Bu sayfada
Meslek hastalığı ne demek?
Meslek hastalığı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.14'te "sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik halleri" olarak tanımlanır. İş kazasından farkı, ani bir olay değil işin niteliğine bağlı tekrarlayan maruziyet sonucu zamanla ortaya çıkmasıdır. Hastalığın meslek hastalığı sayılması için SGK tarafından yetkilendirilen sağlık kuruluşu raporu ve SGK Sağlık Kurulu tespiti gerekir. Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği hastalıkları gruplara ayırır ve her biri için yükümlülük süresi belirler. Sigortalıya prim şartı aranmadan geçici iş göremezlik ödeneği, kalıcı kayıpta sürekli iş göremezlik geliri bağlanır.
Örnek hesap
Örnek hesap: varsayalım asgari ücretle çalışan bir işçide %25 oranında meslekte kazanma gücü kaybına yol açan meslek hastalığı tespit edilsin. Aylık kazanç 1.101 x 30 = 33.030 ₺; sürekli iş göremezlik geliri tam kayıpta bunun %70'i, yani 23.121 ₺'dir. Kısmi kayıpta gelir kayıp oranıyla çarpılır: 23.121 x %25 = 5.780,25 ₺ aylık gelir bağlanır. Tedavi döneminde ayrıca ayakta rapor için günlük 1.101 x 2/3 = 734 ₺ geçici iş göremezlik ödeneği ilk günden itibaren ödenir.
Bu terimle hesap yapın
Rapor Parası Hesaplama
Geçici iş göremezlik ödeneği: ayakta ve yatarak
Hangi hastalıklar meslek hastalığı sayılır?
Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliğine ekli liste hastalıkları beş gruba ayırır: kimyasal maddelerle olan hastalıklar (kurşun, cıva, çözücüler), mesleki cilt hastalıkları, pnömokonyozlar ve diğer solunum sistemi hastalıkları (silikozis, asbestozis), mesleki bulaşıcı hastalıklar (sağlık çalışanlarında hepatit, tüberküloz) ve fiziksel etkenlerle olan hastalıklar (gürültüye bağlı işitme kaybı, titreşim, iyonlaştırıcı ışınlar). Listede olmayan bir hastalık da işin niteliğinden kaynaklandığı kanıtlanırsa Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kararıyla meslek hastalığı sayılabilir. Uygulamada en sık tespit edilen türler madencilerde pnömokonyoz, gürültülü işyerlerinde işitme kaybı ve kas iskelet sistemi hastalıklarıdır. Hastalığın işyerindeki maruziyetle illiyet bağı, işyeri ortam ölçümleri ve işe giriş sağlık raporlarıyla kurulur. Bu yüzden periyodik sağlık muayenelerinin kaydı işçi için önemli bir delildir.
Meslek hastalığı ile iş kazası arasındaki fark nedir?
İş kazası belirli bir anda gerçekleşen dış etkili bir olaydır; meslek hastalığı ise tekrarlanan maruziyetle zaman içinde gelişir. Sağlanan haklar büyük ölçüde aynıdır: her ikisinde de prim günü şartı aranmaz, geçici iş göremezlik ödeneği ilk günden ödenir, kalıcı kayıpta sürekli iş göremezlik geliri bağlanır. Farklar tespit ve süre yönündedir. Meslek hastalığında SGK Sağlık Kurulu tespiti zorunludur; iş kazasında olay tutanağı ve soruşturma yeterlidir. Ayrıca meslek hastalığı için yükümlülük süresi vardır: sigortalının işten ayrılmasından sonra hastalığın en geç ne kadar süre içinde ortaya çıkması gerektiği her hastalık için yönetmelikte belirlenmiştir (örneğin gürültüye bağlı işitme kaybında 6 ay, pnömokonyozda 10 yıl). Bu süre geçtikten sonra ortaya çıkan hastalık kural olarak meslek hastalığı sayılmaz; ancak Yüksek Sağlık Kurulu istisna tanıyabilir.
Meslek hastalığı nasıl tespit edilir ve bildirilir?
- Sigortalı veya işyeri hekimi şüphe üzerine SGK tarafından yetkilendirilmiş meslek hastalıkları hastanesine, devlet üniversitesi hastanesine veya eğitim araştırma hastanesine sevk eder.
- Hastane, hastalığın mesleki olup olmadığına dair sağlık kurulu raporu düzenler.
- İşveren, meslek hastalığını öğrendiği günden itibaren üç iş günü içinde SGK'ya bildirir; bildirmezse ödenen ödenekler işverenden alınır.
- SGK Sağlık Kurulu raporu inceler, meslek hastalığı ve varsa meslekte kazanma gücü kaybı oranını belirler.
- İtiraz hâlinde Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu karar verir; mahkeme yolu açıktır.
Tespit sürecinde raporun "meslek hastalığı" ibaresiyle düzenlenmesi şarttır; sıradan bir hastalık raporu geçici iş göremezliği hastalık sigortasından ödetir ve ilk iki gün kesilir. Ödenek tutarını rapor parası hesaplama aracıyla bulabilirsiniz.
Meslek hastalığında hangi gelir ve tazminatlar alınır?
SGK kaynaklı haklar üç başlıkta toplanır. Geçici iş göremezlik ödeneği tedavi süresince ayakta günlük kazancın üçte ikisi, yatarak yarısı kadar ödenir; geçici iş göremezlik ödeneği teriminde hesap yöntemi var. Sürekli iş göremezlik geliri meslekte kazanma gücü en az %10 azalanlara bağlanır; aylık kazancın %70'i kayıp oranıyla çarpılır, başkasının bakımına muhtaç olanlarda %100 esas alınır. Hastalık ölüme yol açarsa hak sahiplerine ölüm geliri bağlanır. Bunların dışında işverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almamasından doğan kusuru varsa iş mahkemesinde maddi ve manevi tazminat davası açılabilir; dava öncesi arabuluculuk zorunlu, zamanaşımı 10 yıldır. Bazı ağır ve tehlikeli işlerde çalışanlar ayrıca fiili hizmet süresi zammından yararlanır ve daha erken emekli olabilir.
Dayanak ve kaynaklar
- 5510 sayılı Kanun m.14, m.18-19
- Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği
- SGK Meslek Hastalığı İşlemleri
İlgili terimler
İş kazası
İş kazası, 5510 sayılı Kanun m.13 uyarınca sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından görevle başka yere gönderildiğinde veya işe gidiş gelişte servis aracında meydana gelen ve bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır.
İşsizlik ve ödeneklerGeçici iş göremezlik ödeneği (rapor parası)
Hastalık, analık, iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle çalışamayan sigortalıya, raporlu günler için SGK tarafından ödenen, günlük kazancın ayakta tedavide üçte ikisi, yatarak tedavide yarısı tutarındaki ödenek.
EmeklilikMalullük (maluliyet) aylığı
Çalışma gücünün ya da meslekte kazanma gücünün en az %60'ını kaybettiği SGK sağlık kurulunca tespit edilen sigortalıya, en az 10 yıl sigortalılık ve 1.800 prim günü şartıyla bağlanan aylık.
EmeklilikFiili hizmet süresi zammı
Ağır ve yıpratıcı işlerde çalışanların prim gününe, her 360 gün için 60, 90 veya 180 gün eklenmesi ve bu eklemenin yarısının emeklilik yaşından indirilmesi; halk arasında yıpranma payı.

