BugünAsgari ücret (net)28.075,50 ₺Kıdem tavanı73.729,87 ₺SGK tavanı297.270,00 ₺1. dilim eşiği190.000,00 ₺tüm rakamlar →
Sözlük terimiSözlük

Prim ödemesi (performans primi) nedir?

Son güncelleme 22.11.20264 sık sorulan soru

Prim ödemesi (performans primi): Satış, hedef, verimlilik veya kâr gibi bir sonuca bağlı olarak ücrete ek ödenen, düzenli hale geldiğinde tazminata esas ücrete son bir yıllık ortalamasıyla eklenen değişken ödemedir. Halk arasında: performans primi, satış primi, hedef primi, bonus.

Prim ödemesi (performans primi) ne demek?

Prim, çalışanın veya ekibin belirli bir başarıyı (satış hedefi, üretim adedi, müşteri memnuniyeti, şirket kârı) gerçekleştirmesi karşılığında ücrete ek olarak ödenen paradır; 4857 sayılı İş Kanunu m.32 anlamında ücret eki sayılır. Ödeme koşulu sözleşme, prim yönetmeliği veya işyeri uygulamasıyla belirlenir; koşul gerçekleştiğinde işveren ödemek zorundadır. Prim ödendiği ay brüt kazanca eklenir ve gelir vergisi, damga vergisi, SGK ve işsizlik primine tabidir. Kıdem ve ihbar tazminatı hesabında, süreklilik taşıyan primlerin son bir yıllık toplamının 365'e bölünmesiyle bulunan günlük tutar giydirilmiş ücrete eklenir; arızi, bir defalık primler eklenmez. Fazla mesai ve yıllık izin ücreti prim hariç çıplak ücretten hesaplanır.

Örnek hesap

Sayısal örnek

Örnek hesap: varsayalım brüt ücretiniz 40.000 ₺ ve son 12 ayda toplam 96.000 ₺ satış primi aldınız. Aylık ortalama prim 8.000 ₺; giydirilmiş ücretiniz 48.000 ₺ olur ve 5 yıllık kıdem tazminatı 200.000 ₺ yerine 240.000 ₺ hesaplanır. 20.000 ₺ prim aldığınız ay bordronuzda SGK 2.800 ₺, işsizlik 200 ₺, gelir vergisi yaklaşık 2.550 ₺ (%15 dilimde) ve damga 151,80 ₺ ek kesinti olur.

Bu terimle hesap yapın

Hesaplayıcı

Kıdem Tazminatı Hesaplama

Giydirilmiş ücret, tavan kontrolü, dönem seçici

Hesapla

Prim ne zaman işçinin hakkı olur?

Prim, bir koşula bağlı ödeme olduğu için koşul gerçekleştiği anda alacak doğar. Koşul sözleşmede, prim yönetmeliğinde veya ilan edilmiş hedef tablosunda yazıyorsa işveren "bu ay bütçe yok" diyerek ödemeyi reddedemez. Yazılı bir düzenleme olmasa bile aynı esaslarla birkaç dönem ödenen prim, ikramiye gibi işyeri uygulamasına dönüşür ve 4857 m.22 gereği tek taraflı kaldırılamaz. İşverenin hedefleri sonradan ulaşılamaz biçimde yükseltmesi veya prim yönetmeliğini işçi aleyhine değiştirmesi de esaslı değişiklik sayılır. Ödenmeyen prim ücret alacağıdır: 5 yıllık zamanaşımına tabidir ve işçiye haklı fesih imkânı verir; ayrıntı için ücret alacağı ödenmiyorsa izlenecek adımlara bakın.

Primden hangi kesintiler yapılır?

  • SGK ve işsizlik: Prim, ödendiği ayın prime esas kazancına girer; tavanı aşan kısım sonraki iki aya devredilerek primlendirilir.
  • Gelir vergisi: Ödendiği ayın matrahına eklenir, kümülatif matrahı yükseltir ve üst dilime geçişi öne çeker.
  • Damga vergisi: Binde 7,59 kesilir.

Yüksek tutarlı primlerde net karşılık, aynı tutarda aylık ücret artışından düşük olabilir; çünkü tek seferde ödenen prim o ay sizi %20 veya %27 dilimine taşır. Bordro etkisini vergi dilimi hesaplama aracına ek ödeme olarak girerek görebilirsiniz. Prim ve ikramiye vergisine ilişkin örnekler için ikramiye ve prim vergisi yazısına bakın.

