Kullanılmayan Yıllık İzin Ücreti Ayrılınca Ödenir mi?

İçindekiler
- Kullanılmayan izin ücreti nedir?
- İzin ücreti işten ayrılınca ödenir mi?
- İş Kanunu m.59 ne diyor?
- Kimler yıllık izne hak kazanır?
- Hangi ücretle hesap yaparsınız?
- Örnek hesap: kullanılmayan izin ücreti ne tutar?
- Vergi ve SGK kesintileri
- İstifa edene kullanılmayan izin ücreti ödenir mi?
- İhbar süresi içinde izin kullanılır mı?
- İspat yükü işverendedir
- Zamanaşımı kaç yıldır?
- Kullanılmayan izin ücreti bordroda nerede yer alır
- Ne yapmalısınız: adım adım
- Sık yapılan hatalar
- İşveren ödemezse nereye başvurursunuz?
- Kısmi süreli ve mevsimlik çalışanlar
- Yıl içinde ayrılırsanız izin hakkı nasıl doğar?
- Kullanılmayan izin ücreti ve deneme süresi
- İşveren izni zorla kullandırabilir mi?
- Toplu iş sözleşmesi ve iş sözleşmesindeki ek haklar
- Kıdem tazminatı ile farkları
- Hakkınızı kaybetmemek için hangi belgeyi saklamalısınız?
Kullanılmayan izin ücreti nedir?
İşten ayrılan birçok çalışan, yıllarca biriken izin günlerinin ne olacağını merak eder. Bu günler kaybolmaz. Kanun, hak ettiğiniz ama kullanmadığınız yıllık izin günlerini iş sözleşmesi bittiğinde paraya çevirir. Yani istifa etseniz de, işten çıkarılsanız da bu günlerin karşılığını son maaşınız üzerinden alırsınız.
Bu yazıda hangi durumlarda bu ücreti alacağınızı, nasıl hesaplandığını ve işveren ödemezse ne yapacağınızı bulursunuz. Ayrıca bütün çıkış alacaklarınızı bir arada görmek için işten çıkış hesaplama aracına tarihlerinizi ve ücretinizi girin. Böylece işverenle konuşmaya rakamla gidersiniz.
Önce temel bir kuralı bilin: çalışırken izin hakkınızı parayla değiştiremezsiniz. Ücrete dönüşüm, yalnız iş ilişkisi sona erdiğinde gündeme gelir. Bu yüzden bu alacak, tipik bir çıkış alacağıdır.
İzin ücreti işten ayrılınca ödenir mi?
Evet. 4857 sayılı İş Kanunu m.59, iş sözleşmesi hangi nedenle sona ererse ersin, hak edilip kullanılmayan yıllık izin günlerinin ücretinin işçiye ödenmesini öngörür. İstifa, işveren feshi, emeklilik veya haklı fesih fark etmez. İşveren ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücretiniz üzerinden hesaplar.
Bu kural, çalışanı güçlü biçimde korur. Örneğin istifa eden işçi kıdem tazminatı alamaz, ama izin ücretini alır. Aynı şekilde işveren sizi haklı nedenle çıkarsa bile bu alacak ortadan kalkmaz.
Kanun metnini mevzuat.gov.tr üzerindeki 4857 sayılı Kanun dosyasında görürsünüz. Dolayısıyla kullanılmayan izin ücreti, ayrılış nedeninden bağımsız bir haktır.
İş Kanunu m.59 ne diyor?
Madde kısa, ama sonuçları geniştir. İlk olarak alacağın doğması için iş sözleşmesinin sona ermesi gerekir. İkinci olarak çalışanın izin hakkını kazanmış olması gerekir. Üçüncü olarak hesap, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücrete dayanır.
“Hangi nedenle sona ererse ersin” ifadesi önemlidir. Çünkü kanun burada hiçbir fesih türünü dışarıda bırakmaz. Yani çalışanın kusurlu davranışı bile bu alacağı ortadan kaldırmaz.
