Yıllık İzin Bölünebilir mi? Kaç Parçaya Ayrılır?

İçindekiler
- Yıllık izin bölünebilir mi, kaç parçaya ayırabilirsiniz?
- Kanun yıllık izin konusunda tam olarak ne diyor?
- Yıllık izin bölünmesi için hangi şartlar gerekir?
- Kaç gün yıllık izin hakkınız var?
- On gün kuralını nasıl uygularsınız?
- Örnek hesap: 20 günlük izni parçalara nasıl ayırırsınız?
- Hafta tatili ve bayram günleri izne dahil mi?
- Yol izni nedir, nasıl kullanabilirsiniz?
- İşveren yıllık iznimi tek taraflı bölebilir mi?
- İşveren yıllık izni erteleyebilir mi?
- Yıllık izin bölünmesi bordroya nasıl yansır?
- İzindeyken başka bir işte çalışabilir misiniz?
- İşten ayrılırken kullanılmayan izin ne olur?
- İzin kayıt belgesi neden önemli?
- Yıllık izni bölmek size ne kazandırır, ne kaybettirir?
- Deneme süresinde izin planı yapabilir misiniz?
- İzin ücreti ne zaman ödenmelidir?
- Toplu iş sözleşmesi izin kurallarını değiştirebilir mi?
- Kısmi süreli çalışanlar izni bölebilir mi?
- Ne yapmalısınız? İzin planınızı adım adım kurun
- Yıllık izin bölünmesinde en sık yapılan hatalar nelerdir?
- Anlaşmazlık çıkarsa nereye başvurmalısınız?
- Hakkınızı korumak için hangi belgeyi mutlaka saklamalısınız?
Yıllık izin bölünebilir mi, kaç parçaya ayırabilirsiniz?
Yıllık izin bölünmesi yalnızca işçi ve işverenin anlaşmasıyla mümkündür; işveren izni tek taraflı bölemez. Anlaşma varsa izninizin bir bölümü en az on gün olmalıdır. Kanun bugün parça sayısına üst sınır koymaz. Kalan günleri tarafların uyumuyla birden fazla parçaya dağıtabilirsiniz.
Birçok kaynak hâlâ “en çok üç parça” kuralından söz eder. Ancak bu kural eski metne aittir. 4857 sayılı İş Kanunu m.56’nın üçüncü fıkrası sonradan değişti ve üç parça sınırı metinden çıktı. Bugünkü metin yalnızca bir bölümün on günden aşağı olmamasını şart koşar. Güncel metni 4857 sayılı İş Kanunu üzerinden siz de okuyabilirsiniz.
Bu yazıda yıllık izin bölünmesi kurallarını, tatil günlerini, yol iznini ve erteleme sorusunu ele alıyoruz. Kaç gün izin hakkınız olduğunu görmek için önce yıllık izin hesaplama aracını kullanın. Bordronuzda izin ücretinin doğru göründüğünü de bordro kontrol sayfasından kontrol edebilirsiniz.
Kanun yıllık izin konusunda tam olarak ne diyor?
Madde 56 dört temel kural koyar. Kısaca şöyle özetleyebiliriz:
- İşveren yıllık ücretli izni tek taraflı bölemez.
- İşveren izni kanundaki süreler içinde sürekli bir şekilde vermek zorundadır.
- Taraflar anlaşırsa izin, bir bölümü on günden az olmamak üzere bölümler halinde kullanılabilir.
- İzne rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresine girmez.
Bu dört kuralı birlikte okumak gerekir. Yani ana kural sürekliliktir; bölme ise bir istisnadır. İstisnanın da iki şartı vardır: anlaşma ve on günlük bölüm.
Ayrıca madde 53 izin hakkından vazgeçilemeyeceğini yazar. Dolayısıyla “izin istemiyorum, parasını verin” türünden bir anlaşma, çalışma devam ederken hukuken sorunludur. Peki bu kuralları uygulamada nasıl yorumlamalısınız? Sonraki bölümlerde sırayla bakıyoruz.
Yıllık izin bölünmesi için hangi şartlar gerekir?
Yıllık izin bölünmesi için kanun iki şartı birlikte arar. İlki tarafların anlaşmasıdır. İkincisi izninizin bir bölümünün en az on gün olmasıdır.
