İş Kazası Geçirince Hangi Haklarınız Var?

İçindekiler
- İş kazası hakları nelerdir?
- Hangi olaylar iş kazası sayılır?
- Kazadan sonraki ilk saatlerde ne yapmalısınız?
- İşveren kazayı SGK’ya ne zaman bildirmeli?
- İşveren bildirim yapmazsa ne yapmalısınız?
- Geçici iş göremezlik ödeneği ilk günden mi başlar?
- Örnek hesap: iş kazası haklarında rapor parası
- Tedavi giderlerini kim karşılar?
- Sürekli iş göremezlik geliri nedir?
- İşverene karşı maddi tazminat davası açabilir misiniz?
- Manevi tazminat ve yakınların hakları nelerdir?
- İş kazası haklarını özetleyen tablo
- Kazadan sonra işe nasıl dönersiniz?
- İş kazası haklarında işverenin kusuru nasıl belirlenir?
- SGK’nın işverene rücu hakkı nedir?
- İş kazası sonrası ceza süreci
- Kaza sonrası maaşınız ve bordronuz nasıl görünür?
- Kazadan sonra işten çıkarılırsanız ne olur?
- Kaza sonrası sık yapılan hatalar
- Hangi belgeleri saklamalısınız?
- Meslek hastalığı ile iş kazası farkı
- İş kazası haklarını kullanmak için adım adım yol haritası
- İş kazası haklarını kaybetmemek için neyi ertelememelisiniz?
İş kazası hakları nelerdir?
Kısa cevap: İş kazası geçirdiğinizde SGK size ilk günden geçici iş göremezlik ödeneği öder, tedavi giderlerinizi karşılar ve kalıcı kayıp varsa sürekli iş göremezlik geliri bağlar. Ayrıca kusuru olan işverenden maddi ve manevi tazminat isteyebilirsiniz.
İş kazası hakları, çoğu çalışanın kazadan sonra öğrendiği bir konudur. Oysa ilk günlerde atacağınız adımlar, aylar sonraki tazminat tutarını doğrudan etkiler. Bu yazı bildirimden davaya kadar tüm süreci sırasıyla anlatır.
Önce rapor döneminde ne kadar ödenek alacağınızı görün. Bunun için rapor parası hesaplama aracına brüt kazancınızı ve rapor gün sayınızı girin. Ödeme gecikirse rapor param yatmadı yazısındaki kontrol adımlarını izleyin.
Biz kaza sonrası ilk günlerde belge toplamayı erteleyen çalışanların sonradan ispat sorunu yaşadığını görüyoruz. Siz hastane kayıtlarını, tanık adlarını ve olay yerinin fotoğraflarını hemen saklayın.
Hangi olaylar iş kazası sayılır?
5510 sayılı Kanun m.13, iş kazasını geniş tanımlar. Sigortalı işyerindeyken yaşadığınız kaza bu kapsama girer. Bununla birlikte işyeri dışındaki bazı olaylar da iş kazasıdır.
İlk olarak işveren sizi başka bir yere görevle gönderdiyse, o sırada yaşadığınız kaza iş kazasıdır. İkinci olarak emziren kadın çalışanın çocuğuna süt vermek için ayırdığı sürede yaşadığı kaza bu kapsama girer. Üçüncü olarak işverenin sağladığı servis aracıyla gidiş gelişte yaşanan kaza da iş kazasıdır.
Ayrıca işveren tarafından yürütülen işin niteliğinden doğan olaylar da tanıma girer. Yani işinizi yaparken yaşadığınız her bedensel ya da ruhsal zarar, şartları taşıdığında iş kazası sayılabilir.
Ancak kendi aracınızla evden işe giderken yaşadığınız trafik kazası genelde bu kapsama girmez. Bu ayrım tartışmalıdır ve olayın ayrıntısına bağlıdır. Dolayısıyla emin değilseniz kazayı yine de bildirin, değerlendirmeyi SGK yapsın.