Ayrıca madde, ücretin son maaşla hesaplanacağını açıkça söyler. Bu ayrıntı, uzun süre izin biriktiren çalışan için büyük fark yaratır. Örneğin üç yıl önce kazandığınız izin günlerini bugünkü maaşınızla hesaba katarsınız.
Madde, iş sözleşmesi sona ermeden ücret ödemesini ise kabul etmez. Kanunun 53. maddesi, yıllık izin hakkından vazgeçilemeyeceğini düzenler. Bu yüzden çalışırken “izin yerine para” anlaşması yapılsa bile ayrılırken izin ücretini talep edebilirsiniz.
Kimler yıllık izne hak kazanır?
Yıllık izin hakkı, işyerinde deneme süresi dahil en az bir yıl çalışmış olmaya bağlıdır. Bir yılı dolduran çalışan, her yıl için belirli sayıda izin gününe hak kazanır. Gün sayısı kıdeme göre artar.
| Kıdem | Asgari yıllık izin |
|---|---|
| 1 yıldan 5 yıla kadar (5 dahil) | 14 gün |
| 5 yıldan fazla, 15 yıldan az | 20 gün |
| 15 yıl ve daha fazla | 26 gün |
| 18 yaş altı ve 50 yaş üstü | En az 20 gün |
Bu süreler, İş Kanunu m.53’te yer alır ve asgari sürelerdir. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi daha uzun izin öngörebilir. Bu durumda yüksek olan süre geçerlidir.
Bir yılı doldurmadan ayrılan çalışan ise henüz izne hak kazanmaz. Dolayısıyla onun için izin ücreti doğmaz. Kendi izin gününüzü görmek için yıllık izin hesaplama aracını kullanın.
Hangi ücretle hesap yaparsınız?
Hesapta sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret esas alınır. Yani izni hangi yıl hak ettiğinizin önemi yoktur. Bütün izin günleri son maaşınıza göre para karşılığı kazanır.
Uygulamada mahkemeler çıplak brüt ücreti esas alır. Yemek, yol ve benzeri sosyal yardımlar, kıdem tazminatından farklı olarak genellikle bu hesaba girmez. Ancak işyerinizde ücretin bir parçası sayılan düzenli ödemeler varsa durumu ayrıca değerlendirin.
Günlük ücreti bulmak için aylık brüt ücretinizi 30’a bölün. Ardından bu tutarı kullanılmayan izin gün sayısıyla çarpın. Sonuç, brüt kullanılmayan izin ücreti olur.
Buradaki “gün”, iş günü olarak sayılan izin günüdür. Yıllık izin süresine hafta tatili ve genel tatil günleri girmez. Bu nedenle 14 günlük izin, takvimde yaklaşık üç hafta yer kaplar. Ancak ücret hesabında 14 günü esas alırsınız.
Örnek hesap: kullanılmayan izin ücreti ne tutar?
Somut bir soruyla ilerleyelim: “Brüt maaşım 40.000 TL, 6 yıl çalıştım, son iki yıl hiç izin kullanmadım, ne alırım?” Varsayalım ki ilk dört yılın izinlerini kullandınız, beşinci ve altıncı yılın izinlerini ise kullanmadınız.
| Adım | İşlem | Sonuç |
|---|---|---|
| Beşinci yıl izni | 1 ile 5 yıl arası | 14 gün |
| Altıncı yıl izni | 5 yıldan fazla | 20 gün |
| Toplam kullanılmayan | 14 + 20 | 34 gün |
| Brüt günlük ücret | 40.000 / 30 | 1.333,33 TL |
| Brüt izin ücreti | 1.333,33 × 34 | 45.333,33 TL |
| Net tutar | Kesintiler sonrası | Bordroda hesaplanır |
Tablodaki rakamlar varsayımsaldır. Net tutar, kesinti oranlarına ve yıl içindeki kümülatif vergi matrahınıza göre değişir. Bu yüzden son satırı brütten nete maaş hesaplama aracıyla kontrol edin.
