BugünAsgari ücret (net)28.075,50 ₺Kıdem tavanı73.729,87 ₺SGK tavanı297.270,00 ₺1. dilim eşiği190.000,00 ₺tüm rakamlar →

Maaş ve Bordro Destek

İşvereni Çalışma Bakanlığına Şikâyet Etme Yolları

15 dk okuma
İşvereni Çalışma Bakanlığına Şikâyet Etme Yolları
İşveren şikâyeti nasıl yapılır? ALO 170, CİMER ve e-Devlet başvurusu, iş müfettişi denetimi, kimlik gizliliği ve şikâyet ile dava farkını adım adım öğrenin.
İçindekiler
  1. İşveren şikâyeti nasıl yapılır?
  2. Hangi durumlarda işveren şikâyeti yaparsınız?
  3. Hangi konuda hangi kurum yetkilidir?
  4. ALO 170 hattı ile işveren şikâyeti nasıl yapılır?
  5. CİMER üzerinden yazılı başvuru nasıl yapılır?
  6. e-Devlet üzerinden Bakanlığa nasıl başvurursunuz?
  7. İş müfettişi denetimi nasıl işler?
  8. Kimliğiniz gizli kalır mı?
  9. Çalışırken şikâyet etmek size ne kaybettirir?
  10. Eksik maaş için şikâyetten önce alacağınızı nasıl hesaplarsınız?
  11. Şikâyet ile dava ve arabuluculuk arasında ne fark var?
  12. İşten ayrıldıktan sonra şikâyet mi, dava mı?
  13. Sigortasız veya eksik sigortalı çalışmayı nasıl şikâyet edersiniz?
  14. İşveren şikâyeti öncesi hazırlamanız gereken belgeler
  15. Adım adım işveren şikâyeti
  16. Mobbing ve ayrımcılık için işveren şikâyeti
  17. İş sağlığı ve güvenliği ihlallerinde nereye acil başvurulur?
  18. Şikâyet sonrası işyerinde neler değişir?
  19. Şikâyet ne kadar sürer?
  20. Şikâyet dilekçesinde neler yazmalısınız?
  21. Şikâyetiniz sonuçsuz kalırsa ne yapabilirsiniz?
  22. Sık yapılan hatalar
  23. İşveren şikâyetinde hakkınızı korumak için hangi belgeyi saklamalısınız?

İşveren şikâyeti nasıl yapılır?

Kısa cevap: Bir işveren şikayeti için ALO 170 hattını arayabilir, CİMER üzerinden yazılı başvuru yapabilir veya e-Devlet üzerinden Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına başvurabilirsiniz. Başvurunuz iş müfettişi denetimini başlatabilir ve müfettiş kimliğinizi işverene açıklamaz.

Maaşınız eksik yatıyor, fazla mesainiz ödenmiyor ya da sigortanız eksik bildiriliyorsa ilk düşündüğünüz şey şikâyet olur. Ancak hangi kuruma, hangi belgeyle ve hangi kanaldan başvuracağınızı bilmek sonucu değiştirir.

Bu yazı tüm kanalları, iş müfettişi sürecini, çalışırken şikâyetin sonuçlarını ve şikâyet ile dava arasındaki farkı anlatır. Başvurudan önce alacağınızı rakamla bilin. Bunun için bordro kontrol aracına bordro bilgilerinizi girin ve eksik tutarı görün.

Biz şikâyet dilekçesi hazırlayan okurlarımıza önce olayları tarih sırasıyla yazmalarını öneriyoruz. Siz de hangi hakkın, hangi tarihte ihlal edildiğini kısa maddelerle gösterin; müfettiş dosyayı böyle daha hızlı inceler.

Hangi durumlarda işveren şikâyeti yaparsınız?

Şikâyet yolu, işyerinde süren hak ihlalleri için güçlü bir araçtır. Örneğin ücret ödenmemesi veya geç ödenmesi en sık şikâyet konusudur. Ayrıca fazla mesai ücretinin ödenmemesi de sık görülen bir sorundur.

