır. Dolayısıyla tam gün çalışan bir yatılı bakıcı için gerçek gün sayısını yazın. Gerçekte 30 gün çalışan bir bakıcıyı 10 gün göstermek, çalışanın emekliliğini geciktirir ve size ceza riski doğurur.
Ayda 10 günden az çalışanı nasıl bildirirsiniz?
Bildirimi “Ev Hizmetlerinde 10 Günden Az Sigortalı Çalıştırılacaklara İlişkin Başvuru Formu” ile yaparsınız. Üstelik formu en geç çalışmanın geçtiği ayın sonuna kadar vermeniz gerekir. Ay sonu hafta sonuna ya da resmi tatile denk gelirse süre izleyen ilk iş gününün sonuna uzar.
Üç bildirim yolu vardır:
- e-Devlet Kapısı’nda “Ev Hizmetleri” bölümünden internet üzerinden,
- SGK’nın belirlediği numaraya kısa mesaj göndererek ya da mobil uygulamayla,
- Formu doldurup sosyal güvenlik merkezine elden vererek.
Formda çalışanın ve sizin imzanız, kaç gün çalıştırdığınız, e-posta adresleri ve cep telefonu numaraları yer alır. Çalışma sonraki aylarda da sürecekse bunu formda işaretleyin. Böylece çalışan değişmediği sürece her ay ayrıca bildirim yapmanız gerekmez.
e-Devlet’ten bildirim yaptığınızda SGK çalışanın cep telefonuna tescil bilgisini gönderir. Ayrıca bu mesaj, çalışanın uzun vadeli sigorta primini kendisinin ödeyebileceğini hatırlatır.
10 günden az çalışmada prim ne kadar ve kim öder?
Primi ev sahibi öder. Kanun, prime esas günlük kazanç alt sınırının yüzde 2’si oranında iş kazası ve meslek hastalığı primini öngörür; tutar çalıştırılan gün sayısıyla orantılıdır. Alt sınır her dönem değiştiği için güncel tutarı SGK taban ve tavan sayfasından kontrol edin.
Bu kapsamda SGK ev sahibinden işyeri bildirgesi, işe giriş bildirgesi, aylık prim ve hizmet belgesi ya da işten ayrılış bildirgesi istemez. Yani bürokrasi çok hafiftir.
Ödemeyi şu yollarla yaparsınız:
- Banka aracılığıyla,
- SGK’nın internet sitesindeki kart ile prim ödeme ekranından kredi ya da banka kartıyla,
- Kısa mesajla bildirim yaptıysanız mobil ödeme servisleri üzerinden.
Kısa mesaj yolunu seçerseniz SGK, primin telefon faturanıza yansıyacağını bildiren bir onay mesajı gönderir. Siz onayladığınızda SGK tescili tamamlar.
Bu prim düşük bir tutardır; çünkü yalnız iş kazası riskini karşılar. Ancak hastalık sigortası, emeklilik ve sağlık güvencesi bu primin içinde yer almaz.
10 günden az çalışan emeklilik için prim yatırabilir mi?
Evet. Kanun, 10 günden az çalışan kişiye uzun vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası primini kendisinin ödeme hakkı tanır. Kanun primi prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katı üzerinden hesaplar; çalışan bu primi ilgili ayı takip eden ayın sonuna kadar öder.
Bu ödemeyi yaparsa kanun bu süreyi 4/a sigortalılığı olarak kabul eder. Yani emekliliğe sayılan gün kazanır ve o ay için genel sağlık sigortasından da yararlanabilir. Ancak prim oranı kanun değişiklikleriyle güncellenebildiği için güncel oranı SGK’dan öğrenin.
Kuralların özeti şöyledir:
- Bu hak için ay içinde en az 1, en fazla 9 gün çalışmak yeterlidir.
- Ödeme son günü ilgili ayı takip eden ayın sonudur.
- Süresinde ödenmeyen primin ödeme hakkı düşer.
- Sağlık yardımı için son bir yılda toplam 30 gün genel sağlık sigortası prim gününüz olmalıdır.
