Bu sayfada
Kısmi süreli çalışma (part time) ne demek?
Kısmi süreli çalışma 4857 sayılı İş Kanunu m.13 ile düzenlenir. İşçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi hâlinde sözleşme kısmi sürelidir. İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği m.6, önemli ölçüde azlığı emsal işçinin haftalık süresinin üçte ikisi olarak belirler; haftalık 45 saat esas alındığında 30 saat ve altı kısmi süreli sayılır. Kısmi süreli işçi, ayrımı haklı kılan bir neden olmadıkça sırf bu nedenle farklı işleme tabi tutulamaz; ücret ve bölünebilir menfaatler çalışılan süreye orantılı ödenir. SGK bildirimi günlük 7,5 saat üzerinden hesaplanır ve ay içindeki eksik günler için GSS primi gündeme gelir.
Örnek hesap
Örnek hesap: varsayalım haftada 20 saat çalışan bir işçinin ücreti asgari ücret düzeyinde olsun. Tam süreli brüt 33.030 ₺ için saat ücreti 33.030 / 225 = 146,80 ₺. Aylık çalışma 20 x 30 / 7 = 85,7 saat; brüt ücret 85,7 x 146,80 = 12.581 ₺ (yaklaşık). SGK gün sayısı 85,7 / 7,5 = 11,4, yukarı yuvarlanarak 12 gün bildirilir. Net ücret asgari ücret istisnası sayesinde yaklaşık 12.581 x 0,85 = 10.694 ₺ olur; eksik 18 gün için GSS primi ödenip ödenmeyeceğini gelir testi belirler.
Bu terimle hesap yapın
Part-Time Maaş Hesaplama
Kısmi süreli çalışmada haftalık saate göre net ücret ve prim günü
Kısmi süreli çalışma nedir, sınırı kaç saattir?
4857 sayılı Kanun m.13, haftalık çalışma süresinin tam süreli emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlendiği sözleşmeyi kısmi süreli sayar. Çalışma Süreleri Yönetmeliği m.6 "önemli ölçüde" ifadesini emsal işçinin üçte ikisi olarak somutlaştırır: işyerinde haftalık 45 saat uygulanıyorsa 30 saat ve altı kısmi süreli, 31 ile 45 saat arası tam süreli kabul edilir. Bu sınır SGK bildirimi için de belirleyicidir; haftalık 30 saatin üzerindeki işçi tam ay (30 gün) bildirilmek zorundadır. Kısmi süreli sözleşmede günlerin ve saatlerin yazılı olarak belirlenmesi ispat açısından önemlidir. Haftada 3 gün, günde 7,5 saat çalışan kişi 22,5 saat ile kısmi sürelidir; haftada 5 gün 6 saat çalışan ise 30 saat ile sınırda kalır. Sözleşmede yazan sürenin fiilen aşılması hâlinde aşan kısım fazla sürelerle çalışma olarak ödenir.
Part time maaş ve sigorta günü nasıl hesaplanır?
Ücret, tam süreli emsal işçinin ücretinin çalışılan süreye oranı kadardır. Saat ücreti asgari ücret için 33.030 / 225 = 146,80 ₺ olduğundan haftalık 20 saat çalışan kişinin aylık brütü yaklaşık 12.581 ₺ olur; kısmi süreli maaş hesaplama aracı bu dönüşümü yapar. SGK günü ise aylık toplam saatin 7,5'e bölünmesiyle bulunur ve küsurat yukarı yuvarlanır. Eksik günler için SGK, 5510 sayılı Kanun m.88 uyarınca 30 günden az bildirilen sigortalının eksik günlerine ilişkin GSS primini talep edebilir; gelir testi sonucuna göre bu prim devlet tarafından karşılanır veya sigortalı öder. Sigorta günü ve maaş ilişkisini part time çalışanın sigorta günü ve maaşı yazısında örneklerle anlattık. Eksik gün bildirimi emeklilik için prim gününü yavaşlatır; 20 saat çalışan biri yılda 144 gün prim kazanır.
Kısmi süreli işçinin izin, kıdem ve diğer hakları var mı?
- Yıllık izin: Kıdem takvim yılına göre işler; bir yılını dolduran kısmi süreli işçi tam süreli gibi 14 iş günü izin hak eder, ücreti ise çalıştığı günlere göre ödenir. Bkz. part time çalışanın yıllık izni.
- Kıdem tazminatı: Kıdem süresi işe giriş tarihinden hesaplanır, tazminat kısmi süreli brüt ücret üzerinden ödenir. Ayrıntı: kısmi süreli çalışanın kıdem tazminatı.
- Hafta tatili ve genel tatil: Çalışılan günlere göre orantılı ücret hakkı vardır; Yargıtay haftalık 45 saat altındaki çalışmalarda hafta tatili ücretini tartışmalı bulsa da genel tatil günü çalışma ücreti ödenir.
- İşsizlik ödeneği: Son üç yılda 600 gün prim şartı kısmi süreli işçi için güçtür; eksik günler bu hakkı geciktirir.
Kısmi süreli çalışmadan tam süreliye geçiş zorunlu mu?
Hayır; işveren işçiyi tam süreliye geçmeye zorlayamaz, işçi de tek taraflı geçiş isteyemez. Ancak 4857 sayılı Kanun m.13 işverene bir yükümlülük getirir: işyerinde uygun boş kadro oluştuğunda kısmi süreliden tam süreliye veya tam süreliden kısmi süreliye geçmek isteyen işçinin talebini dikkate almak zorundadır. Doğum sonrası analık izni biten kadın işçi veya üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen ebeveyn, çocuğun mecburi ilköğretim çağına gelmesine kadar kısmi süreli çalışma talep edebilir; işveren bu talebi geçerli fesih nedeni sayamaz. Bu talep en az bir ay önce yazılı yapılır. Çalışma süresinin sözleşmede yazan sürenin üzerinde fiilen sürekli uygulanması hâlinde mahkeme sözleşmeyi tam süreli kabul edebilir; bu durumda SGK eksik gün cezası ve ücret farkı gündeme gelir.
Dayanak ve kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.13
- İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği m.6
- 5510 sayılı Kanun m.88
İlgili terimler
Hizmet akdi (iş sözleşmesi)
Hizmet akdi, işçinin bağımlı olarak iş görmeyi, işverenin de karşılığında ücret ödemeyi üstlendiği sözleşmedir; 4857 sayılı İş Kanunu bu ilişkiyi iş sözleşmesi olarak adlandırır ve çalışma hayatındaki bütün hakların kaynağıdır.
SGK ve primPrim günü (prim ödeme gün sayısı)
Sigortalı adına SGK'ya prim bildirilen gün sayısı; her ay en çok 30 gün sayılır ve emeklilik, işsizlik ödeneği, rapor parası ve diğer sigorta haklarının temel şartını oluşturur.
SGK ve primGSS primi (genel sağlık sigortası primi)
Çalışmayan, öğrenci olmayan ve bakmakla yükümlü sayılmayan kişilerin sağlık hizmetinden yararlanmak için ödediği, brüt asgari ücretin %6'sı olarak hesaplanan ve gelir testine göre devletçe karşılanabilen aylık prim.
İzin ve çalışma süresiYıllık ücretli izin
En az 1 yıl çalışan işçiye kıdemine göre yılda 14, 20 veya 26 iş günü verilen, ücreti peşin ödenen ve vazgeçilemeyen dinlenme iznidir; kullanılmayan izin ancak işten ayrılışta ücrete dönüşür.