Bunun yanında sigortasız çalıştırma ve eksik prim bildirimi de şikâyet konusu olur. Örneğin asgari ücretle bildirilip elden ek ödeme alan çalışanlar bu durumla karşılaşır. Bu durum hem emekliliğinizi hem de tazminatınızı olumsuz etkiler.

Yıllık izin kullandırılmaması, hafta tatili verilmemesi ve iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınmaması da şikâyet edilebilir. Öte yandan mobbing, ayrımcılık ve emzirme izni gibi annelik haklarının ihlali de bu kapsama girer.

Kısacası İş Kanunu ve ilgili mevzuattaki her yükümlülüğün ihlali, şikâyet için bir neden olabilir. Bununla birlikte her sorun için en uygun kurum farklıdır. Bu nedenle aşağıdaki tabloyu dikkatle inceleyin.

Hangi konuda hangi kurum yetkilidir?

Doğru kuruma başvurmak zaman kazandırır. Yanlış kuruma başvurursanız kurum dosyanızı genellikle doğru yere aktarır, ancak süre uzar. Aşağıdaki tablo en sık sorunlar için ilk başvuru yerini gösterir.

Sorun İlk başvuru yeri Not
Ücret ödenmiyor, geç ödeniyor Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, ALO 170 Çalışırken
Fazla mesai ödenmiyor Bakanlık, iş müfettişi Puantaj delili önemli
Sigortasız çalışma SGK, ALO 170 Hizmet tespiti davası da mümkün
Eksik prim veya düşük ücret bildirimi SGK Hizmet dökümünü ekleyin
İş güvenliği eksikliği Bakanlık, iş müfettişi Fotoğraf ve tanık
Ayrıldıktan sonra kıdem, ihbar Arabuluculuk, iş mahkemesi Zorunlu arabuluculuk
İşe iade Arabuluculuk, iş mahkemesi Bir aylık süre
Kamu kurumuyla ilgili genel sorun CİMER Yönlendirme yapar

Bu tablo genel bir yol haritasıdır. Somut olayınıza göre birden fazla kanalı birlikte kullanabilirsiniz.

Reklam

ALO 170 hattı ile işveren şikâyeti nasıl yapılır?

ALO 170, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının danışma ve başvuru hattıdır. Hat çalışma hayatı, sosyal güvenlik ve istihdam konularında bilgi verir. Ayrıca şikâyetinizi kayda alır ve ilgili birime iletir.

İlk olarak hattı arayıp sorununuzu kısa ve net anlatın. Örneğin “üç aydır maaşım geç yatıyor ve son ay eksik yattı” gibi somut bir cümle kurun. Sonra işyerinin adını, adresini ve sorunun başladığı tarihi verin.

Bununla birlikte ALO 170 belge yükleme imkânı sunmaz. Bu nedenle ciddi bir şikâyette telefon görüşmesini yazılı başvuruyla desteklemeniz yararlı olur. Görüşme sonunda size verilen kayıt numarasını mutlaka not edin.

Ayrıca hattı yalnız şikâyet için değil, hakkınızı öğrenmek için de kullanabilirsiniz. Örneğin fazla mesai hesabını veya ihbar süresini sorabilirsiniz. Bu bilgi, şikâyetinizi daha sağlam kurmanızı sağlar.

CİMER üzerinden yazılı başvuru nasıl yapılır?

CİMER, Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezidir. Başvuruyu internet sitesi, e-Devlet veya mobil uygulama üzerinden yaparsınız. CİMER başvurunuzu ilgili kuruma, yani çoğu durumda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına veya SGK’ya yönlendirir.

CİMER’in en büyük avantajı yazılı kayıttır. Başvurunuzu tarih ve numarayla kayda geçirir. Ayrıca belge ekleyebilirsiniz; örneğin bordro, banka dökümü veya yazışma.

Başvuru metnini kısa ve düzenli yazın. İlk paragrafta kim olduğunuzu ve nerede çalıştığınızı belirtin. İkinci paragrafta sorunu tarih ve tutarla anlatın. Son paragrafta ise ne istediğinizi açıkça yazın, örneğin “işyerinde denetim yapılmasını talep ediyorum”.