Bütün çıkış alacaklarınızı tek tabloda görmek için işten çıkış hesaplama aracını kullanın. Böylece kullanılmayan izin ücreti tutarını kıdem ve ihbar tutarlarıyla birlikte görürsünüz.
Vergi ve SGK kesintileri
Vergi idaresi bu ödemeyi normal ücret gibi değerlendirir. Bu yüzden kıdem tazminatından farklı olarak işveren birden fazla kesinti yapar. Bu ayrımı bilmek, net tutarı yanlış beklemenizi önler.
İşveren izin ücretinden şu kalemleri keser:
- SGK primi (işçi payı)
- İşsizlik sigortası primi (işçi payı)
- Gelir vergisi
- Damga vergisi
Gelir vergisi hesabında yıl içindeki kümülatif matrahınız önemlidir. Örneğin yıl sonuna yakın ayrılırsanız, izin ücretiniz daha yüksek bir vergi dilimine girer. Bu da net tutarı düşürür. Vergi dilimlerini gelir vergisi dilimleri sayfasında görürsünüz.
Güncel prim oranlarını SGK, vergi tarifesini ise GİB üzerinden kontrol edin. Ayrıca bu oranlar yıldan yıla değişebilir. Bu yüzden eski bir bordroya bakarak tahmin yürütmeyin. Net tutarı öğrenmenin en güvenli yolu, işverenden son bordronun taslağını istemek ve kalemleri tek tek kontrol etmektir. Kesinti satırlarında anlamadığınız bir kalem görürseniz açıklamasını yazılı olarak isteyin.
İstifa edene kullanılmayan izin ücreti ödenir mi?
En sık sorulan soru budur. İstifa eden işçi kıdem tazminatı alamaz, ama kullanılmayan izin ücreti alır. Çünkü m.59, fesih türü ayrımı yapmaz.
Örneğin üç yıl çalışıp başka bir işe geçmek için istifa ettiniz diyelim. Bu durumda kıdem tazminatınız doğmaz. Ancak son iki yılda kullanmadığınız izin günleri varsa, bu günlerin ücretini talep edersiniz.
İstifa dilekçenize bu alacağı açıkça yazın. “Kullanmadığım yıllık izin günlerimin ücretinin ödenmesini talep ederim” cümlesi yeterlidir. Böylece işveren bu kalemi unutmaz.
Ayrıca istifa ederken ihbar süresine dikkat edin. İhbar süresine uymazsanız işveren sizden ihbar tazminatı ister ve bu tutarı izin ücretinizden mahsup etmeye çalışabilir. İstifa ile ilgili diğer hakları istifa eden hakları sayfası ayrıntılı anlatır.
İhbar süresi içinde izin kullanılır mı?
Kanun, yıllık izin süresinin ihbar süresi içinde kullandırılamayacağını düzenler. Yani işveren “ihbar sürende izinlerini de kullanmış say” diyemez. Bu iki süre ayrı ayrı işler.
Bu kuralın mantığı açıktır. İhbar süresi, çalışanın yeni iş araması için tanınan bir süredir. Yıllık izin ise dinlenme amacı taşır. İkisini birleştirmek, çalışanın haklarından birini fiilen ortadan kaldırır.
Bu yüzden işveren ihbar süresi içinde izin kullandırdığını iddia ederse itiraz edin. Kullanılmayan günlerin ücretini ayrıca talep edin.
İhbar sürelerinin tablosu için ihbar süreleri sayfasına bakın. Ayrıca ihbar tutarını ihbar tazminatı hesaplama aracında görürsünüz.
