Raporluyken İşten Çıkarılabilir miyim?

İçindekiler
- Raporluyken işten çıkarılma mümkün mü?
- Kanun bu konuda ne diyor?
- İhbar süresine altı haftayı nasıl eklersiniz?
- Raporluyken işten çıkarılma için örnek hesap
- Süre dolmadan yapılan fesih ne sonuç doğurur?
- Uzun rapor sonrası işveren haklı fesih yapabilir mi?
- Rapor süresinde maaş mı, rapor parası mı alırsınız?
- Rapor süresinde ihbar süresi işler mi?
- Hangi durumlarda koruma süresi devreye girmez?
- İş güvencesi kapsamındaysanız işe iade isteyebilir misiniz?
- İş güvencesi yoksa hangi tazminatları istersiniz?
- Çıkış kodu işsizlik ödeneğinizi nasıl etkiler?
- Raporluyken işten çıkarılma bildirimi gelirse ne yapmalısınız?
- Rapor parası ne zaman ve nasıl yatar?
- Raporlu çalışanın gelir kaybı ne kadar olur?
- İşverenle konuşurken nelere dikkat etmelisiniz?
- Rapor süresi kıdeminizi ve yıllık izninizi etkiler mi?
- Ne zaman avukata danışmalısınız?
- Raporluyken en sık hangi hatalar yapılır?
- Hangi belgeyle nereye başvurursunuz?
- Gebelik ve doğum halinde kural farklı mı?
- Raporluyken işten çıkarılma riskine karşı hangi belgeyi saklamalısınız?
Raporluyken işten çıkarılma mümkün mü?
Kısa cevap: Hastalığınız sizin kusurunuzdan kaynaklanmıyorsa işveren, raporunuz ihbar sürenize altı hafta eklenerek bulunan süreyi aşmadan sizi bu gerekçeyle çıkaramaz. Bu süre dolduktan sonra ise haklı fesih yapabilir; ancak bu durumda bile kıdem tazminatınızı ödemek zorundadır.
Raporluyken işten çıkarılma, çalışanların en çok endişe ettiği konulardan biridir. Çünkü insan zaten hasta, gelir belirsiz, üstüne bir de iş kaybı korkusu biner. Bu yazı süreyi nasıl hesaplayacağınızı, hangi tazminatları isteyebileceğinizi ve adım adım ne yapacağınızı anlatır.
Rapor süresindeki gelirinizi önce netleştirin. Bunun için rapor parası hesaplama aracına brüt kazancınızı ve rapor gün sayınızı girin. Ödeme gecikirse rapor param yatmadı yazısındaki kontrol listesini izleyin.
Biz raporlu dönemde fesih bildirimi alan okurlarımıza önce rapor tarihlerini ve bildirim tarihini yan yana koymalarını öneriyoruz. Siz de bu iki tarihi karşılaştırın, çünkü sürenin dolup dolmadığı her şeyi belirler.
Kanun bu konuda ne diyor?
Temel kural 4857 sayılı İş Kanunu m.25/I-b bendindedir. Bu bent, işçinin kendi kastından veya derli toplu olmayan yaşayışından doğmayan hastalık ya da kaza hallerini düzenler. Öyle ki işveren, bu hallerde devamsızlık belirli bir süreyi aşınca sözleşmeyi bildirimsiz feshedebilir.
Kanun bu süreyi doğrudan sayı olarak vermez. Bunun yerine m.17’deki ihbar sürelerine altı hafta ekler. Yani her çalışanın koruma süresi, kıdemine göre farklı çıkar. Kısa süredir çalışan biri için koruma kısadır, uzun yıllar çalışan biri için daha uzundur.
Ayrıca kanun gebelik ve doğum hallerini ayrı tutar. Bu hallerde altı haftalık hesap, m.74’teki doğum izni sürelerinin bitiminden sonra başlar. Dolayısıyla doğum öncesi ve sonrası izinler bu sürenin içinde eriyip gitmez.
Bir başka nokta da sürenin “aşılması” ifadesidir. İşveren, süre tam dolduğu gün değil, süre aşıldıktan sonra fesih hakkını kullanabilir. Bu küçük ayrıntı, mahkemede sonucu değiştirebilir.
İhbar süresine altı haftayı nasıl eklersiniz?
İlk olarak kıdeminize göre ihbar sürenizi bulun. İş Kanunu m.17 şu süreleri öngörür: altı aydan az çalışmada iki hafta, altı ay ile bir buçuk yıl arasında dört hafta, bir buçuk yıl ile üç yıl arasında altı hafta, üç yıldan fazla çalışmada sekiz hafta.
Sonra bu süreye altı hafta ekleyin. Böylece işverenin beklemek zorunda olduğu toplam süreyi bulursunuz. Ayrıntılı tablo için ihbar süreleri sayfasına bakabilirsiniz.
| Kıdeminiz | İhbar süresi | Eklenen süre | Toplam koruma |
|---|---|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta | 6 hafta | 8 hafta |
| 6 ay ile 1,5 yıl | 4 hafta | 6 hafta | 10 hafta |
| 1,5 yıl ile 3 yıl | 6 hafta | 6 hafta | 12 hafta |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta | 6 hafta | 14 hafta |
Bu tablo kanundaki asgari süreleri gösterir. Ancak iş sözleşmeniz veya toplu sözleşme daha uzun ihbar süresi öngörebilir. Öyle bir durumda hesabı uzun süre üzerinden yaparsınız, çünkü sözleşme çalışan lehine kanunu aşabilir.
Raporluyken işten çıkarılma için örnek hesap
Örnek hesap: varsayalım ki dört yıldır aynı işyerinde çalışıyorsunuz ve brüt maaşınız 50.000 TL. Bir ameliyat sonrası doktorunuz size ardı ardına raporlar veriyor. Peki işveren sizi hangi tarihten sonra çıkarabilir?
- Kıdeminiz üç yılı geçtiği için ihbar süreniz sekiz haftadır.
- Sekiz haftaya altı hafta eklediğinizde toplam on dört hafta bulursunuz.
- On dört hafta yaklaşık doksan sekiz güne denk gelir.
- Dolayısıyla işveren, rapor süresi doksan sekiz günü aşmadan bu gerekçeyle fesih yapamaz.
Şimdi aynı kişinin altmışıncı günde çıkarıldığını düşünelim. Bu durumda fesih haklı nedene dayanmaz. Sonuç olarak ihbar tazminatı ve kıdem tazminatı birlikte gündeme gelir. Üstelik iş güvencesi şartlarını taşıyorsanız işe iade davası açabilirsiniz.
Tutarı görmek için ihbar tazminatı hesaplama ve kıdem tazminatı hesaplama araçlarını kullanın. Rapor dönemindeki ödeneği ise rapor parası hesaplama aracı verir.
Süre dolmadan yapılan fesih ne sonuç doğurur?
Süre dolmadan gelen fesih, hastalığa dayalı haklı fesih niteliği taşımaz. Bu nedenle işveren, bildirimsiz fesih yapmış gibi sorumlu olur. Kısacası ihbar süresine ait ücreti tazminat olarak ödemesi gerekir.
İşveren kıdem tazminatını da öder. Çünkü işveren feshinde, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık dışındaki tüm hallerde 1475 sayılı Kanun m.14 kıdemi korur. Bir yılı doldurduysanız bu hak sizi bekler.
Öte yandan iş güvencesi kapsamındaysanız fesih geçersiz sayılabilir. Bunun için işyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışmalı, siz de en az altı aylık kıdeme sahip olmalısınız. Bu durumda işe iade davası, boşta geçen süre ücreti ve işe başlatmama tazminatı gündeme gelir.
Son olarak hastalık nedeniyle çıkarılmanın ayrımcılık boyutunu da düşünün. Hastalığınızı öğrenen işveren, bahane bularak sizi çıkarırsa bu durum kötü niyet tazminatı tartışmasını açabilir. Ancak bunu bir avukatla değerlendirin, her olayda sonuç farklıdır.
Uzun rapor sonrası işveren haklı fesih yapabilir mi?
Rapor süresi toplam koruma süresini aşarsa işveren bildirimsiz fesih yapabilir. Bu durumda ihbar tazminatı ödemez, çünkü kanun ona bu süreyi beklemeden fesih hakkı tanır. Bununla birlikte kıdem tazminatı ödeme yükümlülüğü devam eder.
Burada önemli bir nokta vardır. Raporların kesintisiz olması gerekir mi? Uygulamada mahkemeler aralıklı raporları her zaman toplamaz. Arada işe döndüğünüz dönemler hesabı kesebilir. Bu nedenle rapor tarihlerinizi ve işe dönüş günlerinizi tek tek listeleyin.
Ayrıca işveren fesih hakkını süre aşıldıktan sonra makul zamanda kullanmalıdır. Aylarca bekleyip sonra aynı gerekçeyle fesih yapması tartışma yaratır. Çünkü siz işe dönmüş ve sağlığınız düzelmiş olabilirsiniz.
İşverenin bu hakkı kullanması, sizin tüm haklarınızı kaybettiğiniz anlamına gelmez. Örneğin kullanmadığınız yıllık izin ücreti ödenmelidir. Bunu yıllık izin hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz. Hak kazandığınız fazla mesai veya prim varsa işveren onları da öder.
Rapor süresinde maaş mı, rapor parası mı alırsınız?
Rapor süresinde iş görmediğiniz için işveren kural olarak ücret ödemez. Bunun yerine SGK size geçici iş göremezlik ödeneği verir. Halk arasında buna rapor parası denir.
Hastalık halinde ödenek raporun üçüncü gününden itibaren başlar. İlk iki gün için SGK ödeme yapmaz. Ayrıca rapordan önceki bir yılda işvereniniz en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi bildirmiş olmalıdır. SGK bu şartı iş kazası ve meslek hastalığında aramaz.
Ödenek miktarı ayakta tedavide günlük kazancınızın üçte ikisi, yatarak tedavide ise yarısıdır. Tavan ve güncel tutarlar değiştiği için kesin rakam için SGK’yı kontrol edin. Kendi tutarınızı rapor parası hesaplama aracından görürsünüz.
Bazı işyerleri bu dönemde maaş farkını öder. Örneğin toplu sözleşme “rapor süresinde ücret ile ödenek arasındaki farkı işveren öder” diyebilir. Bu durumda bordronuzda ek bir kalem görürsünüz. Bordroyu bordro kontrol aracıyla inceleyebilirsiniz.
Rapor süresinde ihbar süresi işler mi?
Pek çok kişi bu soruyu karıştırır. İşveren size normal bir fesih bildirimi verdiyse ve siz o sırada rapor aldıysanız, ihbar süresinin nasıl işleyeceği tartışmalıdır. Yargı kararları, rapor süresinde ihbar süresinin işlemeyeceği yönünde eğilim gösterir.
Yani ihbar süresi raporun bitiminden sonra işlemeye devam edebilir. Bu sayede ihbar süresi, yeni iş arama amacına hizmet etmeye devam eder. Ancak bu konu somut olaya göre değişir, bu nedenle bir uzmana danışmak yerinde olur.
Ayrıca işveren ihbar süresini kullandırmak yerine peşin ödeme yapabilir. Bu durumda süre tartışması ortadan kalkar, çünkü sözleşme bildirim anında sona erer. Dolayısıyla elinize geçen belgede “ihbar süresi peşin ödenmiştir” ifadesini arayın.
Son olarak ihbar süresi içinde size iş arama izni de verilmelidir. Bu izin günde en az iki saattir. Raporda olduğunuz için bu izni kullanamazsanız, raporun bitiminden sonra hakkınızı isteyebilirsiniz.
Hangi durumlarda koruma süresi devreye girmez?
Koruma süresi, hastalığın sizin kusurunuzdan kaynaklanmamasına bağlıdır. Eğer hastalık kendi kastınızdan veya düzensiz yaşayışınızdan doğduysa durum değişir. Örneğin aşırı alkol kullanımına bağlı bir hastalıkta kanun m.25/I-a bendini uygular.
Bu bentte işveren, ardı ardına üç iş günü veya bir ayda beş iş gününü aşan devamsızlıkta fesih yapabilir. Ancak kusuru ispat yükü işverendedir. Yani işveren “kusurlu hastalık” iddiasını belgeyle göstermek zorundadır.
Bir başka istisna da sağlık nedeniyle işi yapamaz hale gelmektir. Sağlık kurulu raporu, işinizi yapmanızın sakıncalı olduğunu söylerse işveren bu bende dayanabilir. Bununla birlikte işveren kıdem tazminatını yine öder.
Son olarak sahte rapor iddiası ayrı bir konudur. İşveren raporun gerçek olmadığını ispat ederse bu durum m.25/II kapsamına girebilir. Böyle bir iddiayla karşılaşırsanız hastane kayıtlarınızı ve muayene belgelerinizi hemen toplayın.
İş güvencesi kapsamındaysanız işe iade isteyebilir misiniz?
İş güvencesi kapsamındaysanız, süre dolmadan yapılan fesihte işe iade davası açabilirsiniz. Bunun için önce zorunlu arabuluculuğa başvurmanız gerekir. Başvuru süresi fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir aydır.
Arabuluculukta anlaşma çıkmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde iş mahkemesine dava açarsınız. Bu süreler kısadır, bu nedenle beklemeyin. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu bu düzeni açıkça öngörür.
Mahkeme feshi geçersiz bulursa işverene bir ay süre verir. İşveren sizi işe başlatırsa boşta geçen süre için en çok dört aylık ücretinizi alırsınız. İşe başlatmazsa ayrıca dört ila sekiz aylık ücret tutarında işe başlatmama tazminatı ödemesi gerekir.
Bununla birlikte işe iade kararından sonra on iş günü içinde işverene başvurmanız gerekir. Bu adımı atlamak tüm kazanımı riske atar. Başvuruyu noter veya iadeli taahhütlü mektupla yaparsanız tarih tartışması çıkmaz.
İş güvencesi yoksa hangi tazminatları istersiniz?
İşyeri otuz kişiden azsa veya kıdeminiz altı aydan kısaysa işe iade yolu kapalıdır. Ancak bu durumda da haklarınız vardır. Süre dolmadan çıkarıldıysanız ihbar tazminatı isteyebilirsiniz.
Bir yılı doldurduysanız kıdem tazminatı da alırsınız. Ayrıca fesih kötü niyetliyse ihbar tazminatının üç katı tutarında kötü niyet tazminatı gündeme gelebilir. Bu tazminat iş güvencesi olmayan çalışanlar için önemli bir korumadır.
Bununla birlikte ödenmemiş ücret, fazla mesai ve yıllık izin alacaklarınızı da unutmayın. Bu alacakları fesih türünden bağımsız olarak isteyebilirsiniz. Fazla mesai konusunda fazla mesai ücretim ödenmiyor yazısı yol gösterir.
Tüm bu alacaklar için de önce arabulucuya gidersiniz. Ödeme yapılmazsa izleyeceğiniz yol işverenim kıdem tazminatımı ödemiyor yazısında adım adım yer alır.
Çıkış kodu işsizlik ödeneğinizi nasıl etkiler?
Fesihten sonra işveren SGK’ya işten ayrılış bildirgesi verir. Bu bildirgede çıkış kodu yer alır. Kod, tazminat ve işsizlik ödeneği açısından kritik önem taşır.
Hastalık nedeniyle haklı fesih durumunda işveren sağlık nedenlerine dayalı kodu seçer. Bu kod genelde işsizlik ödeneğine engel olmaz, çünkü işten siz ayrılmadınız. Ancak koşulları İŞKUR değerlendirir.
Kodunuzu e-Devlet üzerinden kontrol edin. Kodların ne anlama geldiğini çıkış kodları sayfasında bulursunuz. Kod yanlışsa çıkış kodum yanlış girildi yazısındaki adımları izleyin.
İşsizlik ödeneği başvurusunu da geciktirmeyin. Başvuru süresi fesihten sonra otuz gündür. Şartları ve süreci işsizlik maaşı şartları ve başvuru yazısında görebilirsiniz.
Raporluyken işten çıkarılma bildirimi gelirse ne yapmalısınız?
Önce sakin kalın ve tarihleri kayda geçirin. Bildirim geldiği gün yapacağınız işler, sonraki aylardaki sonucu belirler. Şu sırayı izleyin:
- Fesih bildirimini teslim alın, ancak “okudum, kabul etmiyorum” notunu düşmeyi düşünün.
- Tüm raporlarınızın tarihlerini ve gün sayılarını bir tabloya yazın.
- Kıdeminize göre toplam koruma süresini hesaplayın.
- E-Devlet üzerinden çıkış kodunuzu ve hizmet dökümünüzü indirin.
- Rapor parasının yatıp yatmadığını SGK ekranından kontrol edin.
- Bir ay içinde arabulucuya başvurun, işe iade hakkınız varsa bu süre kesindir.
- Bordrolarınızı, banka dökümlerinizi ve yazışmaları bir dosyada toplayın.
Bu adımlar sizi hem hak kaybından hem de belge eksikliğinden korur. Hizmet dökümünü nasıl okuyacağınızı e-Devlet hizmet dökümü nasıl okunur yazısı anlatır.
Rapor parası ne zaman ve nasıl yatar?
Rapor parasını SGK doğrudan banka hesabınıza veya PTT’ye yatırır. Ödeme için önce işvereninizin e-Devlet üzerinden “çalışmadığına dair bildirim” yapması gerekir. Bu bildirim gelmeden SGK ödeneği hesaplayamaz.
Dolayısıyla işten çıkarıldığınız dönemde de işvereni bu bildirim için takip edin. Fesih sonrası işveren ilgisiz davranabilir. Böyle bir durumda SGK il müdürlüğüne yazılı başvuru yaparak durumu bildirin.
Ayrıca fesihten sonra başlayan raporlar için de ödenek hakkınız sürebilir. Örneğin işten ayrıldıktan sonra kısa bir süre içinde hastalanırsanız SGK belirli koşullarla ödeme yapar. Bu durumda koşulları SGK’dan teyit edin.
Ödemeyi takip etmek için e-Devlet üzerinde “SGK Rapor Ödeme Bilgileri” ekranını kullanın. Rapor tarihlerinizi, ödenen gün sayısını ve tutarı burada görürsünüz. Eksik gün fark ederseniz ilk iş rapor param yatmadı yazısındaki adımlara bakın.
Son olarak ödenek tutarını önceden hesaplamak bütçenizi korur. Rapor parası hesaplama aracına son üç aylık brüt kazancınızı girerek tahmini tutarı görürsünüz. Güncel tavan ve oranları ise SGK sitesinden kontrol edin.
Raporlu çalışanın gelir kaybı ne kadar olur?
Varsayalım ki brüt maaşınız 40.000 TL ve bir buçuk yıldır çalışıyorsunuz. Kırk günlük ayakta tedavi raporu aldınız. Bu dönemde gelirinizi nasıl hesaplarsınız?
- Önce günlük brüt kazancınızı bulun: 40.000 TL bölü 30, yaklaşık 1.333 TL eder.
- Ayakta tedavide ödenek bu tutarın üçte ikisidir, yani yaklaşık 889 TL.
- Hastalıkta ilk iki gün ödenmez, bu nedenle otuz sekiz gün üzerinden hesap yaparsınız.
- Otuz sekiz gün çarpı 889 TL, yaklaşık 33.800 TL ödenek eder.
Bu rakam varsayımsal bir örnektir. Gerçek tutarı SGK, son on iki aydaki prime esas kazançlarınızdan son üç aya bakarak belirler. Ayrıca ödenek gelir vergisinden istisnadır, bu nedenle elinize geçen tutar brüte yakındır.
Şimdi fesih açısından bakalım. Kıdeminiz bir buçuk yılı aştığı için ihbar süreniz altı haftadır. Altı hafta eklediğinizde on iki hafta, yani seksen dört gün bulursunuz. Kırk günlük rapor bu sınırın çok altında kalır. Sonuç olarak işveren bu rapor nedeniyle haklı fesih yapamaz.
İşverenle konuşurken nelere dikkat etmelisiniz?
Rapor dönemindeki konuşmalar çoğu zaman gergin geçer. İşveren işin aksadığını, yerinize birini almak zorunda kaldığını söyleyebilir. Ancak siz yalnız sağlığınıza ve haklarınıza odaklanın.
İlk olarak konuşmaları mümkünse yazılı yürütün. E-posta veya mesaj, ileride delil olarak işinize yarar. Sözlü bir görüşme yaptıysanız aynı gün kısa bir özet mesajı gönderin.
İkinci olarak baskıyla imza istenirse hemen imzalamayın. “İnceleyip döneceğim” demek en güvenli cevaptır. Özellikle ikale, yani karşılıklı fesih teklifi geldiyse acele etmeyin. Bu konuda ikale sözleşmesi teklif edildi yazısı yol gösterir.
Üçüncü olarak sağlık bilgilerinizi gereğinden fazla paylaşmayın. İşverenin bilmesi gereken şey rapor süresidir, teşhisin ayrıntısı değildir. Kişisel sağlık veriniz özel nitelikli veridir ve korunması gerekir.
Son olarak işe dönüş tarihinizi net bildirin. Böylece işveren planlamasını yapar ve siz de devamsızlık iddiasıyla karşılaşmazsınız.
Rapor süresi kıdeminizi ve yıllık izninizi etkiler mi?
Rapor süresi iş sözleşmenizi askıya almaz, sözleşme devam eder. Bu nedenle rapor günleri kıdem süresinden düşmez. Yani kıdem tazminatı hesabında giriş ve çıkış tarihiniz arasındaki tüm süreyi esas alırsınız.
Yıllık izin hesabında ise kanun özel bir kural koyar. İş Kanunu m.55, kaza veya hastalık nedeniyle işe gidilmeyen günlerin belirli bir sınıra kadar çalışılmış gibi sayılacağını öngörür. Bu sınır da ihbar süresine altı hafta eklenerek bulunan süredir.
Dolayısıyla koruma süresi içindeki rapor günleriniz yıllık izin hakkınızı azaltmaz. Ancak bu süreyi aşan uzun raporlarda izin hesabı değişebilir. Kendi durumunuzu yıllık izin hesaplama aracıyla kontrol edin.
Ayrıca rapor günlerinde SGK primi yatmaz. Bu nedenle hizmet dökümünüzde o ay eksik gün görürsünüz. Eksik gün nedeni olarak işveren “istirahat” kodunu girmelidir. Kod yanlışsa prim günüm eksik çıktı yazısı yardımcı olur.
Ne zaman avukata danışmalısınız?
Her raporlu çalışanın avukata ihtiyacı yoktur. Ancak bazı durumlar uzman desteğini gerekli kılar. Örneğin işveren raporunuzun sahte olduğunu iddia ediyorsa hemen destek alın.
Benzer şekilde işe iade davası düşünüyorsanız süreler kısa ve tekniktir. Bir aylık arabuluculuk süresi, iki haftalık dava süresi ve on iş günlük işe başvuru süresi arka arkaya gelir. Tek bir hata tüm hakkı riske atar.
Ayrıca hastalığınız iş kaynaklıysa durum değişir. Meslek hastalığı veya iş kazası şüphesi varsa tazminat hakları genişler. Bu noktada hem SGK hem de avukat desteği almak mantıklıdır.
Maddi imkânınız kısıtlıysa baroların adli yardım bürolarına başvurabilirsiniz. Bu bürolar, şartları taşıyan kişilere ücretsiz avukat desteği sağlar.
Raporluyken en sık hangi hatalar yapılır?
Birinci hata, fesih bildirimini imzalarken her şeyi kabul ettiğini düşünmektir. Oysa imza yalnız teslim aldığınızı gösterir. Yine de ibraname veya “hiçbir alacağım yoktur” gibi bir metni imzalamayın.
İkinci hata, raporları saklamamaktır. Raporlarınızı e-Devlet üzerinde görürsünüz, ancak kendi kopyanızı da saklayın. Özellikle özel hastane raporlarının onaylı olduğundan emin olun.
Üçüncü hata, süreyi yanlış hesaplamaktır. Pek çok kişi yalnız altı haftayı düşünür ve ihbar süresini eklemeyi unutur. Sonuç olarak işverenin hakkı olmadığı halde feshi kabullenirler.
Dördüncü hata da istifa etmektir. Sağlık durumu kötü olan bazı çalışanlar baskıyla istifa dilekçesi verir. Bu dilekçe kıdem tazminatını tehlikeye atar. Bunun yerine sağlık nedeniyle haklı fesih seçeneğini araştırın; ayrıntılar istifa eden hakları sayfasında yer alır.
Beşinci hata ise arabuluculuk süresini kaçırmaktır. Bir aylık süre geçerse işe iade yolu kapanır, bu nedenle beklemeyin.
Hangi belgeyle nereye başvurursunuz?
Başvurunuzu doğru kuruma yapmak zaman kazandırır. Aşağıdaki tablo hangi talep için nereye gideceğinizi özetler.
| Talep | Başvuru yeri | Gerekli belge |
|---|---|---|
| İşe iade | Adliye arabuluculuk bürosu | Fesih bildirimi, raporlar |
| İhbar ve kıdem tazminatı | Arabuluculuk, ardından iş mahkemesi | Bordro, hizmet dökümü |
| Rapor parası | SGK, e-Devlet | Rapor, banka bilgisi |
| Çıkış kodu itirazı | SGK il müdürlüğü | Fesih yazısı, bildirge |
| İşsizlik ödeneği | İŞKUR | Çıkış belgesi |
Ayrıca hakların genel çerçevesini çalışan hakları sayfasında görebilirsiniz. Fesih türlerinin farklarını ise fesih türleri sayfasında bulursunuz.
Gebelik ve doğum halinde kural farklı mı?
Gebelik ve doğum hallerinde altı haftalık süre farklı işler. Kanun bu sürenin m.74’teki doğum izni sürelerinin bitiminde başlayacağını açıkça yazar. Yani işveren doğum öncesi ve sonrası izinleri koruma süresinden düşemez.
Bu kural hamile çalışanı ek olarak korur. Örneğin doğum sonrası rapor uzarsa işveren hesaba doğum izni bittikten sonra başlar. Dolayısıyla doğum dönemi fesih için gerekçe olamaz.
Ayrıca hamilelik nedeniyle yapılan fesih eşit davranma ilkesine aykırıdır. Böyle bir durumda ayrımcılık tazminatı gündeme gelebilir. Doğum dönemindeki ödeneği doğum parası hesaplama aracıyla görebilirsiniz.
Son olarak doğumdan sonra işe dönen çalışanın emzirme izni ve yarım çalışma gibi hakları da vardır. Bu hakları fesih hesabında ayrı değerlendirmek gerekir.
Raporluyken işten çıkarılma riskine karşı hangi belgeyi saklamalısınız?
Raporluyken işten çıkarılma, tek başına yasak değildir; ancak sıkı bir süre şartına bağlıdır. Hastalık sizin kusurunuzdan doğmadıysa işveren, ihbar sürenize altı hafta ekleyerek bulduğu süre aşılana kadar beklemek zorundadır.
Süre dolmadan yapılan fesih ihbar ve kıdem tazminatını doğurur. Ayrıca iş güvencesi varsa işe iade yolu açılır. Süre dolduktan sonraki fesihte bile kıdem tazminatını alırsınız.
Rapor süresinde maaş yerine SGK’dan rapor parası alırsınız. Bu nedenle tutarı önceden hesaplayın ve ödemeyi takip edin. Kısacası tarihleri yazın, belgeleri toplayın ve bir aylık arabuluculuk süresini kaçırmayın.
Sık sorulan sorular
Rapor alır almaz işveren beni çıkarabilir mi?
Hastalık sizin kusurunuzdan kaynaklanmıyorsa çıkaramaz. İşverenin haklı fesih hakkı, raporun ihbar sürenize altı hafta eklenerek bulunan süreyi aşmasıyla doğar. Bu süre dolmadan yapılan fesih geçerli bir hastalık feshi sayılmaz. Bu durumda ihbar ve kıdem tazminatı, iş güvencesi kapsamındaysanız işe iade gibi haklar gündeme gelir.
Raporlu olduğum günlerin maaşını işveren öder mi?
Kural olarak ödemez. Rapor süresinde SGK size geçici iş göremezlik ödeneği verir; hastalıkta üçüncü günden itibaren ödenir. Bazı toplu sözleşmeler veya iş sözleşmeleri işverene fark ödeme yükü getirir. Ayrıca işveren ödeneği kendisi ödeyip SGK'dan mahsup edebilir. Bordronuzu ve sözleşmenizi bu açıdan kontrol edin.
Uzun rapor sonrası çıkarılırsam kıdem tazminatı alır mıyım?
Alırsınız. İşveren hastalık nedeniyle haklı fesih yapsa bile 1475 sayılı Kanun m.14 kıdem tazminatını korur. Kıdem yalnız ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık gibi m.25/II hallerinde düşer. Uzun hastalıkta ise ihbar tazminatı ödenmez, çünkü fesih ihbar süresi beklenmeden haklı nedenle yapılır.
Rapor süresinde gelen fesih bildirimi ne zaman hüküm doğurur?
Bildirim size ulaştığı anda hüküm doğurur, ancak hukuka uygun olup olmadığı ayrı bir sorudur. Süre dolmadan yapılan fesih haksız sayılır ve tazminat doğurur. İş güvencesi kapsamındaysanız tebliğden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmanız gerekir. Bu süreyi kaçırmamak için bildirimin tarihini hemen not edin.
Çıkış kodu olarak ne yazılmalı?
Hastalık nedeniyle haklı fesihte işveren genellikle sağlık nedenlerine ilişkin kodu seçer. Süre dolmadan çıkarıldıysanız bu kod gerçeği yansıtmaz ve sizi haksız yere zor durumda bırakabilir. Kodu e-Devlet üzerinden kontrol edin, hatalıysa itiraz edin. Yanlış kod hem tazminatınızı hem de işsizlik ödeneği başvurunuzu olumsuz etkileyebilir.
Raporluyken istifa etmem mantıklı mı?
Çoğu durumda mantıklı değildir. İstifa ederseniz kıdem tazminatı hakkınızı büyük ölçüde kaybedersiniz ve işsizlik ödeneği alamazsınız. Sağlık durumunuz işi sürdürmeye engelse, sağlık nedeniyle haklı fesih yolunu bir avukatla değerlendirin. Bu yol kıdem tazminatını korur. Karar vermeden önce rapor ve sağlık kurulu belgelerinizi toplayın.