Öte yandan duygusal ifadelerden ve suçlamalardan kaçının. Somut bilgi, müfettişin işini kolaylaştırır. Bu nedenle “patron çok kötü” yerine “Ekim ayı ücreti 20.000 TL eksik yattı” gibi ölçülebilir cümleler kurun.

e-Devlet üzerinden Bakanlığa nasıl başvurursunuz?

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı da e-Devlet üzerinden başvuru imkânı sunar. E-Devlet arama kutusuna Bakanlığın adını yazarak ilgili başvuru hizmetlerini görürsünüz. Bu kanal, kimliğinizi e-Devlet şifrenizle doğruladığı için başvurunuzu güçlendirir.

İlk olarak e-Devlet’e giriş yapın ve Bakanlığın başvuru hizmetini seçin. Sonra işyeri bilgilerini, sorunun türünü ve açıklamanızı girin. Ardından varsa belgelerinizi ekleyin.

Başvurunuzun durumunu aynı ekrandan takip edersiniz. Sonuç geldiğinde de bildirim alırsınız. Ayrıca güncel başvuru yollarını Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı sitesinden kontrol edebilirsiniz.

Kısacası belge ekleyebileceğiniz, kimliği doğrulanmış ve takip edilebilir bir başvuru istiyorsanız e-Devlet kanalı iyi bir seçenektir. Bununla birlikte acil bir iş güvenliği sorununda telefonla ALO 170’i aramak daha hızlı sonuç verir.

İş müfettişi denetimi nasıl işler?

Başvurunuz incelemeye değer bulunursa Bakanlık bir iş müfettişi görevlendirir. İş Kanunu m.91, işçinin şikâyeti üzerine inceleme yapılmasını düzenler. Müfettiş işyerine habersiz gelebilir.

Denetimde müfettiş bordroları, puantaj kayıtlarını, banka ödeme listelerini ve SGK bildirimlerini inceler. Ayrıca çalışanlarla görüşür ve ifade alır. Müfettiş bu görüşmeleri genellikle işveren temsilcisi olmadan yapar.

Müfettiş bir ihlal tespit ederse işverene süre vererek düzeltme ister. Örneğin eksik ödenen ücretin ödenmesini talep eder. Bunun yanında idari para cezası için rapor düzenler.

Bununla birlikte müfettiş bir mahkeme değildir. Yani sizin adınıza tazminat hükmü kuramaz. Ancak müfettiş raporu, ileride açacağınız davada güçlü bir delil olur. Dolayısıyla denetim, hem işyerindeki ihlali durdurur hem de dosyanızı güçlendirir.

Kimliğiniz gizli kalır mı?

Bu, çalışanların en büyük endişesidir. Teftiş mevzuatı, iş müfettişlerine şikâyetçinin kimliğini gizli tutma yükümlülüğü getirir. Yani müfettiş işverene “sizi falanca şikâyet etti” diyemez.

Uygulamada müfettiş denetimi genel bir inceleme gibi yürütür. Örneğin yalnız sizin bordronuza değil, tüm çalışanların kayıtlarına bakar. Böylece şikâyetin kimden geldiği belli olmaz.

Ancak küçük işyerlerinde işveren tahmin yürütebilir. Örneğin yalnız sizin maaşınız eksik yattıysa işveren durumu tahmin edebilir. Bu risk karşısında sessiz kalmak yerine korunma adımları atın.

İlk olarak başvurudan önce tüm belgelerinizin kopyasını alın. Sonra işverenle yazışmalarınızı saklayın. Ayrıca olası bir baskıyı tarih ve ayrıntıyla not edin. Bu notlar, ileride misilleme iddiasında delil olur.

Çalışırken şikâyet etmek size ne kaybettirir?

Çalışırken yapılan işveren şikâyeti, hak ihlalini erken durdurur. Örneğin fazla mesai ücretinin ödenmemesi aylarca sürerse alacak büyür. Erken şikâyet bu birikimi önler.

Bununla birlikte işyerinde gerginlik yaşanabilir. Bazı işverenler şikâyetten sonra çalışana soğuk davranır veya görev değişikliği yapar. Bu nedenle önceden hazırlıklı olun.