Kazadan sonraki ilk saatlerde ne yapmalısınız?
İlk iş sağlığınızdır. Önce tedavi olun, sonra belgeleri düşünün. Ancak hastaneye gittiğinizde doktora kazanın işte olduğunu açıkça söyleyin. Bu ifade hastane kaydına “iş kazası” olarak geçer.
Sonra kazanın nasıl olduğunu kısa notlarla yazın. Saat, yer, yaptığınız iş ve yanınızdaki kişileri not edin. Hafıza zamanla zayıflar, oysa yazılı not aylar sonra bile aynı kalır. Ayrıca kaza öncesinde size verilen talimatı ve kullandığınız ekipmanı da not edin. Bu küçük ayrıntılar, ileride kusur tartışmasında belirleyici olur.
Mümkünse kaza yerinin fotoğrafını çekin. Kırık bir merdiven, korumasız bir makine veya ıslak zemin, kusur tartışmasında güçlü bir delildir. Tanıkların adını ve telefonunu alın.
Son olarak işverenden kaza tutanağının bir kopyasını isteyin. Tutanakta yazan ifadeyi dikkatle okuyun. Gerçeğe aykırı bir cümle varsa imzalamayın veya “bu ifadeye katılmıyorum” şerhini düşün.
İşveren kazayı SGK’ya ne zaman bildirmeli?
İşveren iş kazasını kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK’ya bildirmek zorundadır. Bu süre 5510 sayılı Kanun m.13’te açıkça yer alır. İşveren bildirimi e-Bildirge sistemi üzerinden yapar.
Ayrıca işveren kolluk kuvvetlerine de derhal haber vermelidir. Bu bildirim, olayın resmi kaydını oluşturur. Ciddi kazalarda savcılık da soruşturma başlatır.
Bildirim yükümlülüğünün iki önemli sonucu vardır. Birincisi, işveren süreyi kaçırırsa SGK ona idari para cezası uygular. İkincisi, bildirim tarihine kadar SGK’nın size ödediği ödenekleri işverenden geri ister.
Bu kural sizi korur. Çünkü işveren bildirimi geciktirse bile siz ödeneğinizi alırsınız. Bedelin bir kısmını gecikmeye yol açan işveren üstlenir.
İşveren bildirim yapmazsa ne yapmalısınız?
Bazı işverenler prim artışından veya denetimden çekindikleri için kazayı bildirmez. Hatta “evde düştün diye yaz” diyen işveren bile olur. Böyle bir teklifi kabul etmeyin.
Çünkü kaza iş kazası olarak kayda geçmezse ilk gün ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri ve tazminat hakları tehlikeye girer. Sonuç olarak kısa vadeli rahatlık uzun vadede büyük kayba dönüşür.
Bildirim yapılmadığını fark ederseniz şu yolları kullanın:
- Tedavi olduğunuz hastaneden kazanın iş kazası olarak kaydedildiğini teyit edin.
- SGK il müdürlüğüne dilekçeyle başvurup kazayı kendiniz bildirin.
- Dilekçeye hastane kaydını, tanık bilgilerini ve varsa fotoğrafları ekleyin.
- SGK’dan iş kazası soruşturması başlatılmasını talep edin.
- Gerekirse iş kazasının tespiti için iş mahkemesinde dava açın.
Ayrıca ALO 170 hattından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına durumu bildirebilirsiniz. Bu başvuru iş müfettişi denetimini harekete geçirebilir.
Geçici iş göremezlik ödeneği ilk günden mi başlar?
İş kazası haklarının en hızlı işleyeni geçici iş göremezlik ödeneğidir. Hastalık raporundan farklı olarak SGK bu ödeneği raporun ilk gününden itibaren öder. Ayrıca prim günü şartı da aranmaz.
Yani işe başladığınız ilk gün kaza geçirseniz bile ödenek hakkınız doğar. Bu kural 5510 sayılı Kanun m.18’de yer alır. Hastalıkta aranan doksan günlük prim şartı iş kazasında uygulanmaz.