Anlaşma şartı şunu anlatır: işveren sizin rızanız olmadan izni parçalayamaz. Siz de işverenin onayı olmadan izni kendi başınıza bölemezsiniz. Çünkü iznin ne zaman kullanılacağı, işyerinin düzenini de ilgilendirir.
On gün şartı ise dinlenmenin anlamını korur. Kanun koyucu, çalışanın yılda en az bir kez gerçekten uzun bir ara vermesini ister. Bu yüzden izninizi yalnızca bir veya iki günlük küçük parçalara dağıtmanız kanunun amacına uymaz.
Uygulamada anlaşmayı yazılı yapmak en sağlıklı yoldur. Örneğin izin dilekçenize “iznimin on dört gününü iki parça halinde kullanmak istiyorum” diye yazın ve işverenin onayını alın. Böylece ileride “bölmeye ben karar vermedim” tartışması çıkmaz.
Kaç gün yıllık izin hakkınız var?
Bölmeden önce elinizdeki toplam gün sayısını bilmeniz gerekir. Kanun asgari süreleri hizmet sürenize göre belirler:
| Hizmet süresi | Asgari yıllık izin |
|---|---|
| 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil) | 14 gün |
| 5 yıldan fazla, 15 yıldan az | 20 gün |
| 15 yıl ve daha fazla | 26 gün |
| 18 yaş ve altı ile 50 yaş ve üstü | En az 20 gün |
Yer altı işlerinde çalışanlar için bu süreler dörder gün artar. Ayrıca iş sözleşmeniz ya da toplu iş sözleşmeniz daha uzun süre öngörebilir. Kanundaki rakamlar bir taban, tavan değil.
İzin hakkı için işe başladığınız günden itibaren, deneme süresi dahil, en az bir yıl çalışmış olmanız gerekir. Dolayısıyla ilk yılınızı doldurmadan yıllık izin bölünmesi konusu henüz gündeme gelmez.
Kendi sürenizi görmek için yıllık izin hesaplama aracına işe giriş tarihinizi ve yaşınızı girin.
On gün kuralını nasıl uygularsınız?
On gün kuralı, izninizin en az bir parçasının on günden kısa olmamasını ister. Diğer parçalar için ise kanun bir alt sınır koymaz. Ancak her parça yine tarafların anlaşmasına dayanır.
Şimdi bu kuralı üç farklı izin süresi üzerinde görelim:
- 14 gün izni olan bir çalışan: 10 + 4 ya da 10 + 2 + 2 gibi dağılımlar mümkün.
- 20 gün izni olan bir çalışan: 10 + 10, 12 + 5 + 3 ya da 10 + 4 + 3 + 3 gibi dağılımlar mümkün.
- 26 gün izni olan bir çalışan: 14 + 12 ya da 10 + 8 + 5 + 3 gibi dağılımlar mümkün.
Örneğin 14 günlük izni 7 + 7 diye bölmek kurala uymaz. Çünkü hiçbir parça on güne ulaşmaz. Benzer biçimde 20 günü dört adet beşer günlük parçaya ayırmak da kanunun aradığı şartı karşılamaz.
Bu arada on gün sayılırken tatil günlerinin izin süresine girmediğini unutmayın. Yani on iş günü, takvimde daha uzun bir dönemi kapsar.
Örnek hesap: 20 günlük izni parçalara nasıl ayırırsınız?
Örnek hesap: varsayalım beş yılı aşkın kıdeminiz var ve yıllık izin hakkınız 20 gün. Haftada beş gün, pazartesiden cumaya çalışıyorsunuz. Cumartesi ve pazar hafta tatiliniz.
İzninizi iki parçaya ayırmak istiyorsunuz. Adım adım ilerleyelim:
- Adım 1: Kuralı karşılamak için ilk parçayı 10 iş günü seçin.
- Adım 2: 10 iş günü, iki hafta tatilini de kapsadığı için takvimde 14 gün eder.
- Adım 3: Kalan 10 günü ikinci parça yapın; o da takvimde yaklaşık 14 gün tutar.
- Adım 4: İkinci parçaya bir genel tatil denk gelirse, o gün izninizden düşmez ve dönüşünüz bir iş günü uzar.
Ücret tarafına da bakalım. Brüt maaşınız 40.000 TL ise günlük brüt ücretiniz 40.000 / 30 = yaklaşık 1.333 TL olur. On günlük parçanın izin ücreti 1.333 x 10 = yaklaşık 13.333 TL tutar. İşveren bu tutarı izne başlamadan önce peşin ya da avans olarak ödemelidir.
