Bu sayfada
İşe iade davası ne demek?
İşe iade davası 4857 sayılı İş Kanunu m.18-21 ile düzenlenen iş güvencesi hükümlerine dayanır. Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde en az altı aylık kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçi, işveren geçerli bir neden göstermeden feshederse fesih bildiriminden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak, anlaşma olmazsa iki hafta içinde dava açmak zorundadır. Mahkeme feshi geçersiz sayarsa işçi on iş günü içinde işverene başvurur; işveren bir ay içinde işe başlatmazsa 4 ile 8 aylık ücret tutarında işe başlatmama tazminatı ve en çok 4 aylık boşta geçen süre ücretini öder. İşveren yönetici konumundaki işçiler kapsam dışındadır.
Örnek hesap
Örnek hesap: varsayalım aylık brüt ücreti 50.000 ₺ olan, 2 yıl kıdemli bir işçi işe iade davasını kazansın ve işveren işe başlatmasın. Boşta geçen süre ücreti en çok 4 ay: 4 x 50.000 = 200.000 ₺ brüt (SGK primi ve vergi kesilir). İşe başlatmama tazminatı kıdemi 5 yılın altında olduğundan genellikle 4 aylık ücret: 4 x 50.000 = 200.000 ₺ (yalnızca damga vergisi kesilir). Toplam ek alacak yaklaşık 400.000 ₺ brüttür; daha önce ödenen kıdem ve ihbar tazminatı 4 aylık ücret farkıyla yeniden hesaplanır.
Bu terimle hesap yapın
İşe İade Tazminatı Hesaplama
İşe başlatmama tazminatı (4-8 ay) + boşta geçen süre ücreti
İşe iade davasını kimler açabilir?
Dava, 4857 sayılı Kanun m.18 kapsamındaki iş güvencesi şartlarını taşıyan işçilere açıktır. Dört şart birlikte aranır: işyerinde (aynı işverenin aynı işkolundaki tüm işyerleri birlikte sayılır) otuz veya daha fazla işçi çalışması, işçinin en az altı ay kıdemi olması, sözleşmenin belirsiz süreli olması ve feshin işveren tarafından yapılmış olması. İşletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekilleri ile işçiyi işe alma ve çıkarma yetkisi olan yardımcıları kapsam dışıdır. İstifa eden, belirli süreli sözleşmesi dolan ya da ikale ile ayrılan işçi dava açamaz; ancak istifa baskıyla alınmışsa veya ikale makul yarar içermiyorsa mahkeme feshi işveren feshi olarak değerlendirebilir. İş güvencesinin kapsamını iş güvencesi teriminde ayrıntılı anlattık.
Dava süreci nasıl işler ve süreler nedir?
- Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulur; bu süre hak düşürücüdür.
- Arabuluculuk anlaşmazlıkla biterse son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır.
- Feshin geçerli nedene dayandığını ispat yükü işverendedir; işçi başka bir nedene dayandığını iddia ediyorsa onu ispatlar.
- Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse kararın kesinleşmesinden itibaren işçi on iş günü içinde işverene işe başlamak için başvurur.
- İşveren bir ay içinde işe başlatır ya da tazminat öder.
Arabuluculuk aşamasında anlaşma sağlanırsa taraflar işe başlatma veya tazminat tutarında serbestçe uzlaşabilir; sürecin inceliklerini arabuluculuk teriminde bulabilirsiniz. Davalar genellikle bir yıldan uzun sürer; bu süre boyunca işçi başka işte çalışabilir ve bu durum haklarını düşürmez.
Dava kazanılınca ne kadar tazminat alınır?
İşçi lehine karar iki ayrı alacak doğurur. Boşta geçen süre ücreti, fesihten karar tarihine kadar geçen sürenin en çok dört aylık ücreti ve diğer haklarıdır (yol, yemek gibi yan haklar dahil); işçi işe başlatılsa da başlatılmasa da ödenir, ücret niteliğinde olduğundan SGK primi ve gelir vergisi kesilir. İşe başlatmama tazminatı ise işveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmazsa ödenir; mahkeme bunu 4 ile 8 aylık ücret arasında belirler. Yargıtay uygulamasında 6 aydan 5 yıla kadar kıdemde 4 ay, 5 ile 15 yıl arasında 5 ay, 15 yıl üstünde 6 ay esas alınır; fesih nedeninin ağırlığına göre 8 aya kadar çıkabilir. Bu tazminattan yalnızca damga vergisi kesilir. Tutarı işe iade tazminatı hesaplama aracıyla bulabilir, kalemleri işe iade davası kazanılırsa tazminat yazısında görebilirsiniz.
Kıdem ve ihbar tazminatı yeniden hesaplanır mı?
Evet. Fesih geçersiz sayılınca iş sözleşmesi, boşta geçen dört aylık süre kadar devam etmiş kabul edilir. Bu nedenle kıdem süresi dört ay uzar ve kıdem tazminatı son ücret üzerinden yeniden hesaplanır; aradaki fark işçiye ödenir. İşçi işe başlatılırsa daha önce ödenen kıdem ve ihbar tazminatı, boşta geçen süre ücretinden mahsup edilir. İşe başlatılmazsa fesih, işverenin işe başlatmadığı tarihte gerçekleşmiş sayılır; ihbar süresi kullandırılmadıysa ihbar tazminatı ve kıdem tazminatı bu tarihteki ücretle hesaplanır. Dört aylık süre için SGK primleri de işverence yatırılır, dolayısıyla prim günü artar. Alacakların tamamını işten çıkış hesaplama aracında tek seferde görebilirsiniz.
Dayanak ve kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.18-21
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3
- Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı
İlgili terimler
İş güvencesi
30 ve üzeri işçi çalıştıran işyerlerinde en az 6 ay kıdemli, belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçinin ancak geçerli bir nedenle ve usulüne uygun biçimde işten çıkarılabilmesini sağlayan koruma.
Tazminat ve fesihGeçerli nedenle fesih
İş güvencesi kapsamındaki işçinin yeterliliği, davranışları ya da işletmenin gereklerinden kaynaklanan, haklı fesih ağırlığına ulaşmayan ancak iş ilişkisini sürdürmeyi makul olmaktan çıkaran nedenle yapılan bildirimli fesih.
Tazminat ve fesihHaksız fesih
İş sözleşmesinin haklı ya da geçerli bir neden bulunmadan veya kanuni usule uyulmadan işveren tarafından sona erdirilmesi; işçiye kıdem ve ihbar tazminatı, iş güvencesi kapsamındaysa işe iade hakkı doğurur.
Tazminat ve fesihArabuluculuk (iş uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk)
İşçi ve işveren arasındaki tazminat, ücret alacağı ve işe iade uyuşmazlıklarında dava açmadan önce tarafsız bir arabulucu eşliğinde anlaşma aranan, 2018'den beri zorunlu dava şartı.

