Bu sayfada
Süt izni (emzirme izni) ne demek?
4857 sayılı İş Kanunu m.74/7 uyarınca kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam 1,5 saat süt izni verilir. Sürenin hangi saatler arasında ve kaça bölünerek kullanılacağını işçi kendisi belirler; süre günlük çalışma süresinden sayılır, yani ücret kesilmez ve 7,5 saatlik çalışma 6 saate iner. Süt izni, analık izninin bitiminden çocuk 1 yaşını doldurana kadar kullanılır. Kanun günlük kullanımı öngörür; haftalık veya aylık toplu kullanım işverenin kabulüne bağlıdır, Yargıtay bu anlaşmaları geçerli sayar. Kullandırılmayan süt izni süresi Yargıtay uygulamasında fazla çalışma gibi %50 zamlı ödenir. İzin ara dinlenmeden ayrıdır. Memurlar için 657 s.K. m.104 ilk 6 ay günde 3 saat, ikinci 6 ay 1,5 saat öngörür.
Örnek hesap
Örnek hesap: varsayalım brüt ücretiniz 45.000 ₺ (saatlik 200 ₺) ve işveren 6 ay boyunca süt izni kullandırmadı. Günde 1,5 saat × ayda 22 iş günü × 6 ay = 198 saat izin kullanamadınız. Yargıtay uygulamasına göre bu süre fazla çalışma gibi değerlendirilir: 198 × 200 × 1,5 = 59.400 ₺ brüt alacak doğar. İzni kullansaydınız günlük çalışmanız 6 saate inerdi ve ücretiniz 45.000 ₺ olarak değişmezdi.
Bu terimle hesap yapın
Yıllık İzin Hesaplama
Kıdeme göre izin süresi ve kullanılmayan izin ücreti
Süt izni nasıl kullanılır?
Günde toplam 1,5 saat; başlangıç ve bitiş saatini, kaça bölüneceğini kadın işçi belirler. Sabah 1,5 saat geç gelmek, akşam 1,5 saat erken çıkmak ya da gün içinde iki kez 45 dakika ayrılmak mümkündür. İşveren, işin gereği olarak makul düzenleme önerebilir ama saatleri tek taraflı belirleyemez. Süre çalışma süresinden sayıldığı için 7,5 saatlik iş günü fiilen 6 saat olur ve ücret aynı kalır. İzin, analık izninin bitiminden çocuğun 1 yaşını doldurduğu güne kadar devam eder; çoğul doğumda süre artmaz. Emzirmenin fiilen yapılıp yapılmadığı denetlenmez; izin, çocuğun yaşına bağlı mutlak bir haktır. Ayrıntılı örnekler için emzirme izni günde kaç saat yazısına bakın.
Süt izni toplu kullanılabilir mi?
- Kanun günlük kullanım öngörür; haftada 1 gün veya ayda birkaç gün toplu kullanım, işçi ile işverenin yazılı anlaşmasına bağlıdır.
- Yargıtay, tarafların anlaşmasıyla toplu kullanımı geçerli sayar; işveren tek taraflı dayatamaz, işçi de tek taraflı talep edemez.
- Toplu kullanımda hesap şöyledir: haftada 5 gün × 1,5 saat = 7,5 saat, yani haftada 1 tam gün izin.
- Toplu kullanım anlaşması ileride iptal edilirse günlük kullanıma dönülür.
Uzaktan çalışan kadın işçi için de süt izni hakkı devam eder; günlük çalışma süresi 1,5 saat kısalır. Gece çalışması ise doğumdan sonraki 1 yıl boyunca zaten yasaktır (bkz. gece çalışması).
Süt izni kullandırılmazsa ne olur?