Kanun bu konuda sizi korur. İş Kanunu, işçinin yükümlülüklerini yerine getirmek veya haklarını takip etmek için idari ya da adli makamlara başvurmasını fesih için geçerli neden saymaz. Yani şikâyet nedeniyle işten çıkarılmanız hukuka aykırıdır.

Böyle bir fesih olursa iş güvencesi kapsamındaysanız işe iade isteyebilirsiniz. Kapsam dışındaysanız kötü niyet tazminatı gündeme gelir. Her iki durumda da bir aylık arabuluculuk süresini kaçırmayın.

Eksik maaş için şikâyetten önce alacağınızı nasıl hesaplarsınız?

Örnek hesap: varsayalım ki brüt maaşınız 40.000 TL. İşvereniniz son dört aydır her ay 5.000 TL eksik ödeme yapıyor ve ayda yirmi saat fazla mesainizi hiç ödemiyor. Alacağınızı nasıl hesaplarsınız?

  1. Eksik ücret: 4 ay çarpı 5.000 TL, yani 20.000 TL brüt.
  2. Saatlik ücret: 40.000 TL bölü 225 saat, yaklaşık 178 TL.
  3. Fazla mesai saat ücreti yüzde elli zamlı: 178 TL çarpı 1,5, yaklaşık 267 TL.
  4. Dört aylık fazla mesai: 80 saat çarpı 267 TL, yaklaşık 21.360 TL brüt.
  5. Toplam alacak: yaklaşık 41.360 TL brüt.

Bu rakamları başvurunuza yazın. Böylece müfettiş incelemeye somut bir tabloyla başlar. Rakamlar varsayımsaldır; kendi tutarınızı fazla mesai hesaplama ve saatlik ücret hesaplama araçlarıyla bulun.

Şikâyet ile dava ve arabuluculuk arasında ne fark var?

Şikâyet ile dava farklı amaçlara hizmet eder. Bu yol, işyerinde süren bir ihlalin idare tarafından denetlenmesini sağlar. Dava ise sizin bireysel alacağınızı mahkeme kararıyla tahsil etmenizi sağlar.

Arabuluculuk ise dava öncesi zorunlu bir aşamadır. 7036 sayılı Kanun, işçi ve işveren alacakları ile işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmayı şart koşar. Yani kıdem, ihbar ve ücret alacağı için doğrudan mahkemeye gidemezsiniz.

Konu Şikâyet Arabuluculuk Dava
Amaç Denetim ve ceza Anlaşma Mahkeme kararı
Ne zaman Çoğunlukla çalışırken Ayrıldıktan sonra veya fesihte Arabuluculuk sonrası
Maliyet Ücretsiz İlk toplantı genelde ücretsiz Harç ve gider avansı
Sonuç Müfettiş raporu, ceza Bağlayıcı anlaşma İcra edilebilir karar
Süre Haftalar veya aylar Birkaç hafta Bir yıl veya daha uzun

Dolayısıyla doğru sıra çoğu zaman şöyledir: çalışırken şikâyet, ayrıldıktan sonra arabuluculuk, anlaşma çıkmazsa dava. Ancak her olayda bu sıra değişebilir.

İşten ayrıldıktan sonra şikâyet mi, dava mı?

İşten ayrıldıysanız ve kıdem, ihbar ya da ücret alacağınız varsa en etkili yol genellikle arabuluculuktur. Çünkü Bakanlık, ayrılmış işçinin bireysel alacak taleplerinde çoğu zaman sizi arabuluculuk ve yargı yoluna yönlendirir.

Arabuluculuk başvurusunu adliyedeki arabuluculuk bürosuna yaparsınız. Arabulucu tarafları toplantıya çağırır ve anlaşma arar. Anlaşma olursa tutanak, mahkeme kararı gibi sonuç doğurur.

Anlaşma çıkmazsa iş mahkemesinde dava açarsınız. Bu süreçte bordro, banka dökümü ve tanık beyanları belirleyici olur. Ödenmeyen tazminat için yol haritasını işverenim kıdem tazminatımı ödemiyor yazısında bulursunuz.