İspat yükü işverendedir
Uyuşmazlıkta en önemli soru şudur: çalışan izni kullandı mı, kullanmadı mı? Bu soruda ispat yükü işverendedir. Yani işveren, izinlerinizi kullandırdığını kanıtlamak zorundadır.
İşveren bunu genellikle yazılı belgelerle ispat eder. İzin defteri, sizin imzanızı taşıyan izin talep formları ve izin onay belgeleri bu belgelerin başında gelir. Yargı kararlarında imzalı belge, en güçlü delil kabul edilir.
İmzalı belge yoksa işverenin işi zorlaşır. Çünkü tanık beyanı, izin kullanımını ispat etmekte çoğu zaman yetersiz kalır. Bu yüzden imzasız bir bordro kaydı veya sözlü beyan genellikle yeterli olmaz.
Sizin açınızdan da bir uyarı vardır. İmzaladığınız her izin formunun bir kopyasını saklayın. Ayrıca kullanmadığınız bir izin için form imzalamayın. Örneğin işveren “kâğıt üstünde izinli görün, çalışmaya devam et” derse bu teklifi reddedin.
Zamanaşımı kaç yıldır?
Kullanılmayan izin ücreti için beş yıllık zamanaşımı süresi işler. Süre, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten başlar. Bu süre içinde talepte bulunmazsanız alacağınızı mahkeme yoluyla isteme imkânınız zayıflar.
Burada önemli bir ayrıntı vardır. Çalıştığınız süre boyunca izin ücretine zamanaşımı işlemez. Çünkü alacak, ancak sözleşme sona erdiğinde paraya dönüşür. Yani on yıl önce hak ettiğiniz ama kullanmadığınız izin günleri bile ayrılırken talep edilebilir.
Beş yıl uzun bir süre gibi görünür. Ancak deliller zamanla kaybolur, tanıklar başka şehirlere gider. Bu yüzden takibi ilk aylarda başlatın. Özellikle eski iş arkadaşlarınızın iletişim bilgilerini ayrılmadan önce not edin. İzin kullanmadığınızı bilen bir tanık, belge eksik kaldığında önemli bir destek sağlar.
Ayrıca dava açmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurmanız gerekir. Arabuluculuğa başvurduğunuz tarihten itibaren süreç boyunca zamanaşımı durur. Bu kuralı 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu düzenler.
Kullanılmayan izin ücreti bordroda nerede yer alır
Ayrılış ayında işveren size son bir bordro düzenler. Bu bordroda kullanılmayan izin ücreti ayrı bir satırda yer almalıdır. Satırın adı işyerine göre değişir; “yıllık izin ücreti” veya “izin alacağı” gibi ifadeler görürsünüz.
Bordroyu aldığınızda şu noktaları kontrol edin. İlk olarak gün sayısının doğru olup olmadığına bakın. İkinci olarak günlük ücretin son brüt maaşınıza göre hesaplandığından emin olun. Üçüncü olarak kesintilerin doğru uygulandığını kontrol edin.
Bordroyu okumakta zorlanırsanız bordro kontrol aracı kalemleri tek tek ayırır. Böylece eksik veya yanlış bir satırı hemen fark edersiniz.
Bordroda bu satırı hiç görmezseniz işverene yazılı olarak sorun. Bazı işverenler izin ücretini ayrı bir ödemeyle yapar. Ancak bu durumda da ödeme dekontunu ve hesap dökümünü isteyin.
Ne yapmalısınız: adım adım
Kullanılmayan izin ücretinizi eksiksiz almak için şu sırayı izleyin:
- İşe giriş tarihinizden bugüne kaç yıl izne hak kazandığınızı belirleyin.
- Kullandığınız izinleri imzalı formlar veya kendi notlarınızla listeleyin.
- Kalan gün sayısını hesaplayın.
- Son brüt maaşınızla brüt tutarı bulun.
- Ayrılış dilekçenize izin ücretini talep olarak yazın.
- Son bordroda izin satırını kontrol edin.