Süt izni vermemek 4857 m.104 uyarınca idari para cezası gerektirir. Ayrıca Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre kullandırılmayan süt izni süresi, işçinin çalışma süresine eklenmiş sayılır ve fazla çalışma ücreti gibi %50 zamlı ödenir; çünkü işçi çalışması gerekmeyen sürede çalıştırılmıştır. Bu alacak 5 yıllık zamanaşımına tabidir ve iş ilişkisi sürerken de talep edilebilir. İspat için izin talebinizi yazılı yapın; işverenin "yoğunuz, sonra kullanırsın" yanıtı hakkı ortadan kaldırmaz. Süt izni nedeniyle işten çıkarma geçerli neden sayılmaz ve ayrımcılık tazminatı doğurabilir. Alacak hesabı için fazla mesai hesaplama aracını kullanabilir, başvuru yolu için işvereni Çalışma Bakanlığına şikayet rehberine bakabilirsiniz.
Süt izni ile emzirme ödeneği aynı şey mi?
Hayır. Süt izni İş Kanunu'ndan doğan bir çalışma süresi hakkıdır; emzirme ödeneği ise 5510 sayılı Kanun m.16 uyarınca SGK'nın doğum yapan sigortalıya veya sigortalı babanın sigortasız eşine bir defaya mahsus ödediği paradır (2026 için 1.621 ₺; her yıl değişir, güncel tutarı kontrol edin). Emzirme ödeneği için doğumdan önceki 1 yılda en az 120 gün prim gerekir ve e-Devlet üzerinden başvurulur. İki hak birbirinden bağımsızdır; biri alınmadı diye diğeri düşmez. Ödenek için emzirme ödeneği nedir yazısına, analık izni ve doğum parası için analık izni terimine ve doğum parası hesaplama aracına bakın.
Emzirme odası ve kreş zorunluluğu ne zaman doğar?
Süt izninin yanında işverenin fiziki yükümlülükleri de vardır. Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik'e göre yaşları ve medeni halleri ne olursa olsun 100 ile 150 kadın çalışanı olan işyerlerinde, işyerine 250 metreden uzak olmayan bir emzirme odası; 150'den fazla kadın çalışanı olan işyerlerinde ise 0 ile 6 yaş çocuklar için kreş (yurt) kurulması zorunludur. İşveren kreşi kendisi kurabileceği gibi başka bir kreşle anlaşarak da bu yükümlülüğü yerine getirebilir. Kreş hizmeti ücretsizdir ve işçi kreşe götürüp getirme için süt iznini kullanabilir. Yükümlülüğe uymayan işverene idari para cezası uygulanır; bu durum çalışan sayısı hesabında işverenin tüm işyerleri değil, aynı işyeri esas alınarak değerlendirilir.
Dayanak ve kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.74 (mevzuat.gov.tr)
- Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik
- 5510 sayılı Kanun m.16 (emzirme ödeneği)
İlgili terimler
Analık izni (doğum izni)
Kadın işçiye doğumdan önce 8 ve doğumdan sonra 16 hafta olmak üzere toplam 24 hafta verilen, ücretinin SGK tarafından geçici iş göremezlik ödeneği olarak karşılandığı ve çalıştırma yasağı taşıyan izindir.
İzin ve çalışma süresiBabalık izni
Eşi doğum yapan erkek işçiye İş Kanunu Ek m.2 uyarınca verilen 10 günlük ücretli mazeret iznidir; 7578 sayılı Kanunla 5 günden 10 güne çıkarılmış, yıllık izinden düşülmez.
İzin ve çalışma süresiAra dinlenme (mola)
Günlük çalışma süresine göre 15 dakika, 30 dakika veya 1 saat olarak verilen, çalışma süresinden sayılmayan ve ücret ödenmeyen zorunlu dinlenme süresidir; mola verilmeyen süre çalışılmış sayılır ve fazla mesai doğurabilir.
İzin ve çalışma süresiÜcretsiz izin
İş sözleşmesinin askıya alınarak işçinin çalışmadığı ve ücret almadığı dönemdir; kanuni haller dışında yalnızca işçinin yazılı onayıyla uygulanabilir, bu günlerde SGK primi yatmaz ve kıdem süresi işlemez.