Bordronuzda bu satırları görmek için bordro kontrol aracını, net karşılığı için de brütten nete maaş hesaplama aracını kullanın.
Hafta tatili ve bayram günleri izne dahil mi?
Hayır, dahil değil. Madde 56, izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günlerinin izin süresinden sayılmayacağını yazar. Bu nedenle izninizi iş günü olarak düşünün.
Peki cumartesi günü ne olacak? Bu sorunun cevabı sizin çalışma düzeninize bağlıdır. Haftada altı gün çalışıyorsanız cumartesi iş gününüzdür ve izinden düşer. Buna karşılık beş gün çalışıyorsanız cumartesi uygulamada çoğu zaman çalışmadığınız gün kabul edilerek hesaba girer. Ancak bu nokta işyeri düzenine göre tartışma yaratabilir.
Bayramlar ise izni uzatan en büyük etkendir. Örneğin on günlük izninizin içine üç günlük bir bayram denk gelirse, işe dönüşünüz üç iş günü ileri kayar. Dolayısıyla izin dilekçenizde dönüş tarihini bu kurala göre yazın.
Ayrıca yıllık izin bölünmesi planlarken bayram dönemlerini dikkate almak, toplam dinlenme sürenizi doğal olarak artırır. Böylece aynı gün sayısıyla daha uzun bir ara verirsiniz.
Yol izni nedir, nasıl kullanabilirsiniz?
Yol izni, iznini başka bir şehirde geçirecek çalışanın yolda geçireceği süreyi karşılar. Kanun bunu açıkça düzenler. Şartları sağlarsanız işveren gidiş ve dönüş için toplam dört güne kadar ücretsiz izin vermek zorundadır.
Bu hak üç şarta bağlıdır:
- İzni işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirmeniz
- Yol izni için talepte bulunmanız
- Bu durumu belgelemeniz
Belge olarak otobüs ya da uçak bileti, otel rezervasyonu veya benzeri bir kayıt kullanabilirsiniz. Ancak dikkat edin; yol izni ücretli değildir. Yani bu günler için maaş almazsınız, sadece işe gelmemeniz meşru hale gelir.
Parçalı izinlerde yol izninin her parça için ayrı ayrı mı yoksa toplamda mı uygulanacağı tartışmalı olabilir. Kanun metni “toplam dört güne kadar” ifadesini kullanır. Bu yüzden her parçada yol izni talep etmeden önce işverenle yazılı olarak netleşin.
İşveren yıllık iznimi tek taraflı bölebilir mi?
Bölemez. Kanunun ilk cümlesi tam olarak bunu söyler: yıllık ücretli izin işveren tarafından bölünemez. Dolayısıyla işverenin “bu hafta üç gün, gelecek ay iki gün kullan” diye tek başına karar vermesi kanuna aykırıdır.
Uygulamada bu durum genellikle şöyle gelişir. İşyerinde iş azalır ve işveren çalışanlardan “yıllık izinden düşmek üzere” birkaç gün evde kalmalarını ister. Bu günler sizin rızanızla yazılı olarak parçalı izin niteliği taşımazsa, yıllık izin hakkınızdan düşülmesi tartışmalıdır.
Böyle bir durumda şu adımları izleyin:
- İşverenden talebi yazılı istemek
- İzin kayıt belgesindeki tarihleri kontrol etmek
- Rızanız yoksa itirazınızı e-posta ile bildirmek
- Kendi kayıtlarınızda bu günleri ayrıca not etmek
Ayrıca kanun, işverenin verdiği diğer ücretli ve ücretsiz izinlerin, dinlenme ve hastalık izinlerinin yıllık izne mahsup edilemeyeceğini yazar. Yani bir rapor gününüz yıllık izninizden düşmez.
İşveren yıllık izni erteleyebilir mi?
Bu sorunun cevabı iki kuralın arasında durur. Bir yanda kanun, işçinin her hizmet yılına karşılık iznini gelecek hizmet yılı içinde kullanacağını yazar. Öte yandan iznin tarihini planlamak, işyerinin işleyişini de ilgilendirir.
Uygulamada işveren, işin yoğun olduğu bir dönemde talep ettiğiniz tarihi uygun bulmayabilir ve başka bir tarih önerebilir. Bu durum tek başına hak kaybı yaratmaz. Çünkü madde 53 yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceğini açıkça yazar.
