Bu sayfada
Kötü niyet tazminatı ne demek?
4857 sayılı İş Kanunu m.17/6: iş güvencesi hükümlerinden yararlanamayan (30'dan az işçili işyerinde çalışan, 6 aydan az kıdemli veya işveren vekili konumundaki) işçinin belirsiz süreli sözleşmesi, fesih hakkının kötüye kullanılarak feshedilmesi halinde işçiye bildirim süresinin üç katı tutarında kötü niyet tazminatı ödenir. İşçinin işverenini şikayet etmesi, dava açması, sendikaya üye olması ya da tanıklık yapması nedeniyle çıkarılması tipik örneklerdir. Bildirim süresine uyulmamışsa ayrıca ihbar tazminatı da ödenir. Giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanır; kötü niyeti ispat yükü işçidedir.
Örnek hesap
Örnek hesap: varsayalım 20 kişilik işyerinde 2 yıl kıdemli, giydirilmiş brüt ücreti 45.000 ₺ olan işçi, SGK'ya şikayet ettiği için çıkarıldı. Bildirim süresi 6 hafta = 42 gün; günlük ücret 1.500 ₺; ihbar süresi ücreti 63.000 ₺; kötü niyet tazminatı 3 × 63.000 = 189.000 ₺ brüt. Bildirimsiz çıkarıldıysa 63.000 ₺ ihbar tazminatı ayrıca eklenir.
Bu terimle hesap yapın
İhbar Tazminatı Hesaplama
İhbar süresi ve tazminatın brütü/neti
Kötü niyet tazminatı kimler için geçerlidir?
Kötü niyet tazminatı yalnızca iş güvencesi kapsamı dışındaki işçiler için öngörülmüştür. 30'dan az işçi çalıştıran işyerinde çalışıyorsanız, kıdeminiz 6 aydan azsa ya da işletmenin bütününü yöneten işveren vekili konumundaysanız işe iade davası açamazsınız; kanun bu boşluğu kötü niyet tazminatıyla doldurur. İş güvencesi kapsamındaki işçi ise kötü niyet tazminatı değil, işe iade ve buna bağlı tazminatları talep eder; iki yol birlikte kullanılamaz. Sözleşmenin belirsiz süreli olması da şarttır; belirli süreli sözleşmede bildirim süresi olmadığından bu tazminat uygulanmaz.
Sendikal nedenle fesihte ise 6356 sayılı Kanun m.25 uyarınca işçinin bir yıllık ücretinden az olmamak üzere sendikal tazminat istenir; bu tazminat kötü niyet tazminatıyla birlikte talep edilemez, işçi lehine olan seçilir.
Hangi fesihler kötü niyetli sayılır?
Kötü niyet, işverenin fesih hakkını amacı dışında, işçiyi cezalandırmak için kullanmasıdır. Yargı kararlarında kabul edilen başlıca örnekler şunlardır:
- İşçinin işvereni Çalışma Bakanlığı, SGK veya başka bir resmi makama şikayet etmesi üzerine çıkarılması,
- İşçinin ücret alacağı için dava açması ya da arabulucuya başvurması nedeniyle fesih,
- Sendikaya üye olma veya sendikal faaliyet nedeniyle fesih (sendikal tazminat ayrıca gündeme gelir),
- Bir başka işçinin davasında tanıklık yaptığı için çıkarılma,
- Hamilelik veya doğum iznine bağlı fesih.
Feshin sırf performans düşüklüğü ya da ekonomik nedenle yapılmış olması kötü niyet için yeterli değildir; işçinin iddiasını somut olgularla ispatlaması gerekir.
Kötü niyet tazminatı nasıl hesaplanır?
Tazminat, ihbar süresine ait ücretin üç katıdır. Önce kıdeme göre 2, 4, 6 veya 8 haftalık süre bulunur, giydirilmiş günlük ücretle çarpılır, sonuç üçle çarpılır. Örneğin 8 haftalık bildirim süresi olan bir işçide 56 günlük ücretin üç katı, yani 168 günlük ücret ödenir. İşveren bildirim süresine de uymadıysa ihbar tazminatı ayrıca ödenir; iki tazminat birlikte 4 katlık bir toplam oluşturur. Tutar ücret niteliğinde olduğundan gelir ve damga vergisi kesilir. Bildirim süresi ücretini ihbar tazminatı hesaplama aracıyla bulup üçle çarpabilirsiniz; ayrıntılı değerlendirme için kötü niyet tazminatı yazımıza bakın.
