Bu sayfada
Mazeret izni ne demek?
4857 sayılı İş Kanunu Ek Madde 2 (6645 s.K. ile 2015'te eklendi, 7578 s.K. ile 2026'da değişti) işçiye şu ücretli mazeret izinlerini tanır: evlenmesi veya evlat edinmesi halinde 3 gün; ana, baba, eş, kardeş veya çocuğunun ölümü halinde 3 gün; eşinin doğum yapması halinde 10 gün; en az %70 engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğunun tedavisinde, hastalık raporuna dayalı olarak ve çalışan ebeveynden yalnız biri tarafından kullanılmak üzere yılda 10 güne kadar. Bu izinler ücretlidir, yıllık izinden düşülmez ve yıllık izin hesabında çalışılmış gün sayılır (m.55). Kanun "iş günü" demediği için süreler takvim günü olarak uygulanır. Kayınvalide, kayınpeder ve büyükanne ölümü için yasal izin yoktur; sözleşme veya işyeri uygulamasıyla verilebilir.
Örnek hesap
Örnek hesap: varsayalım brüt ücretiniz 45.000 ₺ ve bu ay 3 gün evlilik izni ile eşinizin doğumu için 10 gün babalık izni kullandınız. 13 gün için ücret kesintisi yapılmaz; aylık 45.000 ₺'yi tam alırsınız ve SGK'ya 30 gün bildirilirsiniz. İşveren bu günleri yıllık izninizden düşerse 13 iş günü eksik düşülmüş olur; bu, yaklaşık 19.500 ₺ değerinde izin hakkının kaybı demektir.
Bu terimle hesap yapın
Yıllık İzin Hesaplama
Kıdeme göre izin süresi ve kullanılmayan izin ücreti
Mazeret izni hangi hallerde ve kaç gün?
- Evlenme: 3 gün; nikâh tarihini kapsayacak şekilde kullanılır. Ayrıntı: evlilik izni kaç gün.
- Evlat edinme: 3 gün.
- Ölüm: ana, baba, eş, kardeş veya çocuğun ölümünde 3 gün. Ayrıntı: ölüm izni kaç gün.
- Eşin doğum yapması: 10 gün (7578 sayılı Kanunla 5 günden 10 güne çıkarıldı; bkz. babalık izni).
- Engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğun tedavisi: yılda 10 güne kadar, hastalık raporuyla; ebeveynlerden yalnız biri kullanır.
Kanun süreyi "gün" olarak yazdığı için izin takvim günüdür; hafta sonuna denk gelen günler de sayılır. Mazeret izinleri işyeri uygulaması veya toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir, azaltılamaz.
Mazeret izni ücretli mi, yıllık izinden düşülür mü?
Ek m.2'deki izinler ücretlidir: işveren bu günlerin ücretini kesemez ve SGK bildirimi 30 gün üzerinden yapılır. İzin, yıllık ücretli izinden mahsup edilemez; "izni yıllık izninden düşeriz" uygulaması yasaya aykırıdır. Ayrıca m.55/ı uyarınca bu günler yıllık izin süresi hesabında çalışılmış sayılır; hafta tatili ücretine hak kazanmayı da etkilemez. Talep için işçinin durumu bildirmesi yeterlidir; işveren belge (evlilik cüzdanı, ölüm belgesi, doğum raporu) isteyebilir ama belge gelene kadar izni erteleyemez, çünkü mazeret izni niteliği gereği olayla aynı günlerde kullanılır. Kalan yıllık izninizi yıllık izin hesaplama aracıyla ayrı takip edin.
Kanunda olmayan mazeretler için izin alınabilir mi?