Bununla birlikte ayrıldıktan sonra da şikâyet tamamen anlamsız değildir. Örneğin işyerinde diğer çalışanları da etkileyen sigortasız çalıştırma veya iş güvenliği ihlali varsa şikâyetiniz denetimi başlatabilir. Ayrıca alacak zamanaşımına dikkat edin, ücret alacaklarında süre beş yıldır.

Sigortasız veya eksik sigortalı çalışmayı nasıl şikâyet edersiniz?

Sigorta sorunlarında yetkili kurum SGK’dır. Sigortasız çalıştırıldığınızı fark ederseniz SGK il müdürlüğüne dilekçeyle başvurun. ALO 170 ve CİMER de bu başvuruları SGK’ya aktarır.

Eksik prim bildiriminde ise önce hizmet dökümünüzü inceleyin. Örneğin ayda otuz gün çalıştığınız halde yirmi gün bildirilmişse veya maaşınız düşük gösterilmişse durumu belgeleyin. Dökümü okumak için e-Devlet hizmet dökümü nasıl okunur yazısından yararlanın.

Ayrıca hizmet tespiti davası açma hakkınız vardır. Bu dava, bildirilmeyen çalışma sürenizin sigortalı sayılmasını sağlar. Ancak dava için kanunda süre sınırı vardır, bu nedenle beklemeyin.

Eksik prim konusunun ayrıntısını SGK primlerim eksik yatırılmış yazısında, eksik gün sorununu ise prim günüm eksik çıktı yazısında bulursunuz.

İşveren şikâyeti öncesi hazırlamanız gereken belgeler

Belgeli bir başvuru, belgesiz bir başvurudan çok daha hızlı sonuç verir. Başvurudan önce şu belgeleri toplayın:

  1. Son aylara ait bordrolarınız.
  2. Maaşın yattığı hesabın banka dökümü.
  3. E-Devlet hizmet dökümünüz.
  4. İş sözleşmenizin bir kopyası.
  5. Giriş ve çıkış saatlerinizi gösteren kayıtlar veya kendi notlarınız.
  6. İşverenle yazışmalarınız, e-posta ve mesajlar.
  7. Varsa tanıkların adı ve iletişim bilgisi.

Ayrıca bu belgeleri tarih sırasıyla bir dosyada toplayın. Dijital kopyalarını da bulut hesabınızda saklayın. Böylece işyerine erişiminiz kesilse bile belgeleriniz elinizde kalır.

Bordroda hangi kalemin eksik olduğunu bulmak için bordro kontrol aracını kullanın. Maaş eksikliğinde izleyeceğiniz yol ise maaşım eksik yattı ne yapmalıyım yazısında yer alır.

Adım adım işveren şikâyeti

Tüm süreci bir listede toplayalım. Bu sıra, hem hak kaybını hem de gereksiz gecikmeyi önler:

  1. Sorunu tarih ve tutarla bir sayfaya yazın.
  2. Önce işverene yazılı olarak bildirin ve makul bir süre tanıyın.
  3. Sonuç alamazsanız belgelerinizi toplayın.
  4. Sorunun türüne göre doğru kurumu seçin.
  5. CİMER veya e-Devlet üzerinden yazılı başvuru yapın, acil durumda ALO 170’i arayın.
  6. Başvuru numaranızı saklayın ve süreci takip edin.
  7. Misilleme olursa tarihleri not edin ve arabuluculuk süresini kaçırmayın.

Bu adımlar her durumda aynı sonucu garanti etmez. Ancak düzenli ilerlemek, başvurunuzun ciddiye alınmasını sağlar.

Mobbing ve ayrımcılık için işveren şikâyeti

Mobbing, yani işyerinde sistematik psikolojik taciz, ispatı zor bir sorundur. Bununla birlikte şikâyet yolu bu durumda da açıktır. Bakanlık başvurusu, işyerindeki çalışma koşullarının incelenmesini sağlayabilir.