Tescil için çalışanın ayrıca başvurması gerekmez. SGK kaydı elektronik ortamda kendiliğinden oluşturur. Bu yüzden çalışan yalnız ödeme tarihini takip etmelidir.
Ayda 10 gün ve üzeri çalışanı nasıl sigortalarsınız?
Bu grup için “Ev Hizmetlerinde 10 Gün ve Daha Fazla Çalıştırılacaklara İlişkin Bildirge” adlı belgeyi kullanırsınız. Bildirgeyi çalışanla birlikte imzalar ve en geç çalışmanın başladığı ayın sonuna kadar oturduğunuz yere en yakın sosyal güvenlik merkezine verirsiniz. Üstelik tebliğ, bu bildirge dışındaki bildirimleri geçerli saymaz.
Sistemin pratik yanları da vardır. SGK sizin için ayrı bir işyeri numarası açmaz; kayıtlarınızı T.C. kimlik numaranızla izler. Ayrıca her ay aylık prim ve hizmet belgesi düzenlemezsiniz. Kurum, bildirgedeki gün sayısı ve kazanç beyanına göre primi kendisi tahakkuk ettirir.
Dikkat etmeniz gerekenler şunlardır:
- Birden fazla kişi çalıştırıyorsanız her biri için ayrı bildirge düzenleyin.
- Kazanç beyanını çalışana ödediğiniz brüt ücrete göre, alt ve üst sınır arasında yapın.
- Gün sayısı değişirse değişikliği aynı ay içinde SGK’ya bildirin.
- Çalışan işten ayrılınca ayrılış bilgisini de aynı bildirge türüyle süresinde verin.
Noter onaylı vekâletle bir yakınınız da bu işlemleri sizin adınıza yapabilir.
10 gün ve üzeri çalışmada işveren hangi primleri öder?
Ev sahibinin yükü bu durumda bir şirket işverenine benzer. Tebliğ, uzun vadeli sigorta kolları, genel sağlık sigortası ve iş kazası primlerinin gerçek kişi işveren tarafından ödeneceğini yazar. Buna ek olarak işsizlik sigortası primini de işveren ve sigortalı hissesiyle birlikte öder.
Primleri ise çalışılan ayı takip eden ayın sonuna kadar yatırırsınız, yani bir ay süreniz olur. Ayrıca SGK, bildirgeden doğan bir defalık damga vergisini ilk prim ödemenize ekler.
Toplam maliyetinizi önceden görmek için işverene maliyet hesaplama aracına çalışana ödeyeceğiniz brüt ücreti girin. Araç şirket işçilerine göre çalışsa da prim yükünün büyüklüğü hakkında fikir verir. Prim oranları kanun değişiklikleriyle güncellenebilir; bu yüzden kesin oranı SGK’dan teyit edin.
Bir fırsatı da kaçırmayın. Tebliğ, şartları sağlayan ev sahibi işverenlerin bazı prim teşviklerinden yararlanabileceğini belirtir. Primleri zamanında ödemek bu teşviklerin ön şartıdır; dolayısıyla gecikme yalnız faiz değil, teşvik kaybı da doğurur.
Örnek hesap: temizlikçiniz hangi gruba giriyor?
Örnek hesap: varsayalım üç farklı ev sahibi var ve hepsi aynı gündelikçiyle çalışıyor.
- A evi: Gündelikçi haftada bir gün, 6 saat çalışıyor. Ay içinde 4 kez geliyor. Her gün 7,5 saatin altında kaldığı için her geliş 1 gün eder. Toplam 4 gün, yani 10 günden az grubu.
- B evi: Haftada iki gün, 5 saat çalışıyor. Ay içinde 9 kez geliyor. Toplam 9 gün, hâlâ 10 günden az grubu.
- C evi: Haftada üç gün, 8 saat çalışıyor. Ay içinde 13 kez geliyor. Toplam 13 gün, yani 10 gün ve üzeri grubu.