Ödenek tutarı tedavi biçimine göre değişir. Ayakta tedavide günlük kazancın üçte ikisini, yatarak tedavide yarısını alırsınız. SGK günlük kazancı son on iki aydaki kazançlarınızdan son üç ayı esas alarak bulur.
Güncel tavan ve tutarlar her yıl değişir, bu nedenle kesin rakamı SGK’dan kontrol edin. Kendi tahmini tutarınızı rapor parası hesaplama aracıyla görürsünüz. Ödemenin başlaması için işverenin e-Devlet üzerinden çalışmadığınıza dair bildirimi yapması gerekir.
Örnek hesap: iş kazası haklarında rapor parası
Varsayalım ki brüt maaşınız 45.000 TL ve işyerinde bir düşme sonucu bileğiniz kırıldı. Doktor size otuz gün ayakta tedavi raporu verdi. Bu süre için ne kadar ödenek alırsınız?
- Önce günlük brüt kazancınızı bulun: 45.000 TL bölü 30, yani 1.500 TL.
- Ayakta tedavide ödenek oranı üçte ikidir: 1.500 TL çarpı 2/3, yani 1.000 TL.
- İş kazasında ilk gün dahil tüm günleri sayarsınız: otuz gün.
- Toplam ödenek: 30 çarpı 1.000 TL, yani 30.000 TL.
Şimdi aynı süreyi hastalık raporu olarak düşünelim. Hastalıkta ilk iki gün ödenmediği için yirmi sekiz gün üzerinden hesap yaparsınız. Bu durumda toplam ödenek 28.000 TL olur.
Aradaki fark küçük görünür, ancak uzun raporlarda ve yatarak tedavide büyür. Ayrıca prim şartı nedeniyle hastalık ödeneği hiç alamayacak bir çalışan, iş kazasında tam ödenek alır. Bu nedenle kazanın doğru kaydı önemlidir. Rakamlar varsayımsaldır, tavan ve kazanç ayrıntısı sonucu değiştirir.
Tedavi giderlerini kim karşılar?
İş kazası sonrası tedavi giderlerini genel sağlık sigortası kapsamında SGK karşılar. Bu kapsam muayene, ameliyat, ilaç, protez ve rehabilitasyonu içerir. Ayrıca iş kazası kaynaklı tedavide katılım payı uygulaması farklı işler.
Bununla birlikte özel hastanelerde fark ücreti çıkabilir. Bu fark ücretini ileride işverenden tazminat kapsamında isteyebilirsiniz. Bu nedenle tüm faturaları ve ödeme belgelerini saklayın.
Yol giderleri, refakatçi giderleri ve bakıcı masrafı da aynı kapsamda değerlendirilir. SGK bunların bir kısmını öder; kalanını maddi tazminat davasında talep edersiniz. Dolayısıyla küçük bir taksi fişini bile atmayın.
Ayrıca ilaç ve fizik tedavi seanslarının bir çizelgesini tutun. Hangi gün hangi tedaviyi aldığınızı, ne ödediğinizi ve kimin ödediğini yazın. Bu çizelge, bilirkişinin gider kalemini hesaplamasını kolaylaştırır. Üstelik eksik kalan bir faturayı fark etmenizi de sağlar.
Son olarak psikolojik destek giderlerini unutmayın. Ağır bir kaza sonrası travma tedavisi gerekebilir. Bu giderler de zararın parçasıdır ve belgelendiğinde tazminata girer.
Sürekli iş göremezlik geliri nedir?
Tedavi bitti ama vücudunuzda kalıcı bir kayıp kaldıysa sürekli iş göremezlik geliri gündeme gelir. 5510 sayılı Kanun m.19 bu geliri düzenler. SGK sağlık kurulu, meslekte kazanma gücünüzün ne kadar azaldığını tespit eder.