İlk olarak yaşadığınız olayları tarih, saat ve tanıkla birlikte bir deftere yazın. Tek bir olay mobbing sayılmaz; tekrar eden ve kasıtlı davranışlar aranır. Bu nedenle düzenli bir kayıt tutmak belirleyicidir.

Ayrıca e-posta, mesaj ve görev değişikliği yazıları gibi belgeleri saklayın. Örneğin sizi sürekli toplantı dışında bırakan veya yetkilerinizi aniden kısan yazışmalar önemli delildir. Sağlık durumunuz etkilendiyse doktor raporlarını da dosyaya ekleyin.

Ayrımcılık konusunda da benzer bir yol izlersiniz. Cinsiyet, hamilelik, din veya siyasi görüş nedeniyle farklı muamele görüyorsanız bu durum eşit davranma ilkesine aykırıdır. Örneğin aynı işi yapan bir çalışma arkadaşınızdan yalnız cinsiyetiniz nedeniyle düşük ücret alıyorsanız bunu belgeleyin.

Bu tür durumlarda şikâyete ek olarak tazminat davası da gündeme gelebilir. Dava seçeneğini bir avukatla değerlendirin, çünkü ispat yükü ve süreler olaya göre değişir.

İş sağlığı ve güvenliği ihlallerinde nereye acil başvurulur?

Bazı sorunlar beklemeyi kaldırmaz. Örneğin korumasız bir makine, havalandırması olmayan bir kimyasal depo veya yüksekte emniyet kemeri olmadan çalışma doğrudan hayati risk taşır. Böyle bir durumda hızlı hareket edin.

İlk olarak işyerindeki iş güvenliği uzmanına veya işyeri hekimine durumu yazılı bildirin. Sonra sonuç alamazsanız ALO 170 hattını arayın. Telefon kanalı, yazılı başvuruya göre daha hızlı işler.

Ayrıca 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, ciddi ve yakın tehlike karşısında çalışana önemli haklar tanır. Çalışan, tehlike giderilene kadar çalışmaktan kaçınma hakkını belirli usullerle kullanabilir. Bu hakkın şartlarını Bakanlık sitesinden veya ALO 170’ten teyit edin.

Bununla birlikte fotoğraf ve video kaydı, müfettişin durumu hızla anlamasını sağlar. Ancak işyeri kurallarını ve diğer çalışanların kişisel verilerini ihlal etmemeye özen gösterin. Kısacası tehlikeyi belgeleyin, ama gereğinden fazla kayıt almayın.

Şikâyet sonrası işyerinde neler değişir?

Denetim sonrasında işyerinde genellikle bazı düzeltmeler görürsünüz. Örneğin eksik ödenen ücretler tamamlanır, fazla mesai puantajı düzenlenir veya sigorta bildirimleri düzeltilir. Bu değişiklikler tüm çalışanları etkiler.

Bununla birlikte işveren bazen yalnız görünür sorunları düzeltir. Örneğin bordroyu düzeltip elden ödeme alışkanlığını sürdürebilir. Bu nedenle düzeltmeden sonra da bordronuzu ve hizmet dökümünüzü takip edin.

Ayrıca işyerindeki havada bir gerginlik olabilir. İşveren, denetimin kimden kaynaklandığını merak edebilir. Bu dönemde profesyonel davranmaya devam edin ve tüm iletişimi yazılı yürütmeye özen gösterin.

Son olarak sorun tekrar ederse yeni bir başvuru yapmaktan çekinmeyin. İlk başvurunuzun numarasını ikinci başvuruda belirtin. Böylece kurum tekrar eden ihlali görür ve daha kapsamlı bir inceleme başlatabilir.

Şikâyet ne kadar sürer?

Süre başvuru kanalına ve konunun ağırlığına göre değişir. ALO 170 bilgi taleplerini genellikle anında yanıtlar. Ancak denetim gerektiren bir şikâyet haftalar veya aylar sürebilir.

CİMER ve e-Devlet başvurularında kurum size belirli bir süre içinde cevap verir. Cevap bazen yalnız başvurunun ilgili birime iletildiğini bildirir. Bu durumda asıl inceleme sonradan başlar.