- Eksik ödeme varsa yazılı itiraz edin, ardından arabulucuya başvurun.
Her adımı tarihli bir notla kayda alın. Ayrıca e-posta ile yaptığınız yazışmaları silmeyin. Bu yazışmalar, ileride izin kullanımını tartışırken önemli bir delil olur.
Bütün çıkış kalemlerini tek ekranda görmek için işten çıkış hesaplama aracını tekrar kullanın. Böylece dilekçenize eksiksiz bir liste eklersiniz. Listeyi hazırlarken izin günlerinizi yıl yıl ayırın ve her yılın yanına kullandığınız günleri yazın. Bu tablo, işverenin kayıtlarıyla karşılaştırma yaparken işinizi kolaylaştırır. Ayrıca bir uyuşmazlıkta arabulucuya sunacağınız ilk belge de bu tablo olur.
Sık yapılan hatalar
Çalışanlar izin ücreti konusunda bazı hataları tekrar tekrar yapar. Bu hataları önceden bilmek, hak kaybını önler.
| Hata | Sonucu | Doğru davranış |
|---|---|---|
| İstifada izin ücreti yok sanmak | Talep edilmeyen alacak | Her ayrılışta talep edin |
| Kullanılmayan izin için form imzalamak | İspat kaybı | Yalnız gerçek izni imzalayın |
| Eski maaşla hesap yapmak | Eksik tutar | Son brüt ücreti esas alın |
| Netin kesintisiz olduğunu sanmak | Beklenti hatası | Vergi ve primi hesaba katın |
| İbranameyi dekontsuz imzalamak | Hak kaybı riski | Önce ödemeyi görün |
| Zamanaşımını beklemek | Alacağın zayıflaması | İlk aylarda harekete geçin |
Bir başka hata, izin günlerini takvim günüyle saymaktır. Yıllık izin süresine hafta tatili ve resmi tatiller girmez. Bu yüzden takvimde üç hafta tutan bir izin, aslında 14 iş günüdür. Resmi tatil günlerini resmi tatiller sayfasında görürsünüz.
Son olarak sözlü vaate güvenmeyin. İşveren “izin paranı sonra yatırırız” derse bunu yazıya geçirin. Kısa bir e-posta bile vaadin tarihini ve içeriğini kayda alır. Ödeme gecikirse bu yazışma, arabulucu masasında elinizdeki en somut belge olur. Ayrıca ödeme günü geldiğinde dekontu hemen kontrol edin; eksik tutar görürseniz aynı gün yazılı olarak bildirin.
İşveren ödemezse nereye başvurursunuz?
İşveren izin ücretini ödemezse önce yazılı talep gönderin. Talebinizde gün sayısını, tutarı ve ödeme süresini açıkça yazın. Cevap gelmezse noter ihtarnamesi gönderin.
Ardından adliyedeki arabuluculuk bürosuna başvurun. İşçi alacaklarında arabuluculuk, dava öncesi zorunlu bir adımdır. Görüşmede anlaşma çıkmazsa iş mahkemesinde dava açarsınız.
Bu aşamada izin ücretini tek başına değil, diğer alacaklarla birlikte talep edin. Kıdem, ihbar, fazla mesai ve alamadığınız ücret gibi kalemler aynı başvuruda yer alabilir. Böylece süreç tek dosyada ilerler.
Ödeme sürecinin genel adımlarını işverenim kıdem tazminatımı ödemiyor yazısı anlatır. Ayrıca fazla mesai alacağınız varsa fazla mesai ücretim ödenmiyor yazısındaki adımları aynı dosyada yürütün.
Kısmi süreli ve mevsimlik çalışanlar
Kısmi süreli çalışanlar da yıllık izin hakkına sahiptir. Kanun, kısmi çalışanı tam zamanlı çalışana göre farklı tutamaz. Bu yüzden kısmi çalışan da bir yılı doldurduğunda izin hakkı kazanır.