Kayıp oranı en az yüzde on ise SGK size gelir bağlar. Gelir tutarı kayıp oranına ve aylık kazancınıza göre belirlenir. Tam iş göremezlik halinde gelir en yüksek düzeye ulaşır.
Bu gelir maaş gibi her ay yatar ve çalışmaya devam etmenize engel olmaz. Yani hem çalışıp hem bu geliri alabilirsiniz. Ayrıca belirli şartlarla gelirin bir kısmını toplu olarak alma imkânı da vardır.
Oran düşük çıkarsa itiraz edin. Önce SGK’ya itiraz eder, ardından gerekirse Adli Tıp Kurumu incelemesi için mahkemeye başvurursunuz. Oranın birkaç puan değişmesi bile hem gelir hem de tazminat tutarını ciddi biçimde etkiler.
İşverene karşı maddi tazminat davası açabilir misiniz?
SGK’nın ödediği ödenek ve gelir, zararınızın tamamını karşılamaz. İşveren iş güvenliği önlemlerini almadıysa kalan zarardan sorumludur. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu işverene geniş bir koruma yükümlülüğü yükler.
Maddi tazminat birkaç kalemden oluşur. Birincisi, çalışma gücü kaybından doğan kazanç kaybıdır. İkincisi, tedavi ve bakım giderleridir. Üçüncüsü, kazanın kariyerinize verdiği zarardır.
Mahkeme bu tutarı bilirkişi raporuyla hesaplar. Bilirkişi önce kusur oranlarını belirler, sonra aktüerya hesabı yapar. Ardından SGK’nın bağladığı gelirin peşin değerini tutardan düşer.
Bu dava için zorunlu arabuluculuk şartı yoktur. 7036 sayılı Kanun m.3, iş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davalarını bu şartın dışında tutar. Dolayısıyla doğrudan iş mahkemesine başvurursunuz.
Manevi tazminat ve yakınların hakları nelerdir?
Kaza yalnız maddi kayıp yaratmaz. Acı, korku ve yaşam kalitesindeki düşüş de bir zarardır. Bu nedenle işverenden manevi tazminat da isteyebilirsiniz.
Mahkeme manevi tazminat tutarını kusur oranına, yaralanmanın ağırlığına ve tarafların durumuna göre belirler. Bu tutar bir hesap formülüne bağlı değildir. Hâkim olayın tüm koşullarını birlikte değerlendirir.
Ağır yaralanmalarda eşiniz, çocuklarınız ve anne babanız da manevi tazminat isteyebilir. Ölümlü iş kazalarında ise yakınlar hem destekten yoksun kalma tazminatı hem de manevi tazminat talep eder.
Ayrıca ölüm halinde SGK hak sahiplerine ölüm geliri bağlar. Bu gelir eşe, çocuklara ve şartları taşıyorsa anne babaya paylaştırılır. Yakınlar bu süreçte hem SGK’ya hem de mahkemeye ayrı başvuru yapar.
İş kazası haklarını özetleyen tablo
Aşağıdaki tablo, iş kazası haklarını kimin ödediğini ve nereye başvurduğunuzu tek bakışta gösterir.
| Hak | Kim öder | Nereye başvurursunuz | Şart |
|---|---|---|---|
| Geçici iş göremezlik ödeneği | SGK | Otomatik, işveren bildirimiyle | Rapor, ilk günden |
| Tedavi giderleri | SGK | Sağlık kuruluşu | Kaza kaydı |
| Sürekli iş göremezlik geliri | SGK | SGK il müdürlüğü | En az yüzde on kayıp |
| Maddi tazminat | İşveren | İş mahkemesi | İşverenin kusuru |
| Manevi tazminat | İşveren | İş mahkemesi | Kusur ve zarar |
| Ölüm geliri | SGK | SGK il müdürlüğü | Hak sahibi olmak |
Bu tablo genel bir çerçeve sunar. Somut olayda kusur oranı, sigorta süresi ve maluliyet derecesi sonucu değiştirir. Ayrıca SGK’dan aldığınız haklar ile işverenden istediğiniz tazminat birbirini dışlamaz. Yani ikisini birlikte takip edersiniz. Ancak mahkeme, tazminat hesabında SGK’nın bağladığı gelirin peşin değerini düşer. Bu nedenle sürekli iş göremezlik oranınız kesinleşmeden dava açmak bazen erken olabilir.