Şimdi prim tarafına bakalım. Hesabı kolaylaştırmak için prime esas günlük kazanç alt sınırını varsayımsal olarak 1.000 TL kabul edelim; bu gerçek rakam değildir. A evi için iş kazası primi 4 × 1.000 × 0,02 = 80 TL olur. B evi için 9 × 1.000 × 0,02 = 180 TL olur. Buna karşılık C evi tam prim yükünü taşır.
B evinde bir ay 10. gün gelirse durum değişir. O ay için 10 gün ve üzeri bildirimi gerekir. Çalışanın toplam prim gününü izlemek için SGK prim günü hesaplama aracını kullanın.
Birden fazla evde çalışanın sigortası nasıl işler?
Birden fazla eve giden ev hizmetlerinde çalışan kişi için her ev sahibi kendi evindeki gün sayısına göre ayrı ayrı bildirim yapar. Kanun gün sayısını “çalıştıkları kişi yanında” hesapladığı için bir gündelikçinin dört farklı evde ayda 6’şar gün çalışması, dört ayrı 10 günden az kaydı doğurur. Toplamda 24 gün çalışmış olması tek başına onu 10 gün ve üzeri grubuna taşımaz.
Dolayısıyla bu durum çalışan açısından önemli bir sonuç doğurur. Ev sahiplerinin her biri yalnız iş kazası primi öder; emeklilik ve sağlık primi ise çalışanın kendi ödemesine kalır. Bu nedenle birden fazla evde çalışan kişi, uzun vadeli sigorta primini her ay düzenli ödemezse emeklilik günü biriktiremez.
Karma durumlar da mümkündür. Örneğin bir evde 12 gün, iki evde 4’er gün çalışan biri için bir ev sahibi tam 4/a bildirimi, diğer iki ev sahibi 10 günden az bildirimi yapar. Tebliğ, 4/a sigortalının aynı anda birden fazla işveren yanında sigortalı olabileceğini kabul eder.
Kısacası çalışanın kendi kaydını düzenli izlemesi bu karmaşayı çözer. Hizmet dökümünü okumayı hizmet dökümü okuma rehberimiz adım adım anlatır.
Ev hizmetlerinde çalışan iş kazası geçirirse ne olur?
İş kazasını SGK’ya bildirmek ev sahibinin görevidir. Bildirimi Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ekindeki form ile sosyal güvenlik merkezine ya da e-Devlet’teki “Ev Hizmetleri” bölümünün iş kazası bildirimi menüsünden yaparsınız.
10 günden az çalışanlar için kanun özel bir şart koyar. Çalışanın iş kazası yardımlarından yararlanabilmesi için tescil kaydının kazadan en az on gün önce oluşmuş olması ve sigortalılığının sürmesi gerekir. Yani bildirimi kazadan sonra yapmak çalışanı korumaz.
Bu yüzden kural, bildirimi geciktirmenin neden riskli olduğunu açıkça gösterir. Örneğin ayın son günü bildirim yapmayı planlayan bir ev sahibi, ayın ilk haftasında olan kazada çalışanını sigortasız bırakmış olur.
10 gün ve üzeri çalışanlar için ise 4/a sigortalılara uygulanan iş kazası hükümleri geçerlidir. Çalışan geçici iş göremezlik ödeneği ve diğer yardımlardan yararlanabilir. Rapor parası sürecinde sorun yaşanırsa rapor param yatmadı yazımıza göz atın.
Ev hizmetlerinde çalışan bildirilmezse ev sahibine ne olur?
10 gün ve üzeri çalışanın bildirgesini süresinde vermeyen ev sahibi, her sigortalı için asgari ücret tutarında idari para cezasıyla karşılaşır. Nitekim bu ceza 5510 sayılı Kanun madde 102’den gelir ve şirket işverenlerine uygulanan cezayla aynıdır.
Tebliğ başka ceza türlerini de sayar:
- Bildirgeyi geç verip Kurum incelemesinden geçenler için her ay ve her sigortalı için asgari ücretin bir kesri oranında ek ceza,
- Hiç bildirim yapmayıp çalışması Kurum denetimi, mahkeme kararı ya da banka kayıtlarıyla ortaya çıkanlar için asgari ücretin iki katı tutarında ceza,
- İşten ayrılışı süresinde bildirmeyenler için asgari ücretin onda biri tutarında ceza.
