BugünAsgari ücret (net)28.075,50 ₺Kıdem tavanı73.729,87 ₺SGK tavanı297.270,00 ₺1. dilim eşiği190.000,00 ₺tüm rakamlar →
Sözlük terimiSözlük

İş kazası nedir?

Son güncelleme 22.11.20265 sık sorulan soru

İş kazası: İş kazası, 5510 sayılı Kanun m.13 uyarınca sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından görevle başka yere gönderildiğinde veya işe gidiş gelişte servis aracında meydana gelen ve bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır. Halk arasında: iş kazası tazminatı, işyeri kazası, kaza raporu.

İş kazası ne demek?

İş kazası, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.13 ile tanımlanır. Kazanın iş kazası sayılması için sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, yürütülen iş nedeniyle, görevli olarak işyeri dışına gönderildiğinde, emziren kadın sigortalının süt izni saatlerinde veya işverence sağlanan taşıtla işe gidiş gelişte olması ve sigortalıyı hemen ya da sonradan bedenen veya ruhen engelli hâle getirmesi gerekir. İşveren kazayı kolluk kuvvetlerine derhâl, SGK'ya ise kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmek zorundadır. İş kazası geçiren sigortalıya prim günü şartı aranmadan geçici iş göremezlik ödeneği, kalıcı kayıp varsa sürekli iş göremezlik geliri bağlanır.

Örnek hesap

Sayısal örnek

Örnek hesap: varsayalım asgari ücretle çalışan bir işçi iş kazası geçirip 10 gün ayakta tedavi raporu alsın. Günlük prime esas kazanç 1.101 ₺; ayakta tedavide ödenek günlük kazancın üçte ikisidir: 1.101 x 2/3 = 734 ₺. İş kazasında ödenek ilk günden başlar ve 90 gün prim şartı aranmaz: 10 x 734 = 7.340 ₺ rapor parası ödenir. Aynı rapor hastalık sebebiyle alınsaydı ilk iki gün ödenmez, 8 x 734 = 5.872 ₺ alınırdı.

Bu terimle hesap yapın

Hesaplayıcı

Rapor Parası Hesaplama

Geçici iş göremezlik ödeneği: ayakta ve yatarak

Hesapla

Hangi olaylar iş kazası sayılır?

5510 sayılı Kanun m.13 beş durumu sayar: sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle, görevli olarak işyeri dışına gönderildiği sırada asıl işini yapmadan geçen zamanlarda, emziren kadın sigortalının süt izni saatlerinde ve işverence sağlanan taşıtla işe gidiş gelişte meydana gelen olaylar. Kanun "işyerinde bulunduğu sırada" dediği için mola saatinde yemekhanede düşmek, işyeri bahçesinde yaralanmak hatta işyerinde geçirilen kalp krizi bile iş kazası olarak kabul edilir. Buna karşılık kendi aracıyla işe gelirken geçirilen trafik kazası kural olarak kapsam dışıdır; servis aracı olması gerekir. Evden çalışanlar için de çalışma saatleri içinde ve işle bağlantılı olaylar iş kazası sayılabilir; ayrıntı için evden çalışanın iş kazası güvencesi yazısına bakın. Olayın hemen değil sonradan engelli hâle getirmesi de yeterlidir.

İş kazası ne zaman ve kime bildirilir?

İşveren kazayı derhâl kolluk kuvvetlerine, kazadan sonraki üç iş günü içinde de SGK'ya e-bildirim ile bildirir. Bildirim yapılmazsa veya geç yapılırsa SGK, bildirim tarihine kadar ödediği geçici iş göremezlik ödeneğini işverenden tahsil eder; ayrıca idari para cezası uygulanır. Sigortalı kendisi de SGK'ya başvurabilir; işverenin bildirmemesi işçinin hakkını ortadan kaldırmaz. İşyerinde iş kazası tespit tutanağı düzenlenmesi, tanıkların yazılması ve hastanede "iş kazası" olarak kayıt açtırılması sonraki tazminat davası için belirleyicidir. SGK müfettişleri olayın iş kazası olup olmadığını ve kusur oranlarını soruşturur; bu rapor hem SGK haklarını hem de işverene karşı açılacak maddi ve manevi tazminat davasını etkiler. Kaza sonrası izlenecek adımları iş kazası sonrası haklar rehberinde topladık.