Ancak erteleme sınırsız olamaz. İzninizi yıllarca kullandırmayan bir işveren, kanunun sürekli ve zamanında izin verme yükümlülüğünü ihlal etmiş olur. Bu tür bir durumda yazılı talepte bulunun ve cevabı saklayın.
Erteleme ile ilgili ayrıntılı usuller Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nde yer alır. Bu yüzden somut durumunuzda yönetmeliğin güncel metnini Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edin. Gerekirse bir avukata ya da Bakanlığın iş müfettişlerine danışın.
Yıllık izin bölünmesi bordroya nasıl yansır?
Yıllık izin bölünmesi bordronuzda her parçanın ayrı ay içinde görünmesine yol açabilir. Örneğin izninizin ilk bölümünü Haziran’da, ikinci bölümünü Eylül’de kullanırsanız, iki ayın bordrosunda da izin günleri ayrıca yer alır.
Bordroda şu satırlara bakın:
- Çalışılan gün sayısı ve izin gün sayısı
- Toplam gün sayısının 30 olup olmadığı
- İzin ücretinin brüt maaşınızla tutarlı olup olmadığı
- SGK prim gün sayısında eksiklik olup olmadığı
Yıllık izin günleri ücretli olduğu için prim gününüzü azaltmamalıdır. Dolayısıyla e-Devlet hizmet dökümünüzde o aya ait gün sayısı eksik görünüyorsa, bu bir hata işareti olabilir.
Ayrıca kanun izin ücretinin izne başlamadan önce ödenmesini ister. Uygulamada birçok işyeri bu ücreti normal maaşla birlikte öder. Ancak siz isterseniz peşin ödeme ya da avans talep edebilirsiniz. Bu durumda talebinizi yazılı yapın.
İzindeyken başka bir işte çalışabilir misiniz?
Bu konuda dikkatli olun. Madde 58, yıllık izni sırasında ücret karşılığı başka bir işte çalıştığı anlaşılan işçiye o izin süresi için ödenen ücretin işveren tarafından geri alınabileceğini yazar.
Yani izin, dinlenmeniz içindir. Başka bir işte ücretli çalışmak, izin ücretinizi riske atar. Bu kural parçalı izinlerde de aynı şekilde geçerlidir.
Bununla birlikte ücretsiz gönüllü işler, aile işlerine yardım ya da hobi faaliyetleri bu kapsama girmez. Kanun “ücret karşılığı bir iş” ifadesini kullanır. Yine de sınırda bir durum varsa önceden işverenle konuşun.
Kısacası izin dönemlerinizi gerçek dinlenme için kullanmak hem sağlığınız hem de hukuki güvenliğiniz için en doğru tercihtir. Özellikle parçalı izinlerde kısa parçaları ek gelir için kullanmaktan kaçının.
İşten ayrılırken kullanılmayan izin ne olur?
Kullanmadığınız izin yanmaz. Madde 59, sözleşme herhangi bir nedenle sona erdiğinde hak kazanıp da kullanmadığınız yıllık izin günlerinin ücretini, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücretiniz üzerinden size ödenmesini ister.
Bu kural istifa, işveren feshi, emeklilik ya da anlaşmayla ayrılık için aynı şekilde işler. Çünkü kanun “herhangi bir nedenle” ifadesini kullanır.
Parçalı izinlerde hesap biraz karışabilir. Örneğin 20 günlük hakkınızın 12 gününü kullandıysanız, kalan 8 günün ücretini ayrılırken talep edebilirsiniz. Bu yüzden her parçanın tarihlerini ve gün sayısını kendi kaydınızda tutun.
Ayrıca bu alacağın zamanaşımı sözleşmenin sona erdiği tarihten başlar. Ayrılırken diğer haklarınızı görmek için istifa eden hakları sayfasına ve kıdem tazminatı hesaplama aracına göz atın. Bunun yanında ihbar süreleri sayfası, ayrılış tarihinizi planlamanıza yardımcı olur.
İzin kayıt belgesi neden önemli?
Kanun, işverenin yıllık ücretli izinleri gösteren bir izin kayıt belgesi tutmasını zorunlu kılar. Bu belge, kimin ne zaman ve kaç gün izin kullandığını gösterir.