Kazadan sonra işe nasıl dönersiniz?
Tedaviniz bitince işe dönersiniz. İşveren sizi aynı işe veya sağlık durumunuza uygun bir işe yerleştirmelidir. 6331 sayılı Kanun, işe dönüşte işyeri hekiminin değerlendirmesini öngörür.
Kalıcı bir kayıp varsa eski işinizi yapamayabilirsiniz. Bu durumda işveren size uygun bir pozisyon araştırmalıdır. Hemen fesih yoluna gitmesi, iş güvencesi kapsamındaysanız tartışma yaratır.
Rapor süresi uzarsa işverenin fesih hakkı doğabilir. Bu hak, ihbar sürenize altı hafta eklenerek bulunan süre aşıldığında ortaya çıkar. Bu nedenle ihbar sürenizi ihbar süreleri sayfasından bulun ve altı haftayı ekleyerek kendi sınırınızı hesaplayın.
Fesih olursa kıdem tazminatınızı mutlaka isteyin. Tutarı kıdem tazminatı hesaplama aracıyla bulun. Ödeme yapılmazsa işverenim kıdem tazminatımı ödemiyor yazısındaki yolu izleyin.
İş kazası haklarında işverenin kusuru nasıl belirlenir?
Tazminat davasının kalbi kusur oranıdır. Mahkeme bu oranı genellikle iş güvenliği uzmanı bilirkişilerden oluşan bir heyete belirletir. Heyet, işverenin hangi önlemi almadığını tek tek inceler.
Örneğin koruyucu ekipman verilmediyse bu durum işverenin kusurudur. Benzer şekilde eğitim verilmediyse, risk değerlendirmesi yapılmadıysa veya makinede koruma kapağı yoksa işverenin kusur oranı yükselir. Bu nedenle işyerinde aldığınız eğitimlerin kayıtlarını hatırlayın.
Öte yandan sizin de kusurunuz olabilir. Örneğin size verilen baretini takmadıysanız heyet size de bir oran yükler. Ancak işveren, ekipmanı vermekle yetinemez; kullanılıp kullanılmadığını denetlemek de onun görevidir.
Son olarak üçüncü kişilerin kusuru da hesaba girer. Örneğin başka bir firmanın çalışanı kazaya yol açtıysa o firma da sorumluluk taşır. Kısacası kusur dağılımı, tazminatın kime ve ne oranda yükleneceğini belirler.
SGK’nın işverene rücu hakkı nedir?
SGK size ödenek ve gelir öder, ancak bu harcamayı her zaman kendi üstünde bırakmaz. Kaza işverenin kastı veya iş güvenliği kurallarına aykırılığı nedeniyle olduysa SGK, ödediği tutarları işverenden geri ister. Buna rücu denir.
Bu kural sizin haklarınızı azaltmaz. Çünkü rücu, SGK ile işveren arasındaki bir alacak ilişkisidir. Siz ödeneğinizi ve gelirinizi almaya devam edersiniz.
Bununla birlikte rücu davası, işverenin kusurunu resmi olarak ortaya koyar. Dolayısıyla kendi tazminat davanızda bu dosyadaki tespitler işinize yarayabilir. Avukatınız bu dosyayı takip edebilir.
Ayrıca rücu ihtimali, bazı işverenlerin kazayı gizleme eğilimini de açıklar. Ancak gizleme, işvereni daha ağır sonuçlarla karşı karşıya bırakır. Sonuç olarak sizin açınızdan en doğru yol, kazanın eksiksiz kayda geçmesidir.