Hesap yöntemi ise biraz farklıdır. Kısmi çalışanın günlük ücreti, kendi aylık ücretine göre bulunur. Yani izin ücreti, çalışanın gerçek kazancıyla orantılı olarak çıkar.
Mevsimlik işlerde ise durum farklıdır. Kanun, nitelikleri bakımından bir yıldan az süren mevsimlik işlerde yıllık izin hükümlerinin uygulanmayacağını düzenler. Bu nedenle mevsimlik çalışanlar için izin ücreti hesabı genellikle gündeme gelmez.
Ancak her yıl aynı işverende düzenli olarak çalışan mevsimlik işçilerin durumu tartışmalı olabilir. Bu tür özel durumlarda bir avukata veya ALO 170 hattına danışın.
Yıl içinde ayrılırsanız izin hakkı nasıl doğar?
İzin hakkı, her hizmet yılı dolduğunda doğar. Yani işe giriş tarihinizin yıl dönümü geldiğinde o yılın izin gününü kazanırsınız. Yıl dolmadan ayrılırsanız, o yarım yıl için orantılı izin hakkı kazanmazsınız.
Örneğin üç yıl dört ay çalışıp ayrıldınız diyelim. Bu durumda üç tam hizmet yılı için izin hakkınız doğar. Son dört ay için ise kanun ayrıca orantılı bir izin günü öngörmez. Bu yüzden ayrılış tarihini planlarken yıl dönümüne yakınsanız bu ayrıntıyı dikkate alın.
Bazı çalışanlar yıl dönümüne birkaç gün kala ayrılır ve bir yıllık izni kaybeder. Oysa birkaç gün daha çalışmak, 14 ya da 20 günlük bir izin ücretini getirir. Kısacası tarih seçimi, kullanılmayan izin ücreti tutarını doğrudan etkiler.
Ancak iş sözleşmeniz veya toplu iş sözleşmeniz daha lehe bir düzenleme içerebilir. Örneğin bazı sözleşmeler orantılı izin öngörür. Bu durumda sözleşmedeki hüküm geçerli olur. Sözleşmenizi okurken izin başlığını ve fesih başlığını birlikte inceleyin, çünkü bu tür ek haklar çoğunlukla bu iki bölümde yer alır.
Kullanılmayan izin ücreti ve deneme süresi
Deneme süresi, yıllık izin hesabında kıdeme dahildir. Yani işe başladığınız ilk günden itibaren süre işlemeye başlar. Deneme süresinin iki ay sürmesi, bir yıllık süreyi uzatmaz.
Ancak deneme süresinde ayrılan çalışan henüz bir yılı doldurmadığı için izin hakkı kazanmaz. Dolayısıyla deneme süresi içinde sona eren bir sözleşmede izin ücreti genellikle gündeme gelmez.
Deneme süresinde ayrılan çalışanın diğer haklarını işten ayrılma rehberleri arasında bulursunuz. Ayrıca son ayın çalıştığınız günlere düşen maaşını kıst maaş hesaplama aracıyla görürsünüz.
Kısacası izin ücreti, en az bir yıllık çalışmayı gerektiren bir alacaktır. Bir yılı dolduran her çalışan için ise ayrılış nedeninden bağımsız olarak doğar.
İşveren izni zorla kullandırabilir mi?
Bazı işverenler, ayrılış öncesinde çalışana birikmiş izinlerini kullandırmak ister. Böylece izin ücreti ödemekten kurtulmayı amaçlar. Peki bu mümkün müdür?
İşveren, yıllık izinlerin ne zaman kullanılacağını işyerinin düzenine göre belirleyebilir. Bu yüzden iş ilişkisi devam ederken izni kullandırması mümkündür. Ancak bu izin, gerçek bir izin olmalıdır; yani çalışan o günlerde gerçekten çalışmamalıdır.