Tazminata fesih tarihinden itibaren yasal faiz işler; işçi dava dilekçesinde faiz talebini açıkça belirtmelidir.
Kötü niyet tazminatı nasıl talep edilir?
Talep bir işçilik alacağı olduğundan önce zorunlu arabuluculuk aşamasından geçilir; anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılır. Zamanaşımı fesih tarihinden itibaren 5 yıldır. İspat yükü işçide olduğundan şikayet dilekçesi, dava dosyası, sendika üyelik tarihi, fesih bildirimindeki gerekçe ve tanık beyanları gibi delillerin toplanması önem taşır; feshin şikayetten kısa süre sonra yapılması güçlü bir karinedir. Mahkeme kötü niyeti kabul ederse tazminata fesih tarihinden itibaren yasal faiz işler.
Davada işçinin iddiası, işverenin fesih için gösterdiği gerekçeyle karşılaştırılır; işveren ekonomik neden ileri sürüyorsa aynı dönemde yeni işçi alınıp alınmadığı, işçi performans gerekçesi veriyorsa önceki değerlendirmeler incelenir. İşçinin sosyal medya paylaşımları, e-posta yazışmaları ve işyeri kamera kayıtları da delil olabilir. Tanıkların halen aynı işyerinde çalışıyor olması beyanlarını zayıflatmaz ama mahkeme bu durumu değerlendirir.
Kötü niyet tazminatı ile ayrımcılık tazminatı aynı mıdır?
Hayır, iki ayrı tazminattır ve farklı maddelere dayanır. Kötü niyet tazminatı (m.17/6) fesih hakkının kötüye kullanılmasına, ayrımcılık tazminatı (m.5) ise dil, ırk, cinsiyet, engellilik, siyasi düşünce, din ve benzeri nedenlerle ayrım yapılmasına bağlıdır. Ayrımcılık tazminatı dört aya kadar ücret tutarındadır ve yoksun bırakılan haklar ayrıca ödenir; iş güvencesi şartı aranmaz, yani 30 işçi ve 6 ay kıdem şartı olmadan her işçi talep edebilir. Hamilelik nedeniyle fesih hem kötü niyet hem ayrımcılık oluşturabilir; Yargıtay aynı olay için iki tazminatın birlikte ödenmesini kabul etmez, işçi lehine olan uygulanır. İspat yükü ayrımcılıkta daha hafiftir: işçi ayrımcılığın güçlü biçimde muhtemel olduğunu gösterirse işveren aksini ispatlamak zorunda kalır. Fesih türlerinin sonuçlarını fesih türleri sayfasında karşılaştırabilirsiniz.
Dayanak ve kaynaklar
İlgili terimler
İş güvencesi
30 ve üzeri işçi çalıştıran işyerlerinde en az 6 ay kıdemli, belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçinin ancak geçerli bir nedenle ve usulüne uygun biçimde işten çıkarılabilmesini sağlayan koruma.
Tazminat ve fesihİhbar tazminatı
Belirsiz süreli iş sözleşmesini kıdeme göre 2 ile 8 hafta arasındaki bildirim süresine uymadan fesheden tarafın, karşı tarafa bu süreye denk gelen giydirilmiş brüt ücret tutarında ödediği, tavanı olmayan tazminat.
Tazminat ve fesihİhbar (bildirim) süresi
İhbar süresi, belirsiz süreli iş sözleşmesini feshetmek isteyen tarafın karşı tarafa önceden bildirmek zorunda olduğu, işçinin kıdemine göre 2, 4, 6 veya 8 hafta olarak belirlenen bekleme süresidir.
Tazminat ve fesihHaksız fesih
İş sözleşmesinin haklı ya da geçerli bir neden bulunmadan veya kanuni usule uyulmadan işveren tarafından sona erdirilmesi; işçiye kıdem ve ihbar tazminatı, iş güvencesi kapsamındaysa işe iade hakkı doğurur.