İş kazası sonrası ceza süreci
Ciddi yaralanmalı ve ölümlü iş kazalarında savcılık resen soruşturma başlatır. Bu soruşturma, işyerindeki sorumluların taksirle yaralama veya taksirle öldürme suçu işleyip işlemediğini araştırır.
Bu süreç tazminat davasından bağımsızdır. Yani ceza davası sonuçlanmadan da tazminat davası açabilirsiniz. Ancak ceza dosyasındaki bilirkişi raporu ve tanık ifadeleri, tazminat davasında güçlü delil olur.
Ayrıca ceza dosyasına müşteki olarak katılmanız mümkündür. Böylece dosyadaki gelişmeleri takip eder, ifade verir ve delil sunarsınız. Bununla birlikte bu adım zorunlu değildir.
Son olarak ceza davasındaki uzlaşma teklifine dikkat edin. İşveren tarafı küçük bir ödeme karşılığında uzlaşma isteyebilir. Uzlaşma metninin hukuk davanızı etkileyip etkilemediğini imzadan önce mutlaka bir avukata sorun.
Kaza sonrası maaşınız ve bordronuz nasıl görünür?
Rapor süresinde işveren kural olarak ücret ödemez, çünkü bu dönemde SGK size ödenek verir. Ancak toplu sözleşme veya iş sözleşmesi işverene fark ödeme yükümlülüğü getirebilir. Bu durumda bordronuzda ek bir kalem görürsünüz.
Ayrıca rapor ayında bordronuzdaki gün sayısı azalır. Örneğin otuz günlük ayda on gün rapor aldıysanız işveren yirmi günlük ücret öder. Bu hesabın doğru olup olmadığını bordro kontrol aracıyla inceleyin.
Öte yandan bazı işverenler rapor günlerini yıllık izinden düşmeye çalışır. Bu uygulama hukuka aykırıdır. Rapor günleri sizin hastalık izninizdir ve yıllık izin hakkınızı azaltmaz.
Son olarak maaşınız rapor dönemi dışında da eksik yatarsa maaşım eksik yattı ne yapmalıyım yazısındaki adımları izleyin.
Kazadan sonra işten çıkarılırsanız ne olur?
Bazı işverenler kaza geçiren çalışanı bir süre sonra işten çıkarır. Bu durumda önce fesih gerekçesine bakın. Gerekçe yalnız rapor süresiyse, sürenin gerçekten aşılıp aşılmadığını hesaplayın.
Örneğin üç yıldan fazla kıdeminiz varsa ihbar süreniz sekiz haftadır. Altı hafta eklendiğinde işverenin beklemesi gereken süre on dört hafta olur. Bu süre dolmadan yapılan fesih, hastalığa dayalı haklı fesih niteliği taşımaz.
Ayrıca iş güvencesi kapsamındaysanız fesih bildiriminden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurun. İşe iade talebi için bu süre kesindir. İş güvencesi yoksa ihbar ve kıdem tazminatı ile kötü niyet tazminatını değerlendirin.
Bununla birlikte fesih, iş kazası tazminat hakkınızı ortadan kaldırmaz. İşten ayrılmış olsanız bile kusurlu işverene karşı maddi ve manevi tazminat davası açabilirsiniz. Kısacası iki yolu birbirinden ayrı düşünün ve her biri için süreleri ayrı takip edin.
Son olarak çıkış kodunuzu kontrol edin. Kodların anlamını çıkış kodları sayfasında, işsizlik ödeneği şartlarını ise işsizlik maaşı şartları ve başvuru yazısında bulursunuz.
Kaza sonrası sık yapılan hatalar
İlk hata, kazayı küçümsemektir. “Bir şey olmaz” deyip doktora gitmeyen çalışan, birkaç gün sonra ağrı arttığında kanıt bulmakta zorlanır. Bu nedenle küçük görünen kazalarda da kayıt açtırın.