Cezanın ötesinde daha ağır bir risk vardır. Kanun madde 23’e göre işe girişi süresinde bildirilmeyen sigortalının iş kazası ya da hastalığı halinde SGK yaptığı masrafları ve bağlanan gelirin peşin sermaye değerini işverene ayrıca ödettirir. Bir yatılı bakıcının ağır bir kazası, ev sahibine yıllarca sürecek bir borç yükleyebilir.
Asgari ücretin güncel brüt tutarını asgari ücret sayfasından kontrol edin.
Çalışan açısından emekliliğe sayılan gün nasıl oluşur?
10 gün ve üzeri çalışanın her prim günü 4/a hizmeti olarak emekliliğe katkı yapar. Ev sahibi primi ödedikçe gün kendiliğinden hizmet dökümüne işler.
10 günden az çalışanda durum farklıdır. Ev sahibinin ödediği iş kazası primi emeklilik günü üretmez. Gün kazanmak için çalışanın uzun vadeli sigorta ve genel sağlık sigortası primini kendisinin, süresinde ödemesi gerekir.
Ev hizmetlerinde çalışan kişilerin izlemesi gereken adımlar şunlardır:
- Her ay e-Devlet’ten tescil kaydınızın oluşup oluşmadığına bakın.
- Uzun vadeli sigorta primini izleyen ayın sonuna kadar ödeyin.
- Ödemeden sonra hizmet dökümünde günün göründüğünü kontrol edin.
- Eksik gün görürseniz prim günüm eksik çıktı ne yapabilirim yazımızdaki yolu izleyin.
Emeklilik tarihinizin genel tablosunu ne zaman emekli olurum aracında görebilirsiniz. Böylece biriktirdiğiniz günün hedefinize ne kadar yaklaştırdığını somut olarak izlersiniz.
Bakıcı emekli ya da başka yerde sigortalıysa ne değişir?
Çalışanın mevcut statüsü bildirim şeklini etkiler. Tebliğ birkaç tipik durumu ayrı ayrı düzenler.
Başlıca durumlar şunlardır:
- Başka bir işyerinde 4/a sigortalı: Bir kişi aynı anda birden fazla işveren yanında sigortalı olabilir. Dolayısıyla ev sahibi bu çalışmayı da ayrıca bildirir.
- Esnaf ya da 4/b sigortalı: Ev hizmetinde 10 gün ve üzeri çalışma varsa o sürede 4/a sigortalılığı öncelik kazanır; ayın kalan günlerinde 4/b yeniden başlar.
- Emekli: 10 günden az çalışan emekli için SGK iş kazası tescilini normal şekilde oluşturur.
- Memur ya da 4/c sigortalı: 10 günden az çalışma için tescil kaydı oluşmaz.
Bu kurallar teknik görünse de pratikte önemlidir. Örneğin isteğe bağlı sigortalı bir kişi ev hizmetinden uzun vadeli prim öderse isteğe bağlı sigortalılığı o ay için durur. Bu nedenle statünüzden emin değilseniz bildirimden önce SGK’ya danışın.
Çalışan sigortasız çalıştırıldığını fark ederse ne yapmalı?
Önce sakin bir konuşmayla başlayın. Çünkü pek çok ev sahibi kuralı bilmediği için bildirim yapmaz; kanunu öğrendiğinde de çoğu zaman bildirimi hemen tamamlar. Bu yüzden ev sahibine Ek madde 9’u ve bildirim süresini nazikçe hatırlatın.
Konuşma sonuç vermezse şu yolu izleyin:
- Çalıştığınız günleri, ücret ödemelerini ve mesajlaşmaları bir listeye dökün.
- e-Devlet’ten hizmet dökümünüzü indirip o dönem için kayıt olmadığını belgeleyin.
- Sosyal güvenlik merkezine ya da ALO 170 hattına başvurarak durumu bildirin.
- Sonuç alamazsanız iş mahkemesinde hizmet tespit davası açmayı bir avukatla değerlendirin.