Prim kıdem tazminatına nasıl eklenir?

Yargıtay uygulamasında ölçüt sürekliliktir. Her ay veya her çeyrek düzenli ödenen satış primi, hedef primi ve ciro primi giydirilmiş ücrete girer; hesap, fesihten önceki son bir yılda ödenen primlerin toplamının 365'e bölünmesiyle yapılır. Bir defaya mahsus verilen proje primi, teşvik ödülü veya hediye niteliğindeki ödemeler ise eklenmez. İşverenler tazminat hesabında primi sıklıkla dışarıda bırakır; bordrolarınızdaki prim satırlarını toplayıp kıdem tazminatı hesaplama aracına girerek farkı görebilirsiniz. Giydirilmiş ücretin diğer kalemleri için giydirilmiş ücret terimine bakın.

Prim sistemi değiştirilirse ne olur?

İşveren prim yönetmeliğini güncelleyebilir, ancak değişiklik işçi aleyhineyse yazılı bildirim ve işçinin 6 iş günü içinde yazılı kabulü gerekir. Kabul etmeyen işçi için eski sistem uygulanmaya devam eder; işveren bu nedenle fesih yaparsa geçerli neden ispatı gerekir ve kıdem ile ihbar tazminatı doğar. Hedeflerin her dönem başında yeniden belirlenmesi olağandır ve tek başına aleyhe değişiklik sayılmaz; ancak hedefin önceki dönemlere göre açıkça ulaşılamaz tutulması kötü niyet göstergesi olabilir. Prim hesabına itirazınızı önce yazılı olarak işverene iletin; sonuç alamazsanız zorunlu arabuluculuk yoluyla talep edebilirsiniz.

Prim sözleşmede nasıl yazmalı, nelere dikkat etmelisiniz?

Prim hakkının sağlam olması için sözleşmede veya ekindeki prim yönetmeliğinde dört unsur açıkça yazmalıdır: hedefin ne olduğu (satış tutarı, adet, müşteri sayısı), hesaplama oranı veya tablosu, ödeme dönemi (aylık, çeyrek, yıllık) ve hak ediş koşulu (ödeme tarihinde çalışıyor olma şartı gibi). "İşverenin takdirine göre prim verilebilir" ifadesi hak doğurmaz; bu tür primler Yargıtay tarafından ihtiyari sayılır. İşten ayrılırken hak edilmiş ama henüz ödeme tarihi gelmemiş primler kıstelyevm talep edilebilir. Prim hesabına esas satış raporları işverende olduğundan, her dönem kendi hedef gerçekleşme tablonuzu saklayın; uyuşmazlıkta bu belgeler işverenin kayıtlarıyla karşılaştırılır ve işveren belge sunmazsa işçinin beyanı esas alınır.

Dayanak ve kaynaklar

İlgili terimler

Reklam

Sık sorulan sorular

Prim ödemesi zorunlu mu?
Prim ancak sözleşme, prim yönetmeliği veya yerleşik işyeri uygulamasıyla kararlaştırılmışsa zorunludur. Koşul gerçekleştiğinde işveren ödemek zorundadır; hiçbir düzenleme yoksa işveren prim verip vermemekte serbesttir ve "takdire bağlı" ifadesi hak doğurmaz.
Prim kıdem tazminatına dahil mi?
Düzenli ödenen primler dahildir. Fesihten önceki son bir yılda ödenen primlerin toplamı 365'e bölünerek günlük ücrete eklenir. Bir defalık, arızi primler ise giydirilmiş ücrete eklenmez; işverenin hesabında prim atlanmışsa fark talep edilebilir.
Primden ne kadar vergi kesilir?
Prim ücret gibi vergilenir: %14 SGK, %1 işsizlik, kümülatif dilime göre %15 ile %40 arasında gelir vergisi ve binde 7,59 damga vergisi. Yüksek prim o ay sizi üst dilime taşıyabilir ve sonraki ayların netini de düşürür.
Hedef tutmadı diye prim kesilebilir mi?
Evet, prim koşula bağlı ödemedir; hedef gerçekleşmemişse prim doğmaz. Ancak işveren hedefi dönem içinde değiştiremez ve kısmi gerçekleşmede yönetmelikte kademeli ödeme varsa o oranı ödemek zorundadır. Hedefin kasıtlı olarak ulaşılamaz tutulması kötü niyet sayılabilir.
Reklam