Buna karşılık ihbar süresi içinde izin kullandırılamaz. Bu kural, yukarıda anlattığımız gibi kanunda açıkça yer alır. Dolayısıyla işveren fesih bildiriminden sonra “ihbar süresinde izinlerini kullan” diyemez.
Eğer işveren sizi kâğıt üzerinde izinli gösterip çalıştırırsa, bu günler için hem ücret hem izin alacağı doğar. Bu durumu mesaj, e-posta veya tanıkla belgeleyin. Kısacası gerçek dinlenme olmadan kullanılmış sayılan izin, kullanılmamış izindir.
Toplu iş sözleşmesi ve iş sözleşmesindeki ek haklar
Kanundaki izin süreleri asgari sürelerdir. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi daha uzun izin öngörebilir. Bu durumda ayrılışta da yüksek olan süre esas alınır.
Örneğin toplu iş sözleşmeniz 5 yıla kadar 18 gün izin veriyorsa, kullanmadığınız her yıl için 18 gün üzerinden hesap yaparsınız. Bu fark, birkaç yıl biriktiğinde önemli bir tutara ulaşır.
Ayrıca bazı sözleşmeler izin ücretine ek ödemeler de içerebilir. Örneğin “izin harçlığı” veya “izin primi” gibi kalemler bu kapsamdadır. Bu ödemeler, sözleşmedeki şartlara göre ayrılışta da talep edilebilir.
Bu yüzden ayrılmadan önce sözleşmenizi baştan okuyun. Toplu iş sözleşmesi bulunan bir işyerindeyseniz sendika temsilcinize danışın. Böylece kanundan daha geniş haklarınız varsa bunları kaçırmazsınız.
Kıdem tazminatı ile farkları
Kullanılmayan izin ücreti ile kıdem tazminatı sık sık birbirine karışır. Oysa iki alacak farklı kurallara bağlıdır. Aradaki farkları bilmek, hesabınızı doğru yapmanızı sağlar.
| Konu | Kullanılmayan izin ücreti | Kıdem tazminatı |
|---|---|---|
| Hangi ayrılışta | Her türlü ayrılışta | Yalnız kanunda sayılan hallerde |
| Hesap ücreti | Çıplak brüt ücret | Giydirilmiş brüt ücret |
| Tavan | Yok | Var |
| Kesintiler | SGK, işsizlik, gelir ve damga vergisi | Yalnız damga vergisi |
| Zamanaşımı | 5 yıl | 5 yıl |
Tablodaki en önemli fark, ilk satırdadır. İstifa eden çalışan kıdem tazminatı alamaz, ama izin ücretini alır. Bu yüzden istifa kararını verirken izin ücretini hesabınıza katın.
Kıdem tazminatını ayrıca hesaplamak için kıdem tazminatı hesaplama aracını kullanın. Böylece iki alacağı yan yana görürsünüz. Örneğin istifayı düşünen bir çalışan, kıdem tazminatından vazgeçtiğini ama izin ücretini koruduğunu bu karşılaştırmayla net biçimde fark eder. Kararınızı vermeden önce iki tutarı da bir kâğıda yazın ve hangi ayrılış yolunun size daha fazla kazandırdığını hesaplayın. Gerekirse ayrılış tarihini birkaç hafta kaydırarak yeni bir izin yılına girip girmediğinizi de kontrol edin.
Hakkınızı kaybetmemek için hangi belgeyi saklamalısınız?
Kullanılmayan izin ücreti, iş sözleşmesi hangi nedenle biterse bitsin ödenmesi gereken bir alacaktır. İstifa, işveren feshi veya emeklilik fark etmez. Hesap, son brüt ücretinize dayanır.
İşveren bu alacaktan vergi ve SGK kesintisi yapar. Bu yüzden net tutarı beklerken kesintileri hesaba katın. Ayrıca izin kullanımını ispat yükünün işverende olduğunu unutmayın.