Belgenin size faydası açıktır. İleride kullanılmayan izin tartışması çıkarsa, ilk başvurulan kayıt budur. Dolayısıyla belgede yanlış bir tarih ya da gün sayısı varsa hemen düzeltme isteyin.
Kendi kopyanızı tutmak için şunları yapın:
- Her izin dilekçenizin bir kopyasını saklayın.
- İşverenin onay e-postasını silmeyin.
- Her parçanın başlangıç ve bitiş tarihini not edin.
- Yol izni kullandıysanız belgesini de ekleyin.
Bu küçük alışkanlık, yıllar sonra hakkınızı ispat etmenin en kolay yoludur. Özellikle yıllık izin bölünmesi yaptığınız yıllarda kayıt sayısı arttığı için düzenli bir dosya daha da önem kazanır.
Yıllık izni bölmek size ne kazandırır, ne kaybettirir?
Bölmenin artıları ve eksileri vardır. İlk olarak artılara bakalım. Parçalı izin, yılın farklı dönemlerinde nefes almanızı sağlar. Ayrıca okul tatili, bayram ya da aile ziyareti gibi farklı ihtiyaçlara uyum sağlar.
Buna karşılık eksileri de var. Çok sayıda kısa izin, gerçek dinlenmeyi zorlaştırabilir. Çünkü vücudun ve zihnin işten uzaklaşması birkaç gün sürer. Kanunun on gün şartı da tam bu nedenle vardır.
Karar verirken şu soruları sorun:
- Yılda en az bir kez gerçekten uzun bir ara verebiliyor muyum?
- Kısa parçaları gerçekten dinlenmek için mi kullanacağım?
- İşyerinin yoğun dönemleri hangi aylarda?
Bu soruların cevabına göre bir plan yapın. Böylece hem işyerinin düzenini hem kendi dinlenme ihtiyacınızı dengelersiniz.
Deneme süresinde izin planı yapabilir misiniz?
Deneme süresinde yıllık izin hakkınız henüz doğmaz. Çünkü kanun izin hakkı için en az bir yıl çalışmayı şart koşar. Ancak deneme süresi bu bir yıla dahildir. Madde 53 bunu “deneme süresi de içinde olmak üzere” ifadesiyle açıkça yazar.
Bu bilgi plan yaparken işinize yarar. Örneğin iki aylık deneme süresiyle işe başladıysanız, izin hakkınız yine işe giriş tarihinizden bir yıl sonra doğar. Deneme süresi bu hesabı geciktirmez.
İlk yılınızı doldurmadan önce şunları yapabilirsiniz:
- İşe giriş tarihinizi e-Devlet hizmet dökümünden doğrulayın.
- Bir yıllık süreyi tamamlayacağınız günü takviminize işaretleyin.
- İlk izin döneminizi kabaca planlayın.
- İşyerinin yoğun dönemlerini öğrenin.
Ayrıca ilk izninizi bölmeyi düşünüyorsanız on gün kuralını şimdiden hesaba katın. Böylece hak doğduğu gün işverene hazır bir planla gidersiniz. Bu küçük hazırlık, hem sizin hem işverenin işini kolaylaştırır.
İzin ücreti ne zaman ödenmelidir?
Kanun bu konuda nettir. Madde 57, işverenin izin dönemine ait ücreti işçi izne başlamadan önce peşin ödemesini ya da avans olarak vermesini ister. Dolayısıyla izin ücreti bir lütuf değil, zamanı belli bir borçtur.
İzni parçalara ayırdığınızda bu kural her parça için ayrı işler. Örneğin Haziran’da on gün, Eylül’de altı gün izin kullanıyorsanız, her parçanın ücreti o parçaya başlamadan önce ödenmelidir. Ancak uygulamada birçok işyeri bu tutarı normal maaşla birlikte yatırır.
Ücretin hesabında da dikkat edilecek bir nokta var. Akort, komisyon ya da yüzde usulü gibi değişken ücret alıyorsanız, izin ücreti son bir yıllık kazancınızın ortalamasına göre belirlenir. Bu yüzden değişken ücretli çalışanlar bordrolarını daha dikkatli okumalıdır.
Ayrıca izin ücretinizi eksik aldığınızı düşünüyorsanız maaşım eksik yattı ne yapmalıyım yazımızdaki adımları izleyin.
Toplu iş sözleşmesi izin kurallarını değiştirebilir mi?