İkinci hata, işverenin hazırladığı tutanağı okumadan imzalamaktır. Tutanakta “dikkatsizlik sonucu” gibi bir ifade, tazminat davasında aleyhinize kullanılabilir. Önce okuyun, katılmadığınız yeri yazın.
Üçüncü hata, işverenden gelen küçük bir ödemeyi “her şey kapandı” diyerek kabul etmektir. İbraname niteliğinde bir metni imzalarsanız sonraki talepleriniz zorlaşır. İmzadan önce bir avukata gösterin.
Dördüncü hata, maluliyet oranına itiraz etmemektir. İlk raporda düşük çıkan oran, itiraz sonucunda yükselebilir. Beşinci hata ise belgeleri dağınık tutmaktır. Her belgeyi tarih sırasıyla bir dosyada toplayın.
Hangi belgeleri saklamalısınız?
İş kazası haklarını kullanırken en güçlü kozunuz belgelerdir. Şu belgeleri bir dosyada toplayın:
- Hastane ilk müdahale kaydı ve epikriz raporu.
- İşverenin hazırladığı kaza tutanağı ve SGK bildirim belgesi.
- Tüm sağlık raporları ve sağlık kurulu kararları.
- Tanıkların adı, iletişim bilgisi ve yazılı ifadeleri.
- Kaza yerinin fotoğrafları ve varsa kamera kayıtları.
- Tedavi faturaları, ilaç fişleri ve yol giderleri.
- Bordrolarınız ve hizmet dökümünüz.
Hizmet dökümünüzde kaza dönemindeki eksik günleri kontrol edin. Eksik gün nedeninin doğru girilmesi önemlidir. Dökümü okumak için e-Devlet hizmet dökümü nasıl okunur yazısından yararlanın.
Meslek hastalığı ile iş kazası farkı
İş kazası ani bir olaydır. Meslek hastalığı ise işin niteliği nedeniyle zamanla ortaya çıkan bir hastalıktır. Örneğin uzun yıllar gürültülü ortamda çalışan birinde gelişen işitme kaybı meslek hastalığıdır.
İki durumda da SGK benzer haklar tanır. Geçici iş göremezlik ödeneği ilk günden başlar ve prim şartı aranmaz. Sürekli iş göremezlik geliri de aynı kurallara bağlıdır.
Ancak meslek hastalığında ispat daha zordur. Hastalığın işten kaynaklandığını yetkili sağlık kurumlarının raporu gösterir. Bu nedenle çalışma ortamınıza ait ölçüm ve kayıtları saklamanız önemlidir.
Bununla birlikte meslek hastalığı tespiti için SGK’ya yetkili hastanelerden alınmış rapor sunmanız gerekir. Sonra SGK sağlık kurulu bu raporu inceler ve hastalığın işle bağlantısını değerlendirir. Dolayısıyla süreç iş kazasına göre daha uzun sürer.
Ayrıca meslek hastalığı işten ayrıldıktan yıllar sonra da ortaya çıkabilir. Bu durumda yükümlülük süresi gibi teknik kurallar devreye girer. Kendi durumunuzu SGK’dan teyit edin.
İş kazası haklarını kullanmak için adım adım yol haritası
Tüm süreci tek bir listede toplayalım. Bu sıralama, hak kaybı yaşamamanız için en güvenli yoldur:
- Tedavi olun ve hastanede kazanın iş kazası olduğunu söyleyin.
- İşverenin üç iş günü içinde SGK bildirimi yapıp yapmadığını kontrol edin.
- Bildirim yoksa SGK il müdürlüğüne kendiniz başvurun.
- Rapor parasının yatıp yatmadığını e-Devlet üzerinden takip edin.
- Tedavi bitince sağlık kurulu raporu için başvurun.
- Maluliyet oranı düşükse itiraz edin.
- İşverenin kusuru varsa avukatla maddi ve manevi tazminat davasını değerlendirin.