Öte yandan iş güvenliği gibi acil konular öncelikli değerlendirilir. Buna karşılık geçmişe dönük ücret farkları gibi konularda inceleme daha uzun sürer.

Bu nedenle şikâyeti beklerken diğer haklarınızın sürelerini kaçırmayın. Örneğin işten çıkarıldıysanız şikâyet sonucunu beklemeden bir ay içinde arabulucuya başvurun. Şikâyet, dava sürelerini durdurmaz.

Şikâyet dilekçesinde neler yazmalısınız?

İyi bir dilekçe kısa, somut ve belgeye dayalı olur. Bu nedenle duygusal anlatım yerine tarih, tutar ve olay sırası verin. Ayrıca her iddiayı bir belgeyle destekleyin.

Dilekçenize şu bilgileri ekleyin:

  • Adınız, iletişim bilgileriniz ve işyerinin açık unvanı ile adresi
  • İşe giriş tarihiniz ve varsa çıkış tarihiniz
  • İhlalin türü, örneğin eksik ücret, ödenmeyen fazla mesai veya sigortasız çalışma
  • İhlalin başladığı tarih ve süresi
  • Hesapladığınız eksik tutar ve hesabın dayanağı
  • Eklediğiniz belgelerin listesi

Bunun yanında talebinizi açıkça yazın. Örneğin “işyerinde denetim yapılmasını ve eksik ücretlerimin ödenmesinin sağlanmasını talep ederim” diyebilirsiniz. Öte yandan işverene hakaret içeren ifadelerden kaçının. Bu tür ifadeler başvurunuzu güçlendirmez, aksine size karşı kullanılabilir.

Son olarak dilekçenin bir kopyasını ve başvuru numarasını saklayın. Böylece takip yaparken ve olası bir davada bu kayda dayanabilirsiniz. Ayrıca belgelerin asıllarını evde tutun, kurumlara yalnız kopyalarını verin. Bu sayede belge kaybı yaşarsanız elinizde yine güvenilir bir dosya kalır.

Şikâyetiniz sonuçsuz kalırsa ne yapabilirsiniz?

Her başvuru beklediğiniz sonucu vermeyebilir. Örneğin inceleme yalnız genel bir cevapla kapanabilir. Ancak bu durum haklarınızın bittiği anlamına gelmez.

İlk olarak başvuru numaranızla durumu sorun. Gerekirse yeni belgelerle ikinci bir başvuru yapın. Ayrıca ihlal sürüyorsa bunu yeni tarihlerle belirtin.

Bunun yanında bireysel alacaklarınız için yargı yolu her zaman açıktır. Ücret, kıdem ve ihbar alacakları için önce arabulucuya başvurursunuz. Anlaşma çıkmazsa iş mahkemesinde dava açabilirsiniz. Sigortasız çalışma için ise hizmet tespiti davası gündeme gelir.

Bu süreçte sizin için en önemli konu sürelerdir. Bu nedenle şikâyet sonucunu beklerken zamanaşımını takip edin. Biz, karmaşık durumlarda bir avukata ya da baro adli yardım bürosuna danışmanızı öneririz.

Sık yapılan hatalar

Birinci hata, belgesiz başvurmaktır. “Maaşım az yatıyor” gibi genel bir cümle, müfettişin işini zorlaştırır. Bunun yerine tutar ve tarih verin.

İkinci hata, yanlış kuruma gitmektir. Örneğin ayrıldıktan sonraki kıdem alacağı için yalnız Bakanlığa başvurup arabuluculuğu atlamak zaman kaybettirir. Üçüncü hata da sosyal medyada işvereni adıyla suçlamaktır; bu davranış size karşı hukuki risk doğurabilir.

Dördüncü hata, başvurudan sonra belgeleri işyerinde bırakmaktır. Erişiminiz kesilirse delil kaybı yaşarsınız. Beşinci hata ise süreleri kaçırmaktır. İşe iade için bir aylık süre, ücret alacağı için beş yıllık zamanaşımı vardır.