Son olarak beş yıllık zamanaşımı süresini takip edin. Dilekçenize izin ücretini açıkça yazın, son bordroyu kontrol edin ve eksik ödemede yazılı itiraz edin. Böylece kullanılmayan izin ücreti alacağınızı eksiksiz alırsınız.
Son bir hatırlatma yapalım. Ayrılmadan önce işvereninizden izin kayıtlarınızın bir dökümünü yazılı olarak isteyin. Bu döküm, işverenin kaç gün izin kullandığınızı kabul ettiğini gösterir. Kendi notlarınızla karşılaştırdığınızda fark varsa bunu hemen dile getirin. Böylece tartışma ödeme gününden önce çözülür ve süreç gereksiz yere uzamaz. Ayrıca bütün belgeleri tek bir dosyada toplayın ve dijital kopyalarını iki ayrı yerde saklayın.
Biz işten ayrılan okurlarımıza izin kayıtlarını ayrılmadan önce istemelerini öneriyoruz. Siz kullandığınız izinlerin imzalı formlarını görün, çünkü kullanılmayan günlerin hesabı bu kayıtlara dayanır.
Sık sorulan sorular
İstifa edersem kullanılmayan izin ücretimi alır mıyım?
Alırsınız. İş Kanunu m.59, iş sözleşmesi hangi nedenle sona ererse ersin, hak edilip kullanılmayan izin günlerinin ücretinin ödenmesini öngörür. İstifa, işveren feshi, emeklilik veya haklı fesih fark etmez. Kıdem tazminatı alamadığınız bir istifada bile bu alacak doğar ve son ücretiniz üzerinden hesaplanır.
İzin ücreti hangi maaşla hesaplanır?
Sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücretinizle hesaplanır. Yani izni yıllar önce hak etmiş olsanız bile hesap son maaşınıza göre yapılır. Uygulamada çıplak brüt ücret esas alınır; yemek ve yol gibi yardımlar genellikle eklenmez. Brüt günlük ücreti izin gün sayısıyla çarparak brüt tutarı bulursunuz.
İzin ücretinden hangi kesintiler yapılır?
İzin ücreti normal ücret gibi değerlendirilir. Bu yüzden SGK primi, işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesilir. Kıdem tazminatından farklı olarak yalnız damga vergisiyle sınırlı kalmaz. Net tutarı görmek için brüt izin ücretini maaş hesaplama aracına girerek kesintileri ayrı ayrı kontrol edin.
İzin ücreti için kaç yıl içinde dava açmalıyım?
Kullanılmayan izin ücreti için beş yıllık zamanaşımı süresi işler. Süre, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten başlar. Çalışırken izin ücretine zamanaşımı işlemez, çünkü alacak ancak sözleşme bitince doğar. Dava açmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurmanız gerektiğini de unutmayın ve takibi geciktirmeden ilk aylarda başlatın.
İşveren izinlerimi kullandım diyorsa ne olur?
İzin kullandırıldığını ispat etme yükü işverendedir. İşveren bunu genellikle sizin imzanızı taşıyan izin belgeleri veya izin defteriyle kanıtlamak zorundadır. İmzalı belge yoksa tanık beyanı ile ispat çoğu zaman yetersiz kalır ve hâkim alacağı kabul eder. Bu yüzden imzaladığınız her izin formunun bir kopyasını saklayın ve tarih sırasıyla dosyalayın.
İzin hakkımı parayla değiştirebilir miyim?
Çalışırken değiştiremezsiniz. Kanun, yıllık izin hakkından vazgeçilemeyeceğini ve izin yerine ücret ödenemeyeceğini düzenler. Ücrete dönüşüm yalnız iş sözleşmesi sona erdiğinde mümkündür. Bu nedenle işveren izni kullandırmayıp karşılığında ek ödeme yaparsa, ayrılırken izin ücretinizi yine talep edebilirsiniz.