Ayrıca ücret, fazla mesai veya prim eksikliği gibi başka alacaklarınız varsa onları da listeleyin. Bu alacaklar ayrı bir yol izler. Prim eksikliği için SGK primlerim eksik yatırılmış yazısına bakın.
İş kazası haklarını kaybetmemek için neyi ertelememelisiniz?
İş kazası hakları iki ayrı kaynaktan gelir: SGK ve işveren. SGK ilk günden rapor parası öder, tedaviyi karşılar ve kalıcı kayıpta gelir bağlar. İşveren ise kusuru oranında maddi ve manevi zararı tazmin eder.
İşverenin üç iş günlük bildirim yükümlülüğü sizin güvencenizdir. Bildirim yapılmasa bile siz kazayı SGK’ya bildirerek haklarınızı korursunuz.
Son olarak belgeleri toplayın, tutanakları dikkatle okuyun ve maluliyet oranını takip edin. Genel haklar için çalışan hakları sayfasına, güncel kurallar için SGK sitesine bakın.
Sık sorulan sorular
İş kazasında rapor parası ilk günden mi başlar?
Evet. Hastalık raporunda SGK ilk iki günü ödemez, ancak iş kazasında geçici iş göremezlik ödeneğini raporun ilk gününden itibaren öder. Ayrıca doksan günlük prim şartı da aranmaz; işe başladığınız ilk gün kaza geçirseniz bile ödenek hakkınız doğar. Tutar ayakta tedavide günlük kazancın üçte ikisi, yatarak tedavide yarısıdır.
İşveren kazayı SGK'ya bildirmezse ne olur?
İşveren kazayı üç iş günü içinde bildirmek zorundadır. Bildirmezse SGK ona idari para cezası uygular ve bildirim tarihine kadar ödenen ödeneği işverenden geri ister. Siz de kazayı doğrudan SGK il müdürlüğüne veya hastaneye bildirebilirsiniz. Hak kaybı yaşamamak için kaza tutanağını, hastane kaydını ve tanık bilgilerini hemen toplayın.
Sürekli iş göremezlik geliri için oran kaç olmalı?
SGK sağlık kurulu raporuyla meslekte kazanma gücünüzün en az yüzde on oranında azaldığını tespit ederse sürekli iş göremezlik geliri bağlar. Oran ne kadar yüksekse gelir de o kadar artar. Tam iş göremezlik halinde gelir en yüksek düzeye çıkar. Oran düşük çıkarsa kurula itiraz edebilir, sonra dava yoluna gidebilirsiniz.
İş kazası tazminat davası için arabulucuya gitmek gerekir mi?
Hayır. 7036 sayılı Kanun, iş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat davalarını zorunlu arabuluculuk dışında bırakır. Bu davayı doğrudan iş mahkemesinde açarsınız. Ancak ücret, kıdem veya ihbar gibi işçilik alacaklarınız için ayrıca dava açacaksanız onlar için önce arabulucuya başvurmanız gerekir.
İş kazası tazminat davasında zamanaşımı ne kadardır?
Yargı uygulamasında iş kazasından doğan tazminat davaları için on yıllık zamanaşımı esas alınır. Süre genellikle zararın kesin olarak öğrenildiği tarihten, çoğu durumda maluliyet oranının kesinleştiği tarihten başlar. Yine de süreyi kendi olayınız için bir avukatla hesaplayın, çünkü ceza davası gibi durumlar süreyi etkileyebilir.
Kazada benim de kusurum varsa tazminat alabilir miyim?
Alabilirsiniz. Mahkeme bilirkişi raporuyla işverenin, sizin ve varsa üçüncü kişilerin kusur oranlarını belirler. Tazminat sizin kusurunuz oranında azalır, ancak tamamen ortadan kalkmaz. SGK'nın bağladığı gelir ve ödenekler ise kusurunuzdan bağımsız olarak devam eder. Kasıt dışında kusur, sigorta haklarınızı ortadan kaldırmaz.