Kanundaki izin süreleri bir tabandır. Madde 53, yıllık izin sürelerinin iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri ile artırılabileceğini yazar. Yani sözleşmeniz size daha uzun bir izin verebilir, ama kanundaki süreden kısa bir izin öngöremez.
Bölme kurallarında ise sözleşmelerin lehinize düzenleme getirmesi mümkündür. Örneğin bazı sözleşmeler izin planlamasında çalışana daha geniş seçim hakkı tanır. Buna karşılık on gün kuralını ortadan kaldıran ya da işverene tek taraflı bölme hakkı veren bir düzenleme, kanunun emredici hükmüyle çelişir.
Bu yüzden şu adımları izleyin:
- İşyerinizde toplu iş sözleşmesi olup olmadığını öğrenin.
- Varsa izin bölümünü dikkatle okuyun.
- Kanundan daha lehinize bir hüküm bulursanız onu esas alın.
Kısacası kanun alt sınırı çizer, sözleşme bu sınırın üzerine çıkabilir.
Kısmi süreli çalışanlar izni bölebilir mi?
Kısmi süreli çalışanlar da yıllık izin hakkından yararlanır. Çünkü kanun, kısmi süreli çalışanın salt bu nedenle tam süreli emsaline göre farklı işleme tabi tutulamayacağını kabul eder. Dolayısıyla bölme kuralları da onlar için aynı şekilde geçerlidir.
Örneğin haftanın üç günü çalışan biri de izninin bir bölümünü en az on gün olarak planlamalıdır. Ancak gün sayımı çalışma düzenine göre farklılaşabilir. Haftada yalnızca belirli günlerde çalışıyorsanız, hangi günlerin izinden düşeceğini işverenle önceden netleştirin.
Pratik bir öneri olarak izin dilekçenize çalışma günlerinizi de yazın. Böylece gün sayımı konusunda sonradan yanlış anlaşılma çıkmaz. Ayrıca saatlik ücretinizi görmek için saatlik ücret hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Ne yapmalısınız? İzin planınızı adım adım kurun
İzninizi bölmeyi düşünüyorsanız şu sırayı izleyin:
- İlk olarak yıllık izin hesaplama aracıyla toplam gün sayınızı bulun.
- Ardından bir parçayı en az on gün olarak belirleyin.
- Kalan günleri ihtiyacınıza göre dağıtın.
- Takvimdeki bayram ve genel tatilleri işaretleyin.
- İzni başka şehirde geçirecekseniz yol izni için belge hazırlayın.
- Planınızı işverene yazılı dilekçeyle sunun.
- Onay e-postasını ve izin kayıt belgesini saklayın.
- Son olarak her parçadan sonra bordronuzu kontrol edin.
Bu sıra size hem kanuna uygun hem de pratik bir plan verir. Yine de işyerinizde toplu iş sözleşmesi varsa, orada daha lehinize hükümler bulunabilir. Bu yüzden sözleşmenizi de okuyun.
Yıllık izin bölünmesinde en sık yapılan hatalar nelerdir?
Pratikte şu hatalarla sık karşılaşıyoruz:
- İzni sözlü anlaşmayla bölmek ve yazılı kayıt tutmamak
- Hiçbir parçayı on güne ulaştırmamak
- Bayram günlerini izinden düşmek
- Yol iznini ücretli sanmak
- İşverenin zorunlu tuttuğu günleri itirazsız izinden düşürtmek
- İzindeyken ücretli başka bir işte çalışmak
En yaygın olanı, işverenin “iş yok, evde kal” dediği günlerin sessizce yıllık izinden düşmesidir. Bu günlerin izinden düşmesine rızanız yoksa bunu yazılı olarak belirtin.
Ayrıca birçok çalışan “üç parçadan fazla bölemem” diye düşünür. Oysa güncel metin bu sınırı kaldırdı. Dolayısıyla on gün şartını karşıladığınız sürece, tarafların uyumuyla daha esnek bir plan yapabilirsiniz.
Anlaşmazlık çıkarsa nereye başvurmalısınız?
İzin konusunda işverenle anlaşamazsanız önce yazılı başvuru yapın. Talebinizi tarih ve gün sayısıyla açıklayın. Çoğu anlaşmazlık bu aşamada sona erer.