Süreye özellikle dikkat edin. 5510 sayılı Kanun madde 86, işverenin bildirmediği sigortalılara çalışmalarını hizmetlerin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde iş mahkemesine başvurarak ispat etme imkânı tanır. Bu süre geçerse o günleri geri kazanmak çok zorlaşır.
Bu nedenle ücretin banka hesabına yatırılmasını isteyin. Ayrıca banka kaydı, ileride en güçlü delil olur. Elden ödeme yapılıyorsa bile her ödemeyi kısa bir mesajla teyit etmek iyi bir alışkanlıktır.
10 günden az ile 10 gün ve üzeri arasındaki farklar nelerdir?
Aşağıdaki tablo iki grubu yan yana gösterir. Bildirim yapmadan önce çalışanınızın hangi sütuna girdiğini netleştirin.
| Konu | Ayda 10 günden az | Ayda 10 gün ve üzeri |
|---|---|---|
| Sigorta kolları | Yalnız iş kazası ve meslek hastalığı | Tüm kollar ve işsizlik sigortası |
| Ev sahibinin sıfatı | İşveren değil | İşveren |
| Belge | 10 günden az başvuru formu | 10 gün ve daha fazla bildirgesi |
| Bildirim yolu | e-Devlet, kısa mesaj, mobil, SGK | Sosyal güvenlik merkezi |
| Bildirim süresi | Çalışmanın geçtiği ayın sonu | Çalışmanın başladığı ayın sonu |
| Emeklilik günü | Çalışan kendi prim öderse | Kendiliğinden |
| Ceza riski | Kazada çalışan korumasız kalır | İdari para cezası ve masraf rücusu |
Tablodaki bilgiler ilgili tebliğin özetidir. Ayrıntılar için tam metni okuyun.
Sık yapılan hatalar nelerdir?
En yaygın hata, haftada bir gelen ev hizmetlerinde çalışan bir gündelikçinin sigortaya tabi olmadığını düşünmektir. Oysa kanun 1 günlük çalışma için bile bildirim ister. Diğer sık hatalar şunlardır:
- Bildirimi kaza olduktan sonra yapmak,
- Yatılı bakıcıyı gerçekte çalıştığından az gün göstermek,
- Ay içinde 10. güne ulaşan çalışan için bildirimi güncellememek,
- Gün sayısını birkaç evin toplamına göre hesaplamak,
- Çalışanın uzun vadeli prim ödeme hakkından haberi olmaması,
- İşten ayrılışı bildirmeyi unutmak.
Çalışan tarafında da benzer bir hataya sık rastlıyoruz. Pek çok gündelikçi iş kazası tescilini emeklilik sigortası sanır. Ancak bu tescil gün kazandırmaz. Sigortası düzenli görünen ama prim günü artmayan bir çalışan, durumu eksik yatan primler rehberimizdeki adımlarla inceleyebilir.
Ne yapmalısınız: ev sahibi ve çalışan için adımlar
Ev sahibi olarak şu sırayı izleyin:
- Çalışanın sizin evinizde ayda kaç gün çalışacağını belirleyin.
- 10 günden azsa e-Devlet “Ev Hizmetleri” bölümünden bildirimi yapın.
- 10 gün ve üzeriyse bildirgeyi çalışanla imzalayıp sosyal güvenlik merkezine verin.
- Primi her ay süresinde ödeyin ve dekontu saklayın.
- Gün sayısı değişirse aynı ay içinde güncelleyin.
Çalışan olarak da şu adımları atın:
- Tescil mesajınızı ve e-Devlet kaydınızı kontrol edin.
- 10 günden az çalışıyorsanız uzun vadeli primi izleyen ayın sonuna kadar ödeyin.
- Hizmet dökümünüzü üç ayda bir indirip saklayın.
- Bildirim yapılmadığını fark ederseniz önce ev sahibiyle konuşun, sonuç alamazsanız SGK’ya başvurun.
Bu iki listeyi birlikte uygulayan bir ev sahibi ve çalışan, ileride ne ceza ne de eksik gün sorunu yaşar.
Kayıtlarınızı korumak için hangi belgeleri saklamalısınız?