İş kazası geçiren işçi hangi ödenek ve gelirleri alır?

  • Geçici iş göremezlik ödeneği: Rapor süresince, ilk günden itibaren, yatarak tedavide günlük kazancın yarısı, ayakta tedavide üçte ikisi; prim günü şartı yoktur. Tutarı rapor parası hesaplama aracıyla bulabilirsiniz.
  • Sürekli iş göremezlik geliri: Meslekte kazanma gücü en az %10 azalmışsa aylık kazancın %70'i üzerinden kayıp oranında gelir bağlanır; başkasının bakımına muhtaçsa %100 esas alınır.
  • Ölüm geliri: Sigortalı ölürse hak sahiplerine gelir bağlanır, cenaze ödeneği ödenir.
  • Sağlık yardımları: Tedavi giderleri prim şartı aranmadan karşılanır.

Bu haklar SGK tarafından sağlanır; işverenin kusuru varsa ayrıca iş mahkemesinde maddi ve manevi tazminat istenebilir.

İşverenden tazminat nasıl istenir?

SGK ödemeleri sigortalının gerçek zararını karşılamayabilir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.49 ve devamı uyarınca işverenin kusuru oranında maddi tazminat (iş gücü kaybı, tedavi gideri) ve manevi tazminat istenebilir. Hesapta işçinin kusur oranı düşülür; örneğin %30 işçi kusuru varsa tazminatın %70'i ödenir. Dava öncesi arabuluculuk zorunludur; zamanaşımı 10 yıldır. Hesap yöntemini iş kazasında kusur tazminatı yazısında örneklerle anlattık. Kalıcı iş gücü kaybı yoksa yalnızca geçici iş göremezlik dönemindeki ücret farkı ve manevi tazminat gündeme gelir; sürekli kayıp varsa yaşam süresi boyunca uğranacak gelir kaybı aktüerya hesabıyla belirlenir.

Dayanak ve kaynaklar

İlgili terimler

Reklam

Sık sorulan sorular

İş kazası sayılması için kaç gün içinde bildirmek gerekir?
İşveren kazayı derhâl kolluğa, üç iş günü içinde SGK'ya bildirmek zorundadır. Geç bildirimde SGK ödediği ödeneği işverenden geri alır ve idari para cezası uygular. İşçi bildirilmese de SGK'ya kendisi başvurabilir.
İş kazası raporunda ilk iki gün ödenir mi?
Evet. Hastalık raporundan farklı olarak iş kazasında geçici iş göremezlik ödeneği ilk günden itibaren ödenir ve 90 gün prim şartı aranmaz. Ayakta tedavide günlük kazancın üçte ikisi, yatarak tedavide yarısı ödenir.
İşe giderken geçirilen trafik kazası iş kazası mıdır?
İşverenin sağladığı servis aracıyla gidiş gelişte olan kazalar iş kazasıdır. Kendi aracı veya toplu taşımayla işe giderken geçirilen kaza kural olarak kapsam dışıdır; ancak görevli olarak gönderilme varsa durum değişir.
İş kazasında işverenden ayrıca tazminat alınır mı?
Alınabilir. SGK ödenek ve geliri ayrı, işverenin kusuruna dayanan maddi ve manevi tazminat ayrıdır. Dava öncesi arabuluculuk zorunludur; tazminat işveren ve işçinin kusur oranlarına göre belirlenir, zamanaşımı kaza tarihinden itibaren 10 yıldır.
Sürekli iş göremezlik geliri için kayıp oranı kaç olmalı?
Meslekte kazanma gücü kaybı en az %10 olmalıdır. Gelir, aylık kazancın %70'inin kayıp oranıyla çarpılmasıyla bulunur; başkasının bakımına muhtaç olanlarda %100 esas alınır. Kayıp oranını SGK Sağlık Kurulu belirler.
Reklam