Kayınvalide, kayınpeder, büyükanne, büyükbaba, torun veya yeğen ölümü, taşınma, çocuğun okul kaydı ve hastane randevusu gibi durumlar Ek m.2'de yoktur. Bu haller için izin, işverenin takdirine veya sözleşmeye bağlıdır. İşveren izin verirse bunu ücretsiz izin, yıllık izinden mahsup ya da telafi çalışması şeklinde düzenleyebilir; bu düzenlemenin yazılı olması gerekir. İşçinin önceden bildirip işverenin onayladığı mazeret izinleri devamsızlık sayılmaz. Bildirimsiz ve onaysız devamsızlık ise ardı ardına 2 iş günü veya ayda 3 iş günü olursa 4857 m.25/II-g uyarınca haklı fesih nedeni olabilir. Toplu iş sözleşmesi olan işyerlerinde genellikle daha geniş mazeret izni listesi bulunur; sözleşmenizi kontrol edin.
Engelli çocuğu olan çalışanın izni nasıl kullanılır?
En az %70 engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğun tedavisi için yılda 10 güne kadar ücretli izin verilir. Şartlar: çocuğun engel oranını veya süreğen hastalığını gösteren sağlık kurulu raporu, tedaviye ilişkin hastalık raporu ve iznin çalışan ebeveynlerden yalnız biri tarafından kullanılması. İzin bir defada veya parça parça kullanılabilir; 10 günlük hak her takvim yılında yenilenir. Bu izin, çocuğun yaşına bakılmaksızın uygulanır. İşveren raporu inceleyebilir ama izni reddedemez. Engelli çocuğu olan çalışanın diğer hakları (gelir vergisi engelli indirimi, erken emeklilik için çocuk oranı eklemesi) için engelli çocuğu olan çalışanın hakları yazısına bakın.
Mazeret izni ile ücretsiz izin ve rapor arasındaki fark nedir?
Mazeret izni kanunla belirlenmiş olaylara bağlı, ücretli ve süresi sabit bir izindir; işverenin takdiri yoktur. Ücretsiz izin ise tarafların anlaşmasına bağlıdır ve ücret ödenmez; işçi kanuni mazeret dışındaki bir nedenle (taşınma, hastane randevusu) izin istiyorsa işveren bunu ücretsiz izin olarak düzenleyebilir. Hastalık raporu ise üçüncü bir kategoridir: işçinin kendi hastalığı için doktor raporuna dayanır, ilk 2 gün hariç SGK tarafından rapor parası ödenir ve işverenin ücret ödeme borcu yoktur. Çocuğun hastalığı için rapor alınamaz; bu durumda mazeret izni yalnızca %70 engelli veya süreğen hastalığı olan çocuk için vardır, diğer çocuklar için ücretsiz izin veya yıllık izin kullanılır. Hangisinin uygulandığı bordroda görünür: mazeret izninde ücret tam, ücretsiz izinde kıst, raporda SGK ödemesi vardır.
Dayanak ve kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu Ek Madde 2 ve m.55 (mevzuat.gov.tr)
- 7578 sayılı Kanun (Resmi Gazete, 1 Mayıs 2026)
- ÇSGB
İlgili terimler
Babalık izni
Eşi doğum yapan erkek işçiye İş Kanunu Ek m.2 uyarınca verilen 10 günlük ücretli mazeret iznidir; 7578 sayılı Kanunla 5 günden 10 güne çıkarılmış, yıllık izinden düşülmez.
İzin ve çalışma süresiYıllık ücretli izin
En az 1 yıl çalışan işçiye kıdemine göre yılda 14, 20 veya 26 iş günü verilen, ücreti peşin ödenen ve vazgeçilemeyen dinlenme iznidir; kullanılmayan izin ancak işten ayrılışta ücrete dönüşür.
İzin ve çalışma süresiÜcretsiz izin
İş sözleşmesinin askıya alınarak işçinin çalışmadığı ve ücret almadığı dönemdir; kanuni haller dışında yalnızca işçinin yazılı onayıyla uygulanabilir, bu günlerde SGK primi yatmaz ve kıdem süresi işlemez.
İzin ve çalışma süresiAnalık izni (doğum izni)
Kadın işçiye doğumdan önce 8 ve doğumdan sonra 16 hafta olmak üzere toplam 24 hafta verilen, ücretinin SGK tarafından geçici iş göremezlik ödeneği olarak karşılandığı ve çalıştırma yasağı taşıyan izindir.