Çözülmezse iki resmi yol vardır. İlki Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na şikayettir. Bakanlığın iş müfettişleri izin kayıtlarını inceleyebilir. İkincisi ise işten ayrıldıktan sonra kullanılmayan izin ücreti için arabulucuya başvurmaktır. İşçi alacaklarında dava öncesi arabuluculuk zorunludur.
Başvurularda şu belgeleri hazır tutun:
- İzin dilekçeleri ve onay yazışmaları
- İzin kayıt belgesinin bir kopyası
- İlgili ayların bordroları
- e-Devlet hizmet dökümü
Böylece hangi kapıya giderseniz gidin, iddianızı belgeyle desteklersiniz.
Hakkınızı korumak için hangi belgeyi mutlaka saklamalısınız?
En değerli belge, işverenin onayladığı izin dilekçesidir. Çünkü yıllık izin bölünmesi tarafların anlaşmasına dayanır ve bu anlaşmanın kanıtı o dilekçedir.
Dilekçede her parçanın başlangıç ve bitiş tarihini, toplam gün sayısını ve varsa yol iznini açıkça yazın. İşverenin imzası ya da onay e-postası, ileride çıkabilecek her tartışmada sizi korur.
Ayrıca her yıl izin hakkınızı yeniden kontrol edin. Hizmet süreniz beş ya da on beş yılı geçtiğinde gün sayınız artar. Bu artışı fark etmeyen birçok çalışan eski süreyle devam eder. Bu yüzden yıllık izin hesaplama aracını yılda bir kez kullanmak iyi bir alışkanlıktır.
Kısacası izni bölmek bir haktır, ama kuralları vardır. Bir parçayı on günden kısa tutmayın, anlaşmayı yazılı yapın ve tatil günlerini doğru sayın. Böylece hem dinlenirsiniz hem de hakkınızı korursunuz.
Sık sorulan sorular
Yıllık izin en fazla kaç parçaya bölünebilir?
Kanun bugün bir üst sınır koymaz. İş Kanunu m.56, eski metindeki en çok üç parça sınırını kaldırdı ve yalnızca bir bölümün on günden az olmamasını şart koştu. Bu yüzden on günlük parçayı ayırdıktan sonra kalan günleri tarafların anlaşmasıyla birden fazla parçaya dağıtabilirsiniz.
İşveren yıllık iznimi tek taraflı bölebilir mi?
Hayır, bölemez. Kanun yıllık ücretli iznin işveren tarafından bölünemeyeceğini açıkça yazar. Bölme ancak işçi ile işverenin anlaşmasıyla mümkündür. İşveren sizi zorla parça parça izne çıkarıyorsa itirazınızı yazılı yapın ve izin kayıt belgesindeki tarihleri kontrol edin. Gerekirse Bakanlığa da şikayette bulunabilirsiniz.
İzindeyken bayram gelirse ne olur?
Bayram günleri izninizden düşmez. Kanun, izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günlerinin izin süresinden sayılmayacağını yazar. Dolayısıyla izniniz bayram günü kadar uzar. İzin dilekçenizi yazarken dönüş tarihini bu kurala göre hesaplayın ve işverenle teyit edin. Böylece işe dönüş gününde yanlış anlaşılma yaşamazsınız.
Yol izni ücretli mi?
Hayır, yol izni ücretsizdir. İzni başka bir şehirde geçirecekseniz ve bunu belgelerseniz, işveren gidiş ve dönüş için toplam dört güne kadar ücretsiz izin vermek zorundadır. Bu hakkı kullanmak için talepte bulunmanız gerekir; işveren kendiliğinden vermez. Bilet ya da rezervasyon gibi bir belge hazırlayın.
Kullanmadığım izin yanar mı?
Hayır, yanmaz. Kanun yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceğini yazar. Sözleşme herhangi bir nedenle sona erdiğinde, kullanmadığınız izin günlerinin ücreti son ücretiniz üzerinden size ödenir. Bu alacağın zamanaşımı da sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren başlar. Bu yüzden izin kayıtlarınızı ayrılırken de saklayın.
Bölünmüş iznin ücreti nasıl ödenir?
Her parçanın ücreti o parçaya başlamadan önce ödenir. İş Kanunu m.57, işverenin izin ücretini işçi izne başlamadan önce peşin ödemesini ya da avans olarak vermesini ister. Bordronuzda izin günlerinin doğru gösterildiğini kontrol edin ve eksik gördüğünüz satırı yazılı olarak sorun.