Son olarak baskıyla ibraname imzalamamaya dikkat edin. “Hiçbir alacağım yoktur” yazan bir belge, sonraki taleplerinizi zorlaştırır.

İşveren şikâyetinde hakkınızı korumak için hangi belgeyi saklamalısınız?

İşveren şikâyeti için üç ana kanal vardır: ALO 170, CİMER ve e-Devlet üzerinden Bakanlık başvurusu. Başvurunuz iş müfettişi denetimini başlatabilir ve müfettiş kimliğinizi işverene açıklamaz.

Çalışırken şikâyet, süren ihlali durdurmak için etkilidir. Ayrıldıktan sonra ise bireysel alacaklarınız için arabuluculuk ve dava yolu öne çıkar. Şikâyet nedeniyle işten çıkarılmanız da hukuka aykırıdır.

Kısacası önce alacağınızı hesaplayın, belgelerinizi toplayın ve doğru kurumu seçin. Genel haklarınızı çalışan hakları sayfasında, fesih seçeneklerini ise fesih türleri sayfasında bulabilirsiniz.

Reklam

Sık sorulan sorular

İşvereni şikâyet edersem adım işverene söylenir mi?

Söylenmez. İş müfettişleri, teftiş mevzuatı gereği şikâyetçinin kimliğini gizli tutmakla yükümlüdür. Denetim sırasında müfettiş genellikle tüm çalışanların kayıtlarını inceler, böylece kimin başvurduğu belli olmaz. Yine de küçük işyerlerinde işveren tahmin yürütebilir. Bu nedenle başvurudan önce belgelerinizi toplayın ve olası bir baskıyı yazılı olarak kayda geçirin.

ALO 170 ile CİMER arasında ne fark var?

ALO 170, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının telefon danışma ve başvuru hattıdır; sorunuzu anında yanıtlar ve gerekirse şikâyetinizi kayda alır. CİMER ise Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezidir ve yazılı başvurunuzu ilgili kuruma yönlendirir. Belge eklemek ve yazılı kayıt bırakmak istiyorsanız CİMER veya e-Devlet başvurusu daha uygundur.

Şikâyet ettiğim için işten çıkarılırsam ne olur?

Şikâyet hakkını kullandığınız için yapılan fesih geçerli bir nedene dayanmaz. İş Kanunu, resmi makamlara başvurmayı fesih için geçerli neden saymaz. İş güvencesi kapsamındaysanız bir ay içinde arabulucuya başvurup işe iade isteyebilirsiniz. Kapsam dışındaysanız ihbar, kıdem ve kötü niyet tazminatı gündeme gelir.

İşten ayrıldıktan sonra da Bakanlığa şikâyet edebilir miyim?

Edebilirsiniz, ancak bireysel alacaklarınız için en etkili yol çoğu zaman arabuluculuk ve dava olur. Ayrıldıktan sonra kıdem, ihbar veya ücret alacağı için önce zorunlu arabuluculuğa başvurursunuz. Bakanlık başvurusu ise işyerinde süren genel ihlallerin denetlenmesinde ve kayıt dışı çalışmanın tespitinde işe yarar.

Şikâyet sonucunu nereden öğrenirim?

CİMER ve e-Devlet başvurularında sonucu aynı kanaldan görürsünüz. İnceleme tamamlandığında kurum size yazılı bir cevap gönderir. Cevap genel nitelikteyse veya beklediğiniz süre uzarsa başvuru numaranızla takip yapın. Müfettiş raporunun ayrıntısına ulaşmak için bilgi edinme başvurusu da yapabilirsiniz, ancak bazı bilgiler gizli kalabilir.

Sigortasız çalıştırıldığımı nereye bildiririm?

Sigortasız çalışmayı SGK'ya bildirirsiniz. ALO 170 hattı veya CİMER üzerinden de başvuru yapabilirsiniz; bu başvurular ilgili SGK birimine yönlenir. Ayrıca hizmet tespiti davası açarak geçmiş çalışmanızın sigortalı sayılmasını isteyebilirsiniz. Bu dava için süre sınırı vardır, bu nedenle durumu fark ettiğiniz anda harekete geçin.

Kaynaklar ve dayanak