Bu sayfada
İkale sözleşmesi ne demek?
İkale, iş sözleşmesinin fesih yoluyla değil tarafların karşılıklı iradesiyle sona erdirilmesidir. İş Kanunu'nda düzenlenmemiştir; Türk Borçlar Kanunu'nun sözleşme serbestisi ilkesine dayanır. Yargıtay, işçinin işe iade ve işsizlik ödeneği gibi haklarından vazgeçtiği bu anlaşmayı dar yorumlar: teklif işverenden geldiyse işçiye kıdem ve ihbar tazminatına ek bir "makul yarar" sağlanmalı, işçi baskı altında imzalamamalı ve sonuçları hakkında bilgilendirilmiş olmalıdır. Aksi halde ikale geçersiz sayılır ve işlem işveren feshi gibi değerlendirilir. İkale ile ayrılan işçi işsizlik ödeneği alamaz; çıkış kodu 22 olarak bildirilir.
Örnek hesap
Örnek hesap: varsayalım 5 yıl kıdemli, giydirilmiş brüt ücreti 50.000 ₺ olan işçiye ikale teklif edildi. Kıdem tazminatı 250.000 ₺, ihbar tazminatı 56 gün × 1.666,67 = 93.333 ₺; makul yarar olarak 2 maaş ek ödeme 100.000 ₺. Toplam paket 443.333 ₺ brüt. İkale ile ayrıldığı için işsizlik ödeneği alamaz; kaybı 10 ay × en çok 26.424 ₺ olabilir.
Bu terimle hesap yapın
İşten Çıkarsam Ne Alırım?
Kıdem + ihbar + izin + işsizlik maaşı tek ekranda
İkale sözleşmesi nedir ve fesihten farkı nedir?
Fesih tek taraflı bir irade beyanıdır; ikale ise iki tarafın anlaşmasıdır. Bu fark hukuki sonuçları değiştirir. Fesihte işçinin iş güvencesi hükümlerine dayanarak işe iade davası açma hakkı vardır; ikalede sözleşme işçinin de rızasıyla bittiği için işe iade talep edilemez. Aynı nedenle İŞKUR, ikale ile ayrılan işçiyi "kendi isteği dışında işsiz kalmış" saymaz ve işsizlik ödeneği bağlamaz. İşverenler bu avantaj nedeniyle çıkış görüşmelerinde ikaleyi tercih eder; işçinin ise imzalamadan önce neyi verip neyi aldığını hesaplaması gerekir.
İkale teklifi işçiden de gelebilir; bu durumda makul yarar şartı daha esnek değerlendirilir, çünkü işçi kendi isteğiyle ayrılmaktadır. Ancak işverenin baskısıyla işçiye "sen teklif et" dedirtilmesi, teklifin aslında işverenden geldiği anlamına gelir.
İkale sözleşmesi hangi şartlarda geçerlidir?
Yargıtay, ikaleyi işçi aleyhine sonuçları nedeniyle sıkı denetler. Geçerlilik için aranan ölçütler şunlardır:
- Makul yarar: Teklif işverenden geliyorsa kıdem ve ihbar tazminatına ek bir ödeme (uygulamada 1 ila 4 maaş) bulunmalıdır. Yalnız yasal hakların ödendiği ikale, işveren feshi sayılabilir.
- Serbest irade: İşçi tehdit, baskı veya yanıltma olmadan imzalamalıdır. "İmzalamazsan tazminatsız çıkarırız" baskısı ikaleyi geçersiz kılar.
- Bilgilendirme: İşçinin işsizlik ödeneği ve işe iade hakkını kaybettiğini bilerek imzaladığı anlaşılmalıdır.
- Yazılı şekil: Kanunen zorunlu olmasa da ispat için yazılı yapılır; tutarlar açıkça yazılmalıdır.
Yargıtay, çalışma süresi, işçinin yaşı ve yeni iş bulma ihtimali gibi unsurları makul yararın yeterliliğinde dikkate alır; uzun kıdemli ve ileri yaştaki işçide daha yüksek ek ödeme beklenir.
İkalede ödenen tutarlardan vergi kesilir mi?
7103 sayılı Kanun ile Gelir Vergisi Kanunu m.25/7 değiştirilmiştir: ikale kapsamında ödenen tazminat, kıdem tazminatı ile birlikte toplamda kıdem tazminatı tavanı × hizmet yılı tutarına kadar gelir vergisinden istisnadır. Aşan kısım ücret gibi vergilendirilir. Örneğin 5 yıl kıdemde istisna sınırı 5 × 73.729,87 = 368.649,35 ₺'dir; kıdem tazminatı 250.000 ₺ ise ek ödemenin 118.649,35 ₺'lik kısmı vergisiz, kalanı vergilidir. İhbar tazminatı bu istisnaya girmez. Paketin net tutarını işten çıkış hesaplama ile görebilirsiniz.
İkale paketindeki yıllık izin ücreti, fazla mesai ve prim alacakları her halde ücret olarak vergilendirilir; istisna yalnız "tazminat" niteliğindeki ödemeleri kapsar.
İkale teklifi alan işçi nelere dikkat etmeli?
Önce yasal haklarınızı tek tek hesaplayın: kıdem, ihbar, kullanılmayan yıllık izin, fazla mesai ve prim alacakları. Sonra kaybedeceğiniz işsizlik ödeneğini ekleyin; 10 aya kadar en çok 26.424 ₺ aylık brüt ödenek ciddi bir tutardır. Makul yarar bu kaybı en azından karşılamalıdır. İmza öncesi düşünmek için süre isteyin, sözleşmenin bir nüshasını alın ve "tüm haklarımı aldım" gibi genel ibra cümlelerinin tutar içermesine dikkat edin. Karar verirken ikale teklifi alanlar için rehberimizi okuyabilirsiniz.
İkale sonrası işe iade davası açılamayacağı için, feshin geçersiz olabileceğini düşünen işçi (örneğin fesih usule aykırıysa ya da neden yoksa) ikale yerine feshi bekleyip dava açmayı tercih edebilir; bu yolun sonucunu işe iade tazminatı hesaplama aracıyla kıyaslayın.
İkale sonrası SGK ve İŞKUR işlemleri nasıl olur?
İkale ile sona eren sözleşmede işveren SGK işten ayrılış bildirgesini 22 (diğer nedenler) koduyla verir; bazı işverenler 04 kodu kullanarak işçinin işsizlik ödeneği almasını sağlamaya çalışır, ancak bu durum denetimde yersiz ödeme ve idari para cezası doğurur. İşçi, ikale tarihinden itibaren 10 gün içinde yeni işe girmezse 60/g kapsamında GSS primi yükümlülüğü başlar; işsizlik ödeneği olmadığı için prim İŞKUR tarafından ödenmez. İkale paketinde kararlaştırılan tutarlar fesih tarihinde ve banka yoluyla ödenmelidir; taksitli ödeme kararlaştırılmışsa gecikme halinde tutanak ilam niteliğinde olmadığı için icra için önce arabuluculuk ve dava gerekir. İkaleyle ayrılan işçi yeni işinde 600 gün primi tamamladığında işsizlik ödeneği hakkı yeniden doğar; önceki ikale bu hakkı kalıcı olarak düşürmez.
Dayanak ve kaynaklar
İlgili terimler
Kıdem tazminatı
En az bir yıl çalışmış işçiye, kanunda sayılan nedenlerle iş sözleşmesi sona erdiğinde her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret tutarında ödenen, tavanla sınırlı tazminat.
Tazminat ve fesihİhbar tazminatı
Belirsiz süreli iş sözleşmesini kıdeme göre 2 ile 8 hafta arasındaki bildirim süresine uymadan fesheden tarafın, karşı tarafa bu süreye denk gelen giydirilmiş brüt ücret tutarında ödediği, tavanı olmayan tazminat.
İşsizlik ve ödeneklerİşsizlik ödeneği (işsizlik maaşı)
Kendi isteği dışında işsiz kalan ve son 3 yılda 600 gün, son 120 gün sigortalılık şartını sağlayan işçiye İŞKUR tarafından 6 ile 10 ay arasında ödenen, son 4 aylık brüt kazanç ortalamasının %40'ı tutarındaki ödenek.
Tazminat ve fesihİş güvencesi
30 ve üzeri işçi çalıştıran işyerlerinde en az 6 ay kıdemli, belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçinin ancak geçerli bir nedenle ve usulüne uygun biçimde işten çıkarılabilmesini sağlayan koruma.