Ev hizmetlerinde çalışan ve ev sahibi için en güçlü koruma, düzenli tutulan kayıtlardır. Çünkü bu çalışmalar çoğu zaman sözlü anlaşmayla başlar ve yıllar sonra kanıtlanması zorlaşır.
Ev sahibi şunları saklamalıdır:
- Başvuru formu ya da bildirgenin onaylı kopyası,
- Her ayın prim ödeme dekontu,
- Çalışanla yaptığınız ücret anlaşması ve ödeme kayıtları,
- Gün sayısı değişikliklerine ilişkin bildirimler.
Çalışan ise şunları saklamalıdır:
- SGK’dan gelen tescil mesajları,
- Kendi ödediği uzun vadeli prim dekontları,
- Hizmet dökümünün düzenli çıktıları,
- Ücretin banka hesabına yattığını gösteren kayıtlar.
Bu belgeler bir anlaşmazlık halinde hizmet tespit davasında da delil olur. Kurallar zamanla değişebilir; bu yüzden yılda bir kez SGK’nın güncel duyurularını kontrol edin.
Sık sorulan sorular
Haftada bir gün gelen temizlikçiyi sigortalamak zorunlu mu?
Evet, zorunludur. Ayda 10 günden az çalışan kişi için de 5510 sayılı Kanun Ek madde 9 bildirim ister. Bu durumda yalnız iş kazası ve meslek hastalığı primi ödersiniz. Bildirimi en geç çalışmanın geçtiği ayın sonuna kadar e-Devlet üzerinden ya da sosyal güvenlik merkezine formla yaparsınız.
10 günden az çalışan bakıcı emekliliğe gün sayabilir mi?
Sayabilir, ancak primi kendisi öder. Kanun, 10 günden az çalışanın uzun vadeli sigorta ve genel sağlık sigortası primini takip eden ayın sonuna kadar ödemesine izin verir. Kanun ödenen primleri 4/a sigortalılığı olarak kabul eder. Süresinde ödemezse o aya ait ödeme hakkı düşer, bu yüzden son günü kaçırmamak gerekir.
Her ay yeniden bildirim yapmam gerekiyor mu?
Gerekmeyebilir. Tebliğe göre 10 günden az çalışmanın sonraki aylarda da devam edeceğini başvuru formunda belirtirseniz SGK her ay ayrıca bildirim yapmanızı beklemez. Ancak çalışan değişirse ya da gün sayısı 9'u aşarsa yeni bildirim gerekir. Gün sayısı 10'a ulaştığında 10 gün ve üzeri bildirgesine geçmelisiniz.
Çocuk bakıcısı akrabamsa sigorta gerekir mi?
Duruma göre değişir. Aynı konutta birlikte yaşayan üçüncü derece dahil hısımlar arasında, dışarıdan kimse katılmadan yapılan ev işlerinde kanun çalışanı sigortalı saymaz. Ancak bakıcı sizinle aynı evde yaşamıyorsa ya da bu dereceden akraba değilse Ek madde 9 kapsamında bildirmeniz gerekir. Emin değilseniz SGK'ya sorun.
Bildirim yapmazsam ne kadar ceza öderim?
Ceza asgari ücrete bağlıdır, sabit bir rakam değildir. 10 gün ve üzeri çalışanın bildirgesini süresinde vermeyen işverene SGK her sigortalı için asgari ücret tutarında idari para cezası uygular. Kurum tespit ederse ek cezalar gündeme gelir. Güncel tutarı asgari ücretin brüt rakamından ve SGK duyurularından kontrol edin.
Ev hizmetlerinde çalışan işsizlik maaşı alabilir mi?
Ayda 10 gün ve üzeri çalışanlar için alabilir. Tebliğ, bu sigortalılara işsizlik sigortası hükümlerinin de uygulanacağını belirtir ve işveren işsizlik primini öder. Ancak ödenek için İŞKUR'un aradığı prim günü ve hizmet akdi şartlarını ayrıca sağlamanız gerekir. 10 günden az çalışanlar için işsizlik sigortası primi ödenmez